Gramatyka opisowa języka włoskiego- Notatki - Gramatyka opisowa - Część 2, Notatki'z Gramatyka opisowa. University of Warsaw
Poznan_K
Poznan_K1 March 2013

Gramatyka opisowa języka włoskiego- Notatki - Gramatyka opisowa - Część 2, Notatki'z Gramatyka opisowa. University of Warsaw

PDF (321.1 KB)
7 strona
4Liczba pobrań
1000+Liczba odwiedzin
Opis
W notatkach zostaje opisane pojęcie fonetyki i fonologii; właściwości i narzędzia mowy; fonemony, allofony.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 7
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

9

bevi-pije/bevvi-ja wypiłem już

bruto-brutal/brutto-brzydki

nono-dziewiąty/nonno-dziadek

eravamo-bylismy/erravamo-codzilismy, błądziliśmy

eco-echo/ecco-oto

camino-komin/mammino-maszeruje

copia-ksero/coppia-para

caro-drogi/carro-wózek

principi-zasady/principi-książka

ancora-jeszcze/ancora-kotfica

tendine-zasłonki/tendine scięgno

compito-grzeczny/compito-zadanie

subito-podnieść, podlewać/subito-zaraz, natychmiast

ambito od ambitare-poszukać/ambito-środowisko, otoczenie

seguito-sledzić/seguito-ciąg dalszy

[Л] ,[Ŋ-wygląda jak małe p], [λ]-w pozycji międzywokalicznej wymawiane są zawsze

podwójnie.:

guscio [guSSo]

segno [seŊŊo]

paglia [pa λ λa]

Równiez i [ts], [dz] [?]w tej pozycji najczęściej jako podwójne:

Lazio [latstsjo]

la zia [ladzdzia]

la zona [la dzdzona]

eccezione [e tftfetstsjone]

[j], [w] nie tworzą gerinantów maiale: maiale, tre uova, kiwi, rosa, risvegliare

-20 fonemów w języku włoskim może byc użyte, jako wzmocnione: babbo, pappa, mamma,

patto, Maddalena, reggiseno, pesce, foglio, stagno, Lazio, la zona

Wymowa regionalna-podwajanie na południu Włoch:

la sera (lassera), Sud Africa (Suddafrica), Don Antonio (Donnaantonja], non e(nonne),ad altri

(addalttri)

Upodobnienie grup lr, nr, nl>rr, ll:un ramo (urrato ), il rame (irrame), il re (irre), Ulrico

(urrico), buon lavoro (bwonnavovo), bel ritratto (berritratto), gran lusso (grallusso)

Na południu Włoch możliwa jest nawet geminacja.[w] i [j] :

noia [nojj'a], la iena [lajjena], le uova [lewwova], da uomo (dawwomo)

Wzmocnienie oppiamento-Raddoppiamento sintattico:

-po wyrażeniach:

e, gia, da, né, puo, re, se, sa, so, sta, sto, su, te, tre, la(rodzainik)

RADDOPPIAMENTO SINTATTICO

Parola che provoca il raddop

docsity.com

10

a-a presto / fra-fra noi / tra -tra voi / su-su Roma / o-o lei / e-e lei / tu-tu sei /se-se voi /

ma-ma no / no-no davvero / tre-tre male / ne-ne carlo / ho-ho fame / ha-fa freddo / so-so tutto

/ sa-sa'lora / do-do sempre / sto-sto male / sta -sta la / Va-va via / che-che fai / chi-chi sei /

fa-fa presto / fu-fu felice / E'-e tardi / puo'-pou' fame / gia'-gia fatto / piu'-piu vicino /

la'-la sotto / li'-li sopra / si'-si signore / ne'-ne noi / cose'- cote tardi / perche'-perche mai/

mongio'-mangio tutto / andra'-andra via / faro'-faro tardi

11. Dyftongizacja, rozziew, eliminowanie rozziewu( m.in. elizja), troncamento

dyftongizacja proces przekształcania się samogłoski w dwugłoske

-grupy dyftongowe (dyftong) np.:

io- pio/ve [pjove]

iu - chiu/di [ kjudi ]

ie- ieri [ jeri]

-grupy tryftongowe ( tryftong) np.:

voi - suoi (suo/i) [ swoi]

vai - guai (gua/i) [ gwaj]

iuo - aiuolo ( a/iu/o/le) [ ajuole ] trawnik, skwerki

ua - guar/dare [ gwardare ]

ue - guer/ra [ gwerra]

uo - uo/mo [ womo]

vi - gui/da [ gwida ]

-dyftongi mobilne „uo`” i „ie” tracą [ w ] lub [ j ] jeśli wyraz pochodny posiada przesunięty

akcent na samogłoskę poza dyftongiem np.:

- uo > - o -

muove movimento

suono -sonoro

scuola- scolare

buono - bonta`

muore - morte

- ie > e –

piede - pedestre (pieszy)

lieve- lievita`

pietra - petrificare

Siena - senese

siede - sedere

-formacje nowe nie przestrzegają tej reguły:buongiono, lievemente, novamente, fienile,

fierezza, pinezza.

-wyrazy różniące się dyftongiem np.:nuotare us notare/ vuotare us votare

Uwaga na hiatus ( rozziew, „przerwa”) przerwa miedzy wyrazami

pases: pa/e/se

spia: spi/a

riunione: ri/u/nio/ne

corteo: cor/te/o

riavere:ri/a/ve/re

bennio: bi/en/nio (okres 2 lat)

triangolo: tri/an/go/lo

Paolo: Pa/o/lo

linea: li/ne/a

docsity.com

11

Rozziew międzywyrazowy ( spotkanie 2 samogł. Między wyrazami)

ha amato [a amato]

e` omesso` [e omesso`] e` jest pomijane

la Alfa -Romeo [la * alfa* romeo]

Eliminazione hiatusa:

-zastępowanie „e” przez półsamogłoskę: linea [linja],aereo [aerjo]

-elizja: redukcja jednej samogłoski w rozziewie (elisione) międzywyrazowym i wskazania

zabiegu apostrofem np.:L`Alfa - Romeo, la amica > l`amica; la ho vista > l`ho vista; ci era >

c`era; questo albergo > quest`albergo; ce ne e` > ce n'e`; * dello orologio > dell`orologio;

bello uomo > bell`uomo; Santo Antonio > Sant`Antonio.

-troncamento :obcięcie końcowe samogłoski lub całej sylaby bez użycia apostrofu np.:

Signore Bruni - Signor Bruni, Professore Alfieri - Professor Alfieri, Dottore Marcelli - Dottor

Marcelli, Quale e` - qual e`, volere andare - voler andare, grande personaggio - gran

personaggio, grande festa - gran festa, buon risultato - buon risultato, Santo Paolo - San Paolo,

Fratello Marco - Frate Marco (Fra` Marco), Suora Maria - Suor Maria

Wyjątki: troncamento niemożliwe przez „ z”, „s” +” spółgł.”np.: Santo Stefano,

quello spumante ale quel vino!, bello zaffiro ale bel gioiollo!

-używane „ d” fonetycznego po przyimku „a” spójnika „o”, „i”, „e”: ad, ed, od, np.:

a Amsterdam ad Amsterdam/ e e` cosi - ed cosi/ o obliquo - od obliquo

-Uwaga na przypadki typu: „a Ugo”; „e` altro”;” o uno”, które raczej nie wymagają „ d”

fonetycznego.Wyjatek „ad esempio”

-Trudność wymowy ciagu 2-3 spółgłosek: in Svezzia, Israele, instradare, pscologia, Vietnam,

tecnico, Almeto, cripta, dogma, eczema, etnico.

Uproszczenia analogie

prawidłowo [teknika], regionalnie –[ tennika ]

-Spontaniczna elizja samogłoski w mowie np.: ancora un giorno - [ankor un dzorno ]/

sono entrati - [sonoentrati ]/quanto avevi - [kwantaavevi] /povero uomo [poverwomo ]

12. Sylaba reguły podziału wyrazów.

-pojedyncza samogł. na początku wyrazu:a/ni/ma, so/la, u/ra/ga/no..

-pojedyncza spółgł. Należy do sylaby następującej po danej samogł. vo/le/re/mo, li/mo/ne,

se/re/ni/ta`.

-dwie spółgłoski w jednym ciągu rozdzielają się między dwie sylaby pal/ma, im/por/to.

-rozdzielane są w ten sposób również spółgł. podwójne identyczne:mat/ti/ta, fos/sa, bal/lo,

cor/re/re

-„spółgł. + r ” i spółgł. + l „ = grupa nierozerwalna: com/tro, ma/gro, Pa/tri/zia,

in/cli/na/zzio/ne.

-grupy „ gn”, „gli”i „sci”, „sce” nierozerwalne: se/gno, mon/ta/gna, de/gli, Mar/si/glia,

Na/ta/scia, fa/scia, pesce

-w zasadzie „s impura” nie jest oddzielona od spółgłoski następującej: ma/sti/ca/re, i/sti/tu/to,

e/sclu/do, ma/e/stro

13. Najwazniejsze zasady wymowy e i o ( pozycja akcentowana i nieakcentowana)

W wymowie O i E występują w postaci ścieśnionej w każdej pozycji nieakcentowanej np

care, ballo, case, morale.W pozycji akcentowanej w wymowie standardowej przyjmują postać

bądz ścieśnioną bądz otwartą.Dotyczy to głównie regionów centr.Włoch.W regionach jak

Piemonte, Val d'Aosta, Friuli Venezia, Giulia, Puglia, Calabria, Sicilia wymowa E i O w

pozycji akcentowanej jest w zasadzie ucieśniona do E i O miedzy postacią zamkniętą lub

docsity.com

12

otwartą.

Standard:bene [bEne], sotto [sotto], tredici [treditfi], dodici [doditfi]

Reg.ucieśnione; [bęne], [sotto]

O i E w pozycji akcentowanej:

O otwarte ( c) wymowa o jak w j.polskim -w dwugłosce -uo;buono, suono

-w słowach zakończonych na spółgłoskę: stop, golf

-w końcówce passato remonto lub futuro semplice na o':suono' penso' mangero' parlevo'

-w końcówce zdrobnień-occio:caroccio, fantoccio

-w końcówce-olo,-ola:lenzuola, piazzola

-w końcówce oide:umanoide

-w końcówce -oldo:Leopoldo, Arnoldo

-w końcówce -olfo: Rodolfo

-w końcówce -osi: tubercolosi

O zamkniete (o) wymowa ściśniona: generalnie występuje częściej niz poprzednia w pozycji akcentowanej

-w końcówce-ognolo, oio, ondo, onda, one, onte, onzolo, one, oso, osa:profondo, anaconda,

persone, impronte, amore, succoso, affose

E otwarte (E) wymowa jak w j. polskim: -w dwugłosce-ie:tiene, viene, Sieme

-w końcowej sylabie akcentowanej : caffe, te, canape, gile

- w liczebnikach: sei, setto,

-pochodnich: trentasei, ventisei

-w słowach kończacych się spółgłoską: zen, ben

-kiedy po E następuje inna samogłoska:idea, panace- w końcówce: etti, ette, rei, rebbero,

endo, endine, ezio, ezia, ennio, ente, ense, enza, evolo, esimo, ello, eno, errimo, enne, :vorrei,

mangerebbero, eczema, volendo, trendine, millenio, perdente, videnza, pedestre, millesimo,

concello,

E zamkniete (e) wymowa ściśnieta: - w końcówce -eccio, eccia, eggio, eggia, mente, mento, corteccia, posteggio, :amabilmente,

comandamenti

-w końcówce passato remonto-ei, esti, emmo, este, erono, perdei, bevesti, : volemmo, faceste,

perderono

-w końcówce futuro semplice-remo,-rete: Faremo, saprete

-w końcówce bezokolicznika-ere-esimo:pazzesco, palestinese, milanese, , feudalesimo,

(liczebniki zakończona na -esimo mają wymowe otwartą : trentesimo, didicesimo)

-w końcówce -essa:contssa

-w końcówce congiuntivo imperfetto-essi, -esse, essimo, -essero: avessi, bevessimo, volessero

-w końcówce -etto, -etta;casetta libretto,

-w końcówce -evole:amichevole

- w końcówce imperfetto indicativo:-evo,-evi, -eva, -evamo: dovevo, bevevi, sedeva,

credevano

-w końcówce -ezza:belezza, fanciulezza

14. akcent wyrazowy: rodzaje

Akcent-wartość prozodyczna języka, niesegmentalna,naturalna zdolność wyczuwania

akcentu:

Padova-Padwa

Akcent prawidłowy i nieprawidłowy:

docsity.com

13

introligatornia vs introligatornia, introligatornia, introligatornia

Akcent wykładnikiem melodii języka:

W języku polskim-jest stały, w języku włoskim-ruchomy.W języku polskim na przedostatniej

sylabie (paroksytoniczny)wyj np muzyka, fizyka, matematyka, byliby (nauka nie nauka)

W języku włoskim:

-1na/2 wyrazy:

akcent na przedostatniej sylabie-accento piano-akcent paroksytoniczny: ombrello, casa

-1na/10 wyrazów na trzeciej od końca-accento sdrucciolo-proparoksytoniczny: leggere,

prendere, arbitro, Barbara

-1na30 wyrazów na końcowej-accento tronco-oksytoniczny: verita, cosi, entro

-zdarzają sie także na czwartej sylabie od końca-accento bisdrucciolo:ospitano, indicano,

recitano, fabricano

-niezwykle rzadko na piątej lub szóstej od końca: fabbricamelo, fabbricameccelo

-reszta 1na/30 są akcentowane w wyrazach jedno sylabowych (monosylaby): blu, ho, ha, di,

eh, fa, mi, so, fa, va, gio, gia, piu, né re, sta, te, tre

Większośc momosylab pozbawiona jest akcentu:

-rodzajniki lo, la, gli, le (la volonta, gli ombrelli

-przyimki: a, di, in, su, per (per Varsavia, a Parigi, in montagna)

-zaimki: CO/CI ;gli, mi, ci, vi, le (Ti voglio bene, ce la facciamo)

-niektóre przysłówki/partykuły:non vengo, non voglio piu

Akcent graficzny dla odróżnienia homonimów: ne/né, di/dě, e/e, te/te

Akcent graficzny ostry-wymowa zamknieta “o”, “e”

Akcent graficzny ciężki -grave-wymowa otwarta: perché , poté , caffé, como, entré

Brak akcentu graficznego w pozycji akcentowanej “o”, “e”-duże utrudnienie w wymowie:

peso, sedici, fetta, schietto, notte, poco

Zapamietywanie akcentu: macabro, filologia, upupa

Zasady stosowania akcentu innego niż na przedostatnią sylabę:

1 końcówki:

udine:solitudine

aggine:stupidaggine

ibile/abile: leggibile, controllabile, possibile

issimo:felicissimo, ventesimo

2czasowniki:

-akcentowane w formach osobowych: abbiamo, sono, vedo,

docsity.com

14

-akcent typu tronko:puo, partě, andrň, controllň

-akcenty typu sdrucciolo w niektórych bezokolicznikach: prendere, correre, friggere

-przed końcówką “no” w 3 os.lm -ano/ono/ino: parlano, preferiscono, prolavano

-przed końcówką “ro” w 3 os.lmn -ero: sero, ssero, sarebbere, dissero, corsero, fossero,

-przed końcówką -ssimo w 1 os.lm: potessino, fossino, andassimo

-akcentowana na 4 sylabę od końca: operono, litigono, occupono

Akcent może zaskoczyć:

Maria-Mario, Lucia-Lucio, Stefano-Stefania

Wachanie się w akcentowaniu: sclerosi, ipotesi, incubo, edile, ettolitro, amaca, cuculo,

eureka, impari, insalubre, macabro, milimetro, termite, zaffiro,ippodromo

Akcent połowiczy!!!

: non ce la faccio, associazione, doddorosissimamente (z bólem coś czynić)

Grupa akcentowana: il tuo cane, non ce la faccio, non č vero, un gran caldo

15. typy intonacji

INTONACJA-wartość suprasegmentalna artykulacji.Wyróżniamy:

-discendente: opadająca (zdanie oznajmujące)

-ascendente: wzosząca (zdanie pytające)

-ascendente-discendente: wznosząco opadająca (zdanie pytające)

-enfatica: niecechowana: (akcent położony na wybrany element z wypowiedzi)

16. Ortoepia, ortofonia, język włoski mówion w użytku

ORTOEPIA-dział językoznawstwa stosowanego , zajmujący się oceną języka pod względem

poprawności i proponowaniem wskazówek poprawnego stosowania akcentów języka

ortoepia=otografia+ortofonia

ORTOFONIA-zajmuje się poprawnością wymowy wyrazów w danym języku. Dla

użytkowników języka powinny być znane zasady jego ortografii i ortofonii, przy założeniu że

na przeszkodzie nie stoi np dysgrafia , dysleksja lub dalfonizm.

W użytkowaniu współczesnego języka włoskiego obserwuje się wciąż różne trendy i mówi

o wymowie:

-tradycyjnej (słownikowej, podręcznikowej, teatralnej, własciwej dla miejsca powstania j.wł

Florencji, Toskani

-nowoczesnej (pod wpływem użycia potocznego, medialnego, szkolnego, właściwej dla

regionu zamkniętego w uprzemysłowionym trójkącie (Milano, Torino, Genova)

docsity.com

15

-akceptowalnej (regionalnej-Umbria, Marche, Lazio+ Roma zamiast Florencja)

-tolerowanej (regionalnej-południe, poł-wsch. wyspy)Wymowa dopuszczalna , nieoficjalna w

j. narodowym

Z innego punktu widzenia można mówić o wymowie:

-niedbałej (błędnej, niezrozumiałej)

-poprawnej (właściwej, zgodnej z normami)

-wyszukanej (literackiej, poetyckiej, archaicznej, podniosłej, okazjonalnej)

Czasami używana w sposób żartobliwy lub ironizujący na zasadzie ludycznej emfazy.

WYMOWA NIENACECHOWANA/STANDARDOWA-to wymowa poprawna bez

naleciałości regionalnych lub stylizacyjnych, wymowa j. włoskiego, którego uczą się

obcokrajowcy.

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome