Pedagogika specjalna - Notatki - Pedagogika specjalna - Część 2, Notatki'z Pedagogika specjalna. University of Warsaw
Polanski_R
Polanski_R4 March 2013

Pedagogika specjalna - Notatki - Pedagogika specjalna - Część 2, Notatki'z Pedagogika specjalna. University of Warsaw

PDF (530.2 KB)
10 strona
1000+Liczba odwiedzin
Opis
Notatki odnoszące się do historii pedagogiki specjalnej, definicja pojęcia niepełnosprawności.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 10
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

11

9.12.2005

Ludzie niepełnosprawni w kontekście sytuacji trudnej Przeżywanie niepełnosprawności w kwestii indywidualnej dotyka sfery fizycznej, psychicznej

i społecznej. Inne są problemy jednostek niepełnosprawnych niż grup społecznych

niepełnosprawnych.

Przezwyciężenie tej niepełnosprawności wymaga podjęcia jakichś działań, jest to proces

rehabilitacji – nie zawsze efekt jest efektem pożądanym. Ważnym czynnikiem w

efektywności rehabilitacji jest udział osób postronnych w ten proces.

Sytuacja trudna jest pojęciem względnym, bo to co dla 1 jest łatwe, dla 2 może być inne.

Inna jest trudność sytuacji osoby, która urodziła się z niepełnosprawnością a inna osoby z

nabytą niepełnosprawnością.

Sytuacja trudna jest sytuacją w której zostaje zaburzona równowaga między warunkami

zewnętrznymi, w których żyje człowiek niepełnosprawny a jego możliwościami (S. Kowalik

1996)

Wymagania, oczekiwania społeczne są warunkowane na potrzeby osób pełnosprawnych.

Obniżone możliwości ludzi niepełnosprawnych w stosunku do wymagań społecznych –

przyczyny powstania sytuacji problemowej.

Kryzys oznacza przejściowy stan nierównowagi wewnętrznej wywołany przez krytyczne

wydarzenie bądź wydarzenia życiowe, wymagający istotnych zmian i rozstrzygnięć.

|

\/

NASTĘPSTWA

docsity.com

12

- obecność ostrego wydarzenia lub stresu

- odczuwanie wydarzenia jako nieoczekiwanego

- spostrzeganie sytuacji jako utraty lub zagrożenia

- doświadczanie negatywnych przeżyć

- poczucie niepewności co do przyszłości

- poczucie utraty kontroli nad własnym życiem

- nagłe naruszenie rutynowych sposobów zachowania – muszą nauczyć się inaczej

funkcjonować

- długotrwały stan napięcia emocjonalnego – powodowane koniecznością nauczenia

się nowych umiejętności a także kwestia percepcji samego siebie, poczucia własnej

wartości, tego jak postrzegają mnie inni

- konieczność zmiany dotychczasowego sposobu funkcjonowania

Niepełnosprawność nabyta

|

\/

wypadek, ---------- Moratorium  człowiek chce przedłużyć pobyt w szpitalu aby być

choroba, chorym a nie niepełnosprawnym (zawieszenie

uraz niepełnosprawności) – ochrona społeczna

| |

\/ | w momencie wyjścia ze szpitala zaczyna się

Początkowa \/ sytuacja trudna

są oni postrzegani Niepewność

jako osoby chore, co będzie dalej?

kiedy leżą w szpitalu |

|

\/

Pytania ???

| |

| |

\/ \/

Co z Dom?

rehab.??

| |

| |

\/ \/

Efekty? Pustka społeczna

| oczekiwania wobec przyszłości

|

\/

Trwałość tych

efektów

Niepełnosprawność wrodzona

Można tu zacząć od moratorium. On nie wie jak wygląda inna rzeczywistość. To trwa do ok.

okresu dojrzewania. Wtedy osoba niepełnosprawna uświadamia sobie dopiero że jest

niepełnosprawna, doświadcza siebie jako osoby niepełnosprawnej. Wtedy te osoby doznają

szoku i pojawia się niepewność i pytania.

docsity.com

13

Rehabilitacja ma pomóc w rozwiązaniu sytuacji trudnej. Pacjent musi dokonać swojej

adaptacji w sferze fizycznej, psychicznej i społecznej – wtedy rehabilitacja może być

efektywna.

Cohn wymienia 5 etapów reakcji na niepełnosprawność:

1. szok – uczucie negatywne, poczucie skrzywdzenia, zaprzeczenie własnemu kalectwu. Występujące zachowania nakierowane na

utrzymanie dotychczasowych celów.

2. oczekiwanie na wyleczenie – niepełnosprawność postrzegana jako przeszkoda możliwa do usunięcia

3. opłakiwanie straty – okres żałoby – dominujące zachowania to agresja i autoagresja, apatia, bierność, depresja. Tu mogą pojawić

się mechanizmy obronne.

4. zachowanie obronne o charakterze neurotycznym (odrzucenie, zaprzeczenie, projekcja, regres, tworzy pozory dobrego

przystosowania) bądź o charakterze zdrowym (pozytywne

nastawienie do pojawiających się problemów, przeformowywanie

celów życiowych, motywacja do radzenia sobie)

5. przystosowanie – uznanie niepełnosprawności jako jednej z cech właściwości organizmu.

Te stadia utrudniają lub ułatwiają przystosowanie fizyczne, psychiczne i społeczne.

Przystosowanie fizyczne – kiedy pacjent przeszedł skutecznie przez leczenie, kompensację,

korekcję, usprawnianie

Przystosowanie psychiczne – kiedy pacjent przeszedł poprzez kolejne etapy przystosowania

do niepełnosprawności:

- rekonstrukcja obrazu samego siebie

- zmiana poczucia swojej hierarchii wartości

- zmiana uczuć jakie do siebie żywi

Przystosowanie społeczne – kiedy pacjent przejdzie przez:

- wycofanie się z poprzedniej roli społecznej

- identyfikacja z nową rolą społeczną

- doskonalenie w nowej roli

- integracja nowej roli z całością ról pełnionych społecznie

Niepełnosprawność

|

\/

Sytuacja kryzysowa

|

\/

Sytuacja trudna

1. utrudnienia

2. deprywacji

3. przeciążenia

4. zagrożenia

1. kiedy niepełnosprawność jest jedynie przeszkodą w działaniu i zaspokajaniu potrzeb np. bariery architektoniczne, komunikacyjne,

społeczne

docsity.com

14

2. w odniesieniu do jednostki niepełnosprawnej pojawia się gdy jednostka pozbawiona jest czegoś co jest potrzebne do normalnego życia, np.

odmowa bycia partnerem

3. kiedy mamy do czynienia z nieadekwatnymi wymaganiami, oczekiwaniami

4. naruszenie cenionych wartości, zwykle naruszenie potrzeb (bezpieczeństwa, siły, osiągnięć, poczucia własnej wartości, zaufania

do siebie i innych, prestiżu, samourzeczywstnienia, miłości)

Czynniki mające wpływ na adaptację do niepełnosprawności:

1. Wiek - trudniej jest zaakceptować niepełnosprawność im się jest starszym. 2. Płeć – kobiety są w gorszej sytuacji, kobieta niepełnosprawna jest podwójnie słaba, bo

jest kobietą (słaba płeć) i do tego niepełnosprawną.

3. Rodzaj i stopień niepełnosprawności – związane to jest ze społeczną percepcją – lepiej jest być niewidomym – ze względu na społeczną percepcję. Im głębsze uszkodzenie

tym możliwości adaptacyjne mniejsze.

4. Okoliczności nabycia niepełnosprawności: - zawiniona

- niezawiniona

Ten czynnik ma krótkotrwały zasięg bo w przyszłości to nie ma znaczenia

5. Model osobowości sprzed zaistnienia niepełnosprawności – łatwiej adaptują się osobowości silne niż osobowości słabe, lękliwe, niepewne.

Bez względu na wymienione czynniki sytuacji trudnej – często sytuacja trudna się zmienia,

bo życie się toczy. Osobę niepełnosprawną dotykającą jedną sytuację trudną w pewnym

momencie mogą napotkać wszystkie rodzaje sytuacji trudnych, gdyż różne rzeczy mogą ją w

życiu napotkać. Nasze sytuacje trudne są przemijające, a u osób niepełnosprawnych nie, bo

np. bariery architektoniczne zostaną.

6.01.2006r.

SPOŁECZNY KONTEKST REHABILITACJI

Można dobrze wyrehabilitować jednostkę niepełnosprawną, ale jest trudno, bo nie ma dla niej

miejsca w społeczeństwie, bo jest niepełnosprawna (np. nie ma dla niej pracy). Są to moce

obniżania efektów rehabilitacji.

Są także moce podwyższania efektów rehabilitacji.

I. Moce obniżające efekt rehabilitacji – praktyki dyskryminacyjne

Dyskryminacja to takie postępowanie wobec ludzi, które charakteryzuje się:

- odmawianiem im równego traktowania lub praw, które przysługują całej zbiorowości

- brakiem merytorycznych podstaw takich działań, arbitralnością zaliczania tych osób do

określonej kategorii społecznej, wobec której formuowane są uprzedzenia społeczne

Grupy mniejszościowe charakteryzują się: (tak są postrzegane przez społeczeństwo)

- odmiennością w wyglądzie

- odmiennością w zachowaniu

docsity.com

15

- o mniejszym statusie społecznym

- poddawanie się praktykom marginalizującym

Niepełnosprawni są trzecią co do wielkości grupą podlegającą marginalizacji (po

kobietach i dzieciach)

Niepełnosprawni stanowią od 14,5 do 19% społeczeństwa.

Niepełnosprawni podlegają wszystkim tym czynnikom dotyczącym grup

mniejszościowych – są inni w wyglądzie, w zachowaniu itd., nie są zrzeszeni w swojej

grupie, wewnątrz niej, dlatego tak łatwo poddają się marginalizacji.

1. Działania dyskryminacyjne (S.Kowal)

Od najsłabszej:

a) Dystansowanie – unikanie bliskich kontaktów, niesienia pomocy b) Dewaluacja – upowszechnianie poglądów o negatywnych właściwościach, w

postaci stereotypów:

a. Ogólnych – odnoszące się do cech przypisywanych całej grupie niepełnosprawnych, wynikają z cech fizycznych, psychicznych, stopnia

izolacji do społeczeństwa ogólnego

b. Szczegółowych – odnoszą się do określonych grup niepełnosprawnych, upowszechnianie poglądów o negatywnych właściwościach

c) Delegitymizacja – negatywny stosunek utrwalony w przepisach prawnych, silniejsze, utrwalone to co w stereotypach, utrwalone prawnie. Musimy tworzyć

prawo, które i równa i chroni. Są przywileje dla niepełnosprawnych, ale społecznie

mogą one nie być akceptowane (np. niepełnosprawni idący do pubu). Przywilej

wymusza określone zachowania. Do końca lat 90. trzeba było złożyć orzeczenie na

studia, że nie ma się widocznych kalectw. Nie przyjmowano osób

niepełnosprawnych na studia. Teraz już tak nie jest. Negatywny stosunek nie jest

już tak bardzo utrwalony w przepisach prawnych.

d) Segregacja – fizyczne izolowanie. Tworzone są i istnieją ośrodki, które oddzielają pełnosprawnych od niepełnosprawnych. Oddzielne szkolenie dzieci niewidomych,

niesłyszących itd. Izolowanie jest uzasadniane ich dobrem, a to nie prawda.

Warunki integracyjne nie są równe warunkom segregacyjnym, są niższe. Przez

segregację to już tylko krok do marginalizacji. Niepełnosprawny nie ma wyboru

np. zawodu.

e) Eksterminacja – unicestwianie jednostek co do których praktyka ta jest stosowana. Jest to zapisane w prawie o aborcji (gwałt, zagrożenie życia, niepełnosprawność

dziecka). Jest to najcięższe działanie dyskryminacyjne.

Dystansowania Dewaluacja

Delegitymizacja

Segregacja

Eksterminacja

docsity.com

16

2. Analiza praktyk dyskryminacyjnych doprowadziła badaczy do wniosku, że te działania prowadzą do takich zachowań, jak:

uprzedzenia społeczne – negatywny stosunek do danej grupy społecznej:

- różna intensywność

- zróżnicowanie grup – różnicowanie to może być w różnym stopniu zależnie

od:

o wieku – starsi mają większe tendencje do uprzedzeń o płeć - kobiety są mniej uprzedzone, jeśli trzeba to zmieniają swoje

zdanie

o pozycja społeczna – im wyższy prestiż społeczny tym mniej uprzedzeń o poziom lęku – im wyższy poziom lęku tym wyższy poziom uprzedzeń o poziom samooceny – im niższy poziom samooceny tym wyższy poziom

uprzedzeń

o inteligencja – im niższy poziom inteligencji tym niższy stopień uprzedzeń. Im rodzice wyżej wykształceni tym trudniej im

zaakceptować swoje dziecko

3. Teorie uprzedzeń społecznych: (2 grupy) a) Sytuacyjna – wywoływane przez określone sytuacje społeczne:

i. Teoria konfliktów sytuacyjnych (M. Sherif, 1961) – uprzedzenia pojawiają się gdy pojawia się konflikt wewnątrzgrupowy, sprzeczność

interesów – grupocentryzm (podnoszenie wartości naszej grupy

względem innej grupy). Są tu zachowania podwyższające wartość

własnej grupy i deprecjonujące inną grupę.

ii. Teoria socjalizacyjna (Eagly, 1983) – powielanie zachowań rodziców przez dzieci, wzorców społecznych (wzorce zachowań

dyskryminacyjnych, dewaluacyjnych)

b) Osobowościowa

i. Teoria tożsamości (Tajfel, 1978) – utrzymanie pozytywnego obrazu samego siebie – podwyższanie prestiżu grupy

ii. Teoria stereotypizacji (Trope, 1989) – skazanie na stereotypu w orientacji rzeczywistości, postępowanie zgodnie ze stereotypami

c) Sytuacyjna i Osobowościowa – spróbowano je połączyć

i. Teoria „kozła ofiarnego” (Girard, 1982) – frustracje i stany związane z frustracją muszą znaleźć ujście, rozładowanie negatywnych emocji,

które mogą być wobec innych ludzi, zwłaszcza słabszych. Poszukanie

ofiary, która się nie będzie broniła przed dyskryminacją

ii. Koncepcja odmiennego ładu społecznego (S. Kowalik, 1993) – szczególna klasa cech odnoszący się do istoty człowieka. Nie ważne

jest to, co będziemy mówić, ale to jakich cech będziemy im ujmować

(niesamodzielny, nieodpowiedzialny – to jest gorsze niż powiedzenie

np. że jest głupi) – to co charakteryzuje człowieka jako człowiek –

poprzez ujmowanie tych cech, nie przyzwalamy na to, aby był on

człowiekiem.

Podsumowując można stwierdzić, że uprzedzenia społeczne utrudniają życie osobom

niepełnosprawnym na 3 różne sposoby:

o Ograniczają możliwości nawiązania satysfakcjonujących kontaktów z pozostałym członkami społeczeństwa

docsity.com

17

o Warunkują tworzenie sytuacji problemowych i uniemożliwiają ich rozwiązanie (zatrudnienie, kształcenie)

o Przyczyniają się do pogłębiania posiadanej dysfunkcjonalności i degradują osoby niepełnosprawne psychologicznie i społecznie

Te praktyki dyskryminacyjne ograniczają efekt rehabilitacji.

W Polsce niepełnosprawni pracujący stanowią 14,5% zatrudnionych, a na świecie –

29,8%. Samotni niepełnosprawni – ponad 50% nigdy nie miało własnej rodziny.

20.01.2006

INTEGRACJA SPOŁECZNA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

Jest duże zagrożenie osób niepełnosprawnych w społeczeństwie. Grupa niepełnosprawna jest

3. co do wielkości grupą mniejszościową.

Cechy przypisywane grupom mniejszościowym:

o Odmienny od powszechnego wygląd o Konsekwentnie odmienne zachowanie o Trudności w obronie przed wykluczeniem społecznym – zgoda z ich strony na to

wykluczanie

WHO: Osoby niepełnosprawne mają prawo do pełnego uczestnictwa w życiu społecznym.

Akty chroniące osoby niepełnosprawne przed wykluczaniem społecznym: 1. Konstytucja 2. Powszechna Deklaracja Praw Człowieka 3. Konwencja Praw Dziecka (Polska przestrzega jej od 1989r.) 4. Światowa Deklaracja Edukacji dla Wszystkich (Polska – 1990r.) 5. Standardowe Zasady Wyrównywania Szans Osób Niepełnosprawnych (1993r.)

One mają chronić prawo wszystkich do uczestnictwa w życiu społecznym, mają chronić

przed społecznym wykluczeniem.

Ważna dlatego jest INTEGRACJA SPOŁECZNA – integrare, integre – łączenie całości z

części.

„Proces kształtowania systemu wyższego porządku z relatywnie samodzielnych systemów

niższego porządku (lub elementów), przy czym tworzące system całości wchodzą w takie

wielostronne zależności, że ich samodzielność i niezależność zostaje zlikwidowana […] w

zależności od rozmiaru i intensywności wielostronnych zależności elementów systemu

posiada on wysoki lub niski stopień integracji” (C.Klaus i M.Buhr, 1964)

WYNIK: System jako całość zintegrowana

CECHY: Nowa jakość, nowe relacje, funkcje, zachowania elementów

lub podsystemów tej całości.

docsity.com

18

Można to uzyskać na dwa sposoby:

Uniformacja – upodobnienie do podstawowej Poszerzenie granic

struktury systemu systemu – tolerancji,

- upodobnienie osób niepełnosprawnych do norm społecznych

pełnosprawnych - uzyskanie przez

- ćwiczenia rehabilitacyjne osoby niepełnospr.

- cel: jak najbliżej normy prawa do relacji

społecznych

- ćwiczenia rehabilitacyjne

- cel: na miarę możliwości

jednostki niepełnosprawnej

ta droga jest niemożliwa w pełni do

zrealizowania, bo musiałoby się to skończyć tak, że

niepełnosprawny stanie się pełnosprawną

jednostką

Obie strony muszą chcieć tej integracji – strona niepełnosprawna i pełnosprawna.

Te dwa kierunki sprawiają, że integracja społeczna jest realizowana na kilka różnych

sposobów – istnieje kilka PŁASZCZYZN INTEGRACJI SPOŁECZNEJ (E.Kobi, 1990):

1. PROCES STAN Integracja jako proces wzajemnego Działania zewnętrzne,

zbliżania: relatywnie niezależne

- powiększenie obszarów styczności (szkoła, od integrowanych

praca) osób:

- kształtowanie pozytywnych postaw -prawne

- powiększenie kompetencji do współdziałania - organizacyjne

- administracyjne

(np. picie wódki w pubie

przez niepełnosprawnego)

2. METODA CEL 1) integracja organizacyjna 1) powiększenie społecznej kompetencji (wspólne mieszkanie itp.) i tolerancji.

2) normalizacja życia osób 2) integracja niepełnosprawnych (tworzenie

warunków analogicznych do

warunków życia osób

pełnosprawnych)

3. PROBLEM INDYWISUALNY PROBLEM SPOŁECZNY - metody treningowe zwiększające - takie zmiany systemów

poziom kompetencji osób npr i instytucji by osoby

do integracji npr nie miały

- ocena stopnia integracyjności problemów z powszechną

jednostki npr akceptacją

docsity.com

19

4. WARUNEK ZADANIE 1) Likwidowanie wszelkich 1) spostrzeganie osób niepełnospr. podziałów: pełospr. – npr. i pełnospr. Jako takich

separacja – integracja samych, nierozłącznych

2) spolaryzowany stosunek elementów całości–npr jako pomiędzy integracją i segregacją cecha, forma bycia wśród

- określenie zdolności i chęci do innych możliwości

integracji – prawo jednostek 2) osiąganie pewnych poziomów

do integracji i etapów integracji

POZIOMY (etapy) INTEGRACJI SPOŁECZNEJ: 1. Instytucjonalny – warunki do zaistnienia procesów integracyjnych

-równouprawnienie prawno – administracyjne

2. Interpersonalny -----------------------------Poziomy integracji odrzucenie – spotkanie np. wysoki

średni spotkanie

niski

brak integracji – odrzucenie

3. Wewnątrzpsychiczny – stopień poparcia dla integracji społecznej; pełnosprawni – niepełnosprawni

WYOBCOWANIE ZBLIŻENIE

PŁASZCZYZNY INTEGRACJI SPOŁECZNEJ (M. Chodkowska, 1997)

o Integracja rodzinna o Integracja lokalna (jednostki i rodziny) o Integracja edukacyjna (przedszkolna, szkolna) o Integracja zawodowa o Integracja na płaszczyźnie wspólnot religijnych o Integracja na płaszczyźnie wspólnoty narodowej

Problem integracji społecznej wynika z celów rehabilitacji.

Do 2013 r. Polska musi przyjąć standardy UE – ochrona przed wykluczeniem osób

niepełnosprawnych z życia społecznego – jeśli państwa nie będą spełniały tych standardów

mogą być postawione przed Trybunałem Konstytucyjnym.

W 1986r. w kształceniu integracyjnym na poziomie przedszkola było 5 osób

niepełnosprawnych. W 1989r. – 10. Teraz na wszystkich poziomach kształcenia – 12437.

Bernstein – środowisko ograniczające

- środowisko stymulujące

Środowisko złożone z takich samych jednostek jest ograniczające (np. szkoły masowe

bez jednostek niepełnosprawnych)

docsity.com

20

Kiedyś 9% było w szkołach specjalnych a 91% albo nie podlegało obowiązkowi szkolnemu

albo uczyło się w szkołach masowych.

W 1990r. zaczęto działać. Zaczęto organizować 3 rodzaje szkolnictwa integracyjnego (na

świecie):

1. integracja włączająca – Anglia, Francja, Włochy – edukacja we wspólnym nurcie 2. integracja edukacyjna (model hamburski) – Niemcy (jako pierwsi), Polska

(zaczerpnęła od Niemiec) – włączenie trójki dzieci niepełnosprawnych do klas szkoły

masowej. Systemem zabezpieczającym jest tu nauczyciel wspomagający. Nie więcej

niż 21 uczniów w klasie.

3. „We wspólnym nurcie” – Szwecja, Finlandia, Dania – zabezpieczeniem jest przygotowanie ucznia w tzw. Klasach przygotowawczych – dla uczniów o

zagrożonym rozwoju – przynajmniej przez rok. Później zespół specjalistów podejmuje

decyzję do jakiej formy edukacji jest najlepiej przygotowany i jaki rodzaj wsparcia

jest mu potrzebny – czy ma być to szkoła masowa, czy klasa specjalna przy szkole

masowej, czy nauczanie indywidualne – ale wtedy też należy do tej szkoły masowej.

Szkoła nie ma prawa nie przyjąć ucznia, ma obowiązek zapewnić mu opiekę.

Polska ustawa z 1993r. (zmieniana, ale nadal obowiązująca) jest dyskryminacyjna (to się w

niej nie zmieniło) – mówi, że dziecko ma możliwość edukacji zintegrowanej – zamieniono tu

prawo na możliwość – szkoła może powiedzieć, że nie ma możliwości, a wcześniej było o

tym że musi przyjąć takie dziecko i zapewnić mu opiekę. Mówi tez ta ustawa o tym, że

dziecko ma możliwość o ile rokuje przechodzenie z klasy do klasy – jest to dyskryminacja –

nie można powiedzieć o każdym dziecku pełnosprawnym czy rokuje, bo nie zawsze są

robione testy gotowości szkolnej, poza tym w edukacji wczesnoszkolnej dziecko nie może

zostać na 2 rok w tej samej klasie, o ile rodzice nie wyrażą takiej woli.

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome