Nieznajomość prawa szkodzi - Notatki - Prawo - Część 1, Notatki'z Prawo. University of Zielona Góra
ares_89
ares_8920 March 2013

Nieznajomość prawa szkodzi - Notatki - Prawo - Część 1, Notatki'z Prawo. University of Zielona Góra

PDF (330.2 KB)
25 strona
287Liczba odwiedzin
Opis
Notatki obejmują tematy z zakresu prawa: nieznajomość prawa szkodzi. Część 1.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 25
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

Ignorantia Iuris Nocet” – Nieznajomość prawa szkodzi Literatura: 1. W. Górski, K. Wesołowski „Elementy prawa. Wstęp do prawa cywilnego” 2003 r. 2. W. Siuda „Elementy prawa dla ekonomistów” 2002 r. 3. Z. Szczurek „Prawo cywilne” 2000 r. 4. A.Wolter „Prawo cywilne” 5. W. Czachórski „Zobowiązania” 6. Z. Radwański „Zobowiązania” 7. K. Kruczalak „Umowy w obrocie handlowym” Źródło prawa Ustawa z dn. 23.IV.1964 r. Kodeks cywilny, Dz. U. Nr 16 poz.93 z późniejszymi zmianami. PLAN WYKŁADÓW I. Elementarne wiadomości o prawie (zagadnienia ogólne, pojęcie prawa, norma prawna –

budowa, rodzaje norm, kolizja norm prawnych w czasie i przestrzeni)

II. Źródła prawa (charakter aktów prawnych: ustawy, rozporządzenia, zarządzenia, uchwały, tryb ustawodawczy, publikacja aktów prawnych, stosowanie prawa)

III. System prawny – podział prawa na gałęzie (charakter prawa konstytucyjnego, pracy, administracyjnego, karnego, procesowego, międzynarodowego)

IV. Charakter prawa cywilnego (źródła prawa cywilnego, charakter prawa cywilnego, kodeks cywilny, zwyczaje, zasady współżycia społecznego)

V. Stosunek cywilno - prawny (podmioty i przedmioty stosunku cywilno - prawnego) VI. Czynności prawne (zdarzenie cywilno – prawne, klasyfikacja czynności prawnych, zawarcie

umowy, formy czynności prawnych, wady oświadczenia woli)

VII. Przedstawicielstwo, terminy (pełnomocnictwo, prokura, obliczanie terminów, przedstawicielstwo roszczeń, terminy przedawnienia, terminy zawiłe)

VIII. Prawo rzeczowe czI (własność, posiadanie, nabycie i utrata własności, współwłasność, ochrona własności)

IX. Prawo rzeczowe cz.II (użytkowanie wieczyste, ograniczone prawa rzeczowe: użytkowanie, służebność, spółdzielcze prawo do lokalu, hipoteka, zastaw)

X. Pojęcie i struktura zobowiązań (wierzyciel i dłużnik, zobowiązanie solidarne i naprawienie szkody)

XI. Źródła zobowiązań – powstanie zobowiązań (skutki niewykonania zobowiązań, inne przyczyny wygaśnięcia zobowiązania, zmiana po stronie wierzyciela lub dłużnika, ochrona wierzyciela w razie niewypłacalności dłużnika), umowy, czyny niedozwolone, bezpodstawne wzbogacenie

XII. Umowy o przeniesienie własności (sprzedaż, sprzedaż konsumencka, zamiana) XIII. Umowy o korzystanie z rzeczy cudzych (najem, dzierżawa, pożyczka, leasing) XIV. Umowy o świadczenie usług (dzieło, zlecenie, agencja, przewóz)

Wykład 1

PAŃSTWO A PRAWO

ISTOTA PAŃSTWA

Terytorium - na jego terenie funkcjonuje prawo

Ludność - osoby mogą mieć jedno obywatelstwo - osoby prawne mogą mieć jedną siedzibę (w jednym państwie) - (są wyjątki)

Suwerenność - niezawisła władza

Państwo:  Służy wspólnym interesom obywateli  Reprezentuje interesy społeczeństwa jako całości na zewnątrz  Jest wyposażone w aparat władzy i administracji  Posiada monopol na stanowienie prawa i stosowanie środków przymusu PRAWO - zespół norm postępowania wydanych lub usankcjonowanych przez państwo, zagwarantowanych przymusem państwowym Pierwsze prawo: 1. Kodeks Hammurabiego 2. Prawo 12 tablic (Prawo Rzymskie)

PRAWO (ze wzgl. na jego powstanie)

Zwyczajowe - normy zwyczajowe wykształcone przez praktykę zostają usankcjonowane przez organy państwowe - np. Wlk. Brytania – nie ma kodeksów, ani konstytucji, prawo oparte na precedensach (prawomocny wyrok jest prawem, które wykorzystuje się w następnych procesach)

Stanowione - normy pochodzą od upoważnionych organów państwowych - np. większość krajów europejskich

Do zewnątrz - władztwo nad ludnością na danym terytorium

Na zewnątrz - niezależność wzgl. innych państw w stosunkach międzynarodowych

RODZAJE NORM PRAWNYCH

Nakazujące - np. uiszczenie podatku, ruch prawostronny

Zakazujące - np. zabijania człowieka, kradzieży, fałszerstwa

Zezwalające - np. zawarcia małżeństwa, możliwość apelacji

CHARAKTER NORMY PRAWNEJ 1. Generalny (do nieokreślonej z góry liczby podmiotów) 2. Powszechny (do wszystkich osób, znajdujących się w danej sytuacji) 3. Abstrakcyjny (nie wskazuje imiennie konkretnej osoby) 4. Szczególny (ograniczeni adresaci) Inne reguły postępowania niebędące normami prawnymi:  Normy religijne  Normy obyczajowe  Normy moralne  Normy etyki zawodowej

BUDOWA NORMY PRAWNEJ Hipoteza – określa w sposób ogólny, abstrakcyjny sytuację, która wywołuje skutki prawne zawarte w dyspozycji Np., „kto zabija drugiego człowieka...”

Dyspozycja – wskazuje właściwą regułę postępowania w danej sytuacji Np. „....zobowiązany jest do naprawienia tej szkody”

Sankcja – określa ujemne skutki, jakie pociągnie za sobą niezastosowanie się do dyspozycji np. „...podlega karze pozbawienia wolności”

 Penalizująca – utożsamiana z karą (w prawie karnym)  Egzekucji – ma na celu zapewnienie doprowadzenia do stanu poprzedniego, przy

pomocy przymusu państwowego; np. ściąganie długów  Nieważności – powoduje nieważność czynności prawnej tak jakby jej nie było; np.

sprzedaż nieruchomości bez poświadczenie notariusza

NORMA PRAWNA - podstawowy element prawa

 Reguła postępowania wynikająca z przepisów prawnych wydanych lub usankcjonowanych przez państwo, zagwarantowana przymusem państwowym

 Wskazuje, w jaki sposób dany podmiot powinien zachować się w określonej sytuacji

PRZEPIS PRAWNY - to zawarta w akcie normatywnym wypowiedź wyodrębniona w pewną zamkniętą całość (artykuł, paragraf, ustęp, zdanie...) - może pokrywać się z normą prawną, zawierać pewne jej człony lub kilka norm i odwrotnie

OBOWIĄZYWANIE NORM PRAWNYCH

Względne (dyspozytywne) - przyznają adresatom swobodę w kształtowaniu treści stosunku prawnego – zawarte w dowolny sposób (umowa niepisana, zawarta bez rozmowy itp.)

Bezwzględne (imperatywne) - nie zezwalają adresatom na swobodne ustalanie treści – zawarte w konkretny sposób (np. pisemne umowy u notariusza, terminy przedawnień)

Postanowienia umowne stron mają pierwszeństwo nad przepisami względnie obowiązującymi.

KOLIZJA PRZEPISÓW PRAWNYCH - stosunek prawny uregulowany jest kilkoma przepisami, które się wzajemnie wykluczają

I. W czasie 1. Zasada w RP – akt prawny wchodzi w życie 14 dni po opublikowaniu 2. Uchylenie aktu normatywnego przez klauzulę derogacyjną, upływ czasu, bądź przez „desuetudo”

– niestosowany akt umiera śmiercią naturalną 3. Przepisy międzyczasowe: przejściowe, wprowadzające 4. Zasady:

- „lex retro non agit” – prawo nie działa wstecz - „lex posterior derogat priori” – zasada późniejsza usuwa zasadę wcześniejszą

II. W przestrzeni 5. Ustawa z dn. 12.Xi.1965 r. Prawo prywatne międzynarodowe Dz. U. Nr 46, poz. 290 6. źączniki (kryteria ze względu na które stosuje się dane prawo)

 Personalne: obywatelstwo, miejsce zamieszkanie, siedziba osoby prawnej  Przedmiotowe: miejsce położenia rzeczy, dokonania czynności prawnej  Subiektywne:, gdy strony wybierają prawo  Obiektywne: inne łączniki

Wykład 2

ŹRÓDŁA PRAWA

W większości krajów źródłem prawa jest prawo stanowione.

AKTY PRAWNE - wyraz woli państwa (ogólny lub indywidualny)

Akty normatywne o Są źródłami prawa

Akty nienormatywne o Nie są źródłami prawa o Są decyzjami organu państwa w

konkretnej sprawie (np. wyroki sądu, decyzje administracyjne)

- akt organu państwa lub innego upoważnionego· 2)podmiotu, wydany na podstawie konstytucyjnie· lub ustawowo przyznanych uprawnień skierowany· do określonych adresatów

 W Polsce podmiotem upoważnionym do wydawania aktów prawnych jest Sejm

 Cechą charakterystyczną wyższych aktów prawnych jest preambuła ŹRÓDŁA PRAWA wg art. 87 Konstytucji RP z 1997 r.  Konstytucja (ustawa zasadnicza)  Ustawa  Ratyfikowana umowa międzynarodowa  Rozporządzenie  Akty prawa miejscowego (obowiązują na obszarze działania organów, które je ustanowiły) Nie są źródłami prawa sensu stricte: - uchwały - zarządzenia - kodeksy Ustawa regulująca bardzo Szczególnie jedną gałąź prawa

USTAWA  Akt prawny ogólny  Powszechnie obowiązujący  Uchwalany przez parlament  Inne akty prawne muszą być zgodne z ustawą

- nie obowiązują powszechnie; 5 np. Uchwały Sejmu w sprawach personalnych, Zarządzenia w ramach ministerstw, resortów

 Ustawa zwykła może być uchwalona w każdej sprawie zgodnie z wolą większości deputowanych w parlamencie

 Niektóre sprawy zastrzeżone są wyłącznie do regulacji przez ustawy (np. zmiana konstytucji, ustawa budżetowa, regulacja ustroju i zakres działania samorządu terytorialnego, określenie sytuacji prawnej obywatela, zwłaszcza w zakresie jego obowiązków)

 Przyjęta przez Sejm ustawa i podpisana przez Prezydenta RP jest publikowana w Dzienniku Ustaw RP

SZCZEGÓLNE CECHY USTAWY ZASADNICZEJ  Normuje ustrój społeczny, polityczny i gospodarczy państwa, strukturę organów władzy i

administracji oraz samorządu, zakres ich kompetencji oraz prawa i obowiązki obywatelskie

 Akt hierarchicznie wywyższony, żaden inny akt nie może być w sprzeczności z konstytucją

 Do uchwalenia zmiany konstytucji potrzeba większości ⅔ głosów.

ETAPY LEGISLACJI 1. Inicjatywa ustawodawcza - mają ją: Prezydent, Rząd, posłowie (min. 15), Senat, obywatele (min. 100 tys.)

2. Złożenie projektu do laski marszałkowskiej 3. Czytania sejmowe (przez posła sprawozdawcę) I CZYTANIE o Przeprowadza się je na posiedzeniu Sejmu (te ważniejsze, np. konstytucja) lub właściwej

przedmiotowo komisji sejmowej o Obejmuje uzasadnienie projektu przez wnioskodawcę, debatę w sprawie ogólnych zasad projektu

oraz pytania posłów i odpowiedzi wnioskodawcy o Kończy się: odrzuceniem projektu lub nadaniem mu właściwego biegu (skierowanie do komisji,

ewentualne poprawki)

II CZYTANIE o Obejmuje przedstawienie Sejmowi sprawozdania komisji o projekcie ustawy, debatę oraz

zgłaszanie poprawek, uzupełnień wniosków mniejszości o Gdy nie ma poprawek – III Czytanie o Gdy zgłoszono ponownie poprawki – projekt wraca do komisji o Projekt pilny – tylko 2 czytania III CZYTANIE o Komisja przedstawia dodatkowe sprawozdania, poprawki i wnioski, po których odbywa się

głosowanie, w którym można: 1. Odrzucić projekt w całości 2. Głosować nad poprawkami 3. Przyjąć projekt w całości i przekazać do Senatu

PROCES LEGISLACYJNY (łac. lex, legis = prawo) - proces tworzenia przez organy państwowe i samorządowe aktów prawnych powszechnie obowiązujących na danym terenie - w Polsce procedura legislacji jest ściśle określona przez konstytucję i regulamin Sejmu

4. Zatwierdzenie przez Senat o Senat może

1. Odrzucić ustawę 2. Uchwalić poprawki 3. Przyjąć bez zmian

o Gdy w ciągu 30 dni nie zostanie podjęta uchwała, to przyjmuje się, że Senat nie wniósł poprawek o Gdy Senat odrzuci ustawę lub wniesie poprawki to są one przyjęte w Sejmie, jeśli nie zostaną

odrzucone bezwzględną większością głosów

5. Podpisanie przez Prezydenta RP o Prezydent podpisuje ustawę (ma 21 dni) o Zarządza ogłoszenie jej w Dzienniku Ustaw o Dodatkowe kompetencje - odmowa podpisania – VETO - wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z konstytucją - przekazanie do ponownego uchwalenia

6. Publikacja w Dzienniku Ustaw o Zasada w RP – akt prawny wchodzi w życie 14 dni po opublikowaniu o Ustawa może przewidzieć inny termin – „vacatio legis” (odpoczywanie ustawy)

 Może być wydane tylko na podstawie konkretnego upoważnienia zawartego w ustawie  Przez organ państwowy upoważniony do wydawania rozporządzeń, wskazany w ustawie  Musi służyć wykonaniu ustawy

AKTY PRAWNE NIŻSZEGO RZĘDU ZARZĄDZENIA - mają moc obowiązującą tylko po linii administracyjnej - nie mogą dotyczyć praw i obowiązków obywateli, niepodlegających administracyjnie· organowi państwowemu

UCHWAŁY - podejmowane kolegialnie 1. Akty normatywne, jak np. regulatory 2. Decyzje indywidualne i konkretne, niebędące aktami normatywnymi (powoływanie i

odwoływanie) PUBLIKATORY (Dzienniki promulgacyjne)  Dziennik Ustaw

- ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego itp.  Monitor Polski

- uchwały organów kolegialnych, zarządzenia premiera i ministrów, postanowienia o charakterze nienormatywnym

 Dziennik Urzędowy - wydawane w poszczególnych resortach

 Dziennik Urzędowy Województwa - uchwały Sejmików, Rad Gminy, zarządzenia wojewody

ROZPORZĄDZENIE  Akt normatywny niższego rzędu niż ustawa, wydawany przez naczelny organ władzy

wykonawczej na podstawie konkretnego upoważnienia zawartego w ustawie w celu jej wykonania

 W Polsce rozporządzenia wydają: Prezydent, Rada Ministrów, premier, ministrowie

STOSOWANIE PRAWA  Posługiwanie się przez organy publiczne przepisami prawa w celu ustalenia konsekwencji prawnych zdarzeń

sądy powszechne komisje izby dyscyplinarne morskie sądy trybunał polubowne ORGANY stanu administracja trybunał państwowa konstytucyjny sądy administracyjne PRZESTRZEGANIE PRAWA - postępowanie, zachowanie adresatów normy prawnej, które jest zgodne z obowiązującym systemem prawa ETAPY STOSOWANIA PRAWA 1. Ustalenie stanu faktycznego 2. Kwalifikacja prawna – wyszukania normy prawnej odnoszącej się do danego stanu faktycznego 3. Subsumcja – podciągnięcie udowodnionego stanu faktycznego pod określoną normę prawną 4. Wnioskowanie i wydanie decyzji

WYKŁADNIA PRAWA – interpretacja prawa Czynności zmierzające do ustalenia właściwego znaczenia normy prawnej

o Ustalenie woli ustawodawcy o Dostosowanie do stosunków społeczno – gospodarczych o Uelastycznienie przepisów o Zakaz stosowania wykładni niezgodnej z literą prawa („contra legem”)

KRYTERIA PODZIAŁU WYKŁADNI

I. Ze względu na podmiot {kto dokonuje wykładni}  Autentyczna – organ, który wydał (minister)  Legalna – organ, któremu zlecono (prezydent, sąd najwyższy)  Praktyczna – organ stosujący prawo (sądy powszechne, sąd najwyższy)  Doktrynalna – naukowe

II. ze względu na metodę {jaką dokonuje się wykładni}  Słowna (gramatyczna, językowa) – analiza struktur językowychTeleologiczna (celowościowa) – określenie celu, dla którego normy wydanoSystematyczna – określenie znaczenia normy prawnej przez jej miejsce w systemie prawaHistoryczna – analiza za pomocą materiałów historycznych (uzasadnienie)

III.Ze względu na wynik  Rozszerzająca – rozumiemy normę szerzej niż to wynika z jej brzmieniaźcieśniająca – węższe rozumienie normyStwierdzająca (adekwatna) – rozumiemy normę dokładnie tak samo jak wykładnię słowną

Wykład 3

PRAWO CYWILNE  Reguluje stosunki majątkowe (a w mniejszym stopniu osobiste) między osobami fizycznymi

i prawnymi  Ma charakter powszechny (dotyczy każdego, nie można go uniknąć, jak np. prawa karnego) CECHY PRAWA CYWILNEGO  Normy mają charakter majątkowy (w niewielkim stopniu dot. sfery osobowej – wolności itd.)  Zasada równości podmiotów stosunku cywilno – prawnego  Normy mają charakter względnie obowiązujący (dyspozytywny)  Wyjątki – zasada swobody umów (można je zawierać w dowolny sposób), ale w granicach

przepisów bezwzględnie obowiązujących) PODZIAŁ PRAWA CYWILNEGO 1. Część ogólna 2. Prawo rzeczowe – reguluje własność i inne prawa związane z rzeczami 3. Prawo zobowiązań – reguluje umowy i inne zobowiązania 4. Prawo spadkowe – reguluje sprawy majątkowe na wypadek śmierci 5. Prawo rodzinne i opiekuńcze – uregulowane osobnymi przepisami, nie ma go w kodeksie

cywilnym

ŹRÓDŁA PRAWA CYWILNEGO W POLSCE Po zjednoczeniu ziem polskich obowiązywały 3 systemy prawne, częściowo ujednolicone po I wojnie światowej. Prawo cywilne ujednolicone zostało dopiero po II wojnie światowej – ustawa z dn. 23.IV.1964 r. KODEKS

Księgi

Tytuły

Rozdziały

Artykuły (1087)

Paragrafy

INNE USTAWY REGULUJĄCE PRAWO CYWILNE  Ustawa o księgach wieczystych i hipotece  Kodeks spółek handlowych  Ustawa o przedsiębiorstwach państwowych  Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych  Prawo spółdzielcze  Ustawa przewozowa  Ustawa o działalności ubezpieczeniowej itd.  Prawo zwyczajowe w Polsce nie odgrywa większego znaczenia. Funkcjonuje natomiast

w Polsce zwyczaj.

Zwyczaj – wykształcony przez stałą praktykę pewien sposób postępowania w pewnych środowiskach, który w tych grupach uznawany jest za obowiązujący.

KLAUZULA GENERALNA – element przepisu prawnego, który przez użycie przepisów ogólnych, niedookreślonych ma na celu osiągnięcie elastyczności w stosowaniu prawa, np.:

 Zasady współżycia społecznego - zasady postępowania przyjęte w danym społeczeństwie odzwierciedlające zasady etycznego i uczciwego postępowania

 Art.5 Kodeksu Cywilnego „Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno- gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.”

 Społeczno – gospodarcze przeznaczenie prawa

 Niegodziwość STOSUNEK PRAWNY - stosunek społeczny regulowany przepisami prawa, z którego wynikają dla zainteresowanych....... STOSUNEK CYWILNO – PRAWNY - stosunek zachodzący między równymi prawnie stronami stosunku społecznego, regulujący kwestie majątkowe i osobiste Elementy stosunku cywilno – prawnego: 1. Podmiot  Stosunek cyw.-praw. Musi mieć, co najmniej 2 podmioty  Są to osoby fizyczne i prawne  Strony stosunku mogą ulegać zmianie – przejęcie długu, użyteczność, wierzytelność, zbywalność

(prawa niezbywalne: pierwokup, alimenty)  Zdolność prawna – zdolność do bycia stroną stosunku cyw.-praw. 2. Przedmiot  Jest to określone zachowanie podmiotu zobowiązanego (np. umowa sprzedaży)

3.Treść (prawa i obowiązki)  Jest to obiekt, do którego to zachowanie się odnosi – rzeczy, dobra  Np. treść prawa własności – prawo do rozporządzania, korzystania z rzeczy i inni nie mogą w to

ingerować

RZECZ wg kodeksu - przedmiot materialny - dobra samoistne - elementy przyrody na tyle wyodrębnione, że mogą to być dobra samoistne - nieruchomości: grunty/ budynki, części budynków, lokale (tylko, gdy przepis szczególny tak

stanowi, inaczej są częścią składową gruntu, a właścicielem jest właściciel gruntu)

RZECZY Oznaczone, co do tożsamości Posiadają indywidualne, Niepowtarzalne cechy

Oznaczone, co do gatunku Rzeczy, których zakres wskazuje Na przynależność do danego rodzaju

 Część składowa rzeczy – wszystko to, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia,

bez zmiany znaczenia (różne od przemijalnego użytku)

 Przynależności – rzeczy ruchome potrzebne do korzystania z rzeczy innej zgodnie z jej przeznaczeniem;.......... nie może być przynależnością rzecz, która nie należy do właściciela rzeczy głównej (np. klucz i szafa)

 Pożytki  Naturalne

- płody rolne  Cywilne

- dochody, które ta rzecz przynosi na podstawie stosunku cywilno-prawnego

PRZEDSIĘBIORSTWO wg Kodeksu Cywilnego  Zespół składników materialnych i niematerialnych, zorganizowany w określony sposób, w celu

prowadzenia działalności gospodarczej  Obejmuje

- nazwę przedsiębiorstwa - własność nieruchomości, materiałów i ruchomości, urządzeń, wyrobów - prawa, patenty, koncesje majątkowe, prawa autorskie, księgi - wszystkie rzeczy materialne i niematerialne

Wykład 4

PRAWO PODMIOTOWE  Przyznana i zabezpieczona przez normę prawa cywilnego możność, (ale nie nakaz)

postępowania w określony sposób

 Jest zabezpieczone przepisami prawa

 Może przekształcić się w roszczenie – oczekiwanie od osoby, aby zachowywała się w określony sposób

OSOBY FIZYCZNE Zdolność prawna  Zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków (występowanie w charakterze strony

stosunków cywilno-prawnych)  Ma ją każdy człowiek od chwili urodzenia do śmierci  W szczególnych przypadkach prawa przyznawane są dzieciom nienarodzonym (np. mogą

dziedziczyć, jeśli były poczęte w chwili otwarcia spadku i urodziły się żywe)

Uznanie za zmarłego o Tylko osoba, która zaginęła (nie ma pewnej informacji czy żyje) o Może dokonać tego tylko sąd o Po 10 latach od końca roku kalendarzowego, w którym mieliśmy jakąkolwiek informację, że ta

osoba żyje, (gdy ta osoba ma >70lat – po 5 latach) o Nie wcześniej niż po upłynięciu 23 roku życia osoby o Okoliczności szczególne (np. katastrofy) – okres może ulec zmianie o Sąd wyznacza prawdopodobną datę – osobę uznaje się za zmarłą w tym dniu o Skutki uznania za zmarłego są takie same jak w przypadku normalnej śmierci o Stwierdzenie uznania za zmarłego można uchylić tylko gdy ta osoba się odnajdzie  Miejsce zamieszkania - może je mieć każda osoba fizyczna - jest to miejscowość, gdzie ta osoba faktycznie przebywa z zamiarem stałego pobytu - miejsce zamieszkania dziecka jest zawsze miejscem zamieszkania rodziców (wyjątek: ustalane·.Przez sąd opiekuńczy, gdy nie można ustalić m.z. rodziców) - miejsce zamieszkania może być tylko jedno!

Zdolność do czynności prawnych  Możliwość nabywania praw i obowiązków własnym działaniem i we własnym imieniu  Gdy osoba nie może podejmować działań, robi to za nią jej przedstawiciel (np. rodzic)

1.Pełna zdolność do czynności prawnych  Osoby pełnoletnie (ukończyły 18 rok życia oraz kobiety, które w wieku 16 lat zawarły związek

małżeński za zgodą sądu opiekuńczego)  Może dokonywać wszelkich czynności z zakresu prawa cywilnego  Ma zdolność procesową – możliwość występowania samodzielnie przed sądem

2.Ograniczona zdolność do czynności prawnych  Osoby małoletnie powyżej 13 roku życia; osoby częściowo ubezwłasnowolnione; osoby, co, do

których toczy się proces o ubezwłasnowolnienie i której wyznaczono doradcę  Do ważności czynności prawnych wymagana jest zgoda przedstawiciela ustawowego (może być

wyrażona po czasie)  Samodzielnie decydują o zarobionych pieniądzach i rzeczach przekazanych mu przez opiekuna

(np. kieszonkowe)  Gdy małoletni nie posiadają rodziców, ustanawia się nad nimi kuratora

3.Brak zdolności do czynności prawnych  Osoby małoletnie poniżej 13 roku życia; osoby całkowicie ubezwłasnowolnione  Czynności dokonane są nieważne  Dzieciom wyznacza się opiekuna a nie kuratora  Nie mogą samodzielnie występować przed sądem

Ubezwłasnowolnienie a) Całkowite - choroba psychiczna, niedowład umysłowy, inne zaburzenia natury psychicznej (alkoholizm,

narkomania itd.) - następuje, gdy osoba nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem - może nastąpić po ukończeniu przez osobę 13 roku życia - skutki:  Brak zdolności do czynności prawnych  Nie może zawrzeć związku małżeńskiego  Nie przysługuje mu władza rodzicielska, co do dzieci

b) Częściowe - choroba psychiczna, niedowład umysłowy, inne zaburzenia natury psychicznej – o łagodniejszym

przebiegu (potrzebują pomocy do prowadzenia spraw życiowych) - skutki  Ograniczona zdolność do czynności prawnych  Do zawarcia małżeństwa potrzebują zgody sądu opiekuńczego

* orzeczenia te mogą być uchylane lub zmieniane OSOBY PRAWNE  Są to jednostki organizacyjne, które mogą występować jako samodzielny podmiot prawa

cywilnego na podstawie szczególnych przepisów

 Należą tu: - przedsiębiorstwa państwowe, - stowarzyszenia, - partie polityczne, - związki zawodowe, - uczelnie, - organizacje religijne, - gminy itd.

Osoby prawne wg Kodeksu Cywilnego - Skarb Państwa - takie jednostki organizacyjne, którym przepisy przyznają osobowość prawną

 Osoby prawne są podmiotem w prawie cywilnym, ale nie np. w karnym, czy w innych (częściowo)

 Osoby prawne powstały w XIX w., w czasie rozwoju handlu

Elementy osoby prawnej:  Element ludzki – pracownicy  Element majątkowy  Element organizacyjny – struktura  Cel, (dla którego powstała)

 Osoba prawna może powstać na drodze: - decyzji założycieli (umowy) - aktu państwowego (np. uczelnie)

 Każda osoba prawna: - działa na podstawie statutu - wpisywana jest do właściwego rejestru  wtedy nabywa osobowość prawną - ma zdolność prawną, (ale w ograniczony sposób) - musi posiadać organy (np. rektor, zarząd, rada nadzorcza) - może posiadać pełnomocnika – działa w jej imieniu, na jej zlecenie, ale nie jest jej organem - ustaje w przypadku zlikwidowania, podziału, połączenia z inną

Przedsiębiorca  Osoba fizyczna lub prawna lub inna forma organizacyjna, która prowadzi działalność

gospodarczą, zawodową we własnym imieniu; w obrocie gospodarczym funkcjonuje pod firmą

Firma – jest tworem niezbywalnym (nie można jej sprzedać)  Przedstawicielstwo - przedstawiciel wykonuje czynności w imieniu i na rachunek osoby, którą reprezentuje

Przedstawicielstwo ustawowe  Przedstawiciel ma upoważnienie do działania w ustawie (np. przedstawicielem ustawowym

dziecka jest rodzic, opiekun prawny, kurator)  Jest konieczny, aby osoby pozbawione lub o ograniczonej zdolności do podejmowania

czynności prawnych mogły istnieć

Pełnomocnictwo  Powstaje na skutek oświadczenia mocodawcy

Ogólne – do podejmowania wszelkich czynności  Szczególne – do dokonywania jednej czynności  Rodzajowe – do dokonywania czynności określonego rodzaju

 Może być odwołane; wygasa w momencie śmierci jednej ze stron  Procesowe – upoważnienie do zastępowania osoby w postępowaniu sądowym (krewni,

adwokat, radca prawny, organizacja społeczna, pracownik przedsiębiorstwa)  Prokura – pełnomocnictwo udzielone przez przedsiębiorcę, który podlega wpisowi do rejestru

przedsiębiorców (pełnomocnikiem jest prokurent) - musi być ujawniona w rejestrze - obejmuje umocowanie do działania przed sądem oraz do prowadzenia innych działań

związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa

Wykład 5

CZYNNOŚĆ PRAWNA

 Musi to być taki przejaw woli osoby fizycznej lub prawnej, który w sposób dostateczny odzwierciedla zamiar wywołania skutku prawnego

 Oświadczenie woli może mieć formę każdego zachowania, które odzwierciedla ten zamiar (nawet milczenie)

* testament – własnoręcznie napisany akt notarialny  Elementy czynności prawnej

1° Oświadczenie woli 2° Przepisy regulujące stosunki cywilno-prawne 3° Zasady współżycia społecznego 4° Ustalone zwyczaje

 Oświadczenie woli jest ważne: o Na piśmie – od momentu dostarczenia do adresata o Publicznie – z chwilą wypowiedzenia go

 Oświadczenie woli może być odwołane, ale wywołuje skutek tylko wówczas, gdy odwołanie doszło do osoby wcześniej lub równo z oświadczeniem woli

 Art.64 Prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek danej osoby do złożenia oznaczonego oświadczenia woli, zastępuje to oświadczenie.

PODZIAŁ CZYNNOŚCI PRAWNYCH

Jednostronne  Do ich dokonania wystarcza

oświadczenie woli jednej strony;  Np. wypowiedzenie umowy,

sporządzenie testamentu, udzielenie pełnomocnictwa, wystawienie weksla

Dwustronne  Konieczne jest złożenie

oświadczenia woli przed wszystkie strony (nie zawsze tylko dwie)

 Np. wszystkie umowy

Rozporządzające

 Od razu wywołują skutek w postaci przeniesienia prawa, zniesienia prawa lub obciążenia prawa majątkowego

 Zmniejszenie się aktów po stronie osoby, która te czynności wykonuje

 Np. darowizna rzeczy

Zobowiązujące  Zobowiązują do dokonania

rozporządzenia w przyszłości  Np. umowa przedsięwzięcia

Odpłatne

 Osoba, która dokonuje rozporządzenia swoim prawem dostaje zapłatę (ekwiwalent)

 Np. umowa o dzieło

Nieodpłatne  Nie następuje ekwiwalent  Np. umowa darowizny, pożyczka,

przeniesienie własności, użyczenie

CZYNNOŚĆ PRAWNA  Osoba fizyczna lub prawna zmierza do ustanowienia zmiany lub zniesienia stosunku

cywilno-prawnego poprzez złożenie oświadczenia woli;

I

II

III

Konsensualne  (łac.) konsensus = zgoda, porozumienie,

umowa  Samo złożenie oświadczenia woli  Reguła – jest nimi większość umów

Realne  Obok oświadczenia woli wymagane

jest wydanie rzeczy  Np. umowa przechowania

Kauzalne

 (łac.) klauza = cel  Do dokonania czynności prawnej

konieczne jest porozumienie stron, co do celu gospodarczego umowy, ważności umowy

 Np. sprzedaż, darowizna

Abstrakcyjne  Ważne bez względu na to, jaki cel

przyświeca każdej ze stron  Np. wystawienie weksla

PRZESŁANKI WAŻNOŚCI CZYNNOŚCI PRAWNEJ - warunki ważności czynności prawnej, jej skuteczności Strona czynności prawnej musi posiadać zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych

(może być ograniczona czasowo) Czynność prawna musi być zgodna z przepisami prawa (ustawą) Zgodność z zasadami współżycia społecznego Zachowanie określonej formy, o ile przepisy nie zakładają jej nieważności Oświadczenie woli musi być złożone w sposób wolny od wad

WAŻNOŚĆ – wg przepisów Bezwzględna

Najostrzejsza sankcja Czynność prawna jest nieważna Nie wywołuje skutków prawnych Np. czynność prawna sprzeczna z ustawą,

zasadami współżycia społecznego, niezdolność osoby prawnej do czynności prawnej, nie ma formy, wady oświadczenia woli - tzw. pozorność

Względna Oświadczenie woli złożone pod wpływem

błędu lub groźby Czynność prawna nie jest nieważna z mocy

samego prawa, ale może zostać unieważniona w wyniku aktywnego działania strony (może się uchylić od skutków prawnych)

WADY OŚWIADCZENIA WOLI 1° Brak świadomości lub swobody w powzięciu decyzji lub wyrażeniu woli Oświadczenie woli jest bezwzględnie nieważne (z mocy samego prawa) Np. osoba chora psychicznie, z niedorozwojem, pod wpływem środków odurzających, pod silną

presją, pod wpływem nacisków, tortur

2° Pozorność o Obie strony są zgodne, co do tego, że czynność prawna nie będzie wywoływała żadnych

skutków lub wywoływała inne skutki, tzw. ukryte o Czynność prawna „pozorna” jest bezwzględnie nieważna, a „ukryta” – względnie nieważna o Np. darowizna pod pozorem sprzedaży, zaniżanie wartości rzeczy sprzedawanej 3° Błąd, co do treści czynności prawnej Czynność prawna jest względnie nieważna – osoba może uchylić się od skutków swojego

oświadczenia, pod warunkiem, że:

IV

V

+ błąd musiał być wywołany przez adresata oświadczenia woli + adresat wiedział o błędzie lub z łatwością mógł go zauważyć + musiał to być błąd istotny (kształtujący treść)

Np. kupno rzeczy podrobionej, pomyłka w kwocie Podstęp – szczególny rodzaj błędu

+ czynność prawna również jest względnie nieważna + np. zatajenie wady produktu, cofnięcie licznika

4° Groźba o Składający oświadczenie woli był pod przymusem psychicznym, groźby, która mogła być

spełniona, wymuszono na nim złożenie oświadczenia woli o Czynność prawna jest względnie nieważna o Wyjątek: testament – czynność prawna bezwzględnie nieważna Uchylenie się od oświadczenia woli: (w wypadku błędu lub groźby) Złożenie oświadczenia na piśmie Maksymalnie w ciągu roku po wykryciu błędu Maksymalnie w ciągu roku po ustaniu stanu zagrożenia groźbą  Oświadczenie woli należy tak interpretować, jak wymagają tego zasady współżycia

społecznego, ustalone zwyczaje, biorąc pod uwagę okoliczności w jakich powstawało

 Należy brać pod uwagę zgodność stron, cel, zamiar, stosowne brzmienie Np. forma pisemna: - tekst - sformułowania - rokowania czy znajomość

ZAWARCIE UMOWY  Do zawarcia umowy może dojść na trzy sposoby – na drodze oferty, przetargu lub rokowań OFERTA Oświadczenie woli jednej ze stron – oferenta, które kierowane jest do adresata – oblata, zawiera

ono propozycję zawarcia umowy z przedstawieniem warunków tej umowy Np. cena na bluzce w sklepie Zawarcie umowy – przyjęcie oferty przez oblata Oferent jest związany swoją ofertą Jeśli w ofercie zawarty jest termin, to po jego upłynięciu oferent nie jest już tą ofertą związany Poprawki adresata do oferty – to już nowa oferta, w której następuje zamiana ról, oblat staje się

oferentem PRZETARG Są dwa rodzaje przetargów:

 Ustne – aukcje, licytacje  Pisemne – konkursy ofert

Organizatorem jest adresat Do przetargu zgłaszają się oferenci, a oblat wybiera najlepszą ofertę Przetargi mogą być

 Ograniczone – specjalnie zaproszeni oferenci  Nieograniczone – oferentem może być każdy

Każdy przetarg musie być poprzedzony ogłoszeniem, zawierającym czas, miejsce, przedmiot i warunki przetargu

Przetargi na zamówienia publiczne reguluje ustawa o zamówieniach publicznych  Etapy przetargu:

 ogłoszenie organizatora  składanie ofert  wybór adresata lub brak wyboru

ROKOWANIA (negocjacje) strony negocjują warunki umowy, aż dojdą do porozumienia FORMA CZYNNOŚĆI PRAWNEJ

Zwykła  ustna  zawierana w sposób ....?

Szczególna  pisemna  zawiera datę pewną (potwierdzoną

urzędowo)  sporządzona w formie aktu notarialnego  może być zawarta drogą elektroniczną

Skutki prawne niedochowania formy: Ad solemnitatem forma pod rygorem nieważności nieważność czynności prawnej np. darowizna – musi być aktem notarialnym

pełnomocnictwo – pisemne, a nie ustne przejęcie długu – tylko pisemne

Ad probationem do celów dowodowych czynność prawna jest ważna, ale utrudnione jest dowodzenie przed sądem art.74

Ad eventum forma zastrzeżona do wywołania określonych czynności prawnych np. umowa najmu lokalu – pisemna musi być ponad rok, ustna na czas nieokreślony

Wykład 6

PRAWO RZECZOWE

Przedmiotem prawa rzeczowego może być rzecz istniejąca (nie przyszła ani nie przeszła) i zindywidualizowana (wyodrębnione z większej masy – np. nie 10 kg z 1 tony). Nie są rzeczami: - dobra niematerialne - prawo - energia - części składowe rzeczy - złoża minerałów - masa majątkowa występująca w obrocie jako pewna całość (np. przedsiębiorstwo, gospodarstwo) PODZIAŁ RZECZY

I. Nieruchomości

 gruntowe - część pow. ziemskiej  budynkowe  lokalowe - części budynków

Ruchomości

 wszystkie inne (nie ma definicji)

Różnice: - przeniesienia własności - zasiedzenia - zrzeczenia się własności o Niektóre stosunki prawne mogą dotyczyć tylko nieruchomości (np. dożywocie) lub tylko

ruchomości (np. pożyczka).

II. oznaczone co do tożsamości wykazują cechy indywidualne

(np. samochód)

oznaczone co do gatunku odpowiadają tylko pewnym cechom

rodzajowym (np. zboże, tekstylia)

RZECZY – to takie dobra, które:  Są materialnymi częściami przyrody,  mają charakter samoistny (są na tyle wyodrębnione, że mogą być w obrocie traktowane jako

dobra samoistne), * są rzeczami pieniądze, choć ich wartość nie wynika z właściwości fizycznych, lecz z gwarancji,

jakie zapewnia państwo, * rzeczami są tylko przedmioty.

 Rzeczy składają się z części składowych, które nie mogą być odrębnym przedmiotem prawa własności – nie mogą należeć do inne osoby niż cała rzecz  co zostało z gruntem połączone dzieli los tego gruntu. Jest to zasada bezwzględnie obowiązująca.

PRAWA RZECZOWE

 mają one charakter bezwzględnie obowiązujący  stosunki prawno rzeczowe wywierają skutek na wszystkich uczestników tych stosunków

CECHY PRAWA RZECZOWEGO

 bezpośrednia władza uprawnionego nad rzeczą – osoba uprawniona może korzystać wprost z rzeczy sobie poddanej

 prawa rzeczowe nie polegają na obowiązku czynnych świadczeń na rzecz uprawnionego, a jedynie na obowiązku nienaruszania jego prawa

 korzystają z zasady pierwszeństwa przed prawami i roszczeniami osobistymi, natomiast w razie kolizji między prawami rzeczowymi, prawa te są realizowane wg kolejności odpowiadającej ich pierwszeństwu

 prawa rzeczowe są ściśle związane z rzeczą, tzn. mogą być realizowane bez względu na to w czyim ręku dana rzecz się znajduje

PODZIAŁ PRAW RZECZOWYCH

I. Bezterminowe (wieczyste) - jego czas trwania nie jest z góry określony, * np. własność nieruchomości

Terminowe - jego czas trwania jest z góry określony, * np. użytkowanie wieczyste

II. Niezwiązane - mają byt niezależny

Związane - mogą przysługiwać podmiotowi innego

prawa (głównego) * np. służebność gruntowa – związana z

prawem własności

III. Samodzielne (samoistne)

Niesamodzielne (akcesoryjne) - nie mogą powstać ani istnieć bez innego

prawa * należą tu tylko: hipoteka, zastaw – związane

z wierzytelnością

IV. Zbywalne - można je przenieść na inną osobę

Niezbywalne - ich celem jest zaspokojenie potrzeb jednej

osoby * należą tu: użytkowanie, służebność osobista

V. Odpłatne - ustanawia się je za wynagrodzeniem * tu: użytkowanie wieczyste,

spółdzielcze prawo do lokalu

Nieodpłatne - ustanawia się je bez wynagrodzenia

VI. Podzielne - może należeć do kilku osób i każdej

przysługuje część ułamkowa prawa, którą może samodzielnie rozporządzać

* prawo własności, użytkowanie wieczyste, użytkowanie

Niepodzielne - nawet, jeśli należą do kilku osób to nie

następuje wyodrębnienie samodzielnych uprawnień

* hipoteka, służebność

PRAWA RZECZOWE – 3 GRUPY 1. własność

2. użytkowanie wieczyste

3. ograniczone prawa rzeczowe

 lista praw rzeczowych jest zamknięta, nie można powołać nowych WŁASNOŚĆ a) strona pozytywna – uprawnienia, które składają się na prawo własności jako prawo

podmiotowe

 kodeks wskazuje pewne uprawnienia podstawowe (art. 140 K.C.)  prawo do korzystania z rzeczy

do posiadania rzeczy do używania rzeczy do pobierania pożytków i innych przychodów z rzeczy do dyspozycji faktycznych

do przetworzenia rzeczy do zużycia rzeczy do zniszczenia rzeczy

 prawo do rozporządzania rzeczą do wyzbycia się własności rzeczy

przeniesienie własności na inną osobę zrzeczenia się własności

do obciążenia rzeczy (np. ustanowienie hipoteki, zastawu)

b) strona negatywna – możność wyłączenia przez właściciela ingerencji innych osób w sferę jego prawa

 właściciel korzysta z rzeczy z wyłączeniem innych osób - inne podmioty prawa mają obowiązek nie ingerowania w sferę uprawnień właściciela (nie naruszania prawa własności)

 wyjątkowo można ingerować, np. dla ratowania życia lub zdrowia innej osoby

Wykład 7

Wyznaczniki granic prawa własności o treści ustaw (całe obowiązujące ustawodawstwo) o zasady współżycia społecznego o społeczno-gospodarcze przeznaczenie danej własności

Przeniesienie własności – przejście własności na podstawie umowy  konieczne jest zawarcie 2 umów:

- zobowiązującej do przeniesienia własności - rozporządzającej – przenosi własność i rodzi skutki rzeczowe

 w Polsce obie zawarte są w pierwszej umowie (druga zawarta jest w jej wykonaniu)  przy zawieraniu umowy pod warunkiem lub z określonym terminem potrzebne są 2 umowy –

zobowiązująca z warunkiem i rozporządzająca, zawarta po spełnieniu warunku  nie można przenieść na inną osobę więcej praw niż się samemu posiada

Roszczenia przysługujące właścicielowi  windykacyjne

- właściciel żąda od osoby, która włada jego rzeczą, aby była ona mu wydana  negatoryjne

- przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób niż przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą przysługuje właścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń

POSIADANIE  własność = stan prawny

posiadanie = stan faktyczny PODZIAŁ POSIADANIA

I. Samoistne - człowiek włada rzeczą jak właściciel

Zależne (niesamoistne) - człowiek włada rzeczą, ale nie jest

właścicielem (dysponuje odpowiednim prawem, np. użyczenie)

II. W dobrej wierze - kiedy nam się wydaje, że jesteśmy

posiadaczami - chroni posiadacza

W złej wierze - kiedy wiemy, że nie jesteśmy posiadaczami

dzierżenie – chwilowe posiadanie, ale nie własność (np. przytrzymanie komuś czegoś)

Posiadanie w Polsce jest w lepszej sytuacji. Posiadacz może więcej niż właściciel.

 obowiązuje zasada domniemania – posiadanie jest samoistne i w dobrej wierze

 posiadaczowi trzeba sądownie udowodnić, że to nie jego rzecz

 nie można posiadaczowi zabrać rzeczy (nawet jeśli ją zabrał komuś); ma on wtedy prawo do obrony koniecznej

Obrona konieczna o można użyć przemocy do obrony, gdy:

- zamach jest gwałtowny, bezprawny, bezpośredni, - istnieje związek czasowy między zamachem a obroną (tylko natychmiastowy opór)

o środki obrony koniecznej - muszą być adekwatne do rodzaju ataku - nie można przekroczyć granic obrony koniecznej

o gdy zagarnięto rzecz posiadaną, przemocy można użyć tylko w przypadku ruchomości (osoba, która zagarnęła może uciec; nieruchomość nie ucieknie)

Roszczenie posesoryjne – o zwrot posiadania  proces trwa krótko  sąd bada tylko stan faktyczny – czy osoba posiadała rzecz i czy zabrano jej tę rzecz  aby ustalić stan prawny (własność) trzeba wytoczyć osobny proces (oba procesy nie mogą się

dziać jednocześnie)

 Jeżeli ktoś narusza nasze posiadanie (np. buduje się na naszej działce) możemy wystąpić o wstrzymanie działań, ale tylko na 1 miesiąc od rozpoczęcia działań. Jeśli tego nie zrobimy ten ktoś może nawet wystąpić o przymusowy wykup naszej działki, dowodząc, że jest mniej warta niż jego dom.

UŻYTKOWANIE WIECZYSTE  dotyczy gruntu należącego do skarbu państwa lub gminy  wyznaczane na min. 40 lat; z reguły dawane na 99 lat  na 5 lat przed upłynięciem terminu użytkownik lub jego następcy mogą wystąpić o przedłużenie  użytkowanie wieczyste można sprzedać (a właściciel nie może zaprotestować)  użytkowanie z reguły nie zawiera warunków (w dowolnym celu) – trudno je wtedy rozwiązać

* jeśli użytkowanie zawiera warunki, można je rozwiązać, gdy użytkownik nie wywiązuje się z nich

 za użytkowanie wieczyste trzeba uiszczać roczne opłaty * od opłat można się odwołać (zakwestionować je) do Samorządowego Kolegium

Odwoławczego (i ewentualnie dalej do Sądu); * można też wystąpić o obniżenie opłaty do miasta

 na użytkowaniu wieczystym można założyć hipotekę (która po jego wygaśnięciu przechodzi na inne rzeczy)

 ewentualne roszczenia użytkownika wnosi się do skarbu państwa  po opuszczeniu użytkowania wieczystego mamy prawo do ubiegania się o zwrot nakładów  gdy skarb państwa sprzedaje swoje ziemie użytkownicy wieczyści mają pierwszeństwo (nie

muszą przystępować do przetargu)

OGRANICZONE PRAWA RZECZOWE a) Hipoteka b) Zastaw c) Służebność d) Użytkowanie e) Mieszkania spółdzielcze

 Cechy:  z reguły występuje forma aktu notarialnego  musi być wpis do księgi wieczystej  sprawa pierwszeństwa – prawo rzeczowe ograniczone, wpisane do księgi wieczystej jako

pierwsze, ma pierwszeństwo nad późniejszymi prawami (jeśli są one przeciwstawne)  jeżeli nie wykonuje się swojego prawa przez 10 lat, to ono wygasa

HIPOTEKA kredyt hipoteczny pożyczka hipoteczna

 może być ustanowiona jedynie na nieruchomości

1. umowna – idzie za ziemią, a nie za dłużnikiem – jeżeli sprzedaje się ziemię kilku nabywcom, hipoteka ciąży na każdym z nich (dla każdego w

pełnym wymiarze), ale ten który spłaci dług może dochodzić roszczeń od pozostałych nabywców oraz tego, który dług zaciągnął  tzw. roszczenie regresowe

2. ustawowa (prawna) – musi być wpisana do ksiąg wieczystych (konstytutywny...?)

3. kaucyjna – dotyczy wierzytelności, których nie potrafimy określić – wpis do maksymalnej sumy jaką się

deklaruje

4. przymusowa  gdy nie umówiono się odnośnie wierzytelności

– procedura sądowa – sąd orzeka istnienie wierzytelności, wierzyciel idzie do komornika, który ustanawia hipotekę przymusową

 zabezpieczenie majątku osoby, wobec której toczy się proces (aby pozwany nie pozbył się majątku)

 kiedy wierzyciel odmawia przyjęcia spłaty długu (lub nie można go znaleźć), można złożyć sumę do depozytu sądowego wraz ze zrzeczeniem się wierzytelności z tej sumy

ZASTAW  zabezpieczenie wierzytelności rzeczy ruchomej i prawa jeszcze nie wymaganych  wierzytelność odszkodowawcza – zmienia się, gdy zdarza się np. jakiś wypadek, który powoduje, że osoba nie może pracować (zmienia się wysokość zabezpieczenia)

 zastaw nieprawidłowy – gdy użytkuje się zastaw (np. leasing)  można przenieść wierzytelność bez zastawu, ale nie na odwrót  zastaw obejmuje wierzytelność główną, odsetki, odsetki za przekroczenie terminu i ewentualne

koszty procesu  istnieje zastaw na wierzytelności (prawie), np. poszkodowany może zastawić swoją wierzytelność

wobec sprawcy wypadku

SŁUŻEBNOŚĆ

gruntowa - dotyczy 2 nieruchomości: władającej i obciążonej - służebność wpisana jest do księgi nieruchomości obciążonej - może być ustanowiona, gdy nieruchomość ma utrudniony dostęp do drogi publicznej (wg prawa

każda nieruchomość musi mieć dostęp do drogi)

osobista - dotyczy relacji człowiek – nieruchomość obciążona - istnieje, gdy człowiek nie ma prawa do gruntu - jest niezbywalna - może po śmierci przejść na najbliższą rodzinę, która została wcześniej wprowadzona na tą

nieruchomość - można zasiedzieć nieruchomość – gdy bez umowy, przez 10-20 lat korzysta się z cudzej

nieruchomości, a właściciel nie protestuje

UŻYTKOWANIE  nie mylić z użyczeniem (tamto jest bezpłatne)  to korzystanie z rzeczy i z reguły możliwość pobierania z niej pożytków (nic nie oddaje się

właścicielowi)  użytkownik powinien działać zgodnie z zasadami gospodarki (np. zachować substancję rzeczy)  jest niezbywalne  po jego wygaśnięciu strony mogą wnosić roszczenia (tylko przez 1 rok)

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome