Fundusze unii europejskiej jako źródło finansowania działalności - Notatki - Finanse i bankowość, Notatki'z Bankowość i finanse. University of Silesia in Katowice
lilly_of_the_valley
lilly_of_the_valley19 March 2013

Fundusze unii europejskiej jako źródło finansowania działalności - Notatki - Finanse i bankowość, Notatki'z Bankowość i finanse. University of Silesia in Katowice

PDF (522.1 KB)
71 strona
1000+Liczba odwiedzin
Opis
Notatki przedstawiające zagadnienia z zakresu finansów i bankowości: fundusze unii europejskiej jako źródło finansowania działalności.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 71
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

WYŻSZA SZKOŁA BANKOWA W POZNANIU ODDZIAŁ ZAMIEJSCOWY W

CHORZOWIE

SABINA GRZELKA

FUNDUSZE UNII EUROPEJSKIEJ

JAKO ŹRÓDŁO FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI

GOSPODARCZEJ PRACA DYPLOMOWA

KIEROWNIK NAUKOWY:

DR M. GORCZYŃSKA

FINANSE I BANKOWOŚĆ

RACHUNKOWOŚĆ I FINANSE PRZEDSIĘBIORSTW

CHORZÓW 2007

2

SPIS TREŚCI

WSTĘP: .......................................................................................................................................... 4

ROZDZIAŁ 1. ISTOTA I CHARAKTERYSTYKA ŹRÓDEŁ FINANSOWANIA

PRZEDSIĘBIORSTWA ................................................................................................................ 5

1.1.CHARAKTERYSTYKA ŹRÓDEŁ FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA ................. 5

1.2.CHARAKTERYSTYKA KAPITAŁU WŁASNEGO W FINANSOWANIU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

..................................................................................................................................................... 9

1.3.CHARAKTERYSTYKA KAPITAŁU OBCEGO W FINANSOWANIU DZIAŁALNOŚCI

PRZEDSIĘBIORSTWA .................................................................................................................... 15

ROZDZIAŁ 2. PROGRAMY POMOCOWE ORAZ WYBRANE INSTYTUCJE

WSPIERAJĄCE ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE ......................................... 21

2.1 PROGRAMY I FUNDUSZE STRUKTURALNE .............................................................................. 21

2.1.1 Phare 2003 .................................................................................................................... 22

2.1.2. Krajowy Fundusz Kapitałowy. ..................................................................................... 24

2.1.3. Wieloletni Program na Rzecz Przedsiębiorstw i Przedsiębiorczości. .......................... 28

2.1.4. Program operacyjny SAPARD ..................................................................................... 30

2.2 WYBRANE INSTYTUCJE WSPIERAJĄCE ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE. ..................... 33

2.2.1. PARP – Państwowa Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości .......................................... 33

2.2.2. KSU – Krajowy system usług dla MSP ........................................................................ 35

ROZDZIAŁ 3: ANALIZA DOKUMENTACJI ZWIĄZANEJ Z DOFINANSOWANIEM

PRZEDSIĘBIORSTW ZE ŚRODKÓW UNII EUROPEJSKIEJ NA PRZYKŁADZIE

SEKTOROWEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO „WZROST

KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW”. ................................................................ 37

3.1. PODMIOTY UPRAWNIONE DO UBIEGANIA SIĘ O DOFINANSOWANIE. ....................................... 38

3.2 WYTYCZNE DO PROJEKTU WSPARCIA W RAMACH SEKTOROWEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO

„WZROST KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW” .................................................................. 39

3

3.3. DOKUMENTY POTRZEBNE DO POZYSKANIA DOFINANSOWANIA W RAMACH SEKTOROWEGO

PROGRAMU OPERACYJNEGO „WZROST KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW” .................... 40

3.4. ZASADY ZAWIERANIA UMOWY W RAMACH PROJEKTU POMIĘDZY INSTYTUCJĄ WDRAŻAJĄCĄ

(PARP) A BENEFICJENTEM .......................................................................................................... 43

3.5. PROCEDURA OCENY WNIOSKÓW ........................................................................................... 44

3.5.1 Kryterium formalne ....................................................................................................... 44

3.5.2 Kryterium techniczno – ekonomiczne ........................................................................... 44

3.5.3. Kryterium merytoryczne .............................................................................................. 45

ZAKOŃCZENIE: ........................................................................................................................ 49

BIBLIOGRAFIA: ........................................................................................................................ 50

ZAŁĄCZNIKI: ............................................................................................................................ 53

ZAŁĄCZNIK NR 1 ......................................................................................................................... 53

ZAŁĄCZNIK NR 2 ......................................................................................................................... 54

ZAŁĄCZNIK NR 3 .......................................................................................................................... 64

ZAŁĄCZNIK NR 4 ......................................................................................................................... 65

ZAŁĄCZNIK NR 5 ......................................................................................................................... 66

4

Wstęp:

Obecna pozycja Polski na arenie międzynarodowej daje szanse Polakom na rozwój

przedsiębiorstw nie tylko z źródeł własnych bądź wparcia ze strony Państwa, lecz również dotacji

z źródeł zewnętrznych, jakim jest Unia Europejska. Firmy maja możliwość korzystania z dotacji i

subwencji na m.in. na zakup maszyn, programów, dofinansowanie, ułatwienie dostępu do

nowych technologii, wykorzystanie możliwości Rynku Wewnętrznego, wsparcie na inwestycje

dla firm, które chcą podnieść swój poziom konkurencyjności na rynku jak również Pożyczka na

innowacje na wdrożenie inwestycji, oraz wiele innych działań wspomagających rozwój

przedsiębiorstwa.

Celem pracy jest charakterystyka źródeł finansowania przedsiębiorstw z kapitałów

własnych oraz obcych. W pracy zostaną omówione programy pomocowe oraz instytucje

wspierające rozwój przedsiębiorstw w Polsce oraz proces wdrażania dokumentacji potrzebnej na

realizacje projektu dofinansowania na przykładzie Sektorowego Programu Operacyjnego

„Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw”.

Praca składać się będzie z trzech części. W pierwszej zostanie wyodrębniona

charakterystyka źródeł finansowania działalności przedsiębiorstwa pokazująca podział na

finansowanie własne i obce. W drugiej części została przedstawione i omówione wybrane

programy i fundusze strukturalne oraz wybrane instytucje wspierające rozwój przedsiębiorstw w

Polsce. Można będzie, zatem w tej części uzyskać informacji dotyczących programów

pomocowych oraz instytucji wspierających rozwój przedsiębiorstw w Polsce. W trzeciej

analitycznej części zostanie przedstawiona procedura składania dokumentacji potrzebnej do

uzyskania dofinansowania ze funduszów Unii, poprzez kryteria, które przedsiębiorstwo winno

spełnić po podpisanie wniosku i za tym idące korzyści.

5

Rozdział 1. Istota i charakterystyka źródeł finansowania przedsiębiorstwa

1.1.Charakterystyka źródeł finansowania działalności przedsiębiorstwa

Przedsiębiorstwa prowadząc działalność gospodarczą wykorzystują kapitał pochodzący z

różnych źródeł, które są bardzo zróżnicowane pod wieloma względami. Optymalny dobór

kapitału wymaga określenia bieżących i przyszłych potrzeb finansowych firmy. Oprócz tego

niezbędna jest też wiedza dotycząca różnic pomiędzy poszczególnymi źródłami finansowania.

Planując skorzystanie z różnych form pozyskania kapitału w pierwszej kolejności należy wziąć

pod uwagę jego dostępność dla podmiotów gospodarczych.

Wybierając źródło finansowania należy również uwzględnić:

 szybkość pozyskania kapitału

 zabezpieczenia zwrotu kapitału,

 wartość kapitału, o który się ubiega przedsiębiorca,

 koszt pozyskania kapitału,

 stopień ryzyka związanego z pozyskaniem kapitału z danego źródła,

 okres i harmonogram zwrotu kapitału,

 stopień zagrożenia przejęciem kontroli nad firmą1.

Zestawienie wszystkich źródeł finansowania nosi nazwę struktury finansowania firmy i jest

ujmowane w bilansie przedsiębiorstwa. Zgodnie z zapisami ustawy o rachunkowości źródła

finansowania ujmuje się w pasywach w bilansie i wyróżnia następujące pozycje:

 kapitały (fundusze własne),

 rezerwy,

 zobowiązania długoterminowe,

 zobowiązania krótkoterminowe i fundusze specjalne,

 rozliczenia międzyokresowe2.

1 Zob. Ł. Kusak, Jak wybrać najkorzystniejsze źródło finansowania, ABC finansów, dodatek do Serwisu Finansowo- Księgowego, nr 26(480) z 29 czerwca 2004, str.2 2 Ustawa o rachunkowości z dnia 29 września 1994 roku, (DZ.U. Nr 121, poz.591 z późn. zm.)

6

W literaturze przedmiotu wyróżnia się finansowanie wewnętrzne i zewnętrzne. Kryterium

podziału kapitałów może być źródło ich pochodzenia – wyróżnia się, zatem finansowanie własne

i obce.

Finansowanie wewnętrzne powstaje w ramach podmiotu gospodarczego i stanowi wartość

wytworzoną przez przedsiębiorstwo. Kapitał będący do dyspozycji firmy wzrasta bez dopływu

środków z zewnątrz3. Proces ten nazywany jest samofinansowaniem i oznacza finansowanie

działalności zatrzymanym zyskiem, który jest różnicą między zyskiem po opodatkowaniu i kwotą

wypłaconych dywidend. W ujęciu pojedynczego podmiotu samofinansowanie to ta część zysku

netto, która zostaje przekazana w przedsiębiorstwie na kapitał zapasowy lub tzw. niepodzielny

zysk netto4. Drugim sposobem finansowania wewnętrznego jest zwolnienie kapitału, które

odbywa się poprzez zmiany w strukturze majątku (sprzedaż zbędnych składników majątku,

przyspieszenie obrotu kapitału, finansowanie inwestycji z odpisów amortyzacyjnych).

Wewnętrznymi źródłami finansowania, w przypadku małych firm, nieposiadających

osobowości prawnej, są zwykle środki właściciela (właścicieli) firmy inwestowane w działalność

w momencie jej zakładania oraz wypracowane środki przez firmę w trakcie jej funkcjonowania.

W przypadku firm jednoosobowych i spółek cywilnych (w szczególności prowadzących

uproszczoną księgowość) występuje problem rozdzielenia środków posiadanych przez firmę od

środków posiadanych przez właściciela. Dlatego też za wewnętrzne źródła finansowania można

tu uznać wszystkie sposoby finansowania, które nie angażują kapitału osób trzecich (poza

właścicielami firmy)5. W przypadku firm posiadających osobowość prawną, za wewnętrzne

źródła finansowania uważa się środki wypracowane przez firmę w trakcie prowadzenia

działalności.

Sposoby pozyskiwania środków:

- przekształcenia majątkowe - zmiana struktury majątku w wyniku:

- finansowania dodatkowych i okresowych inwestycji z odpisów amortyzacyjnych,

- przyspieszenia obrotu kapitału,

- w drodze zmniejszenia majątku przez racjonalizację i sprzedaż zbędnych elementów zasobów

majątkowych przedsiębiorstwa.

- kształtowanie kapitału - tworzenie długookresowych rezerw i zatrzymanie zysku w

3 Por. K. Safin: Zarządzanie małą firmą, WAE, Wrocław 2003r., s.126. 4 Zob. P. Tomala: Jak zwiększyć kapitał własny przedsiębiorstwa, ABC finansów, dodatek do serwisu Finansowo- Księgowego, nr 36(438), 6 września 2003., str.2. 5 Por. M.Molo, M.Bielowka: Przegląd dostępnych źródeł finansowania działalności gospodarczej oraz ocena ich atrakcyjności, Polska Fundacja Promocji i Rozwoju Małych i Średnich Przedsiębiorstw, Warszawa 2000, s. 37,

7

przedsiębiorstwie, czyli nie wypłacenie akcjonariuszom lub udziałowcom reszty zysku

pozostającego po opodatkowaniu6.

Finansowanie zewnętrzne polega na pozyskiwaniu środków z otoczenia przedsiębiorstwa.

Poziom zapotrzebowania na ten rodzaj kapitału określają następujące czynniki: potrzeby w

zakresie inwestycji w rzeczowe aktywa trwałe, poziom efektywności finansowej prowadzonej

działalności, polityka dywidend, zobowiązania finansowe obciążające przyszłe okresy, wysokość

odpisów amortyzacyjnych7.

Potrzeby w zakresie inwestycji w rzeczowe aktywa trwałe pojawiają się skokowo w

momencie, gdy dotychczasowe składniki majątku nie są w stanie zaspokoić aktualnych potrzeb

produkcyjnych. Poziom efektywności finansowej prowadzonej działalności oznacza, iż,

wypracowane zyski stanowią źródło własnego finansowania działalności; im są one wyższe, tym

zapotrzebowanie na kapitał z zewnątrz jest mniejsze. Polityka dywidend - wypłata dywidend

następuje z zysku, im te wypłaty są wyższe, tym większa może być skala zapotrzebowania na

zewnętrzne źródła finansowania. Zobowiązania finansowe obciążające przyszłe okresy są efektem

zaciągniętych wcześniej kredytów, pożyczek, leasingu finansowego itp., na obsługę, których

potrzebne są określone nakłady finansowe. Wysokość odpisów amortyzacyjnych - amortyzacja

jest kosztem, który nie powoduje wydatkowania środków pieniężnych. Im odpisy amortyzacyjne

są wyższe, tym mniejsze potrzeby korzystania z zewnętrznych źródeł finansowania.

Finansowanie zewnętrzne charakteryzuje się tym, że przedsiębiorstwo otrzymuje środki

finansowe - kapitał, spoza przedsiębiorstwa.

Finansowanie działalności przedsiębiorstwa kapitałem własnym zwiększa jego płynność i

stabilność finansową. W większości form prawnych przedsiębiorstw wniesiony kapitał jako

własny nie podlega zwrotowi w okresie funkcjonowania przedsiębiorstwa, dlatego też obok

trwałej podstawy jego finansowania jest również gwarancją dla wierzycieli. Wysokość kapitałów

własnych informuje wierzycieli, do jakiej kwoty firma będzie zdolna ponosić konsekwencje

finansowe w razie wystąpienia strat 8. Od kapitału własnego nie przysługują odsetki, lecz prawo

do udziału w zyskach. Ta cecha ma szczególny walor w przypadku trudnej sytuacji finansowej

6 Zob. J. Czekaj, Z. Dresler "Zarządzanie finansami przedsiębiorstw" 7 Zob. A. Kusak: Jak określić potrzeby finansowe firmy, ABC finansów, dodatek do serwisu Finansowo- Księgowego, nr 10(464), 9 marca 2004., s..2. 8 Por. W. Bień: Zarządzanie finansami przedsiębiorstwa, Centrum Doradztwa i Informacji Dyfin, Warszawa 2002, s.184

8

przedsiębiorstwa, kiedy występują trudności z pozyskiwaniem kapitałów zewnętrznych, a

przedsiębiorstwo finansuje swoją działalność przede wszystkim funduszami własnymi, jak to ma

miejsce w większości małych przedsiębiorstw 9.

Kapitał własny w porównaniu do kapitału obcego jest jednak mało elastyczny i nie

zawsze przynosi oczekiwane korzyści dla właściciela. W zależności od formy prawnej i

warunków umowy współwłaściciel uczestniczy lub nie w stratach przedsiębiorstwa. Zawsze

straty uszczuplają kapitał własny 10.

Wśród kapitałów obcych można wyróżnić11: kredyty bankowe, pożyczki, zobowiązania

wobec dostawców, budżetu, pracowników i inne. Kapitał obcy pełni jedynie funkcję roboczą.

W porównaniu do finansowania kapitałem własnym, finansowanie kapitałem obcym jest znacznie

bardziej elastyczne. Umożliwia ono realizację przedsięwzięć, które przekraczają własne

możliwości finansowe przedsiębiorstwa, wpływa na obniżenie obciążeń podatkowych i

podwyższenie rentowności kapitału własnego .

Odsetki od kapitału obcego zaliczane są do kosztów uzyskania przychodów, wiec

zmniejszając podstawę opodatkowania obniżają poziom podatku dochodowego. W przypadku

kapitału własnego, właściciel nie otrzymuje odsetek od wniesionego kapitału, lecz uczestniczy w

podziale zysku. Jeżeli jego udział w zysku potraktować jako zapłatę za wniesiony kapitał, to owa

zapłata podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym 12.

Kapitał obcy przy spełnionych określonych warunkach podwyższa również rentowność

kapitału własnego. Zjawisko to tłumaczy efekt dźwigni finansowej. Pozytywne efekty dźwigni

finansowej występują, jeżeli koszt kapitału obcego jest niższy od kosztu kapitału własnego.

Oznacza to, że wzrost udziału kapitału obcego w finansowaniu firmy będzie przynosił wzrost

stopy zyskowności jej kapitałów własnych, dopóki rynkowa stopa procentowa będzie niższa od

rzeczywistej stopy rentowności 13. W przeciwnym wypadku korzystanie z obcych źródeł kapitału

będzie powodowało obniżenie efektywności ekonomicznej przedsiębiorstwa.

9 Zob. J. Ickiewicz, Pozyskiwanie, koszt i struktura kapitału w przedsiębiorstwach, Oficyna Wydawnicza Szkoły Głównej Handlowej, Warszawa 2001, s.37 10 Zob. Praca zbiorowa pod redakcją L. Szyszko: Finanse przedsiębiorstwa, Polskie Wydawnictwa Ekonomiczne, Warszawa 2000, s.71 11 Por. Piasecki: Ekonomika i zarządzania mała firmą, Wydawnictwa Naukowe PWN, Warszawa-Łódź 2001 s.342 12 Zob. J. Ickiewicz: Pozyskiwanie, koszt…op. cit. s.41 13 Zob. J. Ostaszewski: Źródła pozyskiwania kapitału przez spółkę akcyjną, Centrum Doradztwa i Informacji Difin, Warszawa 2000, s.31

9

Wraz ze wzrostem zadłużenia rośnie jednak ryzyko przedsiębiorstwa. Kapitał obcy

oddawany jest przedsiębiorstwu na określony czas, po którym musi ulec zwrotowi zazwyczaj

wraz z odsetkami, niezależnie od sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. Ponadto pozyskanie

obcego kapitału wymaga często spełnienia szeregu warunków, udzielenia gwarancji i

zabezpieczeń. Wierzyciel, którym najczęściej jest bank, udziela kredytu lub pożyczki na

podstawie szczegółowej analizy wniosku kredytowego lub pożyczkowego, ponadto może żądać

dodatkowego zabezpieczenia lub gwarancji, na przykład w postaci przyznania wierzycielowi

praw do zmiany długu na udziały kapitałowe.

Charakterystycznym dla kapitału obcego jest również wzrost jego ceny w miarę wzrostu

zadłużenia przedsiębiorstwa. związane jest to ze wzrostem ryzyka, ponieważ im wyższy

współczynnik zadłużenia w przedsiębiorstwie tym wyższe ryzyko działalności, które

bezpośrednio wpływa na koszt kapitału. Zbyt duży udział kapitału obcego w finansowaniu

działalności przedsiębiorstwa może prowadzić do uzyskania przez wierzyciela pewnych

uprawnień względem przedsiębiorstwa. Mogą one polegać na przyznaniu wierzycielowi prawa

do wglądu w sytuację finansową przedsiębiorstwa a w skrajnych przypadkach na delegowaniu

osób wyznaczonych przez wierzyciela do organów kierowania przedsiębiorstwem lub jego

kontroli 14. Roszczenia wierzycieli są zawsze regulowane przed roszczeniami właścicieli.

1.2.Charakterystyka kapitału własnego w finansowaniu działalności gospodarczej Do źródeł finansowania z kapitałów własnych zalicza się15:

Kapitał (fundusz) zakładowy - w spółkach akcyjnych jest podstawowym źródłem finansowania.

Jego wielkość jest zależna od kolejnych emisji akcji. Emisja akcji jest procesem złożonym, a jej

powodzenie na rynku papierów wartościowych jest zależne od sytuacji finansowej spółki i cen akcji

notowanych na giełdzie. Kapitał zakładowy musi być oznaczony w stałej kwocie w statucie i

zapisany w rejestrze sądowym. Zmiana jego wysokości wymaga zmiany statutu w drodze uchwały

walnego zgromadzenia akcjonariuszy. Kapitał zakładowy dzieli się na akcje o równej wartości

nominalnej (akcje mogą być imienne lub na okaziciela). Akcje nie mogą być wydawane poniżej ich

wartości nominalnej. Wartość nominalna akcji nie może być niższa niż l zł. Podwyższenie kapitału w

drodze kolejnej emisji akcji wymaga uchwały walnego zgromadzenia akcjonariuszy o zmianie statutu 14 Zob. J. Ickiewicz: Pozyskiwanie, koszt…op. cit. s.42 15 Zob. J. Turyna, Rachunkowość finansowa. Wyd. C.H. BECK,Warszawa 2005

10

i rejestracji w rejestrze sądowym. Kapitał zakładowy przy powoływaniu spółki nie może być niższy

od 500 tyś. zł (art. 308-309 k.s.h.). Akcjonariuszom nie wolno pobierać odsetek od posiadanych akcji.

Mają natomiast prawo do udziału w zyskach w formie dywidendy. Kapitał akcyjny (zakładowy) może

podlegać umorzeniu. Może być ono dobrowolne (za zgodą akcjonariusza) lub przymusowe (wymaga

zgody walnego zgromadzenia). Spółka może na ten cel utworzyć fundusz rezerwowy. Emitent

udostępnia swoje akcje potencjalnym inwestorom na pierwotnym rynku kapitałowym po cenie

emisyjnej16.

Kapitał (fundusz) udziałowy jest kapitałem zakładowym w spółkach z ograniczoną

odpowiedzialnością. Dzieli się na udziały o równej lub nierównej wartości nominalnej. Wysokość

kapitału udziałowego przy zakładaniu spółki nie może być niższa niż 50 tyś. zł. Wartość nominalna

udziału nie może być niższa niż 500 zł. Udziały mogą być pokryte w gotówce lub aportami.

Udziałowcy spółki nie mogą pobierać odsetek od wniesionych wkładów. Mają natomiast prawo do

udziału w zysku. Podobnie jak w spółkach akcyjnych zysk przeznaczony do podziału nie może

przekraczać zysku za ostatni rok obrotowy, powiększonego o kwoty przekazane na fundusze

rezerwowe w poprzednich latach i pomniejszone o poniesioną stratę oraz o kwoty przekazane na

fundusze rezerwowe tworzone zgodnie z ustawą lub umową spółki. Kapitał zakładowy może ulegać

tak umorzeniu dobrowolnemu, jak przymusowemu17.

Kapitał (fundusz) zapasowy - tworzony w spółkach kapitałowych z przeznaczeniem na pokrycie

ewentualnych strat. Źródłami tworzenia tego funduszu są:

 co najmniej 8% zysku za dany rok obrotowy, dopóki fundusz ten nie osiągnie, co najmniej

jednej trzeciej kapitału zakładowego,

 nadwyżki cen emisyjnych akcji pomniejszone o koszty emisji,

 dopłaty akcjonariuszy w zamian za przyznanie szczególnych uprawnień ich

dotychczasowym akcjom.

O użyciu kapitału zapasowego decyduje walne zgromadzenie. Część kapitału zapasowego

tworzona z zysku do wysokości 1/3 kapitału zakładowego może być przeznaczona wyłącznie na

pokrycie straty wykazanej w sprawozdaniu finansowym.

16Zob. J.Śliwa, Zarządzanie finansami w złożonych organizacjach gospodarczych, Wydanie Naukowe Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa sierpień 2007 17 Ustawa z dnia 15 września 2000 r., art. 199-200, (Dz. U. Nr 94, poz. 1037)

11

Jeżeli strata poniesiona w roku obrotowym przewyższa kapitał zapasowy i kapitały rezerwowe oraz

jedną trzecią kapitału zakładowego, zarząd powinien zwołać walne zgromadzenie, aby podjąć

uchwałę o celowości dalszego istnienia spółki.

Kapitał zapasowy jest ważnym źródłem informacji o powodzeniu spółki na rynku papierów

wartościowych. Mogą wystąpić dwojakiego rodzaju sytuacje:

 jeżeli kapitał zapasowy rośnie szybciej od kapitału zakładowego, a głównym czynnikiem

wzrostu jest wysoka nadwyżka cen emisyjnych akcji nad ich cenami nominalnymi to oznacza,

że spółka ma wysokie notowania na rynku kapitałowym i może emitować kolejne serie akcji;

 sytuacja odwrotna świadczy o spadku atrakcyjności spółki na tym rynku; powstaje wówczas

problem pokrycia kolejnej emisji akcji lub celowości jej podejmowania. Z wymienionych

względów kapitał zapasowy dostarcza wiarygodnych informacji dla oceny gospodarki

finansowej spółki.

Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny na funduszu tym rejestruje się zmiany wartości środków

trwałych. Ustalona w wyniku umorzenia wartość netto środka trwałego nie może być wyższa od

jego wartości godziwej. Jeżeli księgowa wartość netto środka trwałego jest wyższa, to nadwyżka

(różnica wartości) zasila kapitał z aktualizacji wyceny i nic może być przeznaczona do podziału. Nie

występują tu przepływy środków pieniężnych18.

Na omawianym funduszu rejestrowane są również zmiany wartości inwestycji finansowych,

zaliczanych do aktywów trwałych. Jeżeli następuje wzrost ich wartości do poziomu cen rynkowych to

różnice zwiększają kapitał z aktualizacji wyceny. Obniżenie wartości tych inwestycji wpływa na

zmniejszenie tego funduszu. Zmiany wartości tych inwestycji nie wywołują przepływów gotówkowych.

Kapitały (fundusze) rezerwowe są tworzone na realizację własnych celów ustalanych przez

właścicieli. Źródłem tworzenia tych funduszy są zyski a zwłaszcza ich podział. Kierunki wykorzystywania

tych funduszy mogą dotyczyć: wypłacania dywidend , wykupywania własnych akcji przez spółki ,

obniżania kapitału zakładowego19.

Zyski i amortyzacja - stanowią kolejne ważne, własne źródła finansowania i rozwoju. Zysk stanowi nie

tylko istotne źródło tworzenia funduszy, lecz także jego część przewidziana na dywidendy rożne, 18 Ustawa o rachunkowości z dnia 29 września 1994 roku, art. 31 ust. 4 ustawy o rachunkowości, (DZ.U. Nr 121, poz.591 z późn. zm.) 19 Ustawa z dnia 15 września 2000 r, art. 384,362,455-457, (Dz. U. Nr 94, poz. 1037)

12

decyzją walnego zgromadzenia, być zatrzymana na cele rozwojowe. Decyzja taka może być podyktowana

potrzebami finansowania działalności rozwojowej spółki lub jej trudną sytuacją finansowa.

Amortyzacja może być traktowana jako źródło finansowania - powoduje zmniejszenie zysku, ale nie

pociąga za sobą odpływu z przedsiębiorstwa środków pieniężnych.

Kapitał własny może być pozyskiwany ze źródeł wewnętrznych i zewnętrznych – zostały one

ujęte na rysunku 1.

13

Struktura źródeł finansowaniaRysunek 1

Źródło: J. Ickiewicz, Pozyskiwanie struktura kapitału a długookresowe cele przedsiębiorstwa, Szkoła Główna Handlowa, Warszawa

2001, s. 96.

14

Zysk zatrzymany w przedsiębiorstwie może zostać wykorzystany do finansowania

działalności, jednocześnie nie pociągając za sobą kosztów i zmiany obecnie obowiązujących

stosunków własnościowych. Jednocześnie zwiększa to dostępność przedsiębiorstwa do rynku

kredytowego, gdyż wykazywanie zysków pozytywnie wpływa na wiarygodność kredytowa

firmy20. Znaczenie odpisów amortyzacyjnych zależy od wielkości majątku trwałego

przedsiębiorstwa, struktury jego wieku oraz sposobu prowadzenia ksiąg rachunkowych, czyli

wielkości stosowanych stawek amortyzacyjnych. Stanowią one dla przedsiębiorstwa koszt

księgowy, choć jednocześnie nie są wydatkiem. W ten sposób pomniejszają one podstawę

opodatkowania i wpływają na niższe płatności z tytułu podatków21. W połączeniu z brakiem

budżetowania (zaplanowania wpływów, a przynajmniej niezbędnych wydatków, które firma

będzie musiała ponieść w dającej się przewidzieć przyszłości)22. Prawidłowa kalkulacja

rentowności powinna uwzględniać koszty związane z odtworzeniem bazy środków trwałych. W

sytuacji, w której firma nie dokonuje zmiany profilu dotychczasowej działalności, technologii

produkcji itp. oznacza to, że w przyszłości wymagane będą środki na zastąpienie zużytych

środków trwałych nowymi. Stąd odpisy amortyzacyjne pozwalają, co prawda na

krótkoterminowe finansowanie projektów inwestycyjnych, jednak nie rekomenduje się oparcia

ich finansowania wyłącznie na środkach własnych (tzw. „wyciągnięcie pieniędzy z obrotu”, do

którego zalicza się m.in. finansowanie odpisami amortyzacyjnymi). Oczywiście nie dotyczy to

sytuacji, w której firma wcześniej zgromadziła odpowiednie nadwyżki lub też decyduje się na

zakupy majątku obrotowego w formie leasingu. Dopłaty wspólników są jedną z najprostszych

form finansowania23.Właściciele posiadając wolne środki i mogą wnieść je do firmy poprzez:

 uchwałę zarządu spółki o podniesieniu kapitału podstawowego,

 zawarcia przez właściciela umowy pożyczki ze spółką (odpowiednie sformułowanie

parametrów umowy pozwala na jednoczesny dopływ środków do firmy i zabezpieczenie

interesów właściciela, który może zażądać ich zwrotu),

 w przypadku działalności gospodarczej osoby fizycznej – wykorzystania prywatnych

środków do pokrycia wydatków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą.

20 Por. M.Panfil: Źródła finansowania małych i średnich przedsiębiorstw, s.14, http://atokaj.Strona.pl. 17.10.2004r. 21 Przy założeniu, że przedsiębiorstwo wykazuje zyski 22 Wrażenie to znika w momencie, gdy przychodzi do oszacowania kosztów i określenia źródeł finansowania nowego środka trwałego – w celu zastąpienia tego, który się zużył. 23 W szczególności w przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą. Wniesienie środków prywatnych udziałowców lub akcjonariuszy do spółek prawa handlowego jest nieco bardziej skomplikowane.

15

Podwyższanie kapitału własnego oznacza wzrost bazy kapitałowej przedsiębiorstwa w drodze

wpłat lub zatrzymania w przedsiębiorstwie środków własnych, głównie pochodzących z zysku

lub przyjęcia środków obcych, celem takiego działania jest wzrost bazy gwarancyjnej

przedsiębiorstw, co wpływa na wiarygodność przedsiębiorstwa oraz wzrost płynności finansowej,

zamiar rozszerzenia działalności, podjęcie działań racjonalizatorskich, organizacyjnych, czego

efektem powinna być obniżka kosztów, poprawa rentowności firmy. Natomiast obniżanie

kapitału własnego oznacza zmniejszanie bazy kapitałowej przedsiębiorstwa w drodze zwrotu

wkładów pieniężnych bądź wartości rzeczowych, oraz obniżanie kapitału nominalnego spółek

kapitałowych.

1.3.Charakterystyka kapitału obcego w finansowaniu działalności przedsiębiorstwa

Kapitał obcy zostaje postawiony do dyspozycji przedsiębiorstwa i musi być zwrócony

właścicielowi na zasadach określonych w umowie. Wierzyciel nie ma bezpośredniego wpływu na

działalność przedsiębiorstwa. W praktyce jednak wpływ wierzyciela jest uzależniony od stopnia

zadłużenia firmy, czy od rodzaju powierzonego kapitału24.

Finansowanie obce posiada wady i zalety. Do zalet finansowania obcego można zaliczyć

fakt, iż dawca kapitału nie ma wpływu na podejmowane decyzje w przedsiębiorstwie, możliwe

jest uzyskanie kapitału bez potrzeby przyjmowania nowych wspólników (akcjonariuszy),może

być korzystne z punktu widzenia zysku w przedsiębiorstwie (o ile koszt wykorzystywania

kapitału obcego jest niższy od dochodu uzyskiwanego dzięki jego zaangażowaniu),dodatkowo

różne jest traktowanie finansowania własnego i obcego przez systemy podatkowe (udział w

zysku jest obciążony podatkiem dochodowym, natomiast odsetki od kapitału obcego zmniejszają

podstawę opodatkowania).

Natomiast do wad finansowania obcego można zaliczyć: wzrost kosztów finansowych, które

muszą być zapłacone niezależnie czy firma wypracuje zysk czy stratę, oraz fakt, iż uzyskanie

kapitał obcego jest związane z zapewnieniem gwarancji i zabezpieczeń dla wierzycieli.

24Zob. Red. B. Piasecki: Ekonomika i zarządzanie małą firmą, PWN, Warszawa-Łódź, 1998, str. 439

16

Biorąc pod uwagę czas korzystania z kapitału obcego wyróżnia się:

 Zobowiązania o charakterze krótkoterminowym (do roku),

 zobowiązania o charakterze długoterminowym (powyżej roku).

Zobowiązania krótkoterminowe zaciągane są zazwyczaj na sfinansowanie przejściowych

niedoborów gotówkowych związanych z bieżącą działalnością firmy. Zobowiązania o

charakterze długoterminowym mają zazwyczaj znaczną wartość i dotyczą inwestycji rozłożonych

w czasie na wiele lat (modernizacja parku maszynowego, zakup nieruchomości).

Rodzaje zewnętrznych źródeł finansowania krótko i długoterminowych przedsiębiorstwa ujmuje

tabela 1:

Podział kapitałów obcych Tabela 1

KAPITAŁ OBCY

Kapitał długoterminowy Kapitał krótkoterminowy

Rezerwy kredyty krótkoterminowe

kredyty długoterminowe zobowiązania odnawialne

poręczenia kredytowe kredyt kupiecki

Leasing factoring

Franchising pożyczki

Obligacje papiery dłużne

dotacje i subwencje

środki z funduszy unijnych

Źródło: opracowanie własne.

Klasyfikując kapitały obce pod względem kosztu obsługi można wśród nich wyróżnić

kapitały obce niewymagające ponoszenia dodatkowych kosztów oprócz samego zwrotu kapitału.

Biorąc pod uwagę dostarczycieli zewnętrznych źródeł finansowania można ich podzielić na

dwie grupy: związanych z firmą procesami produkcyjnymi i handlowymi, oraz nieposiadających

więzi produkcyjnych, ani handlowych, ale gotowych zainwestować swój kapitał25.

25 Zob.Red. B. Piasecki, Ekonomika…op. cit. str. 438.

17

Obce źródła finansowania, można podzielić również biorąc pod uwagę postać, pod jaką

występują. Można wyróżnić, zatem:

 kapitał w postaci rzeczy (środek trwały, materiały, półprodukty),

 kapitał pod postacią strumienia środków pieniężnych.

Stosowanie finansowania obcego jest korzystniejsze od finansowania własnego dopóki koszt

kapitału obcego jest niższy od kosztu kapitału własnego. Odpowiedni wybór i optymalne

wykorzystanie kapitału zewnętrznego pozwala na szybszy rozwój i uzyskanie przewagi nad

konkurencją. Strategia finansowania, jaką przyjmie dane przedsiębiorstwo wiąże się

nierozłącznie z formami finansowania, jakie ono wybierze.

Do finansowania krótkoterminowego należy miedzy innymi:

Emisja papierów dłużnych26. Polskie przedsiębiorstwa zaczęły korzystać z emisji własnych

papierów dłużnych od 1992 roku, a od 1995 proces ten nabrał przyspieszenia. Emisja dłużnych

papierów wartościowych na rynku pieniężnym i kapitałowym może być atrakcyjną formą

finansowania dla wiarygodnych podmiotów. Korzyści takich instrumentów wynikają m.in. z

wyeliminowania pośrednika pomiędzy dłużnikiem a wierzycielem, którym zazwyczaj jest bank

przejmujący na siebie ryzyko. kredytowe za wynagrodzeniem - marżę bankową. Poza aspektami

kosztowymi dla emitenta, emisja ma również charakter marketingowy. Pozyskiwaniu środków fi-

nansowych na publicznym rynku towarzyszyć może kampania, która podnosi wiarygodność emitenta,

ułatwiając dostęp do innych źródeł finansowania w przyszłości. Do korzyści remitenta zaliczyć

można, zatem następujące czynniki:

 atrakcyjna forma finansowania w stosunku do emisji akcji, kredytu bankowego lub leasingu,

 budowanie pozytywnego wizerunku przedsiębiorstwa - public relations,

 dywersyfikacja źródeł finansowania,

 możliwość ściągnięcia znacznych kapitałów bezpośrednio z rynków finansowych,

 atrakcyjny koszt kapitału i korzyści podatkowe,

 zwiększanie rentowności kapitałów firmy poprzez wykorzystanie dźwigni

 finansowej,

 większa niezależność w dysponowaniu środkami aniżeli przy kredycie bankowym,

 dopasowanie wielkości emisji do potrzeb emitenta.

26 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (Dz. U. z 1997 r., nr 64, poz. 594)

18

Obligacja jako instrument finansowy jest zobowiązaniem emitenta (inaczej: dłużnika) do

wykupu papieru wartościowego od obligatariusza (inaczej: właściciela obligacji,

pożyczkodawcy) na z góry określonych warunkach27.

Koszt (oprocentowanie) - procentowy koszt obligacji liczony od wartości nominalnej,

stanowiący cenę kredytu, jaką emitent płaci właścicielowi obligacji.

Obligacja stanowi poza bankowa formę zaciągania pożyczki na finansowanie inwestycji u

podmiotów gospodarczych osób fizycznych. W obligacji wyrażony jest dług przedsiębiorstwa

czy instytucji, które ja wyemitowały. Pożyczka ta ma charakter terminowy, podlega spłacie i jest

oprocentowana28. Obligacje mogą mieć różne formy oprocentowania:

 Obligacje o stałym oprocentowaniu . Oprocentowanie takich obligacji jest z góry znane i

stałe przez cały okres do terminu wykupu przez emitenta.

 Obligacje o zmiennym oprocentowaniu. Oprocentowanie obligacji jest zmienne w

kolejnych okresach płatności odsetek i zależy od ustalonego wskaźnika, np. rentowności

bonów skarbowych.

 Obligacje zerokuponowe (inaczej: z kuponem zerowym). Od tych obligacji nie płaci się

odsetek. Cena emisyjna uwzględnia dochód obligatariusza - jest zawsze niższa od ceny

nominalnej;29

Kolejnym sposobem finansowania krótkookresowego jest Factoring30. Spółka factoringowa

odkupuje należności różnych podmiotów, zaliczkując je jednocześnie do czasu upływu terminu

płatności należności; potem następuje egzekucja od dłużników. Specyfiką tej formy finansowania

jest fakt, że instytucje/ spółki nie kupują określonych należności tylko ich grupy lub rodzaje.

Korzyścią dla odstępujących od należności jest zmniejszenie kosztów bieżących, jednak wiąże

się to z drugiej strony z opłatami za zaliczkowane należności przez instytucje factoringowe,

opłatami za wykonywane przez te instytucje funkcjami usługowymi i administracyjnymi jak

również opłatami za funkcję gwarancyjną (koszty ryzyka). Wprowadzenie faktoringu wiąże się

również z występowaniem licznych niedogodności. Przede wszystkim usługi factoringowe są

kosztowne. Na koszty tych usług składają się m.in.:oprocentowanie- odsetki od udzielonych

kredytów i pożyczek, których oprocentowanie jest zbliżone do kredytu bankowego, prowizje

27 Ustawa z 29 czerwca 1995 r. o obligacjach (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 120, póz. 1300 z późn. zm.). 28 Ustawa z dnia 20 czerwca 1995 r. o obligacjach (Dz.U. Nr 83, poz. 420). 29 Por. D.Krzemińska: Finanse… op. cit. str. 50. 30 Zob. I.Sobol; Faktoring międzynarodowy. Sposób na finansowanie eksportu; Oficyna Ekonomiczna Wydanie: I, 2005 r.

19

przygotowawcze w wysokości od 0,1 do 3 % limitu faktoringu; prowizje administracyjne za

świadczone przez faktora usługi księgowe, inkasowe i doradcze, okresowa ocenę zdolności

kredytowej dłużników, monitorowanie dłużników przedsiębiorstwa; prowizja za przejecie ryzyka

niewypłacalności odbiorców31.

Factoring jest formą finansowania alternatywną do bankowego kredytu obrotowego. W

praktyce Factoring wykorzystywany jest głównie przez średnie i duże, przedsiębiorstwa, których

działalność cechują długie okresy rozliczeniowe z kontrahentami.

Cechą faktoringu jest to, że poza funkcją finansową spełnia, zgodnie z postanowieniami

Konwencji Ottawskiej, również inne zadania:

 przejęcie ryzyka wypłacalności kontrahenta (w praktyce prawie się nie stosuje);

 prowadzenie rozliczeń operacyjnych wraz z kontami rozliczeniowymi kontrahentów

(usługi te w praktyce trudno jest wycenić w kontekście kosztu faktoringu);

 windykowanie wierzytelności.

Alternatywnym do kredytu bankowego obcym źródłem kapitału jest pożyczka32. Poprzez

umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną

ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych, co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić taką

sama ilość pieniędzy albo taką sama ilość rzeczy tego samego gatunku i ilości33. Podobnie jak w

przypadku umowy kredytowej pożyczkodawcą może być bank. W obu przypadkach są to

wysokie koszty oprocentowania długu. Z tego względu przedsiębiorstwo może poszukiwać

innych potencjalnych pożyczkodawców, którymi mogą być zarówno przedsiębiorstwa z nimi

współpracujące, jak i obce osoby, na przykład: akcjonariusz lub wspólnik spółki z o.o., uczestnik

układu kooperacyjnego, uczestnik sieci franchisingowej34.

Od kilku lat istnieje na rynku polskim nowa dostępną forma finansowania inwestycji leasing,

która, nie polega na zakupie środka trwałego, lecz na jego wypożyczeniu. Przekazywanie przez

jedna stronę drugiej stronie rzeczy do korzystania za ustalona w umowie opłata i na

uzgodnionych warunkach określane jest mianem leasingu 35.

31 Zob. Praca zbiorowa pod redakcja Wiesława Pluty: Finanse Małych i Średnich Przedsiębiorstw, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne Warszawa 2004, str. 187 32 Por. A.Szpunar, O umowie pożyczki, Państwo i Prawo 1992, nr 12, str. 31. 33 Kodeks cywilny, stan prawny na 1 listopada 1990 r., opracował S. Wójcie, Kraków 1990, s. 197. 34 Zob. D.Krzemińska: Finanse …op. cit. s. 50-51. 35 Por. D.Krzemińska: Finanse… op. cit. str. 51- 52.

20

Istota leasingu ogólnie rzecz biorąc polega na oddaniu przez leasingodawce w odpłatne

użytkowanie rzeczy lub praw majątkowych w zamian za zapłatę przez leasingobiorce ustalonego

czynszu, przy zastrzeżeniu możliwości zakupu tych rzeczy lub praw po upływie czasu trwania

leasingu. Zgodnie z definicją „przez umowę leasingu finansujący zobowiązuje się, w zakresie

działalności swego przedsiębiorstwa, nabyć rzecz od oznaczonego zbywcy na warunkach

określonych w tejże umowie i oddać te rzecz korzystającemu do używania albo używania i

pobierania pożytków na czas oznaczony, a korzystający zobowiązuje się zapłacić finansującemu

w uzgodnionych ratach wynagrodzenie pieniężne, równe, co najmniej cenie wynagrodzenia z

tytułu nabycia rzeczy przez finansującego"36

36 Zob. Art. 709 ustawy z dnia 26 lipca 2000 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny

21

Rozdział 2. Programy pomocowe oraz wybrane instytucje wspierające rozwój przedsiębiorstw w Polsce

Państwa, które kilkanaście lat temu rozpoczęły proces transformacji, zastępując system

centralnego planowania - gospodarką wolnorynkową, największy sukces w poprawie zaległości

wobec rozwiniętych krajów Europy Zachodniej i Ameryki, osiągnęły dzięki rozwojowi

przedsiębiorczości. Ta problematyka zajmuje ważne miejsce w Strategii Lizbońskiej, a także w

dokumentach z niej wynikających, takich jak Strategia Zrównoważonego Rozwoju czy

Europejska Karta Małych Przedsiębiorstw. 37

Dnia 21 czerwca 2005 roku, Rada Ministrów przyjęła Raport „Przedsiębiorczość w Polsce

2005”, który przedstawia kondycję ekonomiczną przedsiębiorstw na tle sytuacji

makroekonomicznej kraju, bada uwarunkowania ich funkcjonowania, jak również podejmuje

próbę zdefiniowania obszarów, które wymagają usprawnienia. W otoczeniu przedsiębiorców w

ostatnim roku doszło do wielu pozytywnych zmian tj. ulepszenia i przyspieszenia procesu

rejestracji działalności na skutek wejścia w życie ustawy o swobodzie gospodarczej, obniżenie

stawki podatku dochodowego do poziomu 19 proc, znacznego zwiększenia możliwości

pozyskiwania kapitału (środki z funduszy unijnych, fundusze venture capital, seed capital,

pośrednictwo firm faktoringowych i leasingowych). Rośnie też liczba instytucji wspierających

sektor MSP. 38

2.1 Programy i fundusze strukturalne

Programy i fundusze strukturalne są instrumentami Polityki Strukturalnej Unii

Europejskiej. Ich zadaniem jest wspieranie restrukturyzacji i modernizacji gospodarek krajów

UE. W ten sposób wpływa się na zwiększenie spójności ekonomicznej i społecznej Unii.

Fundusze kierowane są do tych sektorów gospodarki i regionów, które bez pomocy finansowej

nie są w stanie dorównać do średniego poziomu ekonomicznego w UE.

37 Piasecki B., Rogut A., Smallbone D.: Wpływ integracji Polski z Unią Europejską na sektor MSP Warszawa 2000, s 18 38 Por. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, http://www.parp.gov.pl/

22

2.1.1 Phare 2003

PHARE (ang. Poland and Hungary Assistance for Reconstructing of their Economies)

początkowo było funduszem przedakcesyjnym, którego założeniem było przygotowanie nowych

państw do członkostwa w Unii Europejskiej oraz pomoc w wyrównaniu różnic gospodarczych. 39

Program polegał na bezzwrotnej pomocy Unii Europejskiej dla krajów Europy Środkowej i

Wschodniej. Utworzony został w 1989r. w celu wsparcia przemian gospodarczych i ustrojowych

w Polsce i na Węgrzech. W 1997 roku program został rozszerzony na pozostałe kraje Europy

Środkowo-Wschodniej. Łącznie zostało nim objętych 10 państw kandydujących, czyli: Polska,

Węgry,Czechy, Słowacja, Litwa, Łotwa, Estonia, Rumunia, Bułgaria oraz Słowenia.40

Obecnie Polska jest już krajem członkowskim Unii Europejskiej. Jednakże w wyniku

opóźnień dotyczących wdrażania poszczególnych edycji Phare, do dnia 6 czerwca 2005 roku

mogliśmy wnioskować jeszcze z edycji Phare 2002. Po tej dacie obowiązuje edycja Phare 2003.

Jest on kontynuacją wcześniejszej edycji i ma być realizowany na terenie całej Polski. Pomoc jest

przeznaczona na inwestycje i usługi doradcze. W skład programu krajowego wchodzą

następujące działania:41

 Rozwój i modernizacja przedsiębiorstw w oparciu o nowe technologie:

a) Wsparcie na doradztwo dla firm, które zamierzają wprowadzić nowoczesną technologię

lub linię technologiczną. Zostaną wsparte następujące działania: audit technologiczny,

plan rozwoju przedsiębiorstwa i technologii, wdrożenie pozyskanych technologii oraz

własnych innowacyjnych rozwiązań technologicznych,

b) Wsparcie na inwestycje dla firm, które chcą podnieść swój poziom konkurencyjności na

rynku. W ramach tego programu dofinansowany może być zakup: maszyn i urządzeń z

oprzyrządowaniem, sprzęt komputerowy z oprogramowaniem, wyposażenie biurowe,

wartości niematerialne i prawne (licencje, patenty, itd.), transport.

39 Zob. Raport końcowy z audytu programu Phare 2000 – Krajowy Program Rozwoju MSP Gdańsk/Warszawa maj 2005 40 Zob. Raport końcowy z audytu programu Phare 2000 op.cit. 41 Piasecki B., Rogut A., Smallbone D.: Wpływ integracji Polski z Unią Europejską na sektor MSP Warszawa 2000, s 24

23

 Ścieżki od innowacji do biznesu:

a) Wsparcie na doradztwo. Celem działania jest rozwój firm przez zwiększenie możliwości

produkcyjnych i usługowych. Przedsiębiorcy będą mogli skorzystać z doradztwa

ekspertów w zakresie: ustalenia strategii działania, ocenie rynku, znalezieniu partnerów

handlowych. O dotację mogą ubiegać się nie tylko firmy wprowadzające nowe

technologie, ale również projekty z dziedziny: nowych materiałów, nanotechnologii,

biotechnologii, chemii, technologii IT, nowych metod testowania, technologii w

dziedzinie medycyny, trybologii, korozji i optyki elektronicznej,

b) Wsparcie na inwestycje, którego celem jest wsparcie przedsiębiorstw w oparciu o

rozwiązania innowacyjne. Dotacje będą obejmowały takie koszty jak: zakup nowych

maszyn i urządzeń z oprzyrządowaniem, zakup nowego sprzętu komputerowego, zakup

sprzętu biurowego, itp.,

c) Pożyczka na innowacje na wdrożenie inwestycji może być udzielona na: wdrożenie

wyników prac badawczo-rozwojowych, zakup licencji krajowych lub zagranicznych,

polegających na nabyciu uprawnień do wykorzystania rozwiązań naukowych i

technicznych oraz doświadczeń produkcyjnych; zakup i montaż maszyn i urządzeń;

budowę, rozbudowę lub modernizację budynków lub instalacji niezbędnych do

wprowadzenia innowacji.

 Program regionalny:

Poszczególne działania wdrożone będą tylko w niektórych województwach. W ramach tego

programu przewiduje się 3 rodzaje dotacji na usługi doradcze oraz dotacje na inwestycje:

a) Program Rozwoju Przedsiębiorstw

b) Program Rozwoju Przedsiębiorstw Eksportowych

c) Technologie Informatyczne dla Przedsiębiorstw

d) Fundusz Dotacji Inwestycyjnych

W Programie Rozwoju Przedsiębiorstw wsparcie dotyczy takich działań jak: przygotowanie

planów inwestycyjnych, określenie pozycji firmy na rynku czy też tworzenie strategii rozwoju,

Program Rozwoju Przedsiębiorstw Eksportowych obejmie usługi doradcze takie jak: planowanie

eksportu, rozwój produktów eksportowych, rozwój umiejętności związanych z marketingiem

24

eksportowym, rozpoczęcie działań eksportowych, Technologie Informatyczne dla

Przedsiębiorstw to działania, które mogą być dofinansowane to: audyt technologiczny, tworzenie

aplikacji dla programów informatycznych, tworzenie baz danych, lokalnych sieci, stron

internetowych, identyfikacja potrzeb przedsiębiorstwa w zakresie technologii informatycznych,

Fundusz Dotacji Inwestycyjnych, w którym firmy mogą uzyskać zwrot części poniesionych

kosztów poniesionych na wymianę sprzętu związanego z główną działalnością produkcyjną i

usługową firmy.42

2.1.2. Krajowy Fundusz Kapitałowy.

Program "Kapitał dla przedsiębiorczych" zakłada dwie ścieżki pomocy przedsiębiorstwom:

 Poręczenia kredytów i pożyczek dla firm oraz osób podejmujących działalność

gospodarczą, nieposiadających historii kredytowej lub niedysponujących odpowiednim

zabezpieczeniem kredytu/pożyczki,

 Pożyczki dla małych oraz nowotworzonych firm, stosujących uproszczone formy

księgowości, co utrudnia im dostęp do finansowania bankowego.43

Celem programu jest zbudowanie około 100 lokalnych oraz 16 regionalnych funduszy

poręczeń kredytowych oraz około 100 lokalnych i 16 regionalnych funduszy pożyczkowych.

Inwestycji możemy podzielić na 2 typy:

1. Private equity44 - średnio i długoterminowe inwestycje w przedsiębiorstwa, które mają

szansę osiągnięcia ponadprzeciętnego wzrostu wartości w określonym przez inwestora

okresie. Są to inwestycje o charakterze właścicielskim, polegające na obejmowaniu w

przedsiębiorstwie udziałów lub akcji przez fundusz private equity. Inwestycje takie

dokonywane są zwykle na rynku niepublicznym i połączone są ze wsparciem

menedżerskim. Fundusze private equity inwestują zazwyczaj na okres 5-7 lat, przejmując

jednocześnie większościowe udziały w spółkach. Inwestycje private equity łączą się z

realizacją przez przedsiębiorstwo ustalonej z inwestorem strategii. Ramy współpracy

funduszu i spółki reguluje umowa inwestycyjna, zawierająca postanowienia dotyczące

wzajemnych praw i obowiązków stron, 42 Zob. Raport końcowy … op cit. 43Zob. Krajowy fundusz kapitałowy jako uzupełnienie systemu wspierania rozwoju sektora MSP, Ministerstwo Gospodarki i Pracy, Departament Polityki Regionalnej, Warszawa 2005, s 6 44 Zob. S.Katarzyna; "Inwestycje", Private equity / venture capital;Key Text - Wydawnictwo Key Text; 2004

25

2. Venture capital45 - kapitał private equity, który jest inwestowany w spółki będące na

wczesnych etapach rozwoju bądź rozpoczynające działalność na rynku. Z tego powodu

inwestycje venture capital cechują się większym ryzykiem od pozostałych inwestycji

private equity, które obejmują również inwestowanie w przedsiębiorstwa będące w

późniejszych fazach rozwoju.

Wprowadzenie do spółki funduszu private equity oznacza dla firmy wiele wymiernych

korzyści. Długoterminowy charakter inwestycji private equity pozwala skupić się na poprawie

pozycji przedsiębiorstwa w długim okresie. Inwestorzy związują się ze spółką przeważnie na

określony czas (zazwyczaj 5-7 lat) przewidziany do realizacji uzgodnionego przez strony biznes

planu. Oznacza to dla spółki istotne ograniczenie ryzyka związanego z wycofaniem kapitału

przez fundusz w przypadku pogorszenia się jej sytuacji. Inne korzyści dla spółki to fakt, że

fundusz private equity staje się jej partnerem. Ze względu na to, iż zysk inwestora jest ściśle

związany z kondycją finansową spółki, uwidocznioną w wartości jej udziałów/akcji, ma on taki

sam jak właściciel spółki długookresowy cel: wzrost wartości spółki wynikający z jej

fundamentalnej pozycji. Wszelkie działania inwestora private equity mają, więc na celu

zbudowanie efektywnego przedsiębiorstwa zdolnego do długookresowego generowania zysków

większych niż inne firmy działające w tym samym sektorze. Pozostałe korzyści osiągane przez

przedsiębiorstwo w wyniku inwestycji private equity to między innymi możliwość realizacji

przedsięwzięć, które nie mogłyby zostać sfinansowane w żaden inny sposób, pomoc ze strony

inwestora w tworzeniu strategii rozwoju spółki, pozyskanie przez spółkę know-how z zakresu

zarządzania, pozyskanie dzięki inwestorowi sieci kontaktów biznesowych, większy dostęp do

nowoczesnych technologii, itp.

Biorąc pod uwagę kierunki aktywności funduszu oraz zmiany wartości aktywów, możemy

wyróżnić następujące etapy ich działalności:

 Akwizycja kapitału,

 Poszukiwanie, analiza i selekcja potencjalnych projektów inwestycyjnych oraz podjęcie

inwestycji,

 Okres trwania inwestycji (wzrost wartości spółek portfelowych),

 Realizacja zysków portfelowych (dezinwestycja ze spółek).

45 Zob. S.Katarzyna; "Inwestycje", Private equity / venture capital;Key Text - Wydawnictwo Key Text; 2004

26

Głównym dawcą kapitału private equity są:46

 Banki,

 Fundusze emerytalne,

 Firmy ubezpieczeniowe,

 Przedsiębiorstwa,

 Korporacje,

 Agencje rządowe,

 Instytucje publiczne,

 Instytuty naukowe,

 Osoby prawne.

Inwestycje w przedsiębiorstwa w początkowej fazie wzrostu oznaczają nie tylko poprawę

wyników samych funduszy, ale przede wszystkim poprawę efektywności całej gospodarki.

Należy jednakże zwrócić uwagę na fakt, iż dla przedsiębiorcy współpraca z funduszem to nie

tylko zastrzyk pieniędzy, ale także konieczność oddania części kontroli nad spółką oraz wielkie

wyzwanie i odpowiedzialność. Przedsiębiorcy muszą być gotowi na „podzielenie” się firmą z

funduszem, ale jednocześnie przestać bać się utraty nad nią kontroli.

Wybór projektu do inwestycji private equity jest wynikiem pozytywnej oceny przesłanek

takich jak, koncepcja rozwoju spółki, jakość kierownictwa spółki, jakości organizacji i

zarządzania spółką, potencjał rynku, dopasowanie powyższych czynników do strategii funduszu.

Dzisiaj żadna z istniejących instytucji publicznych nie posiadała wystarczającego

doświadczenia w zakresie kapitałowych inwestycji w małe i średnie przedsiębiorstwa, dlatego

zaproponowano utworzenie Krajowego Funduszu Kapitałowego jako odrębnej instytucji

finansowej. Ten fundusz powołany został w formie spółki akcyjnej przez Bank Gospodarstwa

Krajowego i przez Bank będzie nadzorowany. Rozwiązanie takie wykorzystuje do nadzoru

istniejącą i doświadczoną instytucję finansową a także otwiera drogę dla pozabudżetowego

wejścia kapitałowego do KFK. Od dnia utworzenia Krajowego Funduszu Kapitałowego, Bank

Gospodarstwa Krajowego jest jego jedynym akcjonariuszem. Docelowo, Krajowy Fundusz

Kapitałowy stanie się instytucją samofinansującą się.47

46 Zob. Krajowy fundusz kapitałowy…op cit , str. 7 47 Zob. Krajowy fundusz kapitałowy … op cit. , str 11

27

W pierwszej fazie przychodami Krajowego Funduszu Kapitałowego są dotacje celowe z

budżetu Państwa. Ustawa została skonstruowana w taki sposób, że wielkość wydatków

budżetowych państwa będzie określana w ustawie budżetowej. Jest, więc zapewniony

mechanizm elastycznego zasilania Krajowego Funduszu Kapitałowego, stosownie do prognoz

gospodarczych i sytuacji budżetu państwa. Środki budżetowe przekazane na ten cel,

nieprzekraczające łącznie 83,5 mln złotych w okresie 2005-2013, wygenerują do 2013 roku, co

najmniej 2.383 mln złotych. Zatem każda złotówka wydatkowana z budżetu Państwa, wygeneruje

w okresie do 2013 roku ponad 28,5 zł zainwestowanych we wspierane przedsiębiorstw przez

fundusze kapitałowe bezpośrednio, a pośrednio przez KFK.

Fundusze kapitałowe są instytucjami w pełni komercyjnymi, kierującymi się osiąganiem

zysków dla swoich inwestorów. Jeżeli dostrzegą w inwestycjach w przedsiębiorstw szansę

osiągania odpowiednio wysokich zysków, będzie to dla nich zachęta do inwestycji w tym

sektorze. Rolą Krajowego Funduszu Kapitałowego jest pokazywanie im tej szansy, zachęcenie do

współtworzenia takich funduszy kapitałowych z KFK jako równoprawnym inwestorem, a także

pokrywanie części kosztów analizy i nadzoru małych inwestycji. Powinno to spowodować

zachęcenie inwestorów komercyjnych do inwestycji w fundusze kapitałowe angażujące się

w sektor Małych i Średnich Przedsiębiorstw.

28

2.1.3. Wieloletni Program na Rzecz Przedsiębiorstw i Przedsiębiorczości.48

Wraz z początkiem 2001 roku rozpoczął się nowy program - Wieloletni Program na Rzecz

Przedsiębiorstw i Przedsiębiorczości – mający na Celu wspieranie przedsiębiorczości w latach

2001 – 2005. Jest on kontynuacją innego programu - III Wieloletniego Programu dla Małych i

Średnich Przedsiębiorstw oraz Sektora Rzemiosła. Szczyt Unii Europejskiej w Lizbonie przyniósł

nowy cel strategiczny do osiągnięcia: „Europa powinna się stać najbardziej konkurencyjną i

opartą na wiedzy gospodarką na świecie, zdolną do utrzymywania wzrostu gospodarczego, z

większą ilością i lepszymi miejscami pracy i większą społeczną spójnością”49

Ten cel można będzie zrealizować jedynie sprawiając, żeby Europa stała się bardziej

przedsiębiorcza i innowacyjna. Miejsca pracy w nowej gospodarce będą przede wszystkim

tworzone przez małe i średnie przedsiębiorstwa - zarówno w nowej e-gospodarce jak i w bardziej

tradycyjnych sektorach, głównie w sektorze usług.

Najważniejszymi postulatami do osiągnięcia owych celów są:

 Zachęcanie do podejmowania ryzyka i do przedsiębiorczości,

 Tworzenie dynamiczne środowisko proprzedsiębiorcze, w którym firmy będą się tworzyć,

rozwijać i nastawiać na innowacje, wspierane przez risk capital oraz efektywną politykę

wspierania innowacji i badań,

 Zapewnienie firmom łatwego dostęp do rynków, zarówno wewnętrznego UE i

zewnętrznego, by mogły one sprzedawać swoje produkty i usługi.50

Ten cel można osiągnąć miedzi innymi poprzez wspieranie przedsiębiorczości; polityka wobec

przedsiębiorstw powinna popierać te inicjatywy, które nagradzają tych, co podejmują ryzyko,

przedsiębiorcy powinni mieć możliwość ponownego startu, jeśli im się nie uda; w szkołach

podstawowych, średnich i wyższych potrzeba więcej szkoleń z przedsiębiorczości; lepszy dostęp

do finansów, kapitału początkowego i mikro-pożyczek; innowacyjne środowisko gospodarcze;

ułatwienie dostępu do nowych technologii; promowanie idei innowacyjności i badań w

gospodarce i społeczeństwie; przyjęcie Patentu Wspólnotowego jest sprawą zasadniczą; reforma

edukacji i systemu szkoleń zawodowych w celu podnoszenia kwalifikacji; nowe formy biznesu w 48 Por. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, http://www.parp.gov.pl/ 49 Por. Polska Agencja… op cit http://www.parp.gov.pl/ 50Zob. Piasecki B., Rogut A., Smallbone D.: Wpływ… op cit., s 45

29

e-gospodarce; zachęcanie do korzystania z e-handlu przez europejskie firmy; szczególnie przez e-

handel biznes-do-biznesu (B2B); ddziaływanie na cały łańcuch podaży, łącznie z

podwykonawcami, zamówieniami, rozwojem produktu, marketingiem, logistyką i dystrybucją;

wykorzystanie możliwości Rynku Wewnętrznego; wciąż jest zbyt wiele przeszkód i

niepotrzebnych kosztów na drodze przedsiębiorstw na europejskim Rynku Wewnętrznym; postęp

powinien być osiągnięty w urynkowieniu takich dziedzin jak gazownictwo, elektryczność,

transport i usługi pocztowe; zachęcenie firm do rozszerzenia działalności ponad rynki lokalne,

regionalne i krajowe; mniej biurokracji; uproszczenie obecnych i przyszłych regulacji jak to tylko

możliwe; nowe środki i instrumenty prawne będą podlegały ocenie ich wpływu (business impact

assessment, BIA); propozycje ustawodawcze będą zaakceptowane tylko w przypadku, gdy ich

wpływ na przedsiębiorstwa będzie właściwie oceniony przed wprowadzeniem tych propozycji;

nowe metody koordynacji.51

Nowy Wieloletni Program na Rzecz Przedsiębiorstw i Przedsiębiorczości skupia się na:

 Promowaniu przedsiębiorczości jako cennej i produktywnej umiejętności życiowej,

bazującej na orientacji na klienta i wyższej kulturze usług,

 Wspieraniu prawodawstwa i środowiska biznesowego w zrównoważonym rozwoju, w

badaniach, pro - innowacyjności i przedsiębiorczości,

 Poprawianiu otoczenia finansowego małych i średnich przedsiębiorstw,

 Zwiększaniu konkurencyjności małych i średnich firm w gospodarce opartej na wiedzy,

 Zapewnianiu wysokiej jakości usług poprzez skoordynowane działania sieci

wspierających przedsiębiorczość.52

51 Piasecki B., Rogut A., Smallbone D.: Wpływ… op cit., str 56 52 Piasecki B., Rogut A., Smallbone D.: Wpływ… op cit. Str 76

30

2.1.4. Program operacyjny SAPARD

Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest instytucją rządową, która powstała w

1994 r. Celem ARiMR jest wspieranie działań służących rozwojowi rolnictwa i obszarów

wiejskich. Agencja zajmuje się wdrażaniem instrumentów współfinansowanych z budżetu Unii

Europejskiej oraz udziela pomocy ze środków krajowych. Zlecanie zadań ARiMR oraz nadzór

nad ich realizacją znajduje się w gestii Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kieruje Prezes powołany przez Premiera

RP na wniosek Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Ministra Finansów. Struktura ARiMR jest

trzypoziomowa – Centrala, 16 Oddziałów Regionalnych oraz 314 Biur Powiatowych.

Działalność ARiMR wzoruje się na praktykach stosowanych przez podobne instytucje

wspierające rozwój rolnictwa w krajach Unii Europejskiej. ARiMR została wyznaczona przez

Rząd RP do pełnienia roli akredytowanej agencji płatniczej oraz instytucji wdrożeniowej dla

środków pochodzących z funduszy strukturalnych Unii Europejskiej. W praktyce oznacza to, że

Agencja dokonuje transferów finansowych dla większości działań w ramach Wspólnej Polityki

Rolnej (WPR) i Funduszy Strukturalnych tj. Sektorowych Programów Operacyjnych

„Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich2004-

2006” oraz „Rybołówstwo i przetwórstwo ryb 2004-2006”. W ramach pomocy krajowej, ARiMR

dopłaca do oprocentowania kredytów bankowych, udziela gwarancji, poręczeń oraz pożyczek.

Głównymi beneficjentami działań realizowanych przez ARiMR są rolnicy i przedsiębiorcy

sektora rolnego oraz grupy producentów. ARiMR udziela też pomocy sektorowi rybackiemu.53

SAPARD to program wdrażany przez ARiMR przed wejściem Polski do Unii Europejskiej.

Dzięki niemu ARiMR udzielała wsparcia finansowego na rozwój rolnictwa i wsi, zanim

uruchomione zostały środki na wsparcie Polski już jako kraju członkowskiego UE.

Program SAPARD rozpoczął się w lipcu 2002 r. Zbieranie wniosków o pomoc zakończyło się

w dniu 20 lutego 2004 r. W tym okresie rolnicy, samorządy oraz przedsiębiorcy złożyli łącznie

31 098 wniosków o pomoc na poprawę przetwórstwa i marketingu artykułów rolnych i rybnych,

53 Por. Agencja Rozwoju i modernizacji Rolnictwa, http://www.arimr.gov.pl

31

inwestycje w gospodarstwach rolnych, rozwój i poprawę infrastruktury obszarów wiejskich,

różnicowanie działalności gospodarczej na obszarach wiejskich.

Program SAPARD, obok wsparcia finansowego inwestycji w rolnictwie i na obszarach

wiejskich, spełnił również ważne cele edukacyjne w odniesieniu do obecnych i przyszłych

beneficjentów instrumentów pomocy UE. Jednym z celów SAPARD było także przygotowanie

administracji i budowa zdolności instytucjonalnych pod kątem wdrażania instrumentarium UE po

akcesji.

Specjalny Przedakcesyjny Program na Rzecz Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich

SAPARD (Special Accession Programme for Agriculture and Rural Development) powstał jako

instrument pomocy dla dziesięciu krajów starających się o członkostwo w Unii Europejskiej. W

założeniu miał służyć procesom przekształceń strukturalnych na wsi w krajach kandydujących.

Realizacja Programu miała również przygotować instytucje i beneficjentów w tych krajach do

korzystania z instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej po przystąpieniu do Unii Europejskiej.

Podstawę prawną dla Programu stanowiły akty prawne UE54

Komisja Europejska 18 października 2000 r. zatwierdziła, opracowany przez Ministerstwo

Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Program Operacyjny SAPARD. Kolejne działania obejmowały m.in.

podpisanie Wieloletniej Umowy Finansowej pomiędzy polskim rządem a Komisją Europejską

(25 stycznia 2001 r.)oraz rocznych umów finansowych55.

Na budżet Programu w wysokości 1 084 mln euro (ok. 4 795 320 616 zł) składają się środki

Unii Europejskiej w wysokości 708,2 mln euro oraz 235,8 mln euro w ramach dofinansowania

krajowego, a także 140 mln euro przesunięte za zgodą Komisji Europejskiej z budżetu Planu

Rozwoju Obszarów Wiejskich (PROW).

Zgodnie z Programem Operacyjnym SAPARD, Rząd Polski zdecydował się na realizację

następujących działań w ramach Programu:

 Działanie 1 Poprawa przetwórstwa i marketingu artykułów rolnych i rybnych;

 Działanie 2 Inwestycje w gospodarstwach rolnych;

54 Rozporządzenie Rady (WE) nr 1268/99 z dnia 21 czerwca 1999 r. oraz Rozporządzenie KE (WE) nr 2222/2000 z dnia 7 czerwca 2000 r. 55 Zob. Wieloletnia Umowa Finansowa pomiędzy polskim rządem a Komisją Europejską podpisana 29 marca 2001 r.

32

 Działanie 3 Rozwój i poprawa infrastruktury obszarów wiejskich;

 Działanie 4 Różnicowanie działalności gospodarczej na obszarach wiejskich;

 Działanie 5 nie było realizowane przez Polskę

 Działanie 6 Szkolenia zawodowe;

 Działanie 7 Pomoc techniczna. 56

Wdrażanie SAPARD-u rozpoczęło się w lipcu 2002 r., po uzyskaniu przez ARiMR

akredytacji Komisji Europejskiej57. Zainteresowani pomocą z Programu mogli składać wnioski w

ramach poszczególnych działań w Oddziałach Regionalnych ARiMR w terminach ogłaszanych

przez Prezesa Agencji. Przyjmowanie wniosków rozpoczęto 17 lipca 2002 r., a zakończono 20

lutego 2004 r. W tym okresie wyznaczano terminy przyjmowania wniosków dla poszczególnych

działań.

Łącznie zarejestrowano 27 761 wniosków o pomoc finansową z Programu SAPARD, w

tym:

 w Działaniu 1 – 1 516,

 w Działaniu 2 – 14 551,

 w Działaniu 3 – 5 926,

 w Działaniu 4 – 5 76858.

Zawieranie umów z beneficjentami Programu SAPARD zakończono 15 sierpnia 2004 roku.

Agencja podpisała łącznie 24 431 umów na kwotę ok. 4 779 mln zł.59

Do końca 2005 r. ARiMR zrealizowała na rzecz beneficjentów 21 760 płatności na łączną

kwotę ponad 3 956 mln, co stanowi 82,49% wykorzystania limitów środków. W tym w ramach:

 Działania 1 - dokonano 1 164 płatności na sumę prawie 1 148,8 mln zł

 Działania 2 - dokonano 12 359 płatności na sumę ponad 563,6 mln zł

 Działania 3 - dokonano 4 564 płatności na sumę ok. 1 961 mln zł

 Działania 4 – dokonano 3 673 płatności na sumę prawie 282,4 mln zł.

Wypłata środków finansowych beneficjentom zakończy się w 2006 r.60

56 Zob. Serwis informacyjny Ministerstwa Rozwoju Regionalnego, http://www.funduszestrukturalne.gov.pl 57 Zob. decyzja KE z dnia 2.VII.2002 r 58 Zob. Serwis informacyjny Ministerstwa Rozwoju Regionalnego, http://www.funduszestrukturalne.gov.pl 59 Zob. Serwis informacyjny ...op. cit.

33

2.2 Wybrane instytucje wspierające rozwój przedsiębiorstw w Polsce.

2.2.1. PARP – Państwowa Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) jest Agencją rządową podlegającą

Ministrowi Gospodarki i Pracy. Powstała na mocy Ustawy z dnia 9 listopada 2000 roku o

utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. Jej zadaniem jest zarządzanie

funduszami pochodzącymi z budżetu państwa i Unii Europejskiej, przeznaczonymi na wspieranie

przedsiębiorczości i rozwój zasobów ludzkich, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb małych i

średnich przedsiębiorstw. Co roku wsparcie ze strony PARP otrzymuje około ponad 30 tysięcy

małych i średnich firm w Polsce. PARP jest także jedną z instytucji odpowiedzialnych za

wdrażanie działań finansowanych z Funduszy Strukturalnych.61

Celem działania Agencji jest realizacja programów rozwoju gospodarki zwłaszcza w zakresie

wspierania:

 Rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw,

 Rozwoju eksportu,

 Rozwoju regionalnego,

 Wykorzystywania nowych technik i technologii,

 Tworzenia nowych miejsc pracy, przeciwdziałania bezrobociu oraz rozwoju zasobów

ludzkich. 62

Cel ten jest realizowany przez świadczenie usług doradczych i eksperckich dla

przedsiębiorców, bezrobotnych, organów administracji rządowej oraz samorządowej, ułatwienie

przedsiębiorcom dostępu do wiedzy, szkoleń oraz informacji gospodarczej, opracowywanie i

udostępnianie analiz dotyczących zjawisk zachodzących w gospodarce, organizowanie

przedsięwzięć informacyjnych i promocyjnych, wydawanie opinii o technicznych i

ekonomicznych perspektywach, możliwościach i warunkach wykorzystywania w gospodarce

nowych technik i technologii, dofinansowywanie w/w działań prowadzonych przez inne

podmioty, dofinansowanie polskich przedsiębiorców w międzynarodowych przedsięwzięciach

60 Zob. Serwis informacyjny ...op.cit. 61 Zob. Raport końcowy z audytu programu Phare 2000 – Krajowy Program Rozwoju MSP Gdańsk/Warszawa maj 200562 Por. Krajowy system usług dla małych i średnich przedsiębiorstw http://ksu.parp.gov.pl 2002

34

promocyjnych, targowych i wystawienniczych, a także w międzynarodowych programach

obejmujących badania naukowe oraz prace rozwojowe i wdrożeniowe.63

Zakres działania Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości został poszerzony o zadania

zlikwidowanych: Agencji Techniki i Technologii (ATT) oraz Polskiej Agencji Rozwoju

Regionalnego (PARR). W ten sposób PARP stała się jedyną rządową agencją powołaną

ustawowo do realizacji programów rozwoju gospodarki, w szczególności w zakresie wspierania

rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw, eksportu, spójności społeczno-gospodarczej kraju,

wykorzystywania nowych technik i technologii oraz tworzenia nowych miejsc pracy,

przeciwdziałania bezrobociu i rozwoju zasobów ludzkich.

Wśród działań PARP przejętych od ATT znalazło się m.in. prowadzenie działań na rzecz

realizacji programów polityki państwa w dziedzinie wykorzystania nowych technik i technologii

w gospodarce.

Po przejęciu zadań PARR, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości pełni również

funkcję agencji wdrażającej program Phare 2000 i 2001 "Spójność społeczna i gospodarcza".

Program ten ma na celu zmniejszenie opóźnień i nierównomierności rozwoju regionów poprzez

promowanie aktywności gospodarczej, rozwiązywanie problemów społecznych związanych z

rynkiem pracy i restrukturyzacją oraz rozwój infrastruktury.

Nadzór nad działaniami PARP sprawuje Rada Nadzorcza. W jej skład wchodzą

przedstawiciele kluczowych dla rozwoju gospodarczego ministerstw: Gospodarki i Pracy oraz

Finansów, a także przedstawiciele organizacji zrzeszających przedsiębiorców (Konfederacji

Pracodawców Polskich, Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych, Związku Rzemiosła

Polskiego, Krajowej Izby Gospodarczej oraz Naczelnej Rady Zrzeszeń Handlu i Usług). W

Radzie Nadzorczej PARP zasiada również reprezentant regionalnych władz samorządowych.

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości opracowuje i udostępnia analizy dotyczące

sektora MSP oraz zjawisk zachodzących w polskiej gospodarce. Corocznie PARP wydaje raport o

stanie sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce oraz szereg publikacji i poradników.

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości jest zaangażowana w realizację polityki

"Kierunki działań Rządu wobec małych i średnich przedsiębiorstw od 2003 do 2006 roku",

Sektorowych Programów Operacyjnych: Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw i Rozwój

Zasobów Ludzkich, a także programów przedakcesyjnych Phare. W ich ramach prowadzi szereg

63 Por. Krajowy system usług dla małych i średnich przedsiębiorstw http://ksu.parp.gov.pl 2002

35

działań na rzecz małych i średnich przedsiębiorstw, między innymi udziela wsparcia zarówno na

rozwój otoczenia biznesu, jak i bezpośrednio dla firm.

PARP prowadzi także działania na rzecz kojarzenia partnerów gospodarczych.

PARP organizuje, co roku konkurs pod patronatem Prezesa Rady Ministrów "Polski Produkt

Przyszłości". Celem konkursu jest promocja i upowszechnianie osiągnięć twórców

innowacyjnych technik i technologii, a także pomoc w procesie wdrażania ich do przemysłu.

Powstał również Klub Innowacyjnych Przedsiębiorstw. Jest to forum wymiany informacji oraz

zacieśnienia współpracy pomiędzy przedsiębiorcami stosującymi innowacyjne technologie oraz

przedstawicielami sfery naukowo-badawczej i administracyjnej wspierającej zastosowanie w

praktyce nowatorskich rozwiązań technicznych. PARP prowadzi też Bank Technologii i

Wyrobów (BTW). BTW udostępnia wybrane informacje o innowacyjnych wyrobach i

technologiach wywodzących się z różnych dziedzin techniki, w celu promocji i kojarzenia

partnerów. Korzystanie z bazy BTW jest bezpłatne.64

2.2.2. KSU – Krajowy system usług dla MSP65

Krajowy System Usług dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw jest siecią dobrowolnie

współpracujących ze sobą niekomercyjnych organizacji świadczących na rzecz

mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorstw oraz osób podejmujących działalność

gospodarczą. Możemy wyróżnić usługi:

 Doradcze (w tym o charakterze ogólnym oraz o charakterze proinnowacyjnym),

 Szkoleniowe,

 Informacyjne,

 Finansowe (w tym udzielanie poręczeń oraz udzielanie pożyczek).

Krajowy system usług powstał w październiku 1996 r. z inicjatywy Polskiej Fundacji

Promocji i Rozwoju Małych i Średnich Przedsiębiorstw (obecnie Polska Agencja Rozwoju

Przedsiębiorczości), która pełni rolę koordynatora działań systemu. Jego misją jest partnerskie

wspieranie rozwoju małych i średnich przedsiębiorców. Podstawowym celem systemu jest

podniesienie konkurencyjności polskich małych i średnich przedsiębiorstw poprzez dostarczenie

64 Zob. Raport końcowy …op cit. 65 Por. Krajowy system usług dla małych i średnich przedsiębiorstw http://ksu.parp.gov.pl 2002

36

im kompleksowej oferty wysokiej jakości usług oraz przygotowanie ich do działania na

Jednolitym Rynku Unii Europejskiej.

Uczestnictwo w systemie jest całkowicie dobrowolne. Współpraca między ośrodkami ma na

celu wyłącznie rozwój systemu wsparcia małych i średnich firm, a tym samym zwiększenie ich

konkurencyjności. Rejestracja w KSU nie wiąże się bezpośrednio z żadnymi korzyściami

materialnymi (podmioty zarejestrowane w KSU nie działają dla zysku). KSU nie jest systemem

zamkniętym. Proces rejestracji w KSU prowadzony jest w trybie ciągłym, na podstawie

rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 stycznia 2005 r. w sprawie Krajowego

Systemu Usług dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw66. Do sieci w dalszym ciągu są włączane

kolejne organizacje. Wszystkie ośrodki KSU posiadają wdrożony system zarządzania jakością,

zgodny z wymaganiami normy PN-EN ISO 9001:2001. Znakomita większość ośrodków KSU ma

stosowny certyfikat.

KSU jest elementem krajowego systemu wsparcia sektora małych i średnich przedsiębiorstw,

struktury obejmującej najważniejszych partnerów na trzech poziomach działania:

 Poziom krajowy

 Poziom regionalny

 Poziom bezpośrednich usługodawców

Poziom krajowy to agencja rządowa odpowiedzialna za wdrażanie polityki "sektorowej"

państwa wobec sektora MSP. Poziom regionalny, czyli Regionalne Instytucje Finansujące,

zarządzające realizacją programów regionalnych skierowanych do sektora MSP i współpracujące

z PARP przy realizacji programów krajowych. Regionalne Instytucje Finansujące zostały

wyłonione w drodze konkursów spośród istniejących instytucji regionalnych, o

udokumentowanym doświadczeniu w realizacji programów na rzecz MSP oraz Poziom

bezpośrednich usługodawców, czyli wyspecjalizowane, pozarządowe organizacje prowadzące

działalność nienastawioną na zysk, współpracujące ze sobą w ramach sieci, zarejestrowane w

Krajowym Systemie Usług dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw, działające na rzecz sektora

MSP poprzez świadczenie usług doradczych, szkoleniowych, informacyjnych i finansowych, oraz

wyspecjalizowane podmioty sektora prywatnego (instytucje doradcze i szkoleniowe, konsultanci

eksperci), akredytowane przez PARP w celu wdrażania poszczególnych instrumentów wspierania

MSP przewidzianych w programach Phare 2000-2003.67

66 Zob. Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 1 lipca 2004 r. w sprawie przyjęcia Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw, lata 2004—2006 (Dz.U. Nr 27, poz. 221) 67 Zob. Rozporządzenie Ministra … op cit. (Dz.U. Nr 27, poz. 235)

37

Rozdział 3: Analiza dokumentacji związanej z dofinansowaniem przedsiębiorstw ze środków unii europejskiej na przykładzie Sektorowego Programu Operacyjnego „Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw”.

Sektorowy Program Operacyjny „Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw” jest jednym

z siedmiu programów wsparcia, które będą realizowane w Polsce w latach 2004 – 2006, zawiera

najwięcej działań, w których projektodawcami mogą być przedsiębiorcy.

Program składa się z dziewięciu działań, z których pięć skierowanych jest do instytucji

otoczenia biznesu, a cztery skierowane są do przedsiębiorstw. Wszystkie działania będą

współfinansowane ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.

Za realizację czterech działań Sektorowego Programu Operacyjnego „Wzrost

konkurencyjności przedsiębiorstw” odpowiedzialna jest Polska Agencja Rozwoju

Przedsiębiorczości. Dwa z tych działań obejmują wsparcie finansowe w formie dotacji na

doradztwo i inwestycje udzielane małym i średnim przedsiębiorstwom, a dwa pozostałe dotyczą

wsparcia finansowego w formie dotacji udzielanych instytucjom otoczenia biznesu na rozwój

instytucji otoczenia biznesu oraz sieci instytucji otoczenia biznesu, powiększenie funduszu

mikro-pożyczkowego, powiększenie funduszu doręczeniowego oraz powiększenie funduszu

kapitału zalążkowego.

Celem wszystkich działań jest podniesienie konkurencyjności polskich przedsiębiorstw

poprzez wsparcie ich rozwoju, szczególnie tych małych i średnich, oraz instytucji otoczenia

biznesu.

Przedsiębiorca, który zamierza złożyć wniosek o dotację, musi wykazać się bardzo

szczegółowym planem działania (biznes planem), doświadczeniem w realizacji podobnych

projektów oraz wiedzą na temat oczekiwanych rezultatów, jakie ma przynieść projekt.

38

3.1. Podmioty uprawnione do ubiegania się o dofinansowanie.

O dofinansowanie Projektu mogą ubiegać się wyłącznie osoby prawne, których cele

statutowe związane są z zadaniami realizowanymi przez PARP, posiadające siedzibę na terenie

Rzeczypospolitej Polskiej i spełniające jednocześnie następujące warunki:

 nie działają dla zysku lub przeznaczają zysk na cele statutowe,

 zatrudniają pracowników posiadających kwalifikacje niezbędne do świadczenia usług na

rzecz małych i średnich przedsiębiorców,

 posiadają niezbędny potencjał ekonomiczny i techniczny oraz doświadczenie w zakresie

świadczenia usług na rzecz małych i średnich przedsiębiorców.68

Dodatkowo Wnioskodawcy winni złożyć w wymaganym terminie prawidłowo wypełniony i

podpisany wniosek o dofinansowanie wraz ze wszystkimi wymaganymi załącznikami; być

bezpośrednio odpowiedzialnymi za przygotowanie i wdrożenie Projektu oraz zapewnić

finansowanie gwarantujące płynną i terminową realizację Projektu;69

W ramach podziałania o wsparcie finansowe będą mogli ubiegać się przedsiębiorcy z sektora

MSP70, podejmujący nowe inwestycje i tworzący nowe miejsca pracy. Projekty realizujące

działania nowe, modernizacyjne oraz dostosowawcze będą szczegółowo badane pod kątem

zgodności z wyżej wymienionymi rozporządzeniami.

68 Zob. Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 16 września 2004r zawierające wzór wniosku o dofinansowanie 69 Zob. Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy … op cit. 70 Zob. rozporządzenie Komisji (WE) nr 70/2001 oraz rozporządzeniem Komisji (WE) nr 364/2004

39

3.2 Wytyczne do projektu wsparcia w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego „Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw”

Projekty przedsiębiorstw powinny dotyczyć doradztwa w projektowaniu, wdrażaniu oraz

doskonaleniu systemów zarządzania jakością, zarządzania środowiskiem oraz bezpieczeństwem i

higieną pracy, zasad uzyskiwania certyfikatów zgodności dla wyrobów, usług, surowców, maszyn

i urządzeń, aparatury kontrolno pomiarowej i kwalifikacji personelu, doradztwa we wdrażaniu

strategii rozwoju przedsiębiorstw w oparciu o nowe technologie, doradztwa w zakresie eksportu,

tworzenia sieci kooperacyjnych oraz połączeń przedsiębiorstw. Powinny również dotyczyć

nowych inwestycji, prowadzących do zasadniczych zmian produkcji, produktu i procesu

produkcyjnego, obejmujących: środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne (np. uzyskanie

patentu, nabycie licencji lub nieopatentowanej wiedzy technicznej, technologicznej lub z zakresu

organizacji i zarządzania), inwestycji w nowe technologie, wspólnych inwestycji kilku

podmiotów, modernizacji, udziału w zagranicznych imprezach targowo-wystawienniczych oraz

udziału w wyjazdowych misjach gospodarczych związanych z wyżej wymienionymi imprezami,

zakupu wyników prac badawczo-rozwojowych, oraz inwestycji w dostosowanie przedsiębiorstw

do wymogów ochrony środowiska: w zakresie gospodarki wodno-ściekowej, gospodarki

odpadami przemysłowymi i niebezpiecznymi, względem ochrony powietrza, w tym także

inwestycji umożliwiających uzyskanie pozwolenia zintegrowanego..71

Przy udzielaniu wsparcia szczególna uwaga będzie poświęcona inwestycjom

innowacyjnych, generującym nowe miejsca pracy. Znajduje to odzwierciedlenie w ocenie

merytorycznej składanych projektów, gdzie najwyżej punktowane są kryteria dotyczące

innowacyjności i wzrostu zatrudnienia.

71 Por. Rozporządzenie nr 1407/2002 z dnia 23 lipca 2002 r. w sprawie pomocy państwa dla przemysłu węglowego (Dz. Urz. WE L 205/1 z 2.08.2002);

40

3.3. Dokumenty potrzebne do pozyskania dofinansowania w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego „Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw”

Podstawowym dokumentem programowym dla Wsparcia małych i średnich

przedsiębiorstw poprzez inwestycje jest Sektorowy Program Operacyjny Wzrost

Konkurencyjności Przedsiębiorstw, lata 2004-2006 .72

Reguluje on podstawowe kwestie związane z funkcjonowaniem całego programu oraz

wymienia Działanie Wsparcia jako jedno z realizowanych w jego ramach..

Kolejny ważny dokument programowy to Uzupełnienie Sektorowego Programu

Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw, lata 2004-2006. 73

Dokument ten bardziej szczegółowo definiuje zadania w ramach Sektorowego Programu

Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw. Określa między innymi plan

finansowania oraz poziomy wsparcia dla Działania Wsparcia dla przedsiębiorstw dokonujących

nowych inwestycji.

Najistotniejszym jednak dokumentem na etapie sporządzania dokumentacji aplikacyjnej

są wytyczne do Działania Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności

Przedsiębiorstw Wsparcie dla przedsiębiorstw dokonujących nowych inwestycji.74

Należy pamiętać, że dokumentację aplikacyjną trzeba sporządzać w oparciu o najbardziej

aktualne wytyczne. Wytyczne między innymi precyzują listę obowiązkowych załączników, które

należy złożyć razem z wnioskiem – stąd tak istotne jest korzystanie z aktualnego dokumentu.

Najbardziej aktualna wersja wytycznych znajduje się na wspomnianej powyżej stronie

internetowej Polskiej Agencji Rozwoju Regionalnego. Na ewentualne zmiany wskazywać może

zmiana daty publikacji dokumentu.

Na komplet dokumentów aplikacyjnych do Działania Wsparcie dla przedsiębiorstw

dokonujących nowych inwestycji składa się wniosek o dofinansowanie oraz wszystkie wymagane

załączniki, którymi są między innymi biznes plan planowanej inwestycji, wypis z ewidencji

działalności gospodarczej, sprawozdania finansowe, zaświadczenia o niezaleganiu z płatnościami

72 Zob. Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy …op cit. (Dz. U. Nr 166, Poz. 1744) dostępna również na stronie internetowej Ministerstwa Gospodarki www.konkurencyjnosc.gov.pl w sekcji Dokumenty 73 Zob. Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy …op cit (Dz. U. Nr 197, Poz. 2023 z późn. zmianami – wszystkie zmiany na bieżąco publikowane są na stronie internetowej poświęconej Sektorowemu Programowi Operacyjnemu Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw www.konkurencyjnosc.gov.pl/Dokumenty/Uzupełnienie+SPO+WKP. 74 Źródło: http://www.parp.gov.pl/index/index/87

41

wobec ZUS i Urzędowi Skarbowemu, oświadczenia o niekaralności i wiele innych. Przy czym

część z tych załączników składa się razem z wnioskiem, a część dostarcza dopiero po pozytywnej

ocenie wniosku – w chwili podpisania umowy o dofinansowanie.

Obowiązujące wzory dokumentów aplikacyjnych są określane przez Polską Agencję

Rozwoju Przedsiębiorczości, natomiast składa się je w Regionalnych Instytucjach Finansujących.

O tym, która Regionalna Instytucja Finansująca jest właściwa do złożenia wniosku o

dofinansowanie szczegółowo wyjaśniają zapisy zamieszczone w wytycznych do Działania.

Wnioski do Działania sporządza się za pomocą aplikacji o nazwie Generator Wniosków.

Przykładowy wniosek do wglądu w załączniku 1.

Wniosek wraz z załącznikami jest składany w 1 oryginale oraz 1 kopii potwierdzonej za

zgodność z oryginałem przez przedsiębiorcę. Do dokumentów jest załączona, jednakowa z wersją

papierową, wersja elektroniczna wniosku o dofinansowanie oraz wersja elektroniczna Informacji

Dodatkowej - Biznes Planu, na nośniku informatycznym.

Składany wniosek wraz z załącznikami powinien być spięty, podpisany przez

Wnioskodawcę lub pełnomocnika umocowanego w formie pisemnej; parafowany na każdej

stronie przez Wnioskodawcę lub pełnomocnika, zaś kopie załączanych dokumentów

ponumerowane, parafowane i opatrzone przez Wnioskodawcę lub pełnomocnika oświadczeniem

„za zgodność z oryginałem od strony nr... do strony nr...”, zgodnie z wymogami formalnymi

przedstawionymi w instrukcji wypełnienia wniosku o pomoc finansową.75

Wnioski należy składać w zamkniętej kopercie listem poleconym, pocztą kurierską lub

dostarczyć do rąk własnych do właściwej ze względu na lokalizację projektu Regionalnej

Instytucji Finansującej. Wnioski złożone w inny sposób nie zostaną rozpatrzone.

Koperta zawierająca wniosek wraz z załącznikami powinna być opatrzona następującym

sformułowaniem: „Wniosek o dofinansowanie projektu w ramach Oddziałania – SPO WKP”;

zawierać pełną nazwę Wnioskodawcy oraz jego adres oraz zawierać pełną nazwę RIF i jej

adres.76

75 Instrukcja dostępna na stronie Ministerstwa finansow: http://www.mnisw.gov.pl/mein/index.jsp?place=Lead08&news_cat_id=902&news_id=3451&layout=2&page=text 76 Wytyczne do działania SPO WKP

42

Załączniki, które Wnioskodawca jest zobowiązany złożyć razem z wnioskiem o

dofinansowanie to dokument rejestrowy Wnioskodawcy (aktualny odpis z właściwego rejestru

sądowego lub aktualne zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej

Wnioskodawcy – w przypadku spółki cywilne obowiązek ten dotyczy wszystkich wspólników)

wystawiony nie wcześniej niż 3 miesiące przed dniem złożenia wniosku; w przypadku, gdy

wnioskodawcą jest spółka cywilna do wniosku należy dołączyć dokumenty rejestrowe

wszystkich wspólników oraz kopię umowy spółki cywilnej, Biznes Plan 77; dotyczący projektu

opisanego we wniosku w wersji papierowej i elektronicznej; kopia umowy spółki (w przypadku

spółki cywilnej), kopia pozwolenia na budowę (nie dotyczy przypadku planowania nabycia

nieruchomości, na której prowadzone będą prace budowlane). Potrzebna jest również informacja

dotycząca otrzymania pomocy publicznej innej niż de minimis78 sporządzana na formularzu

określonym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie informacji o

otrzymanej pomocy publicznej innej niż pomoc de minimis.79 Oświadczenie o kwalifikowalności

rat kapitałowych z tytułu leasingu prowadzącego do przeniesienia własności środków trwałych na

korzystającego (w przypadku finansowania projektu leasingiem); dokumenty potwierdzające

zewnętrzne finansowanie projektu (np.: kopia promesy kredytowej, kopia umowy kredytowej,

kopia promesy leasingowej, itp.)80

77Zrodło: http://archiwum.parp.gov.pl/dotacjedoc/spo_wkp/spo23_zal03.rtf 78 reguła de minimis, zasada prawa rzymskiego "de minimis non curat lex" (prawo nie troszczy się o drobiazgi) 79Zob. Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy …op cit (Dz. U. Nr 191, poz. 1960) 80 zgodnie z informacjami podanymi w pkt 17 wniosku o dofinansowanie

43

3.4. Zasady zawierania umowy w ramach Projektu pomiędzy Instytucją Wdrażającą (PARP) a Beneficjentem

Dofinansowanie Projektu udzielane było w formie dotacji w okresie od dnia 1 maja 2004

r. do dnia 31 grudnia 2006 r. Oznacza to, iż najpóźniej do dnia 31 grudnia 2006 r. zostały zawarte

umowy o dofinansowanie Projektu pomiędzy Instytucją Wdrażającą (PARP) a Beneficjentem.

Realizacja wszystkich działań objętych projektem zakończyła się 30 czerwca 2008 r. Płatności

na rzecz Beneficjentów nastąpiły do dnia 31 grudnia 2008 r.81

Wielkość dofinansowania Projektu z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego

oraz budżetu państwa na realizację indywidualnego Projektu nie może przekroczyć 85%

wydatków kwalifikujących się do objęcia dofinansowaniem. Beneficjenci mogą pozyskać na

realizację Projektu środki z innych źródeł publicznych niż Europejski Fundusz Rozwoju

Regionalnego oraz budżet państwa, jednak łączna suma dofinansowania nie może przekroczyć

85% wydatków kwalifikujących się. Jednocześnie minimalny udział własny Beneficjenta nie

może być niższy niż 15% wydatków kwalifikujących się do objęcia dofinansowaniem.

Wysokość dofinansowania Projektu będzie obliczona wyłącznie na podstawie wielkości

wydatków kwalifikujących się do objęcia wsparciem. Oznacza to, że uzyskanie dofinansowania

w maksymalnej wysokości 85 % całkowitych wydatków Projektu jest możliwe tylko wtedy, gdy

wszystkie wydatki Projektu kwalifikują się do objęcia dofinansowaniem i zostały zapłacone

przez Beneficjenta.

Dofinansowanie może być wyłącznie refundacją poniesionych przez Beneficjenta

wydatków kwalifikujących się do objęcia wsparciem.

Wszelkie płatności za wykonane usługi, dostawy bądź roboty budowlane muszą być

dokonywane za pośrednictwem rachunku bankowego Beneficjenta. Nie ma ograniczeń, co do całkowitej wartości projektu, o ile wnioskowana wartość

dofinansowania, skalkulowana w odniesieniu do całkowitych kwalifikowanych wydatków

projektu, spełnia wszystkie kryteria określone w niniejszych Wytycznych. Nie ma ograniczeń, co

do liczby wniosków składanych przez Wnioskodawcę na realizację różnych Projektów, o ile

każdy z Projektów spełnia wszystkie kryteria określone w niniejszych Wytycznych.

Nie ma ograniczeń, co do całkowitej wartości dofinansowania, uzyskanego przez

Beneficjenta w ramach Poddziałania, o ile każdy z Projektów spełnia wszystkie kryteria

określone w niniejszych Wytycznych.

81 Źródło: http://www.parp.gov.pl/index/index/87

44

3.5. Procedura oceny wniosków

Procedura oceny wniosków dla Działania Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost

Konkurencyjności Przedsiębiorstw składa się z trzech części:

 oceny formalnej,

 oceny techniczno-ekonomicznej,

 oceny merytorycznej.

3.5.1 Kryterium formalne

Do kryterium formalnych dla Działania Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost

Konkurencyjności Przedsiębiorstw należy fakt, iż, wniosek złożono w terminie, wniosek

wypełniono zgodnie z „Instrukcją wypełnienia wniosku o pomoc finansową ze środków

Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego” łącznie z podpisaną deklaracją projektodawcy,

zamieszczoną we „Wniosku o pomoc finansową” (instrukcja zamieszczona we wniosku);

załączono komplet dokumentów wymienionych w załączniku do „Wniosku o pomoc finansową”.

Po otrzymaniu pozytywnego wyniku w procesie oceny formalnej, wniosek jest

przekazywany członkom grupy roboczej ds. wyboru projektów.

3.5.2 Kryterium techniczno – ekonomiczne

Kryteria techniczno-ekonomiczne dla Działania Sektorowego Programu Operacyjnego

Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw to zgodność z celem oraz zakresem merytorycznym

Działania, zgodność z przepisami w zakresie pomocy publicznej, (jeżeli podlega tym przepisom),

wykonalność projektu pod względem technicznym, zapewniono minimalny wymagany wkład

własny, ocena wykonalności finansowej projektu, ocena kondycji finansowej projektodawcy na

podstawie załączników do wniosku, projektodawcą jest przedsiębiorstwo, instytucja sfery

badawczo-rozwojowej lub inna instytucja wspierająca przedsiębiorczość oraz innowacyjność.

45

Jeżeli projekt nie spełnia któregokolwiek z ww. kryteriów, zostaje odrzucony. W tym

przypadku beneficjent może złożyć wniosek w następnej rundzie aplikacyjnej, po wprowadzeniu

do projektu zmian.

3.5.3. Kryterium merytoryczne

Wnioski, które pozytywnie przejdą dwa pierwsze etapy oceny są poddawane ocenie

merytorycznej.82 Celem oceny merytorycznej jest przyznanie określonej liczby punktów za

spełnienie przyjętych kryteriów merytorycznych. Następnie projekty trafiają na listę rankingową.

Za spełnienie kryterium merytorycznego przyznawane są punkty, za brak spełnienia kryterium

merytorycznego – 0 pkt. Maksymalna liczba punktów wynosi 100, natomiast minimalna liczba

punktów niezbędnych, aby projekt miał szansę uzyskać wsparcie finansowe wynosi 51.

Wszyscy ubiegający się o dofinansowanie realizacji projektu, którzy uzyskają mniej niż

51 pkt będą mogli się starać o wsparcie finansowe w kolejnej rundzie aplikacyjnej po dokonaniu

zmian lub uzupełnień.83

Wnioski, które pozytywnie przeszły ocenę merytoryczną w danej rundzie aplikacyjnej

umieszczane są na liście rankingowej projektów. Na pierwszym miejscu listy rankingowej

znajdzie się projekt z największą liczbą przyznanych punktów, na ostatnim miejscu – projekt z

najmniejszą wymaganą liczbą przyznanych punktów. Dla każdego projektu przygotowywane jest

uzasadnienie oceny. 84

Lista projektów w formie rankingu z projektami uporządkowanymi w kolejności

uzyskanych punktów wraz z uzasadnieniem oceny oraz rekomendacjami odnośnie udzielenia lub

odmowy wsparcia finansowego z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego powinna

zostać przygotowana i przesłana do Instytucji Zarządzającej w ciągu 45 dni kalendarzowych od

daty upływu danego terminu składania wniosków o dofinansowanie w danej rundzie aplikacyjnej.

Wszystkie projekty, które podczas oceny uzyskają mniej niż 51 pkt., będą mogły starać się

o wsparcie w kolejnej rundzie aplikacyjnej po dokonaniu przez Wnioskodawcę zmian lub

uzupełnień.

82 dokładne kryteria merytoryczne zawarte zostały w załączniku 2 83 Źródło: Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości 84 Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

46

Ostateczną decyzję w sprawie przyznania lub odmowy udzielenia dofinansowania

Wnioskodawcy podejmuje Instytucja Zarządzająca, na podstawie rekomendacji przedstawionej

przez Komitet Sterujący SPO WKP. Instytucja Zarządzająca informuje PARP o ostatecznym

zatwierdzeniu listy wniosków kwalifikujących się do uzyskania dofinansowania oraz listy

wniosków, którym odmówiono udzielenia dofinansowania w terminie do 75 dni od daty upływu

terminu składania wniosków o dofinansowanie. Wnioskodawca jest informowany pisemnie przez

PARP o ostatecznej decyzji Instytucji Zarządzającej w sprawie przyznania dofinansowania.. Do

zawiadomienia o odmowie udzielenia dofinansowania PARP jest zobowiązana załączyć

informację o przyczynach odmowy.

Jeśli dany projekt został odrzucony przez Instytucję Zarządzającą, Wnioskodawcy nie

przysługuje prawo odwołania się od tej decyzji. Wnioskodawca ma jednakże możliwość

ponownego zgłoszenia projektu w kolejnej rundzie aplikacyjnej, po dostosowaniu projektu

zgodnie z uwagami przedstawionymi przez podmioty oceniające.

Rysunek 2

Przepływ wniosku o dofinansowanie od złożenia w Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości do

przyznania wsparcia przez Instytucję Zarządzającą

15 dni od upływu 45 dni od upływu ok. 75 dni od upływu terminu składania wniosków terminu składania wniosków terminu składania wniosków

Czas rozpatrywania

Źródło: Ministerstwo Gospodarki i Pracy Wytyczne dla wnioskodawców ubiegających się o wsparcie w ramach

Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw

Nadanie niepowtarzalnego numeru referencyjnego w systemie SIMIK; ocena formalna w PARP;

Posiedzenie Grupy Roboczej ds. oceny projektów; ocena techniczno-ekonomiczna i merytoryczna w PARP;

Przesłanie listy rankingowej do Instytucji Zarządzającej;

Informacja IZ o ostatecznym zatwierdzeniu listy wniosków kwalifikujących się do dofinansowania

Zamknięcie terminu składania wniosków o pomoc finansową;

47

Jeśli dany Projekt został zatwierdzony przez Instytucję Zarządzającą do realizacji, Prezes

PARP (lub osoba przez niego upoważniona) zawiera w terminie 30 dni od dnia otrzymania

akceptacji od Instytucji Zarządzającej o ostatecznym zatwierdzeniu listy wniosków

kwalifikujących się do uzyskania dofinansowania umowę o udzieleniu dofinansowania z

Beneficjentem, zgodnie ze wzorem zawartym w Załączniku nr 3.85

Jeżeli umowa o udzieleniu dofinansowania podpisywana jest przez pełnomocnika w

imieniu Wnioskodawcy, do umowy o udzieleniu dofinansowania należy załączyć oryginał

pełnomocnictwa wystawionego w formie notarialnej. Pełnomocnictwa nie należy załączać do

umowy o udzieleniu dofinansowania jedynie w przypadku, gdy takie pełnomocnictwo zostało

wcześniej załączone do wniosku o dofinansowanie, który w całości stanowi załącznik do umowy

o udzieleniu dofinansowania Projektu.

Pełnomocnictwo powinno zostać sporządzone pismem maszynowym i wprost wymieniać:

 tytuł projektu,

 pełną nazwę właściwego programu operacyjnego,

 wskazywać działanie oraz Poddziałanie, do którego składany jest projekt,

 wymieniać z imienia i nazwiska osobę uprawioną do zawarcia umowy o udzieleniu

dofinansowania,

Podpisy pod pełnomocnictwem powinny być własnoręczne i czytelne.

Umowa o udzieleniu dofinansowania Projektu określa w szczególności:

 szczegółowe przeznaczenie dofinansowania

 wielkość dofinansowania;

 sposób wyboru najkorzystniejszej oferty realizacji usług będących przedmiotem

dofinansowania,

 szczegółowe zasady wykorzystywania dofinansowania;

 sposób wypłaty dofinansowania;

 sposób nadzorowania przez PARP wykorzystania dofinansowania;

 warunki rozwiązania umowy;

 warunki zwrotu dofinansowania.

85Zob. rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 1 lipca 2004 r. w sprawie przyjęcia Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw, lata 2004—2006 (Dz.U. Nr 259 Poz. 2588)

48

W terminie 15 dni od zawarcia Umowy Beneficjent zobowiązany jest dostarczyć do PARP

potwierdzony notarialnie weksel własny in blanco, opłacony do kwoty przyznanego

dofinansowania wraz z deklaracją wekslową, załącznik 4. W przypadku wypełnienia przez

Beneficjenta wszelkich zobowiązań określonych w Umowie Instytucja Wdrażająca zwróci

Beneficjentowi weksel in blanco po upływie 5 lat od dnia podpisania umowy.86

W trakcie realizacji Projektu, Beneficjent jest zobowiązany do przygotowywania sprawozdań:

okresowych (kwartalnych), rocznych, i końcowego, które sporządzane są według wzoru

określonego odpowiednio w Załączniku 5. Wszystkie sprawozdania przekazywane są wprost do

Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości w poniżej określonych terminach:

 sprawozdanie okresowe - w ciągu 10 dni od zakończenia kwartału kalendarzowego,

 sprawozdanie roczne w terminie 25 dni od końca roku kalendarzowego,

 sprawozdanie końcowe w ciągu 25 dni od zakończenia realizacji Projektu.

Jeżeli Wnioskodawca będzie miał dodatkowe pytania lub wątpliwości dotyczące sposobu

składania wniosków o dofinansowanie lub odnośnie innych kwestii związanych z realizacją

projektu w ramach Poddziałania, może je kierować w formie listownej na adres Polskiej Agencji

Rozwoju Przedsiębiorczości (ul. Pańska 81/83, 00-834 Warszawa) lub w formie elektronicznej na

adres: instytucje@parp.gov.pl Zarówno pytania, jak i odpowiedzi na nie zostaną zamieszczone w

witrynie internetowej PARP pod adresem http://www.parp.gov.pl w zakładce “Baza wiedzy”.87

86 Zob. Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z …op cit. (Dz.U. Nr 270 Poz. 2679) 87 Por. Ministerstwo Gospodarki i Pracy Wytyczne dla wnioskodawców ubiegających się o wsparcie w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw

49

Zakończenie:

W Polsce w ciągu ostatnich lat nastąpiły zmiany w finansowaniu działalności

przedsiębiorstw. Integracja postawiła polskich przedsiębiorców przed nowymi wyzwaniami.

Mają oni do dyspozycji nowe instrumenty, które mogą wspierać ich działalność. Coraz większa

liczba przedsiębiorców odchodzi od wewnętrznych źródeł finansowania decydując się na inne

formy pozyskiwania kapitału. Spowodowane jest to rosnącą konkurencją, która zmusza firmy do

podejmowania ryzyka. Jednocześnie przedsiębiorcy są coraz bardziej świadomi swoich decyzji w

zakresie wyboru pomiędzy poszczególnymi formami finansowania swojej działalności.

Gospodarka rynkowa sprawia, że umiejętność posługiwania się metodami zarządzania

finansami oraz odpowiednie kształtowanie struktury kapitału staje się niezbędnym atrybutem

każdego, nawet najmniejszego przedsiębiorstwa i niejednokrotnie warunkuje przetrwanie na

rynku. Odpowiednie proporcje i rodzaje finansowania wewnętrznego i zewnętrznego są

czynnikami, które powodują przewagę nad konkurencją i pozwalają na osiągnięcie wyższej

efektywności gospodarowania.

W obecnym czasie przedsiębiorstwa maja do dyspozycji szereg funduszy i dotacji, które

udostępniła Unia Europejska. W omówionej pracy została przedstawiona tylko część możliwości

dostępnych przedsiębiorstwom potrzebnych do rozbudowy działalności jak i sprawienia by

przedsiębiorstwo mogło sprawnie funkcjonować. W rozdziale pierwszym przedstawiono

dokładną charakterystykę finansowania przedsiębiorstwa, od kapitału własnego do kapitału

obcego, który w szerokiej mierze pozwala przedsiębiorcom na zwiększenie efektywności

działania firmy. Rozdział drugi przybliżył prace poszczególnych instytucji wspomagających

rozwój przedsiębiorstw w Polsce. Natomiast rozdział trzeci ukazał szereg działań potrzebnych do

uzyskania dofinansowania na przykładzie Sektorowego Programu Operacyjnego „ Wzrost

Konkurencyjności Przedsiębiorstw". W omówionej pracy przedstawiono możliwości związane z

przygotowaniem przedsiębiorstwa do przyjęcia finansowania zewnętrznego, oraz

przeprowadzono analizę dokumentacji potrzebnej do uzyskania zewnętrznego kapitału. Analiza ta

pozwala wysunąć pozytywne wnioski na temat dotacji Unijnych.

50

Bibliografia: Bień W. : Zarządzanie finansami przedsiębiorstwa, Centrum Doradztwa i Informacji Dyfin, Warszawa 2002 Czekaj J. Dresler Z. :Zarządzanie finansami przedsiębiorstw Ickiewicz J. : Pozyskiwanie, koszt i struktura kapitału w przedsiębiorstwach, Oficyna Wydawnicza Szkoły Głównej Handlowej, Warszawa 2001 Kachniewski M., Piłat P., Siatkowski J., Tropa B., Oferta dla firm średnich – finansowanie małych i średnich przedsiębiorstw poprzez fundusze inwestycyjne i publiczny rynek kapitałowy[w:] Finansowanie rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw, Polska Fundacja Promocji i Rozwoju Małych i Średnich Przedsiębiorstw, Warszawa 2000 Kusak A. : Jak określić potrzeby finansowe firmy, ABC finansów, dodatek do serwisu Finansowo- Księgowego, nr 10(464), 9 marca 2004 Kusak Ł. : Jak wybrać najkorzystniejsze źródło finansowania, ABC finansów, dodatek do Serwisu Finansowo- Księgowego, nr 26(480) z 29 czerwca 2004 Molo M. Bielowka M.: Przegląd dostępnych źródeł finansowania działalności gospodarczej oraz ocena ich atrakcyjności, Polska Fundacja Promocji i Rozwoju Małych i Średnich Przedsiębiorstw, Warszawa 2000 Ostaszewski J. : Źródła pozyskiwania kapitału przez spółkę akcyjną, Centrum Doradztwa i Informacji Difin, Warszawa 2000 Piasecki B., Rogut A., Smallbone D.: Wpływ integracji Polski z Unią Europejską na sektor MSP Warszawa 2000 Piasecki B.: Ekonomika i zarządzania mała firmą, Wydawnictwa Naukowe PWN, Warszawa- Łódź 2001 Praca zbiorowa pod redakcja W. Pluty: Finanse Małych i Średnich Przedsiębiorstw, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne Warszawa 2004 Praca zbiorowa pod redakcją L. Szyszko: Finanse przedsiębiorstwa, Polskie Wydawnictwa Ekonomiczne, Warszawa 2000 Safin K. : Zarządzanie małą firmą, WAE, Wrocław 2003r Szpunar A. : O umowie pożyczki, Państwo i Prawo 1992, nr 12, Śliwa J. : Zarządzanie finansami w złożonych organizacjach gospodarczych, Wydanie Naukowe Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa sierpień 2007 Tomala P. : Jak zwiększyć kapitał własny przedsiębiorstwa, ABC finansów, dodatek do serwisu Finansowo-Księgowego, nr 36(438), 6 września 2003

51

Turyna J. : Rachunkowość finansowa. Wyd. C.H. BECK,Warszawa 2005 Raport końcowy z audytu programu Phare 2000 – Krajowy Program Rozwoju MSP Gdańsk/Warszawa maj 2005 Krajowy fundusz kapitałowy jako uzupełnienie systemu wspierania rozwoju sektora MSP, Ministerstwo Gospodarki i Pracy, Departament Polityki Regionalnej, Warszawa 2005 Wieloletnia Umowa Finansowa pomiędzy polskim rządem a Komisją Europejską podpisana 29 marca 2001 r. M.Panfil: Źródła finansowania małych i średnich przedsiębiorstw, http://atokaj.Strona.pl. 17.10.2004r. Instrukcja do wniosku Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw; Ministerstwo finansow: http://www.mnisw.gov.pl/mein/index.jsp?place=Lead08&news_cat_id=902&news_id=3451&lay out=2&page=text Serwis informacyjny Ministerstwa Rozwoju Regionalnego, http://www.funduszestrukturalne.gov.pl Krajowy system usług dla małych i średnich przedsiębiorstw http://ksu.parp.gov.pl 2002 Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, http://www.parp.gov.pl/ Wytyczne do działania Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw http://archiwum.parp.gov.pl/dotacjedoc/spo_wkp/spo23_zal03.rtf Giełda Papierow Wartościowych w Warszawie http://www.gpw.com.pl Komisja Papierow Wartościowych i Gield http://www.kpwig.gov.pl Agencja Rozwoju i modernizacji Rolnictwa, http://www.arimr.gov.pl Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego http://www.funduszestrukturalne.gov.pl/EUROPEJSKI+FUNDUSZ+ROZWOJU+REGIONALN EGO/ Ustawy i rozporządzenia:

52

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny(Dz. U. z dnia 18 maja 1964 r.) Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (Dz. U.

z 1997 r., nr 64, poz. 594). Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz. U. z 1997 r., Nr 140, poz. 939). Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r., Nr 54, poz. 654). Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2004 r., nr 173, poz. 1807). Ustawa o rachunkowości z dnia 29 września 1994 roku, (DZ.U. Nr 121, poz.591 z późn. zm.) Ustawa z dnia 15 września 2000 r., art. 199-200, (Dz. U. Nr 94, poz. 1037) Ustawa z 29 czerwca 1995 r. o obligacjach (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 120, póz. 1300 z późn. zm.). Decyzja KE z dnia 2.VII.2002 r przyjęcia Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw, lata 2004—2006 (Dz.U. Nr 27, poz. 221)

Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 16 września 2004r zawierające wzór wniosku o dofinansowanie

Rozporządzenie Komisji (WE) nr 70/2001 r. Rozporządzenie Rady (WE) nr 1268/99 z dnia 21 czerwca 1999 r. Rozporządzenie KE (WE) nr 2222/2000 z dnia 7 czerwca 2000 Rozporządzeniem Komisji (WE) nr 364/2004 Rozporządzenie nr 1407/2002 z dnia 23 lipca 2002 r. w sprawie pomocy państwa dla przemysłu węglowego (Dz. Urz. WE L 205/1 z 2.08.2002); Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy (Dz. U. Nr 166, Poz. 1744) dostępna również na stronie internetowej Ministerstwa Gospodarki www.konkurencyjnosc.gov.pl w sekcji Dokumenty Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 1 lipca 2004 r. w sprawie przyjęcia Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw, lata 2004— 2006 (Dz.U. Nr 259 Poz. 2588) Ministerstwo Gospodarki i Pracy Wytyczne dla wnioskodawców ubiegających się o wsparcie w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw

53

Załączniki:

Załącznik nr 1 Załączniki do rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia ...... (poz.........) Wzór MINISTERSTWO GOSPODARKI I PRACY Sektorowy Program Operacyjny Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw, lata 2004-2006 Wniosek o dofinansowanie realizacji projektu w ramach działania 1.1: Wzmocnienie instytucji wspierających działalność przedsiębiorstw Priorytet 1.: Rozwój przedsiębiorczości i wzrost innowacyjności poprzez wzmocnienie instytucji otoczenia biznesu

54

Załącznik nr 2 KRYTERIA MERYTORYCZNE

KRYTERIUM MERYTORYCZNE LICZBA PUNKT ÓW

SPOSÓB OCENY

MAKSYM ALNA LICZBA PUNKTÓ W

Trwałość projektu w czasie Efekty projektu będą trwałe po zakończeniu jego realizacji. 5 pkt

Wniosek, część IV, pkt. 22 oraz 30 – 31. 17 pkt

Beneficjent będzie kontynuował rozwijanie projektu/wykorzystanie jego rezultatów po zakończeniu finansowania w ramach wsparcia oraz wskazuje źródła finansowania tych działań.

10 pkt

Projekt jest powiązany z innymi projektami finansowanymi z funduszy strukturalnych. 2 pkt

Doświadczenie Beneficjent posiada doświadczenie oraz kwalifikacje w zakresie zarządzania projektami.

4 pkt

Wniosek, część III, pkt. 15 – 18 oraz część IV, pkt 23, 25, 31 i 33.

12 pkt Beneficjent posiada doświadczenie w zakresie świadczenia usług na rzecz MSP. 3 pkt

Beneficjent posiada potencjał merytoryczny oraz organizacyjny odpowiadający zakresowi i skali realizacji projektu.

5 pkt

Innowacyjny charakter projektu Realizacja projektu przyczyni się do wdrożenia nowej usługi lub usług świadczonych przez instytucję lub sieci instytucji otoczenia biznesu.

10 pkt Wniosek, część IV, pkt. 21 i 23. 10 pkt

Udział własny Beneficjenta Deklarowany wkład własny Beneficjenta jest wyższy od minimalnego: Wniosek, część IV,

pkt 27 – 28. 3 pkt do 5 punktów procentowych 1 pkt 5 – 9 punktów procentowych 2 pkt powyżej 9 punktów procentowych 3 pkt Efektywność kosztowa Przewidywane wydatki są adekwatne i właściwe z punktu widzenia proponowanych działań.

3 pkt Wniosek, część I, pkt 7 oraz część IV, pkt. 27 – 29.

8 pkt Proponowane źródła finansowania dają gwarancję realizacji projektu. 3 pkt

55

Realizacja projektu będzie zagrożona w przypadku braku wsparcia z EFRR. 2 pkt

Poprawa oferty instytucji/sieci instytucji otoczenia biznesu Wpływ projektu na rozwój i udoskonalenie oferty instytucji/sieci instytucji otoczenia biznesu.

7 pkt Wniosek, część IV, pkt. 21 – 24. 10 pkt Wpływ projektu na podniesienie standardów

świadczenia usług. 3 pkt

Zasięg geograficzny projektu Projekt o zasięgu lokalnym 1 pkt

Wniosek, część IV, pkt. 21; 23 - 26. 10 pkt

Projekt o zasięgu regionalnym 4 pkt Projekt o zasięgu krajowym 8 pkt Projekt o zasięgu międzynarodowym 10 pkt Tworzenie/wzmocnienie instytucji/sieci instytucji otoczenia biznesu

Wpływ realizacji projektu na rozwój lub wzmocnienie instytucji lub sieci instytucji otoczenia biznesu.

Sieć – 7 pkt, instytucja – 3 pkt)

Wniosek, część IV, pkt. 21 – 24. 15 pkt

Wpływ realizacji projektu na poprawę wymiany informacji, pogłębienie lub rozszerzenie współpracy w ramach sieci (dotyczy tylko projektów sieciowych).

4 pkt

Wpływ projektu na zwiększenie dostępu przedsiębiorstw do oferty instytucji lub sieci instytucji otoczenia biznesu.

4 pkt

Zgodność projektu ze zdefiniowanymi potrzebami Projekt opiera się na przeprowadzonej analizie potrzeb grupy odbiorców. 5 pkt

Wniosek, część IV, pkt. 21 – 24. 12 pkt

Projekt jest projektem pilotażowym wynikającym z RIS. 3 pkt

Projekt ma wpływ na zaspokojenie potrzeb MSP. 4 pkt

Realizacja polityk horyzontalnych UE w zakresie

- ochrony środowiska 1 pkt

Wniosek, część I, pkt. 5.1-5.3. W przypadku, gdy “Projekt bezpośrednio dotyczący ochrony środowiska” lub “Projekt, którego dodatkowym efektem będzie pozytywny wpływ na środowisko”

3 pkt

56

- równości szans (wyrównywania szans kobiet i mężczyzn) 1 pkt

Wniosek, część I, pkt. 6.1. – 6.3. W przypadku, gdy “Projekt zorientowany na kwestie równych szans kobiet i mężczyzn” lub “Projekt pozytywny pod względem równych szans kobiet i mężczyzn”.

- rozwoju społeczeństwa informacyjnego 1 pkt

Wniosek, część IV, pkt. 23. W przypadku, gdy projekt ma pozytywny wpływ na zagadnienia z zakresu społeczeństwa informacyjnego

Data wpływu wniosku o dofinansowanie * Numer wniosku o dofinansowanie w systemie, SIMIK *

*Rubryka wypełniana przez instytucję, do której przesyłany jest wniosek o dofinansowanie. I. Informacje ogólne o projekcie 1. Tytuł projektu 2. Rodzaj projektu Inwestycyjny  Inwestycyjny i usługi  Usługi  3. Typ projektu Dochodowy  Niedochodowy  4. Identyfikacja rodzaju interwencji Sektorowy Program Operacyjny Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw, lata 2004-2006 Priorytet 1 Rozwój przedsiębiorczości i wzrost innowacyjności

poprzez wzmocnienie instytucji otoczenia biznesu Działanie 1.1. Wzmocnienie instytucji wspierających działalność

przedsiębiorstw Poddziałanie Kategoria/e interwencji 5. Wpływ projektu na środowisko Projekt bezpośrednio dotyczący ochrony środowiska 

57

Projekt neutralny pod względem wpływu na środowisko  Projekt, którego dodatkowym efektem będzie pozytywny wpływ na środowisko  Uzasadnienie Maksymalnie 4000 znaków 6. Zgodność projektu z polityką równych szans Projekt zorientowany na kwestie równych szans kobiet i mężczyzn  Projekt pozytywny pod względem równych szans kobiet i mężczyzn  Projekt neutralny pod względem równych szans kobiet i mężczyzn  Uzasadnienie Maksymalnie 4000 znaków 7. W przypadku, kiedy projekt nie zostanie zakwalifikowany do współfinansowania ze środków SPO-WKP: Zostanie zrealizowany w terminie i zakresie przewidzianym we wniosku.  Zostanie zrealizowany w terminie późniejszym, w zakresie przewidzianym we wniosku.

Zostanie zrealizowany w terminie przewidzianym we wniosku, ale w ograniczonym zakresie.

Zostanie zrealizowany w terminie późniejszym i w ograniczonym zakresie.  Nie zostanie zrealizowany w ogóle.  Opis do zaznaczonego punktu. * Maksymalnie 2000 znaków

II. Identyfikacja Wnioskodawcy 8. Forma prawna prowadzonej działalności Osoba prawna  Jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej  Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą  Forma organizacyjna osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej.

9. Dane Wnioskodawcy

58

Nazwa Wnioskodawcy NIP REGON Numer w: a) Ewidencji Działalności Gospodarczej

b) Krajowym Rejestrze Sądowym

Adres siedziby: Województwo Powiat Gmina Miejscowość Ulica Nr domu Nr lokalu Kod pocztowy

Numer telefonu Numer faksu Adres poczty elektronicznej Adres strony internetowej 10. Dane osoby upoważnionej przez Wnioskodawcę do kontaktów Imię i nazwisko Stanowisko Numer telefonu Numer faksu Adres poczty elektronicznej 11. Dane osoby/osób upoważnionych przez Wnioskodawcę do podpisania umowy o dofinansowanie Imię i nazwisko Stanowisko Numer telefonu Numer faksu Adres poczty elektronicznej

Adres zamieszkania: ulica, nr domu i lokalu, kod pocztowy, miejscowość

III. CHARAKTERYSTYKA PROWADZONEJ DZIAŁALNOŚCI 12. Podmiot, którego dotyczy projekt Instytucja otoczenia biznesu  Nowa sieć (instytucja, która chce taką sieć utworzyć)

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości 

59

Sieć instytucji otoczenia biznesu  13. Data i miejsce rejestracji działalności Wnioskodawcy (miesiąc/rok)

14. Data zawarcia porozumienia tworzącego sieć (miesiąc/rok)

................................. Nie dotyczy miesiąc/ rok

15. Liczba wykonanych usług: Dwa lata temu W roku poprzednim doradczych finansowych informacyjnych szkoleń razem 16. Liczba podmiotów objętych usługami: Dwa lata temu W roku poprzednim doradczymi finansowymi informacyjnymi szkoleniowymi razem 17. Zasoby Wnioskodawcy Liczba zatrudnionych osób

Środki trwałe

Wartości niematerialne i prawne

18. Doświadczenie w zakresie świadczenia usług doradczych i informacyjnych dla przedsiębiorców

Tak 

Nie 

IV. Opis projektu 19. Lokalizacja projektu Województwo Powiat Gmina Miejscowość Kod pocztowy

60

20. Charakterystyka obszaru, na którym projekt będzie wdrażany Obszar miejski  Obszar wiejski  Inny obszar  21. Cel planowanego projektu 22. Skwantyfikowane wskaźniki realizacji celów projektu Wskaźnik produktu

Jedn. miary

2004 2005 2006 2007 2008 2009 RAZEM

Wskaźnik rezultatu

Jedn. miary

2004 2005 2006 2007 2008 2009 RAZEM

Wskaźnik oddziaływania

Jedn. miary

2004 2005 2006 2007 2008 2009 RAZEM

23. Opis planowanego projektu 24. Uzasadnienie projektu

61

25. Udział w realizacji projektu innych podmiotów Nazwa podmiotu Forma prowadzonej działalności NIP Adres: ulica, nr domu i lokalu, kod pocztowy, miejscowość

Numer telefonu Numer faksu Adres poczty elektronicznej Imię i nazwisko osoby upoważnionej do kontaktu

Rodzaj i zakres zadań wykonywanych w trakcie realizacji projektu

26. Harmonogram realizacji projektu

Planowany termin rozpoczęcia realizacji projektu

Planowany termin zakończenia realizacji projektu

27. Źródła finansowania projektu Wydatki ogółem Wydatki kwalifikowane

Środki publiczne, w tym: Kwota dofinansowania w ramach działania 1.1 SPO WKP (EFRR88 + krajowe środki publiczne)

Inne środki publiczne stanowiące pomoc państwa Środki gwarantowane przez Wnioskodawcę, w tym: Własne Współinwestora Pozostałe źródła finansowania, (jakie) 28. Całkowity koszt realizacji projektu (w PLN) W tym: Wydatki kwalifikowane (w PLN) Wydatki niekwalifikowane (w PLN) Dofinansowanie w ramach działania 1.1. SPO WKP jako % wydatków kwalifikowanych

Dofinansowanie ze środków publicznych jako % kosztów projektu

88 Zob. Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

62

Udział kredytu ze środków EBI89 w środkach gwarantowanych przez Wnioskodawcę

29. Planowane wydatki w ramach projektu wg podziału na kategorie wydatków Kategorie wydatków Całkowity koszt

w PLN W tym wydatki kwalifikowane w PLN

30. Trwałość projektu 31. Powiązanie projektu z innymi działaniami i projektami realizowanymi w ramach programów operacyjnych

Nie dotyczy 

32. Informacje na temat doświadczeń w zakresie korzystania z pomocy w ramach programów pomocowych

Nie dotyczy 

Wsparcie z programów krajowych  Wsparcie w ramach środków przedakcesyjnych (PHARE, SAPARD)

Pomoc udzielona przez inne organizacje i instytucje międzynarodowe (Bank Światowy, Europejski Banku Odbudowy i Rozwoju, Europejski Bank Inwestycyjny, itp.)

Wsparcie w ramach funduszy strukturalnych  Krótki opis projektów zrealizowanych przez Wnioskodawcę w ramach programów pomocowych 33. Informacje dotyczące rachunku bankowego Wnioskodawcy Numer rachunku Nazwa Banku Adres Banku

89 Zob. Europejski Bank Inwestycyjny

63

DEKLARACJA WNIOSKODAWCY Oświadczam, że informacje zawarte we wniosku są prawdziwe. Oświadczam, iż wszystkie podmioty biorące udział w realizacji projektu, wymienione w punkcie 25 wniosku spełniają kryteria określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 6 sierpnia 2004 r. w sprawie przyjęcia Uzupełnienia Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw, lata 2004-2006 (Dz. U. Nr 197, poz. 2023) uprawniające ich do ubiegania się o środki SPO-WKP w ramach działania 1.1. Oświadczam, że nie działam w celu osiągnięcia zysku. Oświadczam, iż nie będę mógł w żaden sposób odzyskać poniesionego ostatecznie kosztu podatku VAT90. Oświadczam, że zobowiązania wobec Urzędu Skarbowego i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych reguluję w terminie oraz nie zalegam w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz podatków. .................................. ......................................................................................... data podpisy i pieczątki wnioskodawcy

90 jeżeli nie dotyczy Wnioskodawcy, zapis należy skreślić

64

Załącznik nr 3

WZÓR

UMOWA O DOFINANSOWANIE PROJEKTU

Nr…………………….., tytuł Projektu:………………………………………………………….

realizowanego w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost konkurencyjności

przedsiębiorstw, lata 2004—2006, Priorytet 1 Rozwój przedsiębiorczości i wzrost

innowacyjności poprzez wzmocnienie instytucji otoczenia biznesu, Działanie 1.1

Wzmocnienie instytucji wspierających działalność przedsiębiorstw, Poddziałanie 1.1.2

Wsparcie instytucji otoczenia biznesu oraz sieci instytucji otoczenia biznesu,

zawarta w dniu………………………………w Warszawie

między:

(nazwa instytucji)

zwanym/zwaną w dalszej części Umowy

„Instytucją Wdrażającą",reprezentowanym/

reprezentowaną przez………………………………………(imię i nazwisko, pełniona funkcja)

(nazwa Beneficjenta)

z siedzibą w ……………….. , ul………………………………., NIP………………………..,

REGON ....

zwanym/zwaną w dalszej części Umowy „Beneficjentem",

reprezentowanym/reprezentowaną przez

(imię i nazwisko, pełniona funkcja)

zwanymi dalej „Stronami", o następującej treści:

65

Załącznik nr 4 Miejscowość......................................, data................................... DEKLARACJA WYSTAWCY WEKSLA IN BLANCO Jako zabezpieczenie wypłaconej kwoty dofinansowania na poczet realizacji umowy o dofinansowanie projektu nr .......................................................... z dnia ............................... , finansowanej ze środków Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw, lata 2004-2006, Priorytet 1. Rozwój przedsiębiorczości i wzrost innowacyjności poprzez wzmocnienie instytucji otoczenia biznesu, Działanie 1.1 Wzmocnienie instytucji wspierających działalność przedsiębiorstw, Poddziałanie 1.1.2 Wsparcie instytucji otoczenia biznesu oraz sieci instytucji otoczenia biznesu, w załączeniu składamy do dyspozycji Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości weksel in blanco, podpisany przez osoby upoważnione do wystawienia weksla w imieniu ............................................................................................................................................................ .....................................................................................................(pełna nazwa beneficjenta), który Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości ma prawo wypełnić w każdym czasie na kwotę przyznanego dofinansowania wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków na konto Beneficjanta do dnia jego zwrotu, powiększonego o stopę redyskonta weksli i koszt ewentualnej dodatkowej opłaty skarbowej. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości ma prawo opatrzyć ten weksel datą płatności według swego uznania. Weksel będzie płatny w Warszawie na rachunek Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości zawiadomi o powyższym ............................................................................................................................................................ ........................................................................(pełna nazwa beneficjenta) listem poleconym wysłanym, co najmniej na 7 dni przed terminem płatności na podany poniżej adres, chyba, że Beneficjent powiadomi Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości o zmianie adresu. Pismo zwrócone z adnotacją urzędu pocztowego: „nie podjęto w terminie”, „adresat wyprowadził się” lub tym podobne, uznaje się za doręczone. ..................................................... ................................................................. (Nazwa, adres wystawcy weksla) (czytelne podpisy osób upoważnionych do wystawienia weksla, pieczęć jednostki) Dane osób upoważnionych do wystawienia weksla: Imię, nazwisko, pełniona funkcja Seria i nr dowodu osobistego Pesel Imiona rodziców ........................................ Data i miejsce urodzenia (podpis) Imię, nazwisko, pełniona funkcja Seria i nr dowodu osobistego Pesel Imiona rodziców ........................................

66

Załącznik nr 5 Data i miejsce urodzenia (podpis)

SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI PROJEKTU W RAMACH SEKTOROWEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO WZROST KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW, LATA 2004-2006 INFORMACJE OGÓLNE 1. Okres sprawozdawczy

2. Rodzaj sprawozdania Okresowe □ Roczne □ Końcowe □

3. Numer sprawozdania

4. Tytuł projektu

5. Numer i nazwa Priorytetu

6. Numer i nazwa działania

7. Numer i nazwa poddziałania

8. Kategoria interwencji

9. Data podpisania umowy/wydania decyzji o dofinansowanie projektu

10. Nr umowy/decyzji o dofinansowanie projektu

11. Data rozpoczęcia projektu

12. Data zakończenia projektu

13. Nazwa Ostatecznego Odbiorcy (beneficjenta)

67

14. Adres Ostatecznego Odbiorcy (beneficjenta)

15. Imię i nazwisko osoby upoważnionej do kontaktu

16. Numer telefonu/faksu

17. Adres poczty elektronicznej

II PRZEBIEG I POSTĘP REALIZACJI PROJEKTU W OKRESIE SPRAWOZDAWCZYM II.1 RZECZOWY POSTĘP REALIZACJI PROJEKTU 1. Opis zrealizowanych zadań/etapów w okresie sprawozdawczym 2. Informacja na temat zadań planowanych, a niezrealizowanych w okresie sprawozdawczym, wraz z podaniem przyczyn 3. Opis zadań/etapów projektu planowanych do zrealizowania w kolejnym okresie sprawozdawczym* * tylko dla okresowych i rocznych sprawozdań z realizacji projektu 4. Opis przeprowadzonych kontroli realizacji projektu

68

5. Wskaźniki a) osiągnięte wskaźniki produktu 1 2 3 Lp. Nazwa wskaźnika

Jednostka miary wskaźnik a

P Pr Px %

b) osiągnięte wskaźniki rezultatu* 1 2 3 Lp. Nazwa wskaźnika

Jednostka miary wskaźnik a

R Rx %

*tylko dla sprawozdania końcowego. c) osiągnięte wskaźniki oddziaływania* 1 2 3 Lp. Nazwa wskaźnika

Jednostka miary wskaźnik a

O Ox %

*tylko dla sprawozdania końcowego, o ile wskaźniki te zostały określone we wniosku o dofinansowanie. d) inne niemierzalne wskaźniki realizacji projektu* *tylko dla sprawozdania końcowego z realizacji projektu.

69

II.2 FINANSOWY POSTĘP REALIZACJI PROJEKTU 6. Struktura wydatków

Kategoria wydatków Wr Wn Stopień realizacji projektu (%)

Wydatki kwalifikowane Wydatki niekwalifikowane Wydatki w projekcie 7. Prognoza finansowa projektu*

Kategoria wydatków Prognoza finansowa projektu na następny okres sprawozdawczy

Wydatki kwalifikowane Wydatki niekwalifikowane Wydatki w projekcie * tylko dla okresowych i rocznych sprawozdań z realizacji projektu III ZGODNOŚĆ PROJEKTU Z POLITYKAMI WSPÓLNOTY 1. Zgodność projektu z zasadami udzielania zamówień publicznych □ dotyczy □ nie dotyczy Jeżeli dotyczy, należy opisać działania podjęte w toku realizacji projektu. 2. Zgodność projektu z polityką ochrony środowiska □ dotyczy □ nie dotyczy Jeżeli dotyczy, należy opisać działania podjęte w toku realizacji projektu.

70

3. Zgodność projektu z polityką równych szans □ dotyczy □ nie dotyczy Jeżeli dotyczy, należy opisać działania podjęte w toku realizacji projektu. 4. Zgodność projektu z zasadami pomocy publicznej □ dotyczy □ nie dotyczy Czy projekt jest realizowany zgodnie z zasadami pomocy publicznej □ tak □ nie Jeżeli nie, należy podać przyczyny niezgodności. 5. Czy w ramach projektu podejmowane są działania mające na celu poprawę poziomu bezpieczeństwa i higieny pracy (BHP) w przedsiębiorstwie* □ tak, projekt jest bezpośrednio nakierowany na poprawę BHP □ tak, poprawa BHP jest dodatkowym elementem projektu □ nie Jeżeli tak, należy krótko opisać, na czym polegają podejmowane działania. * tylko dla projektów realizowanych w ramach działania 2.1, poddziałania 2.2.1 i działania 2.3. IV PROMOCJA PROJEKTU Opis działań podjętych przez Ostatecznego Odbiorcę (beneficjenta) w celu informowania o udziale w Programie

71

Informacja o napotkanych problemach Opis zidentyfikowanych lub przewidywanych problemów w trakcie realizacji projektu* * dotyczy tylko okresowych i rocznych sprawozdań z realizacji projektu VI OŚWIADCZENIE OSTATECZNEGO ODBIORCY (BENEFICJENTA) Oświadczam, iż informacje zawarte w niniejszym sprawozdaniu są zgodne z prawdą. Data: Pieczęć i podpis: Imię i nazwisko osoby, która złożyła oświadczenie

Adres Numer telefonu/faksu Adres poczty elektronicznej

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome