Rynek cukru - Notatki – Analiza rynku - Część 1, Notatki'z Analiza rynku. Rzeszów University
hermiona80
hermiona8018 March 2013

Rynek cukru - Notatki – Analiza rynku - Część 1, Notatki'z Analiza rynku. Rzeszów University

PDF (283.4 KB)
21 strona
10Liczba pobrań
1000+Liczba odwiedzin
Opis
W notatkach omawiane zostają zagadnienia z zakresu analizy rynku: rynek cukru.Część 1
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 21
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

Rynek cukru

Wstęp

Łączna produkcja cukru na świecie w kampanii 2004/2005 wyniosła 145,1 mln ton, w tym:

 z buraka cukrowego 35 mln ton, z czego: Europa 21 mln ton Polska 2 mln ton

 z trzciny cukrowej 110,1 mln ton

Światowa produkcja cukru

24%

76%

burak cukrowy trzcina cukrowa

Cukier buraczany jest obok cukru trzcinowego jedną z dwu najpopularniejszych

odmian cukrów jadalnych spożywanych na świecie. Składa się niemal w całości z sacharozy.

Cukier buraczany, jako gotowy produkt, jest w Polsce nazywany cukrem spożywczym.

Czysty cukier spożywczy konfekcjonowany jest w następujących postaciach:

 cukier biały

 cukier kryształ

 cukier rafinowany

 cukier puder

Cukier spożywczy może być również wzbogacany o dodatki:

 cukier waniliowy

 cukier wanilinowy (nie mylić z waniliowym)

 cukier z pektyną.

Proces produkcyjny

Technologia produkcji cukru z buraków cukrowych w cukrowniach składa się z

kolejnych procesów: pokrojone korzenie (tzw. krajanka) ługuje się wodą w temperaturze 75-

85 °C. Otrzymany w ten sposób sok zawiera ok. 15% cukru. W celu oczyszczenia poddaje się

go najpierw procesowi nawapniania, a następnie saturacji. Po odfiltrowaniu wytrąconych

zanieczyszczeń sok zagęszcza się w wyparkach aż do wykrystalizowania surowego cukru,

który następnie poddaje się rafinacji polegającej na rozpuszczeniu go w wodzie, odbarwieniu

za pomocą węgla aktywnego, powtórnym odparowaniu, odwirowaniu i suszeniu. Odciek,

który pozostaje nazywa się melasą. Zgodnie z polską normą cukier biały zawiera nie mniej

niż 99,80% sacharozy, cukier rafinowany - powyżej 99,85%.

Przy opisie stosuje się następującą terminologię dotyczącą cukru:

Cukier - oznaczenie dla dwusacharydu sacharozy i dla produktów przemysłu

cukrowniczego których głównym składnikiem jest sacharoza.

Cukier biały - krystaliczny cukier wysokiej czystości. Określenie poszczególnych

gatunków cukru białego następuje cyframi arabskimi, np. "cukier biały 1" lub "cukier

biały 2". Dalsze liczby określają gorszą jakość cukru.

Cukier inwertowany - mieszanina równych części glukozy i fruktozy, powstaje przez

hydrolizę sacharozy (inwersja).

Cukier kandyzowany - po specjalnej krystalizacji otrzymany cukier o dużych

kryształach. Krótko: "Kandyz".

Cukier powrotny - gotowe produkty (cukier biały, cukier surowy), które na skutek

niedostatecznej jakości zwracane są do procesu technologicznego.

Cukier surowy - krystalizowany cukier o mniejszej czystości. Jest produktem

końcowym w fabrykach cukru surowego lub produktem pośrednim w fabrykach cukru

białego. Nie dotyczy trzeciego produktu. Określenie następuje według czystości cukru

(np. mączka 1, mączka 2).

Historia cukru

W 1575 agronom francuski Olivier de Serres odkrył i opisał w swej pracy Théâtre

d'Agriculture że buraki posiadają dużą zawartość cukru, lecz jego obserwacje nikogo nie

zainteresowały. Dużo później, w 1747 pruski chemik Andreas Marggraf z Akademii

Berlińskiej zajął się podobnym tematem. Udało mu się wyodrębnić cukier znajdujący się w

korzeniach niektórych roślin okopowych, a między nimi burak okazał się najbogatszy w

cukier. Niestety i te badania nie wzbudziły niczyjego zainteresowania. Czterdzieści lat minęło

nim uczeń Margrafa, Franz Karl Achard, Francuz mieszkający w Prusach, w 1786 opracował

procedurę na przemysłową produkcję i rafinerię cukru z buraka. Wzbudził zainteresowanie

Fryderyka Wilhelma III, który zapewnił pomoc finansową. W 1801 dzięki uzyskanej

pożyczce nabył majątek Konary (wtedy Kunern), na Śląsku, w którym urządził pierwszą

cukrownię. Rok później ruszyła w Konarach pierwsza kampania buraczana. Kiedy Anglicy

dowiedzieli się o wynalazku, zaofiarowali Achardowi prawdziwą fortunę za to by się osiedlił

na stałe w Anglii, opatentował wynalazek i zagwarantował tym wyłączność na nową metodę

elitarnemu gronu. Achard jednak pozostał obojętny na te namowy. Tego samego roku

Jessipow i Blankennagel zbudowali pierwszą w Rosji cukrownię w Aljabiewie w guberni

tulskiej.

W roku 1806 Napoleon Bonaparte podjął decyzję o blokadzie kontynentalnej,

mającej na celu wykluczenie Brytyjczyków z europejskiego rynku. W 1811 wydał dekret o

uprawie buraków na terenie obejmującym 32000 hektarów. Dzięki własnej produkcji cukru

Francja mała się uniezależnić od kolonii. Aby wzmóc produkcję imperator zwolnił

przemysłowców od podatków przez 4 lata. W 1812 Napoleon wydał drugi dekret, z

rozporządzeniem o utworzeniu zakładów naukowych zajmujących się procesem produkcji

buraków. W 1813 w Passy powstała pierwsza francuska cukrownia.

Po upadku Napoleona, do Europy znowu zaczął napływać cukier trzcinowy w dużych

ilościach. Większość cukrowni buraczanych nie wytrzymała presji i prawie wszystkie

zamknięto. Wydawało się, że cukier buraczany przeszedł do historii. Jednak metoda cieszyła

się dalej zainteresowaniem. Inne kraje takie jak: Austria, Czechy, Węgry, Polska i Włochy,

rozpoczęły własne produkcje. W 1826 została uruchomiona pierwsza w Królestwie Polskim

cukrownia w Częstocicach. Nie dość tego metoda przeniosła się także do kolonii. W 1838

powstała pierwsza cukrownia buraczana w Ameryce Północnej.

W międzyczasie zaczęto krzyżować rośliny tak aby uzyskać lepsze wyniki. Od około

1850 produkcja cukru w Europie centralnej na tyle się poprawiła, że zaczęła zagrażać

produkcji cukru z trzciny. Wstrząsnęło to ekonomią kolonii, szczególnie ucierpiały Antyle i

Brazylia. Okazało się, że w Europie można produkować cukier taniej. Od końca XIX wieku

kraje o klimacie umiarkowanym mogły sobie same zapewnić cukier, niezbędny do własnej

konsumpcji.

W latach 1800 - 1900 cukier przestał być rarytasem, stał się artykułem codziennego

użytku we wszystkich klasach społecznych. W 1880 produkcja cukru buraczanego

przekroczyła po raz pierwszy światową produkcję cukru trzcinowego. W roku 1900 produkcja

roczna cukru osiągnęła 11 milionów ton z czego cukier buraczany stanowił 50%. Dziś jest

jednym z najszerzej konsumowanych produktów spożywczych i jednym z najtańszych.

Produkcja światowa od dawna przekroczyła 100 milionów ton rocznie.

Cukier trzcinowy jest obok cukru buraczanego jedną z dwu najpopularniejszych

odmian cukrów jadalnych spożywanych na świecie.

Historia cukru trzcinowego

W tym jak słodki jest sok z trzciny cukrowej pierwsi zorientowali się mieszkańcy

Nowej Gwinei i już ok. 8000 p.n.e. zaczęli ją uprawiać. Później trzcina zawędrowała do

Polinezji, na Filipiny i dotarła też na kontynent azjatycki, do Chin, Indochin i Indii. Produkcję

cukru jako artykułu spożywczego rozpoczęto po raz pierwszy w Indiach ok. 3000 p.n.e. W

sanskrycie cukier nazywał się siakkar lub sarkar (piasek, żwir). Około 1000 p.n.e. w Chinach

żuto kandyzowaną trzcinę. Popularny przesąd mówił, że jest doskonałym środkiem na popęd

seksualny. W jednym z dokumentów pochodzącym z ok. 400 p.n.e. z Indii, wspomina się o

cukrze dodawanym do mleka, budyniu ryżowego, mąki i napoju imbirowego.

W tym czasie w Europie jedynym znanym środkiem słodzącym był miód. Dopiero po

podboju Indii przez Aleksandra Macedońskiego (327 p.n.e.), dzięki jednemu z jego

dowódców, niejakiemu Nearchosowi, dotarła do Europy wiadomość o istnieniu trzciny

rodzącej miód.

Do Rzymu sprowadzano niewielkie ilości, bardzo drogiego cukru, lecz używano go

wyłącznie w celach medycznych. Cukier z Indii nie tylko wędrował na zachód, ale także na

wschód. W IV w. z Bengalu importowano go do Chin. Musiał stawać się coraz

popularniejszy, skoro zaczęto udoskonalać uprawę trzciny cukrowej i produkować cukier w

czystej postaci. Z Indii umiejętność uprawiania trzciny cukrowej przejęli Persowie. Jego

szerszą popularyzację zawdzięczamy Arabom, którzy od VII w. rozprowadzali go po całym

Bliskim Wschodzie. Powstały dzięki nim plantacje w Syrii, Palestynie, Egipcie, Hiszpanii, na

Cyprze, Krecie i Sycylii. Wtedy sanskrycki siakkar przerodził się w arabski sukkar. Od

muzułmanów, ok. 1300, uprawy trzciny i produkcji cukru nauczyli się chrześcijanie.

Podczas gdy na Bliskim Wschodzie cukier stawał się coraz popularniejszy i sięgali po

niego także średniozamożni, w Europie był przez całe Średniowiecze ekskluzywnym

środkiem dla elit, zazwyczaj lekarstwem podawanym w pigułkach, jako remedium na ból

głowy. Największym ośrodkiem handlu cukrem stała się Wenecja. W 1319 rozpoczęto

dostarczać go do Anglii, ówczesna cena, w przeliczeniu na dzisiejszą wartość dolara,

wynosiła ok. 100 $ za 1 kilogram. W 1374 wyruszył pierwszy transport cukru do Danii, a w

1390 do Szwecji. W 1493 Krzysztof Kolumb w drugą podróży do Ameryki zabrał ze sobą

sadzonki trzciny cukrowej. Pierwsza plantacja powstała na Hispanioli (później zwanej Santo

Domingo), a stamtąd uprawa rozprzestrzeniła się powoli w całym Nowym Świecie.

W okresie Renesansu w Europie spożycie cukru było jeszcze niewielkie i wynosiło ok.

1 łyżki na głowę w ciągu roku. W latach 1350-1400 w Anglii kosztował on 10 razy drożej od

miodu. Mimo tak wysokiej ceny produkcja cukru coraz bardziej rosła. Również

Portugalczycy zajęli się produkcją cukru; powstały plantacje na Maderze, Azorach i Wyspie

św. Tomasza i to oni po raz pierwszy wykorzystali do tej pracy niewolników. Wśród nich

dominowali niewypłacalni dłużnicy, skazańcy i Żydzi, którzy nie chcieli się nawrócić na

chrześcijaństwo.

Jednak do XVI w. decydujące znaczenie w przemyśle cukrowniczym miał import ze

wschodu, a nie produkcja własna. Do 1530 w Nowym Świecie prawdopodobnie nie było

więcej niż 12 plantacji. Niemniej już w 1516 z Karaibów wyruszyła do Europy pierwsza

wysyłka cukru, a ok. 1650 na rynku zaczął przeważać cukier właśnie tego pochodzenia.

Głównymi centrami produkcji stały się: Barbados, Jamajka i Kuba, później także Brazylia.

Wszędzie tam wykorzystywano do pracy na plantacjach niewolników pochodzących z Afryki

i po części pracowników najemnych. W roku 1800 całkowita produkcja cukru na świecie

wynosiła 250 000 ton.

Pod koniec XIX w. cukier trzcinowy zaczął tracić swą pozycję na rzecz cukru buraczanego,

aby w roku 1880 zająć drugie miejsce – wówczas to produkcja cukru buraczanego

przekroczyła po raz pierwszy światową produkcję cukru trzcinowego. W 1900 produkcja

roczna cukru osiągnęła 11 milionów ton, z czego cukier buraczany stanowił 50%.

1. Sytuacja na rynku światowym

1.1. Światowa produkcja cukru

W sezonach 2005/06 i 2006/07 nastąpiło zwiększenie światowej produkcji cukru

odpowiednio o 7,9 % i 6,4 %, podczas gdy spożycie cukru na kuli ziemskiej wzrosło zaledwie

o 1,5 % i 2,7 %. W konsekwencji zanotowano istotny wpływ zapasów końcowych, które w

bieżącym sezonie prawdopodobnie wzrosną do 73,1 mln t i będą stanowić 48,8 % rocznej

konsumpcji cukru na świecie, wobec 43,9 % przed rokiem i 42,5 % przed dwoma laty.

Największy wzrost zapasów końcowych przewidywany jest w Azji, z 19,6 mln t w sezonie

2005/06 do 25,0 mln t w sezonie bieżącym, tj. o 27,6 %, w Ameryce Południowej z 14,3 mln t

do 16,4 mln t, czyli o 14,7 % oraz na obszarze Oceanii z 4,0 mln t do 4,3 mln t, tj. o 7,5 %. Na

pozostałych kontynentach zapasy końcowe cukru w sezonie 2006/07 prawdopodobnie

zmaleją.

W Azji w sezonie 2006/07 produkcja cukru (w ekwiwalencie cukru surowego)

wyniesie 57,6 mln t, natomiast spożycie wzrośnie do 64,6 mln t i niedobory do ok. 7 mln t.

Import cukru wystąpi także w Afryce i Europie, odpowiednio 4,2 mln t i 4,3 mln t.

Ameryka Północna i Środkowa jest w zasadzie samowystarczalna. W sezonie 206/07

produkcja cukru wyniesie 20,0 mln t, a spożycie 19,8 mln t.

W sezonie 2006/07 Ameryka Południowa będzie dysponowała nadwyżka 23,3 mln t, a

Oceania 4,0 mln t.

Zmiana wspólnej polityki na rynku cukru w Unii Europejskiej spowodowała spadek

produkcji cukru w Europie, z 29,7 mln t w sezonie 2005/06 do 27,1 mln t w 2006/07, w tym

w krajach Wspólnoty odpowiednio z 21,0 do 17,3 mln t.

Kraje Unii Europejskiej dostarczają ponad połowę światowej produkcji cukru

buraczanego. Spośród nich największymi producentami są: Niemcy, Francja i Polska.

Największymi producentami cukru trzcinowego są Brazylia, Indie, Chiny, Tajlandia i

Australia.

Światowy bilans cukru w mln t cukru surowego Wyszczególnienie 1997/98- 1999/02

200/01- 2002/03

2003/04- 2005/06 2004/2005 2005/2006 2006/2007

Zapasy początkowe 49,6 58,7 65,4 67,1 61,1 64,1 Produkcja 132,8 140,6 145,6 141,0 152,1 161,8 Import 40,9 45,7 50,9 50,8 52,7 49,8 Spożycie 126,4 135,0 143,8 143,9 146,0 149,9 Eksport 43,0 47,9 54,0 53,9 55,8 52,7 Zapasy końcowe 54,0 62,0 64,1 61,1 64,1 73,1 Zmiany produkcji

mln t 7,7 7,8 5,0 -2,7 11,1 9,7 % 6,3 5,9 3,6 -1,9 7,9 6,4

Zmiany spożycia mln t 8,9 8,6 8,8 2,5 2,1 3,9

% 7,2 6,8 6,5 1,8 1,5 2,7 Zapasy końcowe w stosunku do spożycia w % 42,7 45,9 44,6 42,5 43,9 48,8

Światowa produkcja, spożycie i zapasy końcowe cukru surowego

0,0

50,0

100,0

150,0

200,0

97 /98

- 9 9/0

2

00 /01

-02 /03

03 /04

-05 /06

20 04

/20 05

20 05

/20 06

20 06

/20 07

Lata

m ln

to n Produkcja

Spożycie Zapasy końcowe

W okresie ostatnich10 lat w świecie obserwuje się wzrost powierzchni uprawy i

zbiorów trzciny cukrowej a spadek buraków cukrowych. W 2000 r. powierzchnia uprawy

trzciny cukrowej w porównaniu ze średnią za lata 1989/1991 zwiększyła się o 11,3%, a zbiory

o 20,6%, natomiast powierzchnia uprawy buraka cukrowego zmniejszyła się o 25,1%, a

zbiory o 15,7%. Uprawa buraków cukrowych koncentruje się głównie w Europie, zaś poza

nią w USA i Chinach.

Udział Europy w powierzchni uprawy i zbiorach buraków cukrowych wynosi ok.

68%. W Europie dominującą pozycję stanowią kraje Unii Europejskiej, następnie Rosja,

Ukraina, Turcja.

Dominująca pozycje w uprawie i zbiorach trzciny cukrowej z niewielką tendencją

wzrostową w ostatnich latach zajmuje Azja (około 45,6% światowej produkcji i zbiorów w

2000r.). Główni producenci w tym rejonie świata to Indie, Chiny, Pakistan i Tajlandia.

Drugim co do wielkości producentem trzciny cukrowej jest Ameryka Południowa (ok. 31%

światowych zbiorów). Najwięksi krajowi producenci trzciny cukrowej to Brazylia i Indie

(łącznie 50% światowej produkcji).

1.2. Spożycie cukru na świecie

W sezonach 2003/04 i 2004/05 spożycie cukru wzrastało o ok. 1,5 % rocznie. W

sezonie 2006/07 przewidywane jest zwiększenie światowej konsumpcji cukru o 2,7 %.

Wzrost spożycia prawdopodobnie nastąpi na wszystkich kontynentach, największy w Afryce,

o 4,3 % w porównaniu z sezonem poprzednim oraz w Azji o 3,7 %. W Ameryce Północnej i

Środkowej oczekiwane jest zwiększenie konsumpcji o 2,1 % oraz w Ameryce Południowej o

1,7 %. Minimalnie zwiększy się spożycie cukru na obszarze Oceanii, o 0,8 %, a także w

Europie, zaledwie o 0,3 %.

Produkcja i spożycie cukru wg regionów w mln t w 2006/07

Regiony Produkcja Spożycie Nadwyżka lub niedobór Europa 27,1 31,4 -1,6 Afryka 10,5 14,7 -4,0 Ameryka Północna i Środkowa 20,0 19,8 -1,2 Ameryka Południowa 41,0 17,7 23,1 Azja 57,6 64,6 -15,3 Oceania 5,6 1,6 5,1 Ogółem świat 161,8 149,9 6,1

Produkja i spożycie cukru wg regionów w mln t w 2006/07

27,1 10,5

20,0

41,0 57,6

5,6

31,4 14,7 19,8 17,7

64,6

1,6-1,6

-4,0

-1,2

23,1

-15,3

5,1

-20,0 0,0

20,0 40,0

60,0 80,0

E ur

op a

A fry

ka

A m

er yk

a P

ół no

cn a

i Ś

ro dk

ow a

A m

er yk

a P

oł ud

ni ow

a

A zj

a

O ce

an ia

Produkcja Spożycie Nadwyżka lub niedobór

Produkcja i spożycie cukru w Europie w mln ton cukru surowego Wyszczególnienie 2004/2005 2005/2006 2006/2007

Produkcja Spożycie Produkcja Spożycie Produkcja Spożycie Unia Europejska (27) 21,95 18,7 21,03 18,71 17,28 18,7 w tym: Francja 4,5 2,53 4,46 2,55 3,9 2,57 Niemcy 4,77 3,43 4,4 3,41 3,57 3,32 Polska 2,19 1,73 2,23 1,73 1,79 1,73 Wielka Brytania 1,51 2,19 1,46 2,18 1,26 2,2 Holandia 1,13 0,73 1,09 0,73 0,98 0,73 Belgia 1,08 0,61 1,01 0,61 0,93 0,61 Włochy 1,64 1,79 1,28 1,8 0,69 1,81 Hiszpania 1,16 1,36 1,18 1,37 1,15 1,37 Pozostałe kraje UE 3,97 4,33 3,92 4,33 3,01 4,36 Rosja 2,47 6,36 2,83 6,35 3,49 6,35 Turcja 2,14 2,01 2,18 2,05 2,03 2,08 Ukraina 1,96 2,1 2,17 2,16 2,75 2,25 Pozostałe kraje europejskie 1,32 2,05 1,5 2,06 1,58 2,07 Europa ogółem 29,84 31,22 29,71 31,33 27,13 31,45

Udział wybranych krajów w produkcji cukru w Europie

sezon 2005/2006

Ukraina 7%

Rosja 10%

Turcja 7%

UE-27 71%

Pozostałe 5%

sezon 2006/2007

Ukraina 10% Rosja

13%

Turcja 6%

UE-27 65%

Pozostałe 6%

1.3. Ceny cukru na rynku światowym

Najważniejszym elementem systemu regulacji rynku cukru w UE są kwoty produkcji

cukru. Wyróżnia się kwotę A, B i C. Kwota A odpowiada krajowej konsumpcji cukru,

natomiast kwota B, stanowiąca ok. 20% wysokości kwoty A jest przeznaczona na eksport lub

może być wykorzystana na zaspokojenie potrzeb konsumpcyjnych w razie obniżki plonów.

Opłacalność eksportu w ramach kwoty B zapewniają dopłaty. Nadwyżka produkcji cukru

ponad kwotę A i B określana jest jako kwota C. Ta ilość cukru musi być wyeksportowana

ponieważ w przeciwnym wypadku, mogą być nałożone na producenta kary finansowe. Kwota

cukru A i B jest przydzielana przez UE poszczególnym państwom członkowskim. Z kolei

poszczególne ministerstwa rolnictwa rozdzielają kwoty produkcyjne pomiędzy

przedsiębiorstwa zajmujące się produkcją cukru. Na końcu zawierane są umowy pomiędzy

przedsiębiorstwami a plantatorami buraków cukrowych.

Radykalna reforma Wspólnego Rynku Cukru w Unii Europejskiej, a szczególnie

zapowiedź rezygnacji z dotowanego eksportu tego środka słodzącego, spowodowała na

przełomie lat 2005 i 2006 ujawnienie się tendencji wzrostowych cen na rynku światowym.

Ceny cukru surowego wzrosły z ok. 230 USD/t w połowie 2005 r. do ponad 350

USD/t w czerwcu –lipcu 2006 r., tj. po zakończeniu zbioru i przerobu trzciny cukrowej na

półkuli południowej. Ceny cukru białego zwiększyły się z ok. 259 USD/t w maju 2005 r. do

ok. 465 USD/t w lipcu 2006 r.

W sezonie 2006/07 ceny cukru surowego wykazują słaba tendencje spadkowa z ok.

270 USD/t w IV kwartale 2006 r. do poniżej 260 USD/t w I kwartale 2007 r. Równocześnie w

2006 r. przeciętne ceny cukru białego obniżyły się z ok. 471 USD/t w II kwartale do 413

USD/t w trzecim, 379 USD/t w czwartym oraz 337 USD/t w I kwartale 2007 r.

Silniejszy spadek światowych cen cukru surowego niż białego spowodował wzrost

marży przetwórczej z zaledwie 24 USD/t w I kwartale 2006 r. do ok. 80 USD/t w

analogicznym okresie 2007 r. Należy oczekiwać zwiększenia przerobu cukru surowego na

biały, a w ślad za tym wzrostu cen cukru surowego, przy równoczesnym spadku cen cukru

białego aż do zbliżenia światowych cen obu rodzajów cukru do poziomu nieopłacalnego dla

firm rafineryjnych.

W konsekwencji nie można oczekiwać wzrostu światowych cen cukru białego.

Równocześnie ceny tego cukru prawdopodobnie nie obniża się poniżej 300 USD/t, ponieważ

byłoby to niekorzystne dla przemysłu rafineryjnego, stającego się w obecnych warunkach

głównym dostawcą cukru białego na rynku światowym po zaniechaniu dotowanego eksportu

cukru białego z Europy.

Światowe ceny cukru surowego i białego w USD/t w 2006r.

0,0

200,0

400,0

600,0

800,0

1000,0

I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII

cukeir surowy cukier biały

Wszystkie cukrownie w UE rozliczają się z plantatorami na podstawie zawartości

cukru w burakach. O jakości buraków cukrowych świadczy zawarta w nich ilość cukru.

Minimalny poziom cukru w burakach jest zróżnicowany w poszczególnych państwach

członkowskich. Zazwyczaj wynosi 13,5%. Ceny buraków cukrowych zależą od rodzaju

kwoty, w ramach której buraki objęte są kontraktacją. Wyróżnia się cenę podstawową i

minimalną.

Cena podstawowa buraków cukrowych jest kalkulowana w oparciu o cenę

interwencyjną cukru która z kolei wyznacza minimalny poziom ceny cukru przeznaczonego

dla rynku krajowy (kwota A). Cena interwencyjna cukru jest ceną jaką płaci kupujący na

miejscu u producenta (np. hurtownik w cukrowni). Po tej cenie skupowany jest także cukier

przez państwowe organizacje interwencyjne. Na dzisiaj cena podstawowa buraków

cukrowych o zwartości 16% cukru wynosi ok.48 EUR za tonę.

Cena minimalna dotyczy ceny buraków cukrowych z kwoty A i buraków z kwoty B.

Cena buraków w kwocie A równa się 98% ceny podstawowej, natomiast cena buraków z

kwoty B wynosi od 60,5% do 98% ceny podstawowej.

2. Regulacja rynku cukru w Unii Europejskiej

Reforma systemu regulacji rynku cukru rozpoczęła się l lipca 2006r. Nowe regulacje

będą obowiązywać do 30 września 2015 r. Pierwszy rok gospodarczy trwa od l lipca 2006 r,

do 30 września 2007 r., następne - od l października do 30 września.

Główne zasady reformy są następujące:

 zastąpienie ceny interwencyjnej cukru cena referencyjna, która w ciągu trzech lat - do

roku 2009/10 – zostanie obniżona o 36%, do 404,4EUR/t cukru białego,

 wprowadzenie systemu raportowania cen cukru, który pozwala stwierdzić, kiedy cena

rynkowa spada poniżej ceny referencyjnej,

 uruchomienie w powyższych sytuacjach systemu prywatnego magazynowania cukru,

 utrzymanie przejściowo przez cztery lata gospodarcze działań interwencyjnych w

maksymalnej wysokości 600 tys. t cukru rocznie, przy czym cukier jest skupowany po

cenie równej 80% ceny referencyjne z następnego roku,

 stopniowe obniżenie minimalnej ceny skupu buraków cukrowych - do 26,3 EUR/t w

roku 2009/10, przy czym plantatorzy otrzymują rekompensatę w wysokości 60%

poniesionych strat (spadku cen skupu) w latach 2006/07 i 2007/08 oraz 64,2% w

latach 2008/09 i 2009/10,

 utrzymanie systemu rozdziału kwot produkcyjnych cukru pomiędzy państwa

członkowskie UE, przy braku możliwości transferu kwot pomiędzy państwami,

 połączenie kwot cukru A i B w jedna wspólna kwotę, w dotychczasowej wysokości

17,44 mln t oraz rozdzielenie dodatkowej kwoty l mln t (dla Polski -100,6 tys. t) za

jednorazowa odpłatnością 730 EUR/t,

 utworzenie funduszu restrukturyzacyjnego, pochodzącego z opłat

restrukturyzacyjnych wnoszonych przez producentów cukru i izoglukozy,

 udzielanie pomocy restrukturyzacyjnej tym producentom, którzy zrezygnują z

produkcji cukru; w latach 2006/07i 2007/08 pomoc ta wynosi 730 EUR za l tonę

kwoty cukru, co powinno stanowić dużą zachętę do rezygnacji z produkcji.

W roku gospodarczym 2006/07 obowiązują podobne jak w latach poprzednich limity

importu cukru przy zerowych lub obniżonych stawkach celnych. Eksport cukru

pozakwotowego (dotychczasowy cukier C) decyzja Światowej Organizacji Handlu uznano za

niedozwolony. Eksport cukru z dotacja (dotychczasowy cukier B) z 25 krajów Unii

Europejskiej według ustaleń WTO może wynieść maksymalnie 1374 tys. t o wartości 513 mln

EUR.

W celu przywrócenia równowagi na rynku cukru oraz zapobieżenia dalszym zakupom

interwencyjnym (które w roku gospodarczym 2005/06 przekroczyły 1,6mln t) na rok 2006/07

podjęto decyzje o wycofaniu z rynku części cukru kwotowego. Cukier "wycofany" może być

wykorzystany do produkcji przemysłowej (bioetanol chemikalia) lub przechowany i zaliczony

na poczet produkcji następnego roku. W rezultacie łączna kwota cukru który może być

wprowadzony na rynek przez 25krajów Unii Europejskiej została zmniejszona z 17,44mln t

do 15,05 mln t cukru białego, tj, o 13,7%. Polsce kwotę produkcji cukru białego zmniejszono

z 1671,9 tys. t do 1498,0tys. t, tj. o 10,4%.Po dodaniu do tej ilości zakupionej dodatkowo

kwoty cukru w wysokości 99,5 tys. t otrzymujemy ostatecznie 1597,5tys. t cukru, który

może być wprowadzony na rynek w roku 2006/07 jako cukier kwotowy.

Na rok 2007/08 kwoty produkcji cukru w Unii Europejskiej uległy dalszym zmianom

z uwagi na odsprzedaż części kwot do funduszu restrukturyzacyjnego przez niektóre kraje

oraz zakup dodatkowych kwot przez inne kraje. Według stanu z kwietnia 2007 r. łączna

odsprzedaż kwot produkcji cukru, izoglukozy i syropu inulinowego wynosi 2,2 mln t,

natomiast zakup dodatkowych kwot - ok. l mln t. Całkowicie zrezygnowały z produkcji

cukru takie kraje jak Irlandia i Słowenia, a znacznej części swoich kwot zrzekły się m.in.

Portugalia, Włochy i Grecja. Polska nie odsprzedała swojego limitu cukru, lecz - jak juz

podano – zakupiła dodatkowo 99,5 tys. t.

Niski per saldo poziom rezygnacji z limitów produkcji cukru przyczynił się do

podjęcia przez Komisje Europejska decyzji o wycofaniu z rynku części cukru, który mógłby

zostać wyprodukowany w roku 2007/08.Dla krajów, które - podobnie jak Polska - nie zrzekły

się kwot produkcji cukru, współczynnik wycofania cukru wynosi 13,5%podstawowej kwoty.

W przypadku Polski oznacza to możliwość wprowadzenia na rynek w roku 2007/08 1533,2

tys. t cukru, dla Unii Europejskiej 27 krajów – 14587 tys. t. Decyzja o wycofaniu części kwot

cukru została opublikowana jeszcze przed okresem siewu buraków cukrowych, aby

umożliwić ewentualne zmniejszenie produkcji buraków i cukru.

Wybrane założenia reformy systemu regulacji rynku cukru w Unii Europejskiej Wyszczególnienie 2006/2007 2007/2008 2008/2009 2009/2010

Cena referencyjna cukru białego, EUR/t 631,9 631,9 541,5 404,4

Cena minimalna buraków cukrowych, EUR/t 32,9 29,8 27,8 26,3

Opłata produkcyjna, EUR/t - 12,0 12,0 12,0 Opłata restrukturyzacyjna, EUR/t cukru 124,6 173,8 113,3 -

Pomoc restrukturyzacyjna, EUR/t kwoty cukru, której się zrzeczono

730,0 730,0 625,0 520,0

3. Produkcja buraków cukrowych

3.1. Produkcja buraków cukrowych w Unii Europejskiej

W 25 krajach Unii Europejskiej w latach 2001-2005 uprawa buraków cukrowych do

przerobu na cukier zajmowała 2230 tys. ha. Liczba plantatorów buraków cukrowych w 2001

r. wynosiła 376 tysięcy, a w 2005 r. zmniejszyła się do 276 tysięcy. Powierzchnia przeciętnej

plantacji wzrosła w tym czasie z 6,19 ha do 7,81 ha.

Najwyższe plony buraków cukrowych w latach 2001-2005 osiągnęła Francja -

ok.760dt/ha; następnie: Austria i Belgia - 640-650 dt/ha oraz Wielka Brytania, Holandia i

Niemcy - ok. 600 dt/ha. Wśród nowych członków Unii Europejskiej najwyższe plony

buraków cukrowych wystąpiły w Czechach – powyżej 480 dt/ha, na Węgrzech - ok. 450

dt/ha, a w Polsce - 411 dt/ha.

Reforma systemu regulacji rynku cukru w Unii Europejskiej spowodowała obniżkę

powierzchni uprawy buraków cukrowych. W 2006r. w UE-27 powierzchnia ta wyniosła 1831

tys. ha (dane firmy F.O. Licht) i była o 15,7% mniejsza niż w 2005 r. W 2007 r. według

pierwszego szacunku firmy F.O. Licht powierzchnia uprawy buraków cukrowych w UE-27

wynosi 1629 tys. ha i jest o 11% mniejsza niż w 2006 r.

Wybrane informacje o bazie surowcowej przemysłu cukrowniczego Unii Europejskiej Wyszczególnienie 2001/2002 2002/2003 2003/2004 2004/2005 2005/2006

Powierzchnia uprawy buraków cukrowych, tys. ha 2 327,0 2 366,0 2 189,0 2 159,0 2 153,0 w tym: Niemcy 448,0 459,0 444,0 441,0 428,0 Francja 386,0 409,0 361,0 348,0 343,0 Liczba plantatorów, tys. 375,8 346,5 320,3 301,8 275,8 w tym: Niemcy 52,0 50,4 48,2 46,7 46,7 Francja 37,3 37,2 34,0 34,0 32,0 Powierzchnia przeciętnej plantacji, ha 6,2 6,8 6,8 7,2 7,8 w tym: Niemcy 8,6 9,1 9,2 9,4 9,2 Francja 10,4 10,7 10,6 10,2 10,7

Liczba plantatorów buraków cukrowych w UE w tys.

375,8 346,5

320,3 301,8 275,8

0,0 50,0

100,0 150,0 200,0 250,0 300,0 350,0 400,0

2001/2002 2002/2003 2003/2004 2004/2005 2005/2006

Powierzchnia uprawy buraków cukrowych w UE w tys. ha

2 327,0 2 366,0

2 189,0 2 159,0 2 153,0

2 000,0 2 050,0 2 100,0 2 150,0 2 200,0 2 250,0 2 300,0 2 350,0 2 400,0

2001/2002 2002/2003 2003/2004 2004/2005 2005/2006

Powierzchnia plantacji w UE w ha

6,2 6,8 6,8 7,2 7,8

8,6 9,1 9,2 9,4 9,2

10,4 10,7 10,6 10,2 10,7

0,0

2,0

4,0

6,0

8,0

10,0

12,0

2001/2002 2002/2003 2003/2004 2004/2005 2005/2006

przeciętna plantacjia w UE Niemcy Francja

Plony buraków cukrowych w Polsce i wybranych krajach

Kraje Plony w dt z 1 ha 1996-2000 2001-2005

Austria 581 640 Belgia i Luksemburg 578 647 Dania 504 586 Francja 715 758 Holandia 550 590 Niemcy 532 602 Szwecja 434 507 Wielka Brytania 513 585 Włochy 457 431 Czechy 391 486 Polska 377 411 Słowacja 360 433 Węgry 371 448 Rosja 163 232 Ukraina 182 205

3.2. Produkcja buraków cukrowych w Polsce

Spadek liczby plantatorów i powierzchni uprawy

W 2006 r. powierzchnia uprawy buraków cukrowych (stan w czerwcu) według danych

GUS wyniosła 262 tys. ha i była o 8,4% mniejsza niż w 2005r. oraz o 17,3% mniejsza niż w

2001 r. 39% tego areału stanowiła baza surowcowa Krajowej Spółki Cukrowej, pozostałą

cześć -zaplecze surowcowe czterech grup cukrowni posiadających inwestorów zagranicznych.

Liczba plantatorów buraków cukrowych w 2006 r. wynosiła 63,2 tysiąca (dane spółek

cukrowych) i była mniejsza o 11% niż w 2005 r. oraz o 36% mniejsza niż w 2001 r.

Powierzchnia przeciętnej plantacji - 4,15 ha – była o 30% większa niż w 2001 r. Liczba

plantatorów przypadających na 1 czynną cukrownię wynosiła 2 tysiące i była o 43% większa

niż w 2001 r. W 2007 r. łączna liczba plantatorów buraków cukrowych zmniejszyła się do

61,2 tysiąca.

Przewiduje się, że w 2007 r. powierzchnia uprawy buraków cukrowych wyniesie ok.

230 tys. ha.

Liczba plantatorów i powierzchnia plantacji buraków cukrowych w Polsce

Lata

Liczba plantatorów Powierzchnia uprawy ogółem w przeliczeniu ogółem w przeliczeniu

tys. na 1 czynną tys. ha na 1 plantatora cukrownię (tys.) (ha)

1990 383,7 4,9 440,0 1,2 1991 288,6 3,7 361,0 1,3 1992 291,1 3,7 376,0 1,3 1993 295,6 3,8 399,0 1,4 1994 272,7 3,5 400,0 1,5 1995 258,9 3,4 384,0 1,5 1996 259,6 3,4 453,0 1,7 1997 209,9 2,8 419,0 2,0 1998 166,6 2,2 400,0 2,4 1999 137,1 1,8 372,0 2,7 2000 111,9 1,5 333,0 3,0 2001 99,4 1,4 317,0 3,2 2002 91,5 1,4 303,0 3,3 2003 85,9 1,5 286,0 3,3 2004 77,9 1,8 297,0 3,8 2005 70,7 1,8 286,0 4,1 2006 63,2 2,0 262,0 4,2

Powierzchnia uprawy buraków cukrowych w Polsce w tys. ha

384

453 419 400

372 333 317 303 286 297 286 262

0

100

200

300

400

500

1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006

Plony wyższe od średnich wieloletnich

W 2006 r. według danych GUS, plony buraków cukrowych wynosiły 438 dt/ha i były

o 5,3% wyższe niż w 2005r. oraz o 6,6% wyższe od średnich z pięciolecia 2001-2005.

Najwyższe plony, przekraczające 490 dt/ha, wystąpiły w województwach: śląskim (498

dt/ha), warmińsko- mazurskim (494 dt/ha) i podlaskim (493dt/ha), natomiast najniższe,

poniżej 400 dt/ha - w województwach: lubuskim (304 dt/ha), zachodniopomorskim (392

dt/ha) i łódzkim (399 dt/ha).

Zbiory buraków cukrowych w Polsce w 2006 r. według danych GUS wyniosły 11,5

mln t i były o 3,7% niższe niż w 2005 r. oraz o 6,2% niższe od średnich z pięciolecia 2001-

2005.

Zawartość cukru w surowcu ze zbiorów 2006 r. wyniosła 16,80% i była niższa od

średniej z pięciu poprzednich kampanii - 17,41%.

W 2007 r. plony buraków cukrowych mogą być zbliżone do przeciętnego poziomu z

trzech ostatnich lat. Zbiór z powierzchni 230 tys. ha wyniesie ok. 9,8 mln t.

Plony w Polsce w dt/ha

346 394 379 379

338 394

358

443 410 428 416

438

0 50

100 150 200 250 300 350 400 450 500

1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006

Powierzchnia, plony i zbiory buraków cukrowych w Polsce

Lata Powierzchnia uprawy w czerwcu, tys. ha Plony, dt/ha

Zbiory, tys. t

1991-1995 384 328 12614 1996-2000 395 377 14920 2001-2005 298 411 12236

1995 384 346 13309 1996 453 394 17846 1997 419 379 15886 1998 400 379 15171 1999 372 338 12564 2000 333 394 13134 2001 317 358 11364 2002 303 443 13432 2003 286 410 11739 2004 297 428 12730 2005 286 416 11912 2006 262 438 11475

Zbiory buraków cukrowych w Polsce w tys. t

13309

17846 1588615171

1256413134 11364

13432 11739

127301191211475

0 2000 4000 6000 8000

10000 12000 14000 16000 18000 20000

1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006

Ceny skupu niższe niż przed rokiem

W wyniku reformy systemu regulacji rynku cukru zostały obniżone minimalne ceny

skupu buraków kwotowych. W 2006 r, wyniosły one 32,86 EUR/t przy zawartości 16%

cukru, podczas gdy w 2005 r. wynosiły 46,72 EUR/t buraków A (do produkcji cukru kwoty

A) i 32,42 EUR/t buraków B (do produkcji cukru kwoty B). Zbiory buraków przekraczające

wielkość wynikającą z kwoty produkcji cukru są obecnie powiązane z produkcja tzw. cukru

wycofanego, który jest przenoszony na poczet produkcji następnego roku. Tak wiec zapłata

za buraki nadwyżkowe z 2006r. nastąpi w roku 2007.

Średnia cena skupu buraków cukrowych z II półrocza 2006r.wyniosla według GUS

128,60zl/t. Najwyższe ceny uzyskano w województwie lubelskim- 37,90zl/t, świętokrzyskim

- 137,70 zł/t i małopolskim - 132,50 zł/t, natomiast najniższe w województwie warmińsko-

mazurskim - 118,10 zł/t, mazowieckim -118,50 zł/t i podlaskim - 122,20 zł/t.

Średnia cena skupu buraków cukrowych z 2006r. była o 26,5% niższa od ceny z 2005

r., która wynosiła 175,30 zł/t. Ceny skupu innych produktów roślinnych, a zwłaszcza żyta,

pszenicy, rzepaku i ziemniaków uległy w tym czasie zdecydowanej poprawie.

Nowe zasady regulacji rynku cukru przewidują rekompensatę dla plantatorów

buraków cukrowych z tytułu obniżki cen skupu. W 2006r. wyniosła ona 60% poniesionych

strat. W Polsce rekompensaty te wypłacą Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

W okresie od l grudnia 2006r. do 30 czerwca 2007r. plantatorzy otrzymują z ARiMR tzw.

płatność cukrową w wysokości 33,94 zł na tonę buraków cukrowych ze zbiorów 2006 r. Ceny skupu buraków

cukrowych Lata Cena (zł/dt) 1995 8,08 1996 9,10 1997 9,49 1998 9,66 1999 9,98 2000 10,19 2001 11,12 2002 11,21 2003 12,42 2004 18,70 2005 17,53 2006 12,88

Ceny skupu buraków cukrowych

8,08 9,10 9,49 9,66 9,98 10,19

11,1211,21 12,42

18,70 17,53

12,88

0,00

5,00

10,00

15,00

20,00

1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006

Lata

Ce na

w z ł/d

t

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome