Ekologia - Notatki - Biologia - Część 1, Notatki'z Biologia. University of Podlasie in Siedlce
hannibal00
hannibal008 March 2013

Ekologia - Notatki - Biologia - Część 1, Notatki'z Biologia. University of Podlasie in Siedlce

PDF (270.6 KB)
8 strona
2Liczba pobrań
1000+Liczba odwiedzin
Opis
Notatki dotyczące tematów z biologii: ekologia; prawo minimum Liebiga, prawo rekapitulacji Ernesta Haeckela, biocenoza.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 8
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

1.Ekologia I 2. Prawo minimum Liebiga  o wartości minimalnej czynnika abiotycznego koniecznej do

prawidłowego funkcjonowania organizmu. Jeden czynnik łamiący minimum wystarcza, by szkodzić organizmowi.

3. Reguły zoogeograficzne dla zwierząt kręgowych:

 Prawo Bergmana: wielkość/masa osobników zwiększa się wraz z szerokością geograficzną; stos. powierzchni do masy ciała, najlepiej się sprawdza

 Prawo Allena: długość członków/sylwetki/”przydatków” osobników zmniejsza się wraz z szerokością geograficzną

 Prawo Glogera: zmiana ubarwienia – jaśniejsze w wyŜszych szerokościach geo.

 Prawa te nie zawsze się sprawdzają, nie naleŜy ich łączyć.

4. Prawo rekapitulacji (prawo biogenetyczne) Ernesta Haeckela  ontogeneza powtórzeniem filogenezy

5. Populacja: reprezentacja danego gatunku na danym obszarze

 Terytorializm i org. socjalna przekreśla równe szanse w rozrodzie wszystkich osobników – populacja niemendlowska

6. Biocenoza: wszystkie populacje na danym terenie

 NiezaleŜna od sąsiednich biocenoz (obieg materii i energii)

 Związki między składnikami biocenozy dzielą organizmy na 3 grupy: producenci, konsumenci, reducenci

 Związki antagonistyczne dzielą się na

 Troficzne: oparte na łańcuchu pokarmowym

 Paratroficzne: oparte na innych zaleŜnościach, np. konkurencja o siedlisko

 Biocenozę moŜna zmieniać: bobry budują tamy, które ingerują w naturalny stopień wilgotności otoczenia, co pociąga za sobą zmianę warunków abiotycznych; co z kolei oddziałuje na inne populacje biocenozy [gatunki takie to gatunki zwornikowe/kluczowe]

 Biocenozę charakteryzuje swoista struktura i wygląd (szata roślinna, char. gatunki itp.)

 Biocenoza + biotop = ekosystem

 Zmienność i ewolucja - ekosystemy ulegają sukcesji biologicznej (jezioro → bagno łąkowe)

7. Krajobraz: zespół ekosystemów (leśnych, łąkowych, jeziornych i przejściowych) tworzących całość przyrodniczą

 Krajobraz wyróŜniamy ze względów:

 fizyko-geograficznych,

 klimatycznych,

 geologicznych,

 florystycznych,

 faunistycznych,

 ekologicznych.

docsity.com

8. Biosfera = litosfera – bogate Ŝycie na lądach(biomasa, róŜnorodność)pomimo małej rozległości +hydrosfera (rozleglejsza, ale mniej bogata) +atmosfera (uboga mimo rozległości)

9. Wpływ na biosferę ma:

 Słońce – dostarcza energię, pływy

 KsięŜyc – pływy (największe, tzw. syzygiczne, podczas pełni i nowiu)

 Meteoryty – katastrofy ekologiczne

 Ruch ziemi wokół słońca i nachylenie osi ziemi – pory roku

 Cykl Milankoviča – występowanie naprzemiennie zlodowaceń i interglacjałów

 Zmiana kształtu orbity ziemskiej (elipsa-koło) o 3,5%, co 92000 lat

 Zmiana nachylenia osi ziemskiej do płaszczyzny obrotu co 40000 lat

 Precesja: kołysanie się osi stoŜka wokół prostopadłej do osi ekliptyki

↓  Ziemia dostaje czasem mniej światła, zbiera się lód, śnieg, które zwiększają

albedo (odbijanie światła z powierzchni ziemi) i wpędzają nas w epokę lodowcową

 Prądy konwekcyjne wewnątrz ziemi (jądro: Fe, Ni; wirowanie)

 Pole magnetyczne ziemi; pasy van Allena 

 Teoria dryfów kontynentalnych Wegenera

 teoria płyt tektonicznych (kier); zjawiska subdukcji; oddalanie się Eur. I Afryki od Ameryk

10. Wpływ organizmów na warunki Ŝycia na ziemi:

 Wzrost liczebności implikuje wzrost stęŜenia CO2

 Gatunki zwornikowe

11. Ekologia

 Autekologia (fizjologiczna)

 Populacyjna

 Synekologia (biocenologia)

 Poandekosystemalna (biom, krajobraz, biosfera)

12. Ekologia: nauka o strukturze [populacje, zespoły, biocenozy], funkcjonowaniu [cykle krąŜeniowe, koewolucja, regulacja liczebności] i trwałości [zmiana róŜnorodności gatunkowej] Ŝycia na ziemi.

13. Podział ekologii

 Taksonomiczny

 roślin  zwierząt

− ssaków − owadów

 mikroorganizmów

 Układy ekosystemalne

 wodne

docsity.com

− jezior − morza

 lądowe − lasu − agrocenozy ↓ − stepu → gleby

 Problemy

 e.behawioralna

 e.poŜaru

 róŜnorodność gatunkowa

 bioenergetyka populacji

 Stopień złoŜoności poziomu biologicznego

 Autekologia (fizjologiczna)

 Populacyjna

 Synekologia (biocenologia)

 Ponadekosystemalna (biom, krajobraz, biosfera)

docsity.com

Ekologia II

1. Mutacje genowe→inne wykształcenie cechy morfologicznej (wygląd, biochemia); rzadko są powrotne

2. Mutacje/aberracje chromosomowe 3. Mutacje genomowe

a. Poliploidalność (cały garnitur chromosomowy x2/x3…) b. Aneuploidalność (pojedyncze chromosomy)

i. Zespół Tunera (X0) ♀ ii. Zespół Klinefeltera (XXY) ♂

4. Plejotropia: wielość efektów dawanych przez jeden gen: a. Zespół Marfana (arachnodaktylia): brak/niedobór fibryliny – wydłuŜenie palców,

problemy z krąŜeniem, gałkami ocznymi 5. Geny sprzęŜone z płcią:

a. Hemofilia (krwawiączka) b. Daltonizm

6. Naddominacja: heterozygota Ŝywotniejsza niŜ homozygota a. Anemia sierpowata na terenach malarycznych

7. Epistaza: geny maskujące obecność innych genów a. Bielactwo

8. Wpływ środowiska na organizm: wpływ na fenotyp: bliźniaki nie są identyczne; char dla roślin: pokrój sosny w zaleŜnośći od miejsca w którym rośnie

9. Dryf genetyczny: w niewielkiej populacji pewne genotypy są szybciej eliminowane-pula genetyczna się kurczy

10. Pojęcia: allel, locus (pozycja w chromosomie), gen, hetero-, homozygota, a. dominujący/maskujący, a. recesywny/maskowany

11. Obliczanie liczby heterozygot przy 10 róŜnych allelach:N(10)= (102 – 10) /2 = 45

12. Obliczanie moŜliwych kombinacji przy 10 róŜnych allelach: X(10)=N(10)+N’(10) = 55

X – liczba kombinacji N- liczba heterozygot

N’ – liczba homozygot 13. Źródła zmienności: mutacje (źródło pierwotne), rekombinacje, dobór 14. Albinizm – Łaciatość – Melanizm, odmiany melanistyczne 15. Dobór sztuczny (selekcja w imię uŜyteczności) vs dobór naturalny 16. Sukces osobnika = wzrost udziału jego genów w puli genowej populacji 17. Dobór naturalny: ogół czynników zewn. biotycznych i abiot. działających na osobnika i

powodujących większą lub mniejszą ilość jego potomstwa (wpływających na rozród) np. konkurencja, drapieŜnictwo

a. Stabilizujący (niesprzyjające są formy skrajne) b. Kierunkowy (zmiana w środowisku) c. Rozrzutowy / Rozrywający (więcej typów środ. np. mozaikowość środ. leśnych)

18. Melanizm przemysłowy: włochacz nabrzozek 19. Dobór płciowy: konkurencja wewnątrzgatunkowa; lekcewaŜenie zaleŜności międzygatunkowych;

dymorfizm płciowy 20. Dobór krewniaczy: propaguję własne geny pomagając krewnym; formowanie stad; stróŜowanie

(surykatki), piastuni (wilki), prowokacja drapieŜników: reakcja „złamanego skrzydła” itp. 21. Dobór grupowy: zakłada samokontrolę liczebności populacji, altruizm poszczególnych

osobników, ponadosobnicze informacje zawiadujące całością

docsity.com

Ekologia III

1. Koncepcja Gai (J. Lovelock): śywe org. posiadają zdolność modyfikowania składu atm., litosfery i temp w skali globu – przystosowując je do własnych potrzeb (hiperorganizm). Jest to teoria odrzucana prze ekologów.

2. Prawo Tolerancji Shelforda: [znany wykres: natęŜeniu czynnika: pessimum-pejus-optimum-

pejus-pessimum] a. Organizm o szerokim zakresie tolerancji się szerzej rozpowszechni b. Szerokiej tolerancji w stosunku do jednego czynnika moŜe towarzyszyć wąska tolerancja

w stosunku do drugiego (np. koralowce-zasolenie wody/temperatura; kaktusy- temperatura/ilość wody)

c. Zmiany natęŜenia 1 czynnika mogą zmieniać zakres tolerancji na drugi czynnik (zmiana zdolności wykorzystania azotu przez rośliny w zaleŜności od wilgotności)

d. Granice tolerancji mogą się zmieniać zaleŜnie od wieku, stanu fizjologicznego, szerokości geograficznej itd.

3. Kompleks czynników ograniczających a. Wymagania Ŝyciowe: stenobionty vs eurybionty b. Preferencje środowiskowe: stenotopowe vs eurytopowe c. WraŜliwość na poszczególne czynniki:

i. Wilgotność: kserofity(suche) vs mezofity vs higrofity(wilgotne) ii. Zasolenie: halokseny(wraŜliwe) vs halofile vs halobionty(preferują)

4. Adaptacje ograniczające ilość szkodliwego czynnika np. promieni UV [potrzebne do syntezy prowitaminy D]:

a. Kora drzew b. śółty pigment c. Pióra d. Sierść e. Ubranie

5. Światło widzialne: a. Fotosynteza b. Zmienna aktywność bezkręgowców i kręgowców c. Uaktywnia hormony d. Foroperiod e. Fototropizm

6. Temperatura: a. Szybkość reakcji biochemicznych (reguła Van’t Hoffa 10 stopni↑-2x V↑) b. Osiąganie dojrzałości płciowej (np. mucha domowa) i zmiana formy rozrodu c. Zero fizjologiczne (rośliny): temp, w której ustają procesy rozwojowe d. Anabioza – Ŝycie utajone e. Sen zimowy i letni (estywacja) f. Aktywność dobowa, sezonowa, lokomotoryczna g. Suma temperatur efektywnych – suma róŜnic między średnimi dobowymi a zerem

fizjologicznym – wart. określająca zapotrzebowanie na temp. w okresie całego rozwoju lub na pewnym jego etapie – char. dla roślin

docsity.com

7. Opady a. Efemerydy - szybki i intensywny rozwój, krótkie Ŝycie (pustynie efemeryczne; jętki

jednodniówki)

8. Zjawiska o char. periodycznym – przystosowania organizmówa. poŜary (np. makia śródziemnomorska) – pyrofity → eliminacja konkurentów,

wzbogacenie gleby, kiełkowanie nasion b. powodzie i pływy – strefowość formacji roślinnych, adaptacje c. zima – migracje, adaptacje

9. Klimatogram – określa zmiany temperatury i opadów w czasie; przewidywanie czy badany organizm moŜe zasiedlić dany teren; zgodność wymagań środowiskowych warunkuje introdukowanie gatunków

10. Przykłady introdukcji gatunków:

a. do Polski: daniel, muflon, królik (Europa, ostatni - płw. Iberyjski); jenot, jeleń sika (Azja Pd-wsch); norka amerykańska, szop pracz, piŜmak (Am. Pn.)

b. z Europy do Am. Pn.: lis, wróbel

11. Czynniki wpływające na rozmieszczenie organizmów: a. sposób rozmnaŜania

i. wegetatywne (np. bulwy) – skupiskowe ii. płciowe – inne typy

b. konkurencja międzyosobnicza – równomierne c. gleby – występowanie skupisk lub rozm. skupiskowo-losowego (stenotopy) d. czynniki biotyczne np. osłona dla roślin cieniolubnych e. dostępność pokarmu – rozmieszczenie skupiskowe much

12. Rozsiewanie nasion: a. Autochoria (samodzielnie, wyrzucanie: strąki, katapulty, moździerze) b. Allelochoria – wykorzystanie czynników zewnętrznych:

i. Anemochoria (wiatr np. brzozy, osika, modrzew) ii. Hydratochoria (woda np. olsze – spływ wód powierzchniowych)

iii. Zoochoria (zwierzęta) 1. Bierna – nasiona chwastów (ptaki, ssaki np. u ostu) 2. Czynna – zwierzęta przenoszą nasiona i je gubią (wydalił, umarł np.

bukiew, Ŝołędzie, orzechy) iv. Antropochoria (człowiek)

Ekologia IV

1. Optimum vs pessimum (wartość danego czynnika, w której organizm najlepiej sobie radzi vs

wartość danego czynnika, w której organizm radzi sobie najgorzej) 2. Klimatogram: opis warunków klimatycznych panujących w danym miejscu; przydatne przy

introdukcji gatunków w nowe rejony (moŜna porównać i sprawdzić, czy w danym klimacie będzie sobie dany gatunek radził)

3. Myrmekochoria: zoochoria przy udziale mrówek (fiołki, glistnik jaskółcze ziele) 4. Elajosomy: ciałka odŜywcze na nasionach niektórych roślin, wabiące mrówki (te przenoszą

nasiona  myrmekochoria) 5. Tryby Ŝycia zwierząt:

a. Samotniczy i. Brak opieki nad potomstwem, duŜa śmiertelność potomstwa, duŜa liczebność

potomstwa: strategia rozrodcza r (bezkręgowce, niŜsze kręgowce)

docsity.com

b. Samotniczo – rodzinny i. Poligamia, matka pilnuje i uczy potomstwo, ojciec w siną dal (ryś?)

c. Rodzinny i. 100% monogamia  jenoty

ii. Monogamia fakultatywna (samiec zostaje przy samicy na czas odchowania młodych, przynosi jej jedzenie, broni (a samica dba o potomstwo; samica bez pomocy samca nie da rady odchować potomstwa np. lis)

d. Grupy socjalne i. Układ krewniaczy

ii. „+” : wspólna ochrona, dokarmianie młodych, polowania i obrona (stróŜowanie, dezorientacja, minimalizacja strat), ochrona zasobów przed konkurentami

iii. „-” : osadzenie osobników w hierarchii, więcej pasoŜytów i chorób e. Eusocjalność – podział ról-kaŜdy działa dla dobra kolonii/grupy

i. Owady społeczne: mrówki, termity, pszczoły, szerszenie ii. Golce

f. Stada g. Kolonie lęgowe h. Ławice i. Agregacje mniej lub bardziej trwałe

6. Regurgitacja: odruch wymiotny, np. u psowatych (ale bez jenotów); przekazywanie treści Ŝołądkowej, dokarmianie

7. Ruja u zwierząt: a. Cieczka (psy) b. Parkoty (zające) c. Huczka (dziki) d. Rykowisko (jeleń) e. Bukowisko (łoś)

8. Komunikacja wśród zwierząt: a. Wzrokowa (wizualna)

i. Postawa ciała, mimika pyska, taniec (godowy, pszczół), ubarwienie godowe, demonstracja (ofiar, konstrukcji: gniazdo, altana)

b. Wokalna (słuchowa) i. Język, repertuar wokalny (wycie, skomlenie, pomruki, gwizdy, melodie),

ultradźwięki (nietoperze, ryjówki), tupanie, klaskanie c. Zapachowa (olfaktoryczna)

i. Feromony, pot, gruczoły zapachowe, mocz, odchody d. Dotykowa (taktylna)

i. matka – dziecko, golce e. Smakowa f. Inne

i. Linia boczna, podczerwień, luminescencja (owady) 9. Znaczenie terenu:

a. Gdzie: i. Granice terytorium (wilki)

ii. StęŜeniowo ku centrum terytorium (lis) iii. Mieszane (obiekty strategiczne, nory, trasy)(wydry)

b. Co ze sobą niesie: i. PrzynaleŜność do grupy

ii. Info o płci iii. Gotowość seksualna iv. Info o kondycji v. Info o statusie socjalnym

c. Po co: i. Obrona terytorium

docsity.com

ii. Znakowanie miejsc z pokarmem iii. Znakowanie miejsc strategicznych (nora) iv. Wpisywanie w rejestr „znanych obiektów”

10. Areał osobniczy: nie to samo co terytorium (w ramach obu zwierze realizuje wszystki funkcje Ŝyciowe); moŜe być dzielony z innymi osobnikami, teren poznany przez osobnika, niekoniecznie będący jego terytorium (moŜe się tam czasem zapuszczać, patrolować, mimo, Ŝe to nie jego)

11. Terytorium- rejon izolowany, broniony 12. tereny rdzeniowe – największe szanse spotkania zwierzęcia

Ekologia V 1. Występowanie sympatryczne-współwystępowanie gat. bardzo zbliŜonych do siebie 2. Synurbizacja - wkraczanie do miast 3. Rozmieszczenie:

 kuny kamionki – równomierne,  tumaka-populacja pofragmentowana  rysia-populacja wyspowa

4. Metapopulacja-składa się z drobnych populacji lokalnych (składowych); charakterystyczny układ źródło-wyjście

 Przemieszczenia i migracje mogą być jednokierunkowe 5. Zagęszczenie:

 Jednostka zaleŜy od rodzaju zwierzęcia (np. gryzonie N/hektar, większe zwierzęta N/km^2, ryś, orzeł N/10-100k^2)

6. Wpływ na zagęszczenie:  Sposób odŜywiania się:

 monofagia - specjaliści  oligofagia - specjaliści  polifagia – oportuniści

 behawior (zwierzęta synantropijne i synurbijne)  klimat, typ roślinności  struktura środowiska

 związki międzygatunkowe - szczeg na terenach schronieniowych, pokarmowych

 presja ze strony człowieka:  bezpośrednia  zmiany środowiska

7. Związki allometryczne – zaleŜność między występowaniem a masą zwierzęcia (ze wzrostem masy spada zagęszczenie)

8. Struktura populacji:  przestrzenna  genetyczna (im liczniejsza populacja tym bardziej zróŜnicowana)  wiekowa  płciowa

 wiekową i płciową razem przedstawia się w postaci tzw piramidy wieku − normalna – szeroka podstawa=duŜe tempo wzrostu, stale młode,

duŜa śmiertelność przy przejściu z jednej klasy do drugiej − wydłuŜona – mała śmiertelność, narasta dopiero po osiągnięciu

pewnego wieku, liczebność jest stabilna − odwrócona – wąska podstawa=mało młodych, liczebność spada

9. kohorta- grupa osobników urodzonych w określonym czasie 10. wykres log l. przeŜywających (procent czasu Ŝycia)

 malejący wypukły – bezkręgowce, rośliny, duŜa śmiertelność na początku Ŝycia  prosta malejąca – silna presja łowiecka  malejący wklęsły – ptaki, ssaki, człowiek

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome