Postępowanie naprawcze, likwidacyjne - Notatki - Finanse - Część 1, Notatki'z Finanse. Cracow University of Economics
Kamila_S
Kamila_S26 February 2013

Postępowanie naprawcze, likwidacyjne - Notatki - Finanse - Część 1, Notatki'z Finanse. Cracow University of Economics

PDF (492.6 KB)
14 strona
779Liczba odwiedzin
Opis
Definicja stwierdzeń: postępowanie naprawcze, postępowanie likwidacyjne, proces upadłości, postępowanie układowe
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 14
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

Postępowanie naprawcze, postępowanie likwidacyjne, proces upadłości, postępowanie

układowe

docsity.com

SPIS TREŚCI

I. Wprowadzenie ............................................................................................. 3

II. Postępowanie naprawcze ............................................................................ 4

III. Postępowanie likwidacyjne ........................................................................ 7

IV. Proces upadłości ......................................................................................... 12

V. Postępowanie układowe .............................................................................. 21

Bibliografia ................................................................................................. 24

docsity.com

I. WPROWADZENIE

Proces budowy wielosektorowej gospodarki rynkowej przywraca znaczenie praktyczne prawie zapomnianym, międzywojennym aktom prawnym dotyczącym postępowania upadłościowego i układowego. Cechą bowiem charakterystyczną gospodarki rynkowej jest - w pewnym uproszczeniu - powstawanie jednych i rozwiązywanie innych podmiotów gospodarczych. W tym swoistym ruchu uczestniczą nie tylko małe podmioty gospodarcze, ale także prowadzące działalność gospodarczą dużych rozmiarów. Wiele z nich rozwiązuje się w wyniku postępowania upadłościowego w związku z trwałą niewypłacalnością.

Upadłość nie cechowała podmioty gospodarcze funkcjonujące w poprzedniej formacji ustrojowej, zwłaszcza zwane jednostkami gospodarki uspołecznionej. Upadłość bowiem nie wchodziła w zasadzie w rachubę głównie ze względu na nakazowo - rozdzielczy system gospodarowania polegający na stałej ingerencji czynnika administracyjnego w proces gospodarczy i "ratowania" przed bankructwem niekiedy wyjątkowo nieefektywnych podmiotów gospodarczych różnego rodzaju dotacjami budżetowymi, tanimi kredytami itp. Stąd też postępowanie upadłościowe, czy układowe poszło na wiele lat w zapomnienie. Tylko w niewielkim zakresie wszczynano postępowanie upadłościowe w gospodarce spółdzielczej, w stosunku do niektórych spółdzielni.

Definitywne odejście od tego systemu gospodarczego na rzecz gospodarki rynkowej przesądza o mechanizmach tworzących pożądaną konkurencję w rynku. Jest ona weryfikatorem podmiotów gospodarczych właśnie na mało użyteczne i rozwojowe. Pierwsze bankrutują, drugie oczekuje rozkwit. Oczywiście sytuacja zmienia się w wyniku rozwoju gospodarczego. Bankructwo części podmiotów wywołuje oczywiście odpowiednie skutki. W makroskali następuje pożądana alokacja kapitału z jednych gałęzi i dziedzin gospodarki do innych, zgodnie z sytuacją w rynku. Z drugiej jednak strony bankructwo otwiera problem zaspokajania wierzytelności, często dużej wartości, decydujących o egzystencji podmiotów gospodarczych będących wierzycielami.

docsity.com

II. POSTĘPOWANIE NAPRAWCZE

W stosunku do przedsiębiorstw, które prowadzą działalność gospodarczą ze stratą lub w których zysk po opodatkowaniu nie wystarcza na zapłacenie dywidendy obligatoryjnej może być wszczęte postępowanie naprawcze. Sposób jego prowadzenia określony jest w ustawie o pp. w art. 65-74 .

Głównym motywem ekonomicznym, wskazującym na potrzebę przeprowadzenia postępowania naprawczego jest zagrożenie interesów Skarbu Państwa w zakresie pobierania dochodów budżetowych, przede wszystkim z tytułu dywidendy. Trudności ze spłatą dywidendy są bowiem sygnałem świadczącym o nieefektywnym wykorzystaniu majątku przedsiębiorstwa. Zmiana tego stanu rzeczy wymaga w pierwszym rzędzie usprawnienia zarządzania przedsiębiorstwem.

W tym celu organ założycielski, działając w interesie państwa jako właściciela przedsiębiorstwa ustanawia nad nim zarząd komisaryczny. Ustanowienie takiego zarządu następuje w porozumieniu z Ministrem Finansów. Od decyzji organu założycielskiego w tej sprawie nie przysługuje sprzeciw.

Zarząd komisaryczny ustanawia się na czas oznaczony, przy czym w razie potrzeby czas ten może zostać wydłużony. Ustanowienie zarządu komisarycznego podlega wpisowi do rejestru. Zarząd komisaryczny sprawowany jest przez osobę wyznaczoną przez organ założycielski. Na osobę tą przechodzą kompetencje organów przedsiębiorstwa.

Innymi słowy – wydanie przez organ założycielski zarządzenia w sprawie ustanowienia zarządu komisarycznego pociąga za sobą rozwiązanie organów przedsiębiorstwa oraz odwołanie dyrektora przedsiębiorstwa.

Osoba powołana przez organ założycielski do sprawowania zarządu komisarycznego zobowiązana jest do opracowania programu naprawy przedsiębiorstwa oraz przedstawienia go temu organowi w celu zatwierdzenia.

W trakcie realizacji programu naprawczego konieczne jest przedstawienie organowi założycielskiemu co trzy miesiące sprawozdania z postępu prac. W przypadku, kiedy realizacja programu naprawczego nie przynosi oczekiwanych rezultatów w zakresie poprawy gospodarki przedsiębiorstwa organ założycielski może uchylić zarząd komisaryczny oraz podjąć decyzję o likwidacji przedsiębiorstwa.

Postępowanie naprawcze jest więc w praktyce próbą niedopuszczenia do likwidacji przedsiębiorstwa oraz zapobieżeniem związanym z likwidacją niekorzystnym skutkom ekonomicznym, finansowym oraz społecznym. Należy podkreślić, że często jednym z elementów postępowania naprawczego jest postępowanie układowe, pozwalające na pewne osłabienie i rozłożenie w czasie rygorów spłacania wierzytelności przedsiębiorstwa.

Jest sprawą oczywistą, że skuteczność postępowania naprawczego zależy od jakości opracowanego programu naprawy przedsiębiorstwa. Generalnie program ten powinien wskazywać drogi i sposoby poprawy efektywności wykorzystania majątku państwowego. Za kryterium prawidłowego wykorzystania majątku przyjmuje się przy tym zdolność przedsiębiorstwa do płacenia obligatoryjnej dywidendy. Przedsięwzięcia, składające się na

docsity.com

program naprawczy nie mogą jednak sprowadzać się do wypracowania środków pozwalających na zapłacenie bieżącej i zaległej dywidendy, lecz stwarzać trwałe podstawy poprawy sytuacji ekonomiczno-finansowej przedsiębiorstwa w dłuższej perspektywie, zabezpieczając tym samym dalsze płatności zobowiązań wobec Skarbu Państwa i wszystkich innych wierzycieli przedsiębiorstwa.

W związku z powyższym program naprawy powinien uwzględniać:  analizę i ocenę stanu ekonomiczno-finansowego przedsiębiorstwa oraz możliwości jego

dalszego rozwoju,  propozycje konkretnych działań w sferze zarządzania przedsiębiorstwem, ze szczególnym

uwzględnieniem problemów ekonomicznych i organizacyjnych, opracowanych wariantowo dla różnego poziomu nakładów oraz różnego rozłożenia w czasie oczekiwanych efektów tych działań,

 wskazanie na możliwe do wykorzystania źródła finansowania przedsięwzięć naprawczych. Podstawowe znaczenie dla opracowania programu naprawczego ma pełna i pogłębiona

diagnostyka stanu istniejącego w przedsiębiorstwie, pozwalająca w pierwszym rzędzie sformułować odpowiedź na pytanie, czy pogorszenie stanu przedsiębiorstwa ma charakter trwały, czy też jest efektem przejściowego spiętrzenia trudności. Innymi słowy chodzi o odpowiedź na pytanie, czy wdrożenie programu naprawczego może doprowadzić do skutecznego uzdrowienia przedsiębiorstwa, czy też należy przedsiębiorstwo zlikwidować.

Odpowiedź na te pytania wymaga:  oceny przedsiębiorstwa na tle innych przedsiębiorstw o podobnym charakterze, w ujęciu

statycznym i dynamicznym, z zastosowaniem służących do tego celu mierników. Ocena taka pozwala na wskazanie obszarów powstania zagrożeń oraz natężenia i kierunku zachodzących zjawisk, np. w zakresie zaopatrzenia, sprzedaży, rentowności produkcji itp.

 pogłębionej analizy przyczyn stwierdzonych trudności z uwzględnieniem:  sytuacji przedsiębiorstwa na rynku, w szczególności w związku z pojawieniem się

bariery popytu. Analiza powinna dotyczyć także eksportu, w tym oceny kierunków, relacji cenowych, warunków serwisu itp.

 źródeł zaopatrzenia i kierunków kooperacji, głównie w aspekcie jakości i kosztów,  rentowności produkcji poszczególnych asortymentów w związku z ewentualną

potrzebą zmiany struktury produkcji,  analizy poziomu i struktury kosztów w celu zbadania możliwości ich obniżki,  gospodarki środkami trwałymi i zapasami, w związku z ich najefektowniejszym

wykorzystaniem.,  oceny płynności finansowej przedsiębiorstwa przez załatwienie należności i

zobowiązań, w ujęciu przedmiotowym i podmiotowym. Sporządzenie tego typu analizy i oceny stanowi niezbędną podstawę merytoryczną do skonstruowania wariantowych pozycji programu naprawczego. Generalnie program naprawczy może zawierać propozycje dotyczące zmiany struktury i wielkości produkcji, w tym nowych uruchomień, zmiany kierunków zaopatrzenia i zbytu, łącznie z pozyskaniem nowych odbiorców i dostawców na rynkach krajowych i

docsity.com

zagranicznych, zmiany (obniżenia) poziomu i struktury kosztów, także przez wprowadzenie nowych technologii produkcji lub nowych konstrukcji i materiałów, zmiany stanu zasobów i wykorzystania majątku przedsiębiorstwa, głównie przez wyeliminowanie nieefektywnych lub zbędnych składników tego majątku, zmiany struktury lub stanu zatrudnienia w przedsiębiorstwie.

Istotnym elementem programu naprawczego są także propozycje dotyczące organizacji i zarządzania przedsiębiorstwem. Mogą one zawierać uzasadnione wskazania co do podziału lub połączenia przedsiębiorstwa, zmiany zasad planowania, sprzedaży i marketingu, polityki technicznej i inwestycyjnej, sposobu finansowania przedsiębiorstwa itp.

Program naprawczy, oprócz pełnej diagnozy stanu przedsiębiorstwa oraz wynikających z niej konkretnych działań naprawczych winien także zawierać kalkulacje kosztów jego realizacji i wskazanie źródeł ich pokrycia oraz przewidywane efekty jego wdrożenia, uzasadniające poniesione na ten cel koszty.

W tym miejscu należ przypomnieć, że koszty opracowania samego kosztu naprawy ponosi zainteresowane przedsiębiorstwo.

Natomiast co do źródeł finansowania realizacji naprawy programu, to możne tu wykorzystać:  środki budżetu państwa wydzielone na ten cel w ustawie budżetowej,  kredyty bankowe,  środki własne przedsiębiorstwa.

W praktyce, zarówno wykorzystanie środków budżetowych, jak i kredytów bankowych – jako źródeł finansowania procesów naprawczych jest dość ograniczona. Tych pierwszych – ze względu na powszechnie znane trudności budżetowe, tych drugich zaś – z uwagi na znaczne koszty kredytu.

W tych warunkach przedsiębiorstwo powinno starać się pozyskać inne źródła finansowania. Chodzi tu zwłaszcza o :  kredyty zagraniczne,  zawieranie spółek z udziałem wspólników krajowych i zagranicznych. W tym przypadku

możliwe jest pozyskiwanie nie tylko środków finansowych w formie aportu, ale także dostęp do technologii. Doraźnym sposobem na uzyskanie środków finansowych może być sprzedaż zbędnego

majątku przedsiębiorstwa. Bardziej złożoną i wydłużoną w czasie jest tu droga prywatyzacji. Program naprawczy może wskazywać na celowość prywatyzacji przedsiębiorstwa w różnych formach, a w dalszej kolejności widzieć możliwość emisji obligacji jako źródła zasilania kapitałowego.

Powodzenie postępowania naprawczego jest – jak to uprzedni wspomniano – uzależnione od jakości opracowanego programu naprawczego oraz sprawnego jego wdrożenia. Drugim czynnikiem, posiadającym tu nader istotne znaczenie jest czas. Program naprawczy musi bowiem zostać uruchomiony wtedy, kiedy negatywne zjawiska ekonomiczno – finansowe mają już charakter trwały, ale ich skutki nie zdążyły się jeszcze nawarstwić. Jeśli to nastąpiło, wówczas organ założycielski powinien wydać decyzję o likwidacji przedsiębiorstwa.

docsity.com

Wybór pomiędzy naprawą a likwidacją przedsiębiorstwa jest zawsze związany z rachunkiem strat i zysków, jakie towarzyszą obydwu rozwiązaniom, jak również pochodną realizowanej przez państwo polityki przemysłowej.

docsity.com

III. POSTĘPOWANIE LIKWIDACYJNE

Likwidacja przedsiębiorstwa państwowego w oparciu ustawę o przedsiębiorstwach państwowych może być dokonana, gdy:  zysk przedsiębiorstwa po uregulowaniu podatków nic wystarcza na opłacenie

obligatoryjnej dywidendy,  przedsiębiorstwo, które jest zwolnione z płacenia obligatoryjnej dywidendy, prowadzi

działalność gospodarczy ze stratą, prawomocnym wyrokiem sądu lub ostateczną decyzją administracyjną zakazano przedsiębiorstwu działania we wszystkich dziedzinach objętych dotychczasowym zakresem działania, a nie podjęło ono działalności w innej dziedzinie,

 z wnioskiem o likwidację zwróci się zarząd komisaryczny przedsiębiorstwa,  ponad połowę wartości majątku przedsiębiorstwa stanowią udziały, inne tytuły

uczestnictwa w spółkach lub obligacje albo składniki oddane do używania osobom trzecim na podstawie umów prawa cywilnego. Z chwilą postawienia przedsiębiorstwa w stan likwidacji, organ założycielski odwołuje

dyrektora przedsiębiorstwa i wyznacza likwidatora, który do zakończenia likwidacji zarządza mieniem likwidowanego przedsiębiorstwa. Równocześnie ulegają rozwiązaniu organa samorządu załogi przedsiębiorstwa. Likwidator wykonuje prawa i obowiązki dyrektora przedsiębiorstwa w zakresie niezbędnym do zakończenia działalności przedsiębiorstwa.

Upłynnienie środków obrotowych, zagospodarowanie środków trwałych i zaspokojenie wierzytelności, realizowane jest przez likwidatora na zasadach określonych w przepisach o upadłości.

Środki pieniężne uzyskane w wyniku zbycia składników mienia przedsiębiorstwa i pozostałe po zaspokojeniu lub zabezpieczeniu wierzycieli oraz mienie pozostałe po likwidacji przedsiębiorstwa podlega przekazaniu do dyspozycji organu założycielskiego.

Organ założycielski, działając w imieniu Skarbu Państwa, może po wykreśleniu przedsiębiorstwa z rejestru przedsiębiorstw państwowych, pozostałe po likwidacji mienie lub jego część wnieść do spółek lub sprzedać.

Likwidacja przedsiębiorstwa państwowego na podstawie ustawy o prywatyzacji

przedsiębiorstw państwowych tzw. prywatyzacja likwidacyjna:  przygotowana jest przez organ założycielski i wymaga uzyskania zgody Ministra

Przekształceń Własnościowych,  polega na realizowaniu zaakceptowanego programu likwidacji w celu prywatyzacji,  dotyczy w szczególności małych i średnich przedsiębiorstw w dobrym stanie finansowym.

Organ założycielski może zlikwidować przedsiębiorstwo państwowe w celu:  sprzedaży,  wniesienia do spółki,  oddania na czas oznaczony do odpłatnego korzystania z całości lub zorganizowanych

części mienia przedsiębiorstwa,

docsity.com

przy czym te trzy sposoby zadysponowania mieniem mogą być stosowane równolegle w stosunku do mienia jednego przedsiębiorstwa.

Nie jest możliwe zlikwidowanie przedsiębiorstwa w celu prywatyzacji, a następnie przekazanie jego mienia gminie lub pozostawienie do dyspozycji Skarbu Państwa.

Rozwiązanie i likwidacja spółki jawnej następuje w sposób określony w

dziale IX, rozdziale V kodeksu handlowego - art. 112-140. Przyczynami powodującymi rozwiązanie spółki jawnej są:  przyczyny przewidziane w umowie spółki,  zgoda wszystkich wspólników,  ogłoszenie upadłości spółki,  śmierć wspólnika lub ogłoszenie jego upadłości,  wypowiedzenie,  wyrok sądowy.

W wyniku zaistnienia przyczyny rozwiązania spółki jawnej, odbywa się jej likwidacja, chyba że wspólnicy ustalą inny sposób zakończenia jej działalności, tzn. likwidacja nie ma charakteru obligatoryjnego.

Likwidatorami spółki są wszyscy wspólnicy, którzy mogą również jednomyślnie powołać na likwidatorów tylko niektórych spośród siebie, albo osoby spoza swego grona, natomiast spadkobiercy wspólnika powinni wskazać spółce do wykonywania swych praw jedną osobę, a na miejsce wspólnika upadłego wchodzi zarządca masy upadłości.

Sąd rejestrowy może, z ważnych powodów lub na wniosek wspólnika albo zainteresowanej osoby, ustanowić likwidatorów. Likwidatorzy mogą być odwołani za jednomyślną zgodą wspólników, a w przypadku powołania ich przez sąd - tylko sąd może ich odwołać.

Likwidacja spółki prowadzona jest pod jej firmą, z dodatkiem „w likwidacji”. Rozwiązanie i likwidacja spółki z ograniczoną odpowiedzialnością następuje w

sposób określony w dziale XI, rozdziale VI kodeksu handlowego - art. 262 - 279. Rozwiązanie spółki następuje z powodu zaistnienia przyczyn je powodujących, po przeprowadzeniu obligatoryjnej likwidacji. Przyczynami uzasadniającymi rozwiązanie spółki są:  przyczyny określone w umowie spółki (np. śmierć wspólnika, jego upadłość, straty w

kapitale zakładowym , wypowiedzenie umowy przez wspólnika, upływ czasu, na który spółka została zawarta itd.),

 stwierdzona protokółem notarialnym - pod rygorem nieważności – uchwała wspólników o rozwiązaniu spółki lub o prze niesieniu siedziby spółki za granicę,

ogłoszenie upadłości spółki (w tym przypadku rozwiązanie spółki następuje po przeprowadzeniu postępowania upadłościowego, które zastępuje postępowanie likwidacyjne),  przyczyny przewidziane w kodeksie handlowym jak:

docsity.com

 orzeczenie sądowe o rozwiązaniu spółki, w przypadku gdy po stwierdzeniu istotnych braków wynikłych z niedopełnienia przepisów prawa przy zarejestrowaniu spółki, za- rząd mimo wezwania sądu braków tych nie usunął,

 orzeczenie sądowe na żądanie wspólnika lub członka władz spółki, jeżeli osiągnięcie celu spółki stanie się niemożliwe, albo jeżeli zajdą inne ważne przyczyny wywołane stosunkami spółki (np. brak szans na osiąganie zysków w dłuższym okresie czasu).

Likwidacja ma charakter obligatoryjny i nie może być wyłączona umową spółki, ani uchwałą wspólników.

W czasie likwidacji spółka zachowuje osobowość prawną i funkcjonuje pod swoją firmą z dodatkiem "w likwidacji".

Likwidację spółki przeprowadzają likwidatorzy, przy czym zasadą jest, że likwidatorami są członkowie ostatniego zarządu. Likwidatorami mogą być również osoby określone w umowie spółki lub powołane uchwalą wspólników, a w przypadku gdy o rozwiązaniu spółki orzeka sąd, on też może powołać likwidatorów.

Postępowanie likwidacyjne spółki z o.o. rozpoczyna się od zgłoszenia przez likwidatorów do rejestru handlowego:  otwarcia likwidacji,  imion i nazwisk likwidatorów,  sposobu reprezentowania spółki przez likwidatorów i wszelkich zmian w tym zakresie.

Likwidatorzy podlegają przepisom odnoszącym się do zarządu spółki. Rozwiązanie i likwidacja spółki akcyjnej następuje w sposób określony w dziale

XII, rozdziale VI kodeksu handlowego - art. 444 - 462. Rozwiązanie spółki akcyjnej, następuje po przeprowadzeniu postępowania

likwidacyjnego, z chwilą wykreślenia spółki z rejestru handlowego. Przyczynami uzasadniającymi rozwiązanie spółki akcyjnej są:

 przyczyny określone w statucie spółki np. upływ czasu, jeżeli spółka była zawiązana na czas oznaczony, niemożność osiągnięcia celu spółki itd.,

uchwala walnego zgromadzenia o rozwiązaniu spółki lub przeniesieniu siedziby spółki za granicę,  ogłoszenie upadłości spółki (w tym przypadku postępowanie upadłościowe zastępuje

postępowanie likwidacyjne),  inne powody przewidziane przepisami prawa, np. decyzja Urzędu Antymonopolowego

nakazująca rozwiązanie spółki, połączenie spółek itp. Przesłanką wszczęcia postępowania likwidacyjnego jest za istnienie przyczyny

uzasadniającej rozwiązanie spółki. W czasie likwidacji spółka akcyjna zachowuje osobowość prawną i firmę z dodatkiem "w likwidacji", wygasają natomiast prokury.

Likwidatorami spółki są z mocy prawa członkowie ostatniego zarządu spółki, może ich także wyznaczyć sąd rejestrowy, w przypadkach gdy on orzeka o rozwiązaniu spółki. Sąd może również uzupełnić skład likwidatorów, na wniosek mniejszości akcjonariuszy

docsity.com

reprezentujących przynajmniej 1/10 część kapitału akcyjnego, mianując jednego lub dwóch likwidatorów.

Likwidacja spółdzielni następuje w trybie i na zasadach określonych w

przepisach art. 113-129 Prawa Spółdzielczego Ustawy z dnia 16.09.1982 r. (Dz. U. Nr 30 poz. 210 z późniejszymi zmianami).

Postawienie spółdzielni w stan likwidacji może mieć miejsce:  obowiązkowo - z mocy przepisów prawa spółdzielczego w przypadkach:

a) upływu czasu, na jaki zgodnie ze statutem spółdzielnię utworzono, b) na skutek zmniejszenia się liczby jej członków poniżej wielkości wskazanej w statucie

lub w ustawie, jeżeli spółdzielnia nie zwiększy liczby członków,  z woli członków spółdzielni wyrażonej zgodnymi uchwałami walnych zgromadzeń,

zapadających większością 3/4 głosów, na dwóch kolejnych walnych zgromadzeniach, w odstępie co najmniej dwóch tygodni,

 na podstawie uchwały zarządu związku rewizyjnego lub Naczelnej Rady Spółdzielczej - na podstaw e art. 114 prawa spółdzielczego i art. 11 ustawy z dnia 30.08.199'1. r. o waloryzacji udziałów członkowskich w spółdzielniach i zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 83 poz. 373) - w przypadkach gdy:

 działalność spółdzielni wykazuje rażące i uporczywe naruszanie przepisów prawa lub statutu,

 spółdzielnia co najmniej od roku nie prowadzi działalności gospodarczej. Aspekty finansowo-księgowe likwidacji jednostek gospodarczych. Zarządzenie (decyzja) o likwidacji jednostki gospodarczej powinno zawierać przede

wszystkim:  wskazanie podstawy prawnej likwidacji,  określenie jednostki gospodarczej podlegającej likwidacji, - wyznaczenie likwidatora,  określenie terminu zakończenia działalności produkcyjnej, usługowej, handlowej itp.

jednostki gospodarczej. Likwidacja jednostki gospodarczej powinna być dokonywana ,na podstawie planu, który

ma za zadanie określić cel i sposób postępowania likwidacyjnego. Plan likwidacji obejmuje w szczególności:

 program upłynnienia środków trwałych i obrotowych, sposób zaspokojenia zobowiązań wobec wierzycieli,

 plan finansowy likwidacji, określający źródła pokrycia kosztów zakończenia działalności gospodarczej i kosztów procesu likwidacji. Do planu likwidacji, w zależności od celu i sposobu jej przeprowadzenia oraz stopnia

zaawansowania procesu likwidacji, powinny być załączone wykazy charakteryzujące aktualny stan przebiegu procesu likwidacji, a w szczególności:  wykaz upłynnionych środków obrotowych oraz wykaz stanu środków obrotowych do

upłynnienia,

docsity.com

 wykaz zaspokojonych zobowiązań wpisanych na listę i wykaz stanu zobowiązań do zaspokojenia,

 wykaz ściągniętych należności oraz wykaz stanu należności nie zrealizowanych do czasu sporządzania planu,

 wykaz środków trwałych i wyposażenia zagospodarowanych (sprzedanych, wydzierżawionych itp.) oraz wykaz stanu środków trwałych i wyposażenia do zagospodarowania, wraz z wnioskami dotyczącymi sposobu i form tego zagospodarowania.

W związku z decyzją o postawieniu jednostki gospodarczej w stan likwidacji, zachodzi potrzeba i obowiązek, wynikający z § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 stycznia 1991 r. (Dz. U. Nr 10, poz. 35 z późniejszymi zmianami) zamknięcia ksiąg rachunkowych na dzień poprzedzający dzień otwarcia likwidacji.

Zasady zamknięcia ksiąg rachunkowych, jak i sporządzenia bilansu, są analogiczne do obowiązujących w zakresie zamknięć rocznych z tym, że na podkreślenie zasługuje:  konieczność przeprowadzenia pełnej inwentaryzacji aktywów i pasywów jednostki

gospodarczej i nadanie jej charakteru inwentaryzacji zdawczo-odbiorczej,  ustalenie wartości aktywów i pasywów oraz wyniku finansowego, stosownie do zasad

określonych w rozdziale IV powołanego rozporządzenia Ministra Finansów - w celu właściwego rozgraniczenia wyników finansowych działalności przed i w okresie likwidacji jednostki gospodarczej.

Likwidator powinien zwrócić szczególną uwagę na to, czy w bilansie sporządzanym na dzień poprzedzający dzień otwarcia likwidacji, zapasy rzeczowych środków obrotowych (materiałów, towarów, wyrobów gotowych i produkcji w toku) zostały wykazane z respektowaniem zasad ostrożnej wyceny aktywów. Oznacza to, że ich wartość nie powinna być wyższa od wynikającej z cen sprzedaży netto. Sprawozdanie z likwidacji likwidator przedstawia osobie prawnej lub fizycznej, która podjęła decyzję o likwidacji:  w celu wydania decyzji co do uznania jednostki gospodarczej za zlikwidowaną  wraz z aktem dotyczącym likwidacji (akta mogą być również przekazane jednostce

wskazanej przez tę osobę). Po zakończeniu likwidacji jednostki gospodarcze mają obowiązek zawiadomić właściwy

dla ich siedziby urząd skarbowy, o miejscu przechowywania zbiorów dokumentacji księgowej.

docsity.com

IV. PROCES UPADŁOŚCI

Upadłość. Dochodzenie wierzytelności w drodze egzekucji jest uzasadnione i celowe w sytuacji, w której wartość majątku dłużnika wystarcza na zaspokojenie wszystkich należności. Problemy powstają wówczas, gdy długi przewyższają wartość majątku dłużnika, a jednocześnie stanowią sumę wierzytelności kilku wierzycieli. W takiej sytuacji egzekucja może doprowadzić do pokrzywdzenia niektórych wierzycieli. Wynika to z różnych okoliczności, zwłaszcza z faktu, że wierzyciel, który pierwszy uzyskał tytuł wykonawcy może wcześniej od pozostałych wierzycieli wszcząć egzekucję i zaspokoić swe należności w pełnej wysokości.

Pozostali wierzyciele w tym wierzyciele, którzy nie mają tytułu wykonawczego lub których wierzytelność nie jest jeszcze wymagalna, mogą już wcale nie uzyskać zaspokojenia swych należności wobec braku majątku dłużnika albo uzyskać niewielką kwotę wobec niewielkiej wartości majątku pozostałego po pierwszej egzekucji.

Egzekucji nie mogą wszcząć wierzyciele, których wierzytelność nie jest wymagalna. Na przykład pożyczka udzielona z 2-letnim terminem spłaty w zasadzie nie może być dochłodzona przed upływem terminu spłaty poszczególnych rat. Gdyby zatem jedynym sposobem zaspokojenia wierzycieli była egzekucja sądowa z poszczególnych składników majątkowych dłużnika, wówczas istniałoby niebezpieczeństwo że wierzytelności wymagalne dopiero w przyszłości nie zostaną w ogóle zapłacone w wypadku bankructwa dłużnika.

Tym i podobnym niebezpieczeństwom ma zapobiec postępowanie upadłościowe. Aktualnie jest ono uregulowane w rozporządzeniu Prezydenta RP z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe (jednolity tekst: Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512), zamieszczone pod poz. 1 niniejszego zbioru.

Postępowanie upadłościowe może być wszczęte wyłącznie w stosunku do dłużnika będącego podmiotem gospodarczym. Istota postępowania upadłościowego - w pewnym uproszczeniu - sprowadza się do tego, że w wyniku ogłoszenia upadłości następuje objęcie całego majątku dłużnika w zarząd przez syndyka ustanowionego przez sąd, a następnie sprzedaż tej majątkowej masy upadłościowej. W wyniku sprzedaży jest dokonywany równomierny podział uzyskanej kwoty wśród wszystkich wierzycieli, którzy zgłosili swe wierzytelności do tego postępowania. Postępowanie upadłościowe prowadzi zatem także do egzekucji, nazywanej egzekucją u n i w e r s a 1 n ą albowiem odmiennie niż egzekucja sądowa jest skierowana zawsze do całego majątku dłużnika.

Bankructwo. Uwzględniając powyższą zasadę dość powszechnie utożsamia się upadłość z bankructwem. Nie jest to w pełni ścisłe. Ogłoszenie upadłości nie jest bowiem jedyną drogą do bankructwa. Jeżeli bowiem przez bankructwo rozumiemy niewypłacalność dłużnika, to upadłość jest tylko jedną z konsekwencji bankructwa. Dłużnik może okazać się niewypłacalnym już w czasie zwykłej egzekucji (sądowej lub administracyjnej). Nawet bez wszczęcia takiej egzekucji może okazać się, że zarówno wszczęcie takiej egzekucji, jak i ogłoszenie upadłości jest niecelowe albowiem brak majątku przez dłużnika nie pozwala

docsity.com

zaspokoić nawet kosztów postępowania. Dlatego stosownie do art. 13 Prawa upadłościowego sąd może oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli majątek dłużnika o c z y w i ś c i e nie wystarcza nawet na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego. W takiej sytuacji zbankrutowany podmiot gospodarczy - gdy jest osobą prawną - ulega likwidacji w trybie przewidzianym w przepisach ustrojowych danego rodzaju osoby prawnej: spółka handlowa - w przepisach Kodeksu handlowego, przedsiębiorstwo państwowe - w przepisach ustawy o przedsiębiorstwach państwowych, spółdzielnia - w przepisach Prawa spółdzielczego, bank - w Prawie bankowym, przedsiębiorstwo ubezpieczeniowe - w ustawie o działalności ubezpieczeniowej. Jeżeli podmiotem gospodarczym jest osoba fizyczna likwidacja polega na trwałym zaniechaniu prowadzenia działalności gospodarczej. W takiej sytuacji wierzycielom nie pozostaje w zasadzie nic innego jak spisać swe wierzytelności w ciężar strat chyba że może ona być dochłodzona od innych osób, np. od członków zarządu spółki kapitałowej ze względu na działania lub zaniechania godzące w interes wierzycieli spółki, od poręczycieli itd.

Utożsamianie upadłości z bankructwem nie jest też w pełni adekwatne ze skutkami ogłoszenia upadłości. Wprawdzie regułą jest, że postępowanie upadłościowe prowadzi do likwidacji majątku masy upadłościowej, to jednak do tej reguły istnieje istotny wyjątek. Zgodnie z art. 171 Prawa upadłościowego upadły może w tym postępowaniu zawrzeć układ z wierzycielami nie uprzywilejowanymi. Zawarcie układu i jego zatwierdzenie oznacza, że postępowanie upadłościowe osiągnęło swój cel. Realizacja celu postępowania upa- dłościowego poprzez układ nie wymaga, likwidacji podmiotu gospodarczego i sprzedaży majątku masy upadłościowej. Gdy mowa o bankructwie trzeba również zwrócić uwagę na jego szczególnie groźną dla prawidłowego kształtowania się stosunków gospodarczych postać, a mianowicie umyślne doprowadzenie do bankructwa celem pokrzywdzenia wierzycieli. Aktualnie przepisy naszego prawa karnego nie przewidują tego rodzaju odrębnej kategorii przestępstwa. Przewidywał ją natomiast dawniej nasz Kodeks karny z 1932 r. w art. 274: "Kto w celu pokrzywdzenia wie- rzycieli doprowadza do tego, że nastąpiła jego niewypłacalność lub ogłoszono jego upadłość - podlega karze więzienia do lat 5". Wobec braku obecnie takiej normy prawnej takie działanie podmiotu gospodarczego i jego organów można by obecnie kwalifikować jedynie jako przestępstwo oszustwa (art. 205 obowiązującego Kodeksu karnego). Przepis ten brzmi: "Kto w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia w błąd albo wy- zyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 5 lat".

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome