System ratownictwa medycznego w Polsce - Notatki - Medycyna - Część 1, Notatki'z Medycyna. Medical University of Warsaw
Kamil89
Kamil8922 March 2013

System ratownictwa medycznego w Polsce - Notatki - Medycyna - Część 1, Notatki'z Medycyna. Medical University of Warsaw

PDF (848.4 KB)
20 strona
6Liczba pobrań
1000+Liczba odwiedzin
Opis
Notatki przedstawiające zagadnienia z zakresu medycyny: system ratownictwa medycznego w Polsce. Część 1.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 20
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

System ratownictwa medycznego w Polsce

Rozdział I

Zasady organizacji struktur medycyny ratunkowej

1. Rola i zadania medycyny ratunkowej

2. Podmioty organizacyjne w strukturach ratownictwa medycznego

3. Struktura i funkcja jednostek przedszpitalnych ratownictwa medycznego

4. Łączność ratunkowa

5. Uwarunkowania prawne ratowania zdrowia i życia w stanach zagrożenia

Rozdział II

Specyfika medycyny ratunkowej

1. Misja ratownictwa medycznego

2. Etyka

3. Stres, jaki towarzyszy podczas pracy

4. Promocja zdrowia

Rozdział III

Pomoc medyczna w zdarzeniach masowych i katastrofach

1. Definicje i rodzaje zdarzeń

2. Organizacja działań ratowniczych

3. Segregacja medyczna, oraz zasady opracowania i funkcjonowania planów

reagowania kryzysowego

4. Bioterroryzm

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Wstęp

Rosnące tempo życia rozwijających się społeczeństw pociąga za sobą ogromny

wzrost odsetka nagłych zagrożeń zdrowia i życia poszczególnych osób. Sytuacja ta

wymaga, z jednej strony, budowania w strukturze ochrony zdrowia nowoczesnego

systemu ratownictwa medycznego opartego o współczesną wiedzę z zakresu medycyny

ratunkowej, a z drugiej zaś podnoszenia świadomości społecznej i umiejętności

korzystania z tego systemu.

Najważniejsze w dzisiejszych czasach dla każdego człowieka jest

bezpieczeństwo, staje się to ważne nie tylko dla poszczególnych jednostek ale i dla

całego państwa. Ważnym wykładnikiem stanu organizacyjnego i skuteczności struktur

ochrony zdrowia nowoczesnego państwa jest sprawność systemu przedszpitalnego

ratownictwa medycznego oraz szpitalnej bazy medycyny ratunkowej, czyli szpitalnych

oddziałów ratunkowych. Od sprawności i jakości tych struktur oraz od kwalifikacji

pracujących w nich osób zależy czyjaś szansa na przetrwanie nagłego zagrożenia,

zmniejszenie rozmiaru cierpienia czy bólu, uniknięcie rozległego kalectwa czy też

trwałego uszczerbku zdrowia. Dlatego też system ratownictwa określany jest jako sieć

bezpieczeństwa zdrowotnego i społecznego.

Zintegrowany system ratownictwa medycznego tworzy swoistą sieć

bezpieczeństwa zdrowotnego i publicznego współczesnego społeczeństwa. Proces jego

tworzenia jest długotrwały i trudny. Wymaga doświadczenia i współpracy wielu, nie

tylko medycznych, środowisk zawodowych, ale i m.in. administracyjnych, czy

politycznych.

System ratownictwa zintegrowanego oparty jest na współdziałaniu podmiotów go

tworzących. Współpraca ta będzie tym efektywniejsza im wiedza i umiejętności

poszczególnych jednostek wyższe. Współcześnie, nadrzędnym celem naszych dążeń

powinna stać się wizja zrównania poziomów merytorycznych podmiotów systemu i

utrzymywania ich edukacji na wysokim, światowym poziomie. Działania takie

podnoszą nie tylko bezpieczeństwo na naszych ulicach, ale i dają pewność, że w

sytuacji wymagającej interwencji medycznej nie będziemy pozostawieni sami sobie.

Niniejsza praca ma na celu przedstawienie jak działa, czym się zajmuje i co to w

ogóle jest system ratownictwa w Polsce.

Praca składa się z trzech rozdziałów. W pierwszym pomówiono rolę i zadania

medycyny ratunkowej, przedstawiono podmioty organizacyjne w strukturach

ratownictwa medycznego, oraz uwarunkowania prawne ratowania zdrowia i życia w

stanach zagrożenia.

Drugi rozdział to omówienie misji jaką niesie ze sobą medycyna ratunkowa. Czy

jest dla każdego obywatela państwa. Ponadto przedstawiono czynniki stresu, które

towarzyszą pracownikom ratunkowym i omówiono pojęcie etyki w działaniach

ratunkowych.

Trzeci rozdział to pomoc medyczna w zdarzeniach masowych i katastrofach,

gdzie przedstawiono definicję i rodzaje zdarzeń, omówiono co to jest segregacja

medyczna, oraz zasady opracowania i funkcjonowania planów reagowania

kryzysowego i dość szczegółowo opisano bioterroryzm.

Praca została napisana na podstawie dostępne literatury oraz innym dostępnych

na temat medycyny ratunkowej materiałów.

ROZDZIAŁ I

ZASADY ORGANIZACJI STRUKTUR MEDYCYNY

RATUNKOWEJ

1. Rola i zadania medycyny ratunkowej

Nikt nie powinien być biernym świadkiem wypadku. Należy rozpocząć

ratowanie ludzkiego życia już podczas pierwszych kilku minut od zdarzenia! To one

przecież mogą zdecydować o dalszym losie ofiary.

Wśród dążeń współczesnego człowieka na czołowym miejscu znajduje się jak

najdłuższe zachowanie życia i zdrowia. Jedną z metod osiągnięcia tego celu jest

zmniejszenie śmiertelności związanej z urazami oraz nagłymi zachorowaniami.

Osiągnąć to można przede wszystkim poprzez stworzenie sprawnego systemu działania

w stanach nagłego zagrożenia zdrowia i życia, czyli systemu medycyny ratunkowej.1

Medycyna ratunkowa jest podstawową specjalizacją medyczną, jest dziedziną

medycyny mającą zastosowanie w szpitalnych oddziałach ratunkowych, na miejscu

wypadku (w zmienionej formie) i we wszystkich przypadkach nagłych zachorowań.

Medycyna ratunkowa skupia się na diagnostyce i leczeniu ostrych zachorowań i urazów

wymagających natychmiastowej pomocy. Choć zwykle nie prowadzą długoterminowej

opieki, lekarze medycyny ratunkowej i pozostały personel pogotowia ratunkowego

podejmują działania mające wpływ na długoterminowe rokowanie chorego.2

Na bezpieczeństwo państwa, które nierozerwalnie wiąże się bezpieczeństwem

obywateli, składa się bezpieczeństwo wewnętrzne i zewnętrzne. Poczucie

bezpieczeństwa jest jedną z podstawowych potrzeb ludzkich i dlatego tak istotne jest

zarówno dla jednostki, jak i dla państwa. Wejście Polski w struktury Unii europejskiej

zaowocowało wzrostem oczekiwań społecznych wymuszających zmiany w systemie

ochrony zdrowia, które są dostosowywane do wymogów międzynarodowych. Zmiany

dotyczą również organizacyjnych działań podejmowanych w stanach zagrożenia życia i

                                                             1 M. Gaca, A. Witkowski, Realizacja programu medycyny ratunkowe, Przewodnik Lekarza 2/2007, s. 240- 246 2 www.wikipedia.pl

zdrowia. Konieczność tych zmian wynikała również z niedoskonałości dotychczas

funkcjonującego systemu w Polsce, który odpowiadał za ratowanie życia i zdrowia

obywateli. Zagrożenie życia, zdrowia i mienia obywateli, a także zagrożenia środowiska

są zagrożeniami bezpieczeństwa państwa.3

W dzisiejszych czasach istnieją różnego rodzaju zagrożenia, począwszy od

znanych i przewidywalnych tak jak np. wypadek komunikacyjny, do zupełnie nowych,

które są wyzwaniem dla współczesnych społeczeństw. Przykładem nowego zagrożenia

dla cywilizowanych państw, a tym samym dla Polski, może być terroryzm

zorganizowany międzynarodowy.

W momencie wystąpienia zagrożenia bezpieczeństwa podejmowane są działania

pozwalające na wyeliminowanie bądź zminimalizowanie skutków tych zagrożeń.

Jednym z zasadniczych elementów wpływających na bezpieczeństwo jest system

ochrony zdrowia ludności, którego zadaniem jest między innymi podejmowanie działań

w sytuacjach nagłych zagrożeń życia lub zdrowia. Sposób organizacji tych działań

określa się mianem systemu ratownictwa. System ratownictwa musi być przygotowany

do działania w każdych warunkach zarówno w czasie wojny jak i pokoju, zarówno w

zdarzeniach pojedynczych zagrażających bezpieczeństwu życia czy zdrowia jednostki,

jak i w zdarzeniach masowych oraz katastrofach, z większą liczbą poszkodowanych. W

nowych założeniach organizacyjnych działań ratunkowych tworzony jest w Polsce

zintegrowany system ratownictwa. Nowy system ratownictwa podlega częstym

zmianom wynikającym z bardzo szybkiego rozwoju techniki oraz z wielkiego postępu

wiedzy medycznej. Nadrzędnym celem działania zintegrowanego systemu ratownictwa

jest w szczególności ratowanie życia i zdrowia obywateli niezależnie od rodzaju i skali

zagrożenia.4

W celu zapewnienia sprawnej i efektywnej realizacji zadania państwa,

polegającego na podejmowaniu medycznych działań ratowniczych wobec każdej osoby

znajdującej się w stanie nagłego zagrożenia życia lub zdrowia, tworzy się system

Państwowe Ratownictwo Medyczne.5

Systemy Ratownictwa Medycznego, choć często różniące się między sobą, mają

jeden wspólny cel. Jest nim zapewnienie społeczeństwu określonego poziomu

bezpieczeństwa w sytuacjach wymagających szybkiej reakcji w nagłych wypadkach.                                                             

3 A. Zawadzki, Medycyna ratunkowa i katastrof, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, s. 349 4 Ustawa z dnia 8.09.2006 o Państwowym Ratownictwie Medycznym ; Dziennik Ustaw nr 191 , poz.1410 5 Ustawa o Państwowym Ratownictwie Medycznym projekt z 28 maja 2004 r.

 

Za organizacje i sprawne funkcjonowanie tego systemu odpowiedzialne są

struktury organizacyjne państwa, takie jak wojsko, policja, państwowa straż pożarna,

system ochrony zdrowia ludności oraz instytucje, inspekcje i straże, dysponujące

wyspecjalizowanymi jednostkami ratowniczymi. Ponadto istnieje wiele organizacji

społecznych i pozarządowych, które także wnoszą istotny wkład w podnoszenie

bezpieczeństwa publicznego. Za przykład takich organizacji można podać: GOPR,

WOPR, PCK, ochotnicze straże pożarne i wiele innych.6

W zależności od rodzaju zagrożenia wyodrębnione zostały różnego rodzaju

ratownictwa wyspecjalizowane w określonych działaniach: ratownictwo medyczne,

pożarowe, chemiczne, ekologiczne, radiologiczne, górskie, górnicze, wodne, lotnicze.

Siły i środki oraz działania i kompetencje zintegrowanego ratownictwa zostały

pogrupowane zgodnie z podziałem administracyjnym kraju na ogólnokrajowe,

wojewódzkie, powiatowe i gminne. Niezależnie od szczebla organizacyjnego generalne

zasady działania, ich cele i schematy rozwiązań organizacyjnych pozostają jednakowe

na wszystkich szczeblach.7

Strukturą, której działania są ukierunkowane na ratowanie życia i zdrowia

obywateli w sytuacji nagłego zagrożenia, jest ratowanie medyczne. Ratownictwo

medyczne jest elementem systemu ratownictwa w kraju i jednocześnie stanowi składnik

systemu ochrony zdrowia ludności.8

W skład systemu ochrony zdrowia ludności wchodzą następujące czynniki: 9

 Podstawowa opieka zdrowotna,

 Ratownictwo medyczne,

 Lecznictwo specjalistyczne w szpitalach,

 Świadczenia społeczne i system ubezpieczeń.

Natomiast o jakości tego systemu świadczą następujące czynniki: 10

 dostępność do opieki medycznej,

 leczenia specjalistycznego,

 rehabilitacji,

 świadczeń społecznych,

                                                             6 J. Jakubaszka, Ratownik medyczny, Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2007, s. 25 7 A. Zawadzki, Medycyna ratunkowa i katastrof, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, s. 351 7 Tamże, s. 351  8 M. Gaca, A. Witkowski, Realizacja programu medycyny ratunkowe, Przewodnik Lekarza 2/2007, s. 240- 246 9 A. Zawadzki, Medycyna ratunkowa i katastrof, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, s. 351 10 Tamże, s. 352 

 Skuteczność działań podejmowanych w przypadku nagłych

zagrożeń życia czy zdrowia.  

 

Rysunek 1: Relacje w systemie ochrony zdrowia ludności

 

 

 

Źródło: Opracowanie własne na podstawie A. Zawadzki, Medycyna ratunkowa i katastrof,

Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, s. 352

Na sprawność funkcjonowania systemu ochrony zdrowia ludności wpływa wiele

czynników, wśród których bardzo istotną rolę odgrywają działania systemu ratownictwa

medycznego. W odróżnieniu od innych podmiotów systemu ochrony zdrowia

ratownictwo medyczne charakteryzuje się tym, ze w celu realizacji swych zadań bardzo

często potrzebuje wsparcia ze strony innych, niemedycznych służb ratowniczych.

Świadczenia społeczne  Świadczenia społeczne  

Świadczenia społeczne 

Podstawowa opieka zdrowotna                             Ratownictwo medyczne   

 

 

Leczenie specjalistyczne  

 

 

Rehabilitacja  

System ratownictwa medycznego to zazwyczaj pierwszy element systemu

ochrony zdrowia ludności, z którym styka się członek społeczeństwa, u którego

zaistniało nagle zagrożenie życia lub zdrowia.11

W sytuacjach, w których zagrożenia nie maja cech nagłości odgrywa podobną

role opieka zdrowotna (POZ). Ratownictwo medyczne i opieka zdrowotna stanowią

tzw. Punkt wejścia do systemu opieki zdrowotnej. Wzajemne relacje tych podmiotów

oraz zasady ich współdziałania mogą mieć decydujące znaczenie dla dalszych losów

chorego, u którego oczywiście doszło do zagrożenia życia lub zdrowia. Lekarze POZ w

wielu przypadkach korzystają z pomocy zespołów ratownictwa medycznego, w

szczególności w celu szybkiego przewiezienia pacjenta do szpitala. Pacjent sam może

samodzielnie wezwać pomijając POZ zespół ratownictwa medycznego, lub zgłosić się

do szpitalnego oddziału ratunkowego, jeśli w jego przekonaniu istnieje poważne

zagrożenie życia czy zdrowia. 12

Nagłe zagrożenie życia czy zdrowia jest to stan wywołany czynnikiem

zewnętrznym lub przyczyna wewnętrzna prowadzącą do szybkiego pogarszania się

stanu zdrowia, bezpośrednim następstwem może być zagrożenie życia.

Drugim elementem systemu ochrony zdrowia, z którym styka się system

ratownictwa medycznego jest lecznictwo specjalistyczne w szpitalu. Strukturą

odpowiedzialną za tą część działalności ratownictwa medycznego są szpitalne oddziały

ratunkowe (SOR). 13

Szpitalne oddziały ratunkowe stanowią wydzielone komórki organizacyjne

szpitali wieloprofilowych. Ich personel może być również personelem zespołów

wyjazdowych. Procedury medyczne obejmują tu wykonywanie resuscytacji

zaawansowanych, terapii natychmiastowych, drobnych zabiegów, obserwacji

specjalistycznych, wzmożony nadzór, porady, konsultacje, opiekę psychologiczną itd.

Według norm europejskich jeden taki oddział szpitalny powinien przypadać na około

150 – 200 tyś osób.

Do obowiązków Oddziału ratunkowego dysponującego zespołami Ratownictwa

Medycznego ZRM należy:14

Przyjęcie hasła „na ratunek”                                                             

11 M. Gaca, A. Witkowski, Realizacja programu medycyny ratunkowe, Przewodnik Lekarza 2/2007, s. 240- 246  12 Ustawa z dnia 8.09.2006 o Państwowym Ratownictwie Medycznym ; Dziennik Ustaw nr 191 , poz.1410 13 Ustawa o Państwowym Ratownictwie Medycznym projekt z 28 maja 2004 r. 14 J. Jakubaszka, Ratownik medyczny, Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2007, s. 3 

Podjęcie działań przedszpitalnych przez wysłany ZRM

Nadzór specjalistyczny nad medycznymi czynnościami ratunkowymi

prowadzonymi przez ZRM,

Transport ciężko chorego „do siebie”

 

Rysunek 2: Szpitalne Odziały ratunkowe w Polsce 

#

#

#

# #

#

#

#

# #

#

# #

# #

##

# # #

# # #

#

# ##

# #

#

# #

#

#

#

#

#

# #

#

##

#

# # #

#### #

# #

#

# #

# #

# #

# #

#

# #

#

# #

# ##

### #

# # #

##

#

#

#

# #

#

##

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

#

# #

#

#

#

# Otwarte SOR

Źródło: Opracowanie własne na podstawie

W założeniach tworzenia systemu ratownictwa medycznego, wyposażona w

kompatybilny sprzęt stwarzają optymalne warunki do ratowania zagrożonego życia

pacjenta. Lecznictwo specjalistyczne w szpitalach dysponuje nowoczesnymi

technologiami i metodami leczenia różnych stanów chorobowych. Dostępność do nich i

możliwość ich wczesnego wykorzystania często zależy od sprawności systemu

ratownictwa. 15

Zadaniem nowoczesnego systemu ratownictwa medycznego jest nie tylko

mroziwie szybkie przetransportowanie chorego z miejsca, w którym nastąpiło

zagrożenia życia lub śmierci, do właściwego szpitala, ale również rozpoczęcie leczenia

już na miejscu zdarzenia i jego kontynuacja w czasie transportu.

2. Podmioty organizacyjne w strukturach ratownictwa medycznego

Kto zauważy osobę lub osoby znajdujące się w stanie nagłego zagrożenia

zdrowotnego lub jest świadkiem zdarzenia powodującego taki stan, w miarę

posiadanych możliwości i umiejętności ma obowiązek niezwłocznego podjęcia działań

zmierzających do skutecznego powiadomienia o tym zdarzeniu podmiotów ustawowo

powołanych do niesienia pomocy osobom w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego.16

Podstawowym celem systemu ratownictwa medycznego jest zapewnienie

skutecznego dostępu do leczenia specjalistycznego, osobom, które są w stanie

bezpośredniego zagrożenia. Medycyna ratunkowa zajmuje się wszystkimi nagłymi i

niespodziewanymi zagrożeniami życia, a więc chorymi ginącymi z powodu urazu

wielonarządowego, zatrucia lub innej nagłej przyczyny wewnętrznej. Tych przyczyn

jest zresztą bardzo wiele. Gwałtowne mechanizmy degradacji poziomu zdrowia i

funkcji życiowych przebiegają tak szybko, że trzeba je natychmiast umiejętnie

przerwać, stosując pełną nowoczesną wiedzę medyczną. Efektywność tych działań

przekłada się bezpośrednio na poprawę wyników leczenia, zmieszanie śmiertelności i

inwalidztwa, do których może dochodzić w następstwie takich zagrożeń.

Główne założenia organizacji systemu ratownictwa medycznego przedstawiają

się następująco:17

 Maksymalne skrócenie czasu od zaistnienia nagłego zagrożenia do

rozpoczęcia leczenia na oddziale specjalistycznym

 Dostarczanie odpowiednich sil i środków na miejsce zdarzenia

                                                             15 J. Jakubaszka, Ratownik medyczny, Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2007, s. 27  16 Ustawa o Państwowym Ratownictwie Medycznym z 8 września 2006 roku, 17 Ustawa z dnia 8.09.2006 o Państwowym Ratownictwie Medycznym ; Dziennik Ustaw nr 191 , poz.1410

Działanie

świadków

Pierwsza pomoc

Oddziały

specjalistyczne

Leczenie

specjalistyczne

ZRM

Medyczne czynności

ratunkowe

SOR Leczenie

ratunkowe

Inne służby ratunkowe

kwalifikowana

pierwsza pomoc

CPR (Koordynacja)

 Rozpoczęcie leczenia i stabilizacji funkcji życiowych już na miejscu

zdarzenia, a następnie kontynuowanie ich na wszystkich etapach

działań.

W celu realizacji głównych wspomnianych wyżej założeń, wszystkie podmioty

biorące udział w akcji ratunkowej muszą być zorganizowane w system, który zapewnia

optymalne wykorzystanie ich możliwości.

Rysunek 3: Łańcuch przeżycia      

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nadanie sygnału na ratunek

 

Źródło: Opracowanie własne

Zdarzenie

nagłe

Opracowana przez Ahnefelda i rozpowszechniona w latach 60 XX wieku w

Stanach Zjednoczonych koncepcja łańcucha przeżycia podkreśla równe znaczenie

wszystkich jego ogniw w realizacji celu, którym jest ratowanie życia lub zdrowia

poszkodowanego.

Pierwszym ogniwem tzw. łańcucha przeżycia są działania świadków zdarzenia,

czyli bardzo często przypadkowi ludzie, którzy udzielają pierwszej pomocy

poszkodowanemu, np. wykonują sztuczne oddychanie, lub masarz serca. Następnie

nadają oni sygnał „na ratunek” uruchamiając w ten sposób działania systemu

ratownictwa. Ta łączność alarmowa to drugie ogniwo tego planowanego - i już

wdrażanego – systemu, łańcucha przeżycia. Wszyscy dorośli, a także dzieci powinny

umieć posługiwać się tym systemem łączności. Sygnał ten odbierany jest w Centrum

Powiadomienia Ratunkowego (CPR), które w zależności od potrzeb dysponuje do akcji

ratunkowej odpowiednią liczbę zespołów ratownictwa medycznego i w razie potrzeby

innych służb ratownictwa tak jak np. jednostek państwowej straży pożarnej lub innych

specjalistycznych służb ratunkowych oraz koordynuje działania tych jednostek. Po

przybyciu na miejsce zdarzenia załoga ZRM ocenia istniejącą sytuację: bezpieczeństwo

miejsca zdarzenia, liczbę i stan poszkodowanych, obecność innych służb i

przewidywaną liczbę potrzebnych środków transportu i ZRM. Działania ZRM na

miejscu zdarzenia i w czasie transportu tworzą trzecie i czwarte ogniwo łańcucha

przeżycia. 18

Po wykonaniu zadań na miejscu zdarzenia ZRM (zespół Ratownictwa

Medycznego) transportują poszkodowanych do szpitalnych oddziałów ratunkowych

(SOR), gdzie zostaje natychmiast podjęcie leczenie ratunkowe obejmujące diagnostykę,

stabilizację czynności życiowych i ustalenie priorytetów dalszego leczenia

specjalistycznego.

Prowadzenie leczenia ratunkowego w SOR (Szpitalny Odział Ratunkowy)

stanowi piąte ogniwo łańcucha. Przekazanie poszkodowanych do dalszego leczenia w

oddziałach specjalistycznych szpitala stanowi ostatni etap akcji ratunkowej i kończy

zakres czynności wykonywanych przez podmioty sytemu ratownictwa.

                                                             18 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie doskonalenia zawodowego ratowników medycznych ( Dz. U. Nr 112,poz. 775 );  

Rysunek 4: Szpitale dofinansowane celem utworzenia szpitalnych oddziałów ratunkowych

Źródło; Ratownictwo Medyczne Ministerstwo Zdrowia

Legenda:

248 – SOR stanowią jednostki dofinansowane,

125 – SOR działające,

123 – SOR w trakcie tworzenia.

Zatem podsumowując rozważania na temat ogniw łańcucha przeżycia można

stwierdzić iż, stanowią je świadkowie zdarzenia i wszystkie podmioty systemu

ratownictwa, biorąc udział w akcji ratunkowej, wyposażenie w odpowiedni sposób,

wyspecjalizowane, dobrej jakości i funkcjonalny sprzęt medyczny, wykonujące zakres

czynności zgodnie z uprawnieniami.

Poszczególne etapy leczenia poszkodowanego, począwszy od nadania sygnału

na ratunek, obejmują pierwszą pomoc i kwalifikowaną pierwszą pomoc wraz z

medycznymi czynnościami ratunkowymi na miejscu zdarzenia i w czasie transportu

oraz leczenie ratunkowe w szpitalnym oddziale ratunkowym, a ponadto docelowe

248

125 123

0

50

100

150

200

250

jednostki dofinansowane sor działajające sor w trakcie tworzenia

leczenie specjalistyczne w odpowiednich oddziałach szpitala tworzą ogniwa łańcucha

przeżycia.19

Sprawny system ratownictwa pozwala na maksymalne skrócenie czasu od

zaistnienia nagłego zdarzenia zagrożenia życia do podjęcia leczenia w specjalistycznych

oddziałach szpitalnych.

W Polsce od 2001 roku system ratownictwa składa się z trzech zasadniczych

następujących podmiotów:20

1. CPR – Centrum Powiadomienia Ratunkowego

2. ZRM – Zespołów ratownictwa Medycznego

3. SOR - Szpitalnych Oddziałów Ratunkowych

ZRM i SOR w myśl ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym są

jednostkami systemu ratownictwa uprawnionymi do wykonania odpowiednich

czynności ratunkowych i leczenia ratunkowego. Natomiast CPR przyjmuje tzw. „sygnał

na ratunek” i pełni rolę koordynującą działania wszystkich jednostek. Wspomniana

struktura organizacyjna i integracja działań poszczególnych wymienionych podmiotów

systemu ratownictwa medycznego ma na celu zapewnienie poszkodowanemu dotarcia

do właściwego szpitala, w możliwie jak najkrótszym czasie.21

Bardzo istotną rolę odgrywa tu również planowanie wszelkich działań na

wypadek wystąpienia różnych pod względem skali i jakości zagrożeń. Dlatego też na

poszczególnych szczeblach organizacji systemu ratownictwa medycznego opracowane

są gminne, powiatowe, wojewódzkie i zarazem krajowe plany zapewniania

medycznych działań ratunkowych.

Planowanie, gotowość i zintegrowanie działania podmiotów systemu

ratownictwa medycznego to nieodzowne atrybuty pozwalające na jego skuteczne

funkcjonowanie niezależnie od zaistniałych okoliczności. 22

                                                            

19 J. Jakubaszka, Ratownik medyczny, Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2007, s. 27  20  Ustawa z dnia 8.09.2006 o Państwowym Ratownictwie Medycznym ; Dziennik Ustaw nr 191 , poz.1410  21 Ustawa o Państwowym Ratownictwie Medycznym z 8 września 2006 roku,  22 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie doskonalenia zawodowego ratowników medycznych ( Dz. U. Nr 112,poz. 775 );  

3. Struktura i funkcja jednostek przedszpitalnych ratownictwa

medycznego  

Zespoły ratownictwa medycznego (ZRM) są jednostkami systemu ratownictwa

utworzonymi w celu podejmowania medycznych czynności ratunkowych w warunkach

przedszpitalnych. ZRM stanowi środek transportu wraz z personelem, w którego skład

wchodzą przynajmniej trzy osoby mające kwalifikacje do podejmowania czynności

ratunkowych i osoba do prowadzenia środka transportu.

Jednym z głównych założeń systemu jest opracowanie modelu współdziałania

tych jednostek, a ponad to takie skoordynowanie ich działań, które zapewni w możliwie

najkrótszym czasie fachowe udzielenie pomocy pacjentom, co ma fundamentalne

znaczenie w dalszym procesie leczenia.

Jednostka ta jest wyposażona w określone rozporządzeniem Ministra Zdrowia:23

 produkty lecznicze,

 wyroby medyczne,

 sprzęt medyczny,

 odpowiednie środki łączności.

Personel powinien być odpowiednio przeszkolony. Cel ten przyświeca

powstaniu specjalizacji lekarskiej z zakresu medycyny ratunkowej, specjalizacji w

pielęgniarstwie ratunkowym oraz powołaniu nowego zawodu medycznego, jakim jest

licencjonowany ratownik medyczny.

Ponadto ogromną uwagę zwraca się na wysokie kompetencje oraz jakość

wyposażenia technicznego i materiałowego wszystkich elementów systemu

ratownictwa medycznego.

Zwraca się dużą uwagę na wysoki standard i poziom organizacyjny kluczowego

elementu systemu, którym jest szpitalny oddział ratunkowy.

                                                             23 A. Zawadzki, Medycyna ratunkowa i katastrof, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, s. 353

 

Tabela 1: Wymagania dla zespołów ratownictwa medycznego

1. Kwalifikacje personelu uprawnionego do wykonywania medycznych czynności ratunkowych

1.1 lekarz systemu posiadający tytuł specjalisty lub specjalizujący się w

dziedzinie medycyny ratunkowej lub posiadający specjalizację lub tytuł specjalisty w dziedzinie: anestezjologii i intensywnej terapii, chorób wewnętrznych, chirurgii ogólnej, chirurgii dziecięcej, ortopedii i traumatologii narządu ruchu, ortopedii i traumatologii, lub pediatrii

1.1.2 pielęgniarka systemu posiadająca tytuł specjalisty lub specjalizująca się w dziedzinie pielęgniarstwa ratunkowego, anestezjologii i intensywnej opieki, chirurgii, kardiologii, pediatrii, a także pielęgniarka posiadająca ukończony kurs kwalifikacyjny w dziedzinie pielęgniarstwa ratunkowego, anestezjologii i intensywnej opieki, chirurgii, kardiologii, pediatrii oraz posiadająca co najmniej 3 letni staż pracy w oddziałach tych specjalności, oddziałach pomocy doraźnej, izbach przyjęć lub pogotowiu ratunkowym

1.1.3 ratownik medyczny spełniający wymagania określone w art. 10 i 58 ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym

2.Wymagania dotyczące składu osobowego zespołów ratownictwa medycznego

1.1 Specjalistyczne 2.1 wymagany skład osobowy zespołu

co najmniej trzy osoby uprawnione do wykonywania medycznych czynności ratunkowych, w tym lekarz systemu oraz pielęgniarka systemu lub ratownik medyczny

2.1.2 inne wymagania dotyczące składu osobowego zespołu

w skład zespołu wchodzi kierowca w przypadku gdy żaden z członków zespołu nie posiada prawa jazdy kategorii B oraz nie spełnia warunków, o których mowa w art. 95a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym

2.1.3 dodatkowe lekarz posiadający tytuł specjalisty lub specjalizujący się w dziedzinie medycyny ratunkowej

1.2 Podstawowe 2.2.1 wymagany skład osobowy zespołu

co najmniej dwie osoby uprawnione do wykonywania medycznych czynności ratunkowych

1.2.2 inne wymagania dotyczące składu osobowego zespołu

w skład zespołu wchodzi kierowca w przypadku gdy żaden z członków zespołu nie posiada prawa jazdy kategorii B oraz nie spełnia warunków, o których mowa w art. 95a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym

Źródło: Opracowanie na podstawie materiałów informacyjnych NFZ (Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 82/2007 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia)

Rysunek 5: Ratownictwo medyczne – zespoły w województwie świętokrzyskim

 

1 R 1 W

2 W 1 R

2 W

buski

1 R

2 W staszow ski

1 R

1 R 2 W

1 R 3 W

1 R 1 W

opatow ski

skarżyski

1 R 1 W

konecki

jędrzejow ski

pińczow ski

kazim ierski

sandom ierski

ostrow iecki

starachow icki

Kielce

w łoszczow ski

2 W

1 W

1 W

8 W

2 W

4 R

1 R 1 R

0 R

0 R

   

Legenda:

R – zespół reanimacyjny

W- zespół wypadkowy

 

Medyczne czynności ratunkowe prowadzone przez ZRM odgrywają ogromną

role w łańcuchu przeżycia, od ich jakości w dużej mierze zależy efektywność

funkcjonowania całego systemu ratownictwa. Jeśli na etapie przedszpitalnym system

ratownictwa medycznego okaże się Malo skuteczny to nawet najbardziej nowoczesna

aparatura, sprzęt medyczny i doskonale wykwalifikowana kadra w szpitalach nie będą

skutkowały poprawą wyników leczenia i wiesza liczbą uratowanych istnień ludzkich.

Sprawne funkcjonowanie ZRM zależy od wielu czynników, najważniejsze z

nich to w szczególności:24

 kadra medyczna o wysokich kwalifikacjach,

 nowoczesne, sprawne pojazdy – ambulanse, karetki itp., z

zastosowaniem maksymalnego bezpieczeństwa,

 nowoczesna sprawna i odpowiednio funkcjonująca aparatura

medyczna,

 sprawna organizacja działania wszystkich jednostek na danym

terenie, podczas określonego zdarzenia

 współpraca z innymi służbami ratunkowymi biorącymi udział w

akcji.

Pomoc ta udzielana jest z wykorzystaniem wiedzy i umiejętności Zespołu

Ratownictwa Medycznego (ratowników medycznych, pielęgniarek i lekarzy systemu),

odpowiednich urządzeń wspomagających rozpoznanie stanu zagrożenia życia jak np.

aparat do wykonywania EKG, pulsoksymetr, oraz urządzeń wspomagających i

przywracających funkcje życiowe (pompa infuzyjna, defibrylator). Działanie ZRMu to

także podaż odpowiednich do stanu pacjenta leków.25

Czynnik czasu i przede wszystkim właściwa organizacja działań ratunkowych w

warunkach przedszpitalnych mają ogromne znaczenie i wpływ na medyczne aspekty

leczenia szpitalnego i w większości przypadków warunkują powodzenie tych działań.

Do zadań zespołu ratownictwa medycznego w szczególności nalezą: 26

 udzielenie świadczeń zdrowotnych w razie wypadku, urazu, porodu,

nagłego zachorowania lub nagłego pogorszenia stanu zdrowia

powodujących zagrożenia życia oraz transport do najbliższego SOR lub

izby przyjęć szpitala,

 utrzymanie gotowości do natychmiastowego podjęcia medycznych

czynności ratunkowych w rejonie działania,

                                                             24 A. Zawadzki, Medycyna ratunkowa i katastrof, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, s. 354 25 J. Jakubaszka, Ratownik medyczny, Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2007, s. 27  26 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie doskonalenia zawodowego ratowników medycznych ( Dz. U. Nr 112,poz. 775 );

 przyjmowanie i realizacja dyspozycji dyspozytora medycznego centrum

powiadamiania ratunkowego lub innego dyspozytora służb ratowniczych

właściwego do uruchomienia zespołu;

 przybycie na miejsce zdarzenia, wypadku, w możliwie jak najkrótszym

czasie

 podjęcie na miejscu zdarzenia czynności medycznych ratunkowych

poszkodowanych,

 ocena zagrożeń oraz podjęcie koordynacji medycznych działań

ratunkowych, w przypadku zdarzeń z udziałem dużej liczby osób

poszkodowanych, przez lekarza pierwszego ZRM przybyłego na miejsce

zdarzenia,

 zapewnienie stosownego do potrzeb transportu do najbliższego,

właściwego SORu lub oddziału szpitalnego właściwego dla danego

rodzaju zagrożenia życia lub zdrowia,

 w razie katastrof, klęsk żywiołowych, pożarów, działań terrorystycznych

i innych działań specjalistycznych podporządkowanie się poleceniom

kierującego działaniami ratunkowymi, zgodnie z obowiązującymi

przepisami.

Swoistym układem nerwowym systemu ratownictwa medycznego jest jego sieć

łączności ratunkowej.

Składają się na nią następujące jednostki:

 centra powiadomienia ratunkowego CPR, które integrują poszczególne

służby ratunkowe,

 dyspozytornie zespołów wyjazdowych,

 dyspozytornie szpitalnych oddziałów ratunkowych,

 łączność poszczególnych jednostek wyjazdowych.

Dostępność i jakość sieci łączności decyduje o sprawności i skuteczności całego

systemu ratownictwa. Warunkiem efektywnego współdziałania jednostek systemu

ratownictwa medycznego i innych służb ratunkowych jest utrzymanie stałej łączności

oraz koordynacja ich działań przez stanowiska dyspozytorskie. Wiąże się to z potrzebą

odbierania i analizowania dużej liczby informacji, a następni9e ich weryfikacji tak by

na tej podstawie mogły zostać podjęte właściwe decyzje. Efektywność przyjmowania i

wysyłania tak dużej liczby informacji wymaga zastosowania nowoczesnych technologii

teleinformatycznych.

W Polskim systemie ratownictwa takim zintegrowanym stanowiskiem

dyspozytorskim służb ratowniczych są Centra Powiadamiania Ratunkowego (CPR),

które funkcjonuje całodobowo, wykorzystując pomieszczenia i zaplecze socjalne

państwowej straży pożarnej, wojewódzkich stacji pogotowia ratunkowego lub szpitali,

w zależności od warunków lokalnych.

Do najważniejszych zadań CPR należy w szczególności:27

odebranie zgłoszenia o nagłym zagrożeniu życia czy zdrowia,

selekcja zgłoszeń i ustalenie priorytetów w zależności od stopnia pilności

interwencji,

niezwłoczne dysponowanie wyjazdu odpowiednich do zagrożenia

najbliższych właściwych zespołów ratowniczych, w tym zespołów

ratownictwa medycznego,

podejmowanie szybkich decyzji, odpowiednich do stopnia zagrożenia,

udzielenie niezbędnych informacji i instrukcji osobom udzielającym

pierwszej pomocy do czasu przybycia służb ratunkowych,

koordynacja działań poszczególnych jednostek systemu ratownictwa,

informowanie jednostek ratownictwa medycznego o aktualnych

możliwościach leczniczych szpitali,

monitorowanie lokalizacji wszystkich podmiotów systemu ratownictwa

na swoim terenie.

Szczegółowe zasady organizacji, wyposażenia, utrzymania, funkcjonowania

oraz postępowania w sytuacjach kryzysowych są określone w regulaminach CPR na

zasadach przyjętych w przepisach prawnych.

W ramach systemu państwowego ratownictwa medycznego funkcjonują

następujące rodzaje zespołów ratownictwa medycznego:28

zespoły reanimacyjne (zespoły R),

zespoły wypadkowe (zespoły W),

zespoły noworodkowe (zespoły N),

zespoły ratownictwa lotniczego (śmigłowce HEMS i samoloty

ratunkowe).

                                                             27 A. Zawadzki, Medycyna ratunkowa i katastrof, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, s. 365  28 Tamże, s. 359 

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome