Nadciśnienie tętnicze - Notatki - Żywienie człowieka, Notatki'z Dietologia. Medical University of Warsaw
Kamil89
Kamil8922 March 2013

Nadciśnienie tętnicze - Notatki - Żywienie człowieka, Notatki'z Dietologia. Medical University of Warsaw

PDF (114.7 KB)
4 strony
1000+Liczba odwiedzin
Opis
W notatkach wyeksponowane są tematy z zakresu odżywianie człowieka: nadciśnienie tętnicze.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 4
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

Przez nadciśnienie tętnicze rozumie się utrwalone podwyższenie ciśnienia tętniczego

(zarówno skurczowego, jak rozkurczowego) powyżej normy określanej obecnie, zgodnie z

zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), jako 139 mm Hg dla ciśnienia

tętniczego skurczowego ("górnego") oraz 89 mm Hg dla ciśnienia tętniczego rozkurczowego

("dolnego"). Nadciśnienie rozpoznaje się po uzyskaniu wyników wielokrotnych pomiarów,

wykonywanych najczęściej powszechnie znaną metodą Riva-Rocci z użyciem uciskowego

mankietu gumowego. Nadciśnienie tętnicze jest chorobą bardzo rozpowszechnioną.

Głównymi czynnikami ryzyka są: wiek powyżej 60 lat (szacuje się, że po 65. roku życia

nadciśnienie występuje w Polsce u ok. 50% osób), płeć męska, obciążenie rodzinne, cukrzyca

typu 2, zaburzenia przemiany lipidów i palenie papierosów. Nadciśnieniu sprzyja też otyłość,

nadużywanie alkoholu i zmniejszona aktywność fizyczna. Choroba przebiega często bez

żadnych objawów klinicznych (podwyższone ciśnienie stwierdzane jest wtedy przypadkowo).

Groźne są powikłania, do których należą m.in.: choroba wieńcowa, udar mózgu,

niewydolność krążenia i uszkodzenie nerek. Nadciśnienie pierwotne (samoistne), tj. takie,

którego bezpośredniej przyczyny nie można ustalić (tak jest w ok. 95% przypadków

nadciśnienia), jest chorobą nieuleczalną, choć dającą się kontrolować.

Konieczne jest leczenie farmakologiczne. Najczęściej stosowane są beta-blokery i leki

moczopędne. Niezwykle ważny jest zdrowy styl życia: redukcja wagi ciała, ograniczenie

spożycia soli kuchennej, zwiększenie spożycia potasu i magnezu, rzucenie palenia

papierosów, ograniczenie spożycia tłuszczów zwierzęcych, zwiększenie aktywności

fizycznej. Układ krążenia porównuje się niekiedy do układu wodociągowego. Nie jest to

jednak hydrauliczny układ zamknięty, w którym ciecz wywiera we wszystkich kierunkach

niezmienne ciśnienie. W układzie krążenia ciśnienie wewnątrznaczyniowe zmienia się,

choćby z powodu różnej budowy tworzących ten układ ścian naczyń, na które napiera krew:

całkiem inną charakterystykę (wielkość, zmienność w czasie) ma ciśnienie w sprężystych i

dobrze umięśnionych (a więc stawiających opór krwi) naczyniach tętniczych, inną - w

delikatnych, niemal pozbawionych ściany naczyniach włosowatych, a jeszcze inną - w

wiotkich rozciągliwych podatnych naczyniach żylnych. Najważniejszy jednak jest fakt, że

układ ten jest wyposażony w serce - pompę tłocząco-ssącą, która regularnie kurcząc się i

rozkurczając, a więc wypychając i zasysając krew, w zasadniczy sposób wpływa na wielkość

i zmienność ciśnienia wewnątrznaczyniowego. Ten wpływ szczególnie silnie zaznacza się w

układzie naczyń tętniczych, z którymi serce jest ściśle fizjologicznie związane.

Wielkość i stopień zmienności ciśnienia panującego w naczyniach tętniczych ma zasadnicze

znaczenie dla normalnego funkcjonowania ludzkiego organizmu. Od niego, bowiem zależy

odpowiedni dopływ do narządów docelowych świeżej krwi bogatej w tlen, substancje

2

odżywcze, hormony i inne niezbędne czynniki regulacyjne. Ciśnienie w układzie tętnic zależy

od siły i częstości skurczów serca, oporu, jaki stawiają ściany naczyń napływającej fali krwi,

szczególnie naczyń drobnych, obwodowych, bogatych w tkankę mięśniową oraz od lepkości

krwi. Wykazuje ono charakterystyczną zmienność, związaną z pracą serca. W czasie jego

skurczu (dokładniej: w czasie skurczu lewej komory serca) krew z impetem wpada do aorty.

Rozciągając ją, wytwarza maksymalne ciśnienie, zwane ciśnieniem skurczowym. W czasie

rozkurczu lewej komory, gdy wrota z serca do aorty, utworzone przez zastawki

półksiężycowate, są zamknięte, ciśnienie krwi w tętnicach znacząco się obniża aż do wartości

minimalnej, określanej jako ciśnienie rozkurczowe. Gdyby nie elastyczność ścian dużych

tętnic oraz sprawne działanie mechanizmów regulacyjnych-odruchowych (nerwowych),

humoralnych i hormonalnych, kontrolujących napięcie mięśni ścian tętnic obwodowych,

mogłoby w czasie rozkurczu serca dojść do spadku ciśnienia wewnątrznaczyniowego do

wartości bliskich zera z dramatycznymi konsekwencjami, szczególnie ze strony narządów

wyczulonych na niedotlenienie. Tętnice stanowią więc rodzaj amortyzatora, dzięki któremu

pulsacyjny na starcie przepływ krwi staje się niemal ciągły, a wartości ciśniania skurczowego

i rozkurczowego nie wykazują dramatycznych różnic. Ciśnienie tętnicze jest stale przez

organizm regulowane i korygowane, dzięki czemu zapewniony jest stały dopływ krwi do

wszystkich narządów i tkanek. Zawsze wyróżnione są te narządy, które mają dla ustroju

kardynalne znaczenie (np. mózg, mięsień serca, nerki) i nie mogą być narażone na drastyczne

wahania dostaw tlenu i energii. "Czasowo" zaś wyróżniane są te, które w określonym

momencie są intensywnie eksploatowane (np. mięśnie szkieletowe w czasie wysiłku

fizycznego, przewód pokarmowy - w czasie trawienia). Regulacja ciśnienia tętniczego krwi

jest w związku z tym dość skomplikowana. Biorą w tym udział różne narządy i układy, z

których najważniejszą rolę odgrywają nerki z układem RAA (renina-angiotensyna-aldosteron)

i szeroko rozumiany układ neurohormonalny z udziałem katecholamin, wazopresyny,

kortyzolu, aldosteronu. Niebagatelną rolę w regulacji ciśnienia tętniczego odgrywa

ośrodkowy układ nerwowy, w tym kora.

Zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) za górną wartość ciśnienia

tętniczego skurczowego przyjmuje się 139 mmHg, zaś dla ciśnienia rozkurczowego 89 mm

Hg. Mówi się też o tzw ciśnieniu tętniczym optymalnym, gdy jego wartość jest niższa od

120/80 mm Hg, prawidłowym, gdy wartość jest niższa od 130/85 mm Hg, oraz o tzw.

ciśnieniu tętniczym wysokim prawidłowym, gdy wynosi ono od 130-139 mm Hg (ciśnienie

skurczowe) oraz 85-89 mmHg (ciśnienie rozkurczowe). Nadciśnienie tętnicze to nic innego

jak utrwalone podwyższenie ciśnienia tętniczego powyżej normy. Należy jednak pamiętać, że

jednorazowy pomiar wykazujący podwyższone cisnienie tętnicze nie upoważnia do

3

rozpoznania choroby. Dopiero wielokrotne pomiary, dokonywane w różnych porach dnia,

zawsze w warunkach spoczynku, wykazujące podwyższone lub wysokie wartości

upoważniają lekarza do rozpoznania nadciśnienia tętniczego. Wśród osób starszych zdarza się

podwyższone lub wysokie jedynie skurczowe ciśnienie tętnicze. Mówimy wtedy o tzw

izolowanym nadciśnieniu skurczowym. Nadciśnienie tętnicze jest chorobą rozpowszechnioną.

Najczęściej ujawnia się w czwartej i piątej dekadzie życia.

Oszacowano, że w polskiej populacji na tę chorobę cierpi 12-16% mężczyzn i 18-30% kobiet.

Prawdopodobnie w Polsce żyje obecnie ok. 4,8 miliona ludzi z nadciśnieniem tętniczym

(należy przy tym pamiętać, iż wykrywalność tej choroby w naszym kraju wynosi tylko 57-

82%!). Z danych epidemiologicznych wynika także, iż aż 46% mężczyzn i 36% kobiet w

wieku średnim ma nadciśnienie tętnicze. Nadciśnienie tętnicze może być pierwotne, tj. takie,

którego bezpośrednia przyczyna nie została ustalona, albo wtórne, którego bezpośrednia

przyczyna jest znana. Nadciśnienie wtórne dotyczy ok. 5% wszystkich chorych na

nadciśnienie. Spośród wszystkich postaci nadciśnienia wtórnego najczęściej zdarza się

nadciśnienie nerkowopochodne, tj. występujące w przewlekłych chorobach nerek (np. w

przewlekłych kłębuszkowych zapaleniach nerek), lub tzw. nadciśnienie naczyniowo-nerkowe,

spowodowane niedokrwieniem jednej albo obu nerek w wyniku zmian chorobowych w

tętnicach nerkowych, powodujących zwężenie ich światła. Znacznie rzadszą przyczyną

nadciśnienia jest pierwotny nadmiar aldosteronu (pierwotny hiperaldosteronizm), kortyzolu

(hiperkortycyzm) oraz guz chromochłonny rdzenia nadnerczy, (pheochromocytoma),

produkujący w dużych ilościach katecholaminy.

Dieta w nadciśnieniu tętniczym krwi - Prawidłowe postępowanie niefarmakologiczne w

tym odpowiednia dieta jest podstawowym sposobme leczenia osób z nadciśnieniem

tętniczym. W diecie należy ograniczyć spożycie sodu, który znajduje się w soli kuchennej,

pieczywie, wyrobach cukierniczych, w produktach mlecznych (żółte i topione sery),

przetworach garmażeryjnych (wędliny, pasztety, sałatki) i konserwach mięsnych, rybnych i

warzywnych. Duże ilości sodu znajdują się również w przyprawach. Osoby z nadciśnieniem

tętniczym nie powinny dziennie spożywać więcej niż 4g soli tzn. 1.6 g sodu. W Polsce zjada

się przeciętnie od 8 do 15 g soli dziennie.

Potas - W diecie należy zwiększyć spożycie warzyw i owoców, zwłaszcza bogatych w potas,

który pomaga obniżyć ciśnienie tętnicze krwi (pomidory, brukselka, banany, brzoskwinie,

czarne porzeczki). Dzienne zapotrzebowanie na potas wynosi co najmniej 3500 mg potasu.

4

Flawonoidy - Spożywanie warzyw w bogatych w flawonoidy (szpinak, brokuły, cebula,

kapusta, seler, sałata, pomidory i w owocach (czarna porzeczka, owoce cytrusowe, śliwki,

wiśnie, jabłka) wpływają na obniżenie ciśnienia tętniczego.

Tłuszcze - Należy ograniczyć spożycie tłuszczów, zwłaszcza tłuszczów nasyconych (tłuste

mięsa, sery, masło, smalec) oraz twardych margaryn.

Energia - Wartość energetyczna spożywanych pokarmów powinna być dostosowana do

zapotrzebowania danej osoby, natomiast u osób otyłych lub z nadwaga należy ograniczyć

wartość energetyczną diety, gdyż redukcja masy ciała wpływa korzystnie na obniżenie

ciśnienia. Całość dostarczonej energii powinna pochodzić w 25%-30% z tłuszczy, 15%-20% z

białka i z 55% przez węglowodany.

Białko - Białko powinno stanowić około 10 – 15 % zapotrzebowania energetycznego i

głównym jego źródłem powinny być ryby, białko jaj, drób oraz nasiona roślin strączkowych

takich jaka soja. Jaja są źródłem pełnowartościowego białka, nasyconych kwasów

tłuszczowych oraz jedno nienasyconych kwasów tłuszczowych oraz przeciwutleniaczy (wit.

E, A i beta – karoten) i witamin z grupy B. Jednakże z powodu dużej zawartości cholesterolu

osoby z podwyższonym poziomem cholesterolu powinny ograniczyć spożycie całych jaj do 2

tygodniowo.

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome