Kształcenie kompetencji nadawczych i odbiorczych z zakresu wyższych form wypowiedzi - Notatki - Gatunki dziennikarskie, Notatki'z Gatunki dziennikarskie. University of Warsaw
Karolina_90
Karolina_901 March 2013

Kształcenie kompetencji nadawczych i odbiorczych z zakresu wyższych form wypowiedzi - Notatki - Gatunki dziennikarskie, Notatki'z Gatunki dziennikarskie. University of Warsaw

PDF (601.0 KB)
9 strona
568Liczba odwiedzin
Opis
Rozwój myślenia logicznego wyzwala u młodzieży w szkole średniej potrzebę teoretycznego i praktycznego rozwiązywania różnych problemów filozoficznych i społecznych. Rodzą się postawy krytyczne wobec środowiska i otaczają...
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 9
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
I

I.Kształcenie kompetencji nadawczych i odbiorczych z zakresu

wyższych form wypowiedzi.

1.Psychologiczny aspekt ćwiczeń w mówieniu i pisaniu w

szkole średniej

Istnieją ścisłe związki między ogólnym rozwojem psychicznym młodzieży a jej

umiejętnościami poprawnego wypowiadania się w mowie i piśmie. W tym wieku myślenie

konkretne i obrazowe przechodzi w myślenie abstrakcyjne, sprzyjające takim operacjom jak:

porównywanie, systematyzowanie, wnioskowanie, dowodzenie, definiowanie itp. W związku

z tym młodzież dokonuje szeregu operacji logicznych, tzw. myślenie hipotetyczno-

dedukcyjne, które jest bardzo pomocne uczniom przy redagowaniu ma przykład artykułów,

felietonów, recenzji, rozprawek i wywiadów.

Rozwój myślenia logicznego wyzwala u młodzieży potrzebę teoretycznego i praktycznego

rozwiązywania różnych problemów filozoficznych i społecznych. Rodzą się postawy

krytyczne wobec środowiska i otaczającej rzeczywistości społecznej i kulturowej, cechuje go

wyobraźnia, emocjonalność i fantazja. Owe cechy rozwoju umysłowego można wykorzystać

w procesie wdrażania uczniów do pisania reportaży i felietonów. W okresie tym młodzież

dopracowuje własne poglądy z dziedziny etyki., rozwijają się uczucia estetyczne. Dlatego w

czasie realizacji ćwiczeń w mówieniu i pisaniu należy wykorzystywać spontaniczną chęć

wypowiadania się młodzieży no interesujących ją sprawach oraz podsuwać jej do pisemnego

opracowania tematy absorbujące intelektualnie i emocjonalnie, a zarazem tematy stwarzające

możliwości indywidualnego wyboru form wypowiedzi. Podczas badań prac pisemnych

wyróżniono cztery typy twórczości pisarskiej wśród uczniów:

1. typ narratora – dostosowuje formę do własnych zamierzeń, posiada bogatą

wyobraźnię, fantazję i polot, potrafi łączyć elementy fikcyjne z rzeczywistymi, nadaje

swojej wypowiedzi kształt płynnego opowiadania zawierającego bogate słownictwo i

metaforykę. Mam predyspozycje do pisania felietonów fabularnych i asocjacyjnych

oraz reportaży podróżniczych.

2. typ dyskursywny – zdolności w zakresie logicznego rozumowania, operatywnego

myślenia analityczno-syntetycznego, ścisłego ujmowania treści bez względu na rodzaj

materiału rzeczowego. Predyspozycje do pisania felietonu logiczno-dyskursywnego,

reportażu-relacji i recenzji-szkicu.

docsity.com

3. typ ekspresyjny – dążność do przekazania spotęgowanych przeżyć, do nadawania

wypowiedzi dynamizmu i świadomego deformowania opisywanej rzeczywistości.

Predyspozycje: felieton i reportaż-groteska.

4. typ impresyjny – kieruje się w praktyce pisarskiej aktualnymi stanami psychicznymi,

stara się oddać chwilowy nastrój wydarzeń oraz odzwierciedlić subiektywne wrażenia,

typ ten jest niezwykle wrażliwy na wszelkie przejawy zła i niesprawiedliwości, z

wielką siłą odczuwa piękno sztuki oraz przyrody. Predyspozycje: felieton

Trudno jest wyróżnić wśród uczniów czyste typy pisarskie.

2.Przygotowanie pośrednie.

Ćwiczenia kształtujące język ucznia i styl jego wypowiedzi.

W nauczaniu literatury za nadrzędny cel kształcenia trzeba uznać wyrabianie kompetencji

odbiorczej, w dziale ćwiczeń w mówieniu i pisaniu priorytet przyznaje się zdobywaniu przez

uczniów umiejętności nadawczej, a w dziale nauki o języku – sprawności nadawczo-

odbiorczej.

Ćwiczenia słownikowo-frazeologiczne

Dążymy do tego, by na każdym etapie nauczania wyrabiać u uczniów umiejętności dobierania

najtrudniejszych określeń dla wyrażania danych treści. Mamy wzbogacić słownictwo

młodzieży i zapoznać ich z możliwością i celowością użycia wyrazów i zwrotów. Wyróżnia

się kilka grup ćwiczeń słownikowych:

- ćwiczenia mające poszerzyć zasób słów oznaczających nazwy przedmiotów, zjawisk, cech,

czynności itp.

- ćw. Przygotowujące do do selektywnego używania trafnych określeń oraz do praktycznego

wykorzystywania przenośni, porównań i epitetów.

- ćw. polegające na zastępowaniu powtarzających się wyrazów.

- ćw. sprzyjające dobieraniu wyrazów o znaczeniu przeciwnym.

- ćw. zmierzające do gromadzenia wyrazów wokół pewnych tematów.

- ćw. w posługiwaniu się słownikami.

Ćwiczenia słownikowo-frazeologiczne przygotowują do pisania wypracowań.

Ćwiczenia syntaktyczne

Praktyczne umiejętności z zakresu budowy i funkcji zdań zdobywają uczniowie nie tylko na

lekcjach poświęconych nauce składni, ale i na każdej lekcji przeznaczonej na analizę utworu

literackiego czy też tekstów publicystycznych. O stylu utworu lit. Często decyduje

ukształtowanie składniowe: rodzaj i budowa zdań, sposób ich łączenia, powtarzalność

docsity.com

niektórych elementów. Składnia służy jie tylko logicznemu rozwijaniu myśli, ale i poetyckiej

ekspresji. Analizując teksty lit. I poetyckie uczniowie powinni ustalić rolę różnych typów

zdań i sposobów ich łączenia (składni emocjonalnej, sprawozdawczo-narracyjnej,

interpretującej). Powinni znać zastosowanie i funkcję zdań pytających, wykrzyknikowych,

praesens historicum, inwersji, paralelnych układów zdań.

Ćwiczenia kompozycyjne

Wyróżnia się 2 rodzaje ćwiczeń w układaniu olanów:

1. ćwiczenia dekompozycyjne – układanie planów o charakterze opisowym lub

rozumującym, pozwala to odkryć specyficzne właściwości form; ucząć analityczno-

syntetycznego traktowania struktury tekstu, przygotowują uczniów do stawiania

problemu, który trzeba rozwiązać i opracować w przewidzianej formie wypowiedzi.

2. ćwiczenia kompozycyjne – układanie planów wypowiedzi, które mają dopiero powstać.

Kształtując styl wypowiedzi ustnych i pisemnych trzeba uświadomić uczniom zasady

komponowania tekstu z zachowaniem wewnętrznej spójności.

Przygotowanie bezpośrednie

! PRZYGOTOWANIE MOTYWACYJNE – ma zachęcić uczniów do

wypowiadania się na interesujące ją tematy.

- motywy poznawcze- pobudzają do poszerzenia wiedzy merytorycznej i

teoretycznoliterackiej z zakresu wyższych form wypowiedzi,

- m. społ.-ideowe- potrzeba społecznego zaangażowania, o społecznym użytku zdobytych

wiadomości,

- m. ambicyjne- sprzyjają koleżeńskiemu współdziałaniu uczniów,

Należy te motywy odpowiednio stymulować

W procesie bezpośredniego przygotowania uczniów do pisemnego wypowiadania się można

dostrzec następujące fazy:

1. Zapoznanie z wzorami wypowiedzi lub samodzielne dochodzenie do wzorów wypowiedzi.

2. Pisemne wypowiadanie się uczniów w wyznaczonych przez program nauczania wyższych

formach wypowiedzi.

3. Kontrola prac.

4. dalsze ćwiczenia w pisaniu wypracowań.

!!! model pracy nad ćwiczeniami w mówieniu i pisania składa się z trzech

etapów: przygotowania pośredniego, przygotowania bezpośredniego i

wdrażania uczniów w różne formy wypowiedzi pisemnej!!!

docsity.com

II.PRACA NAD FELIETONEM W SZKOLE ŚREDNIEJ

GENEALOGIA- 1800 to data narodzi felietonu – w Journal de Debats pojawił się dodatek

Feuilleton, oznaczający listek, świstek, kartka i publikujący materiały o charakterze

rozrywkowym.

W Polsce źródeł należy szukać w sowizdrzalskiej fececjonistyce XVI i XVII w. Jednak

dopiero w XVIII-wiecznym Monitorze czy Pamiętniku historyczno-politycznym Bohomolec,

Jezierski, Krasicki stworzyli podwaliny felietonistyki.

Felietony pisali: Mickiewicz (w Trybunie Ludów), Prus ( Kronika Tygodniowa), Sienkiewicz

( Listy z podróży do Ameryki), Słonimski, Czeszko, K. T. Toeplitz, Putrament.

Dawniej nie mówiono felieton tylko fejton

Za pierwszego felietonistę –kronikarza uznaje się Wacława Szymanowskiego.

DEFINICJA:

Na początku utożsamiano go z odcinkiem gazety. Prus i Sienkiewicz zaliczyli go do literatury

pięknej.

Felieton- jeden z gatunków publicystyki, swobodny w charakterze, dotyczy zazwyczaj

aktualnych w danym momencie wydarzeń lub problemów, nie jest jednak nigdy

programowym komentarzem do nich; składają się nań swobodne dywagacje, nie pozbawione

zabarwienia satyrycznego, występują elementy fikcji literackiej (jedyny taki gat. publicyst,

lekki, barwny styl gawędziarski.

Struktura i kompozycja

Uporządkowana jest pod kątem przekazu odbiorcy konkretnych danych o świecie

rzeczywistym i refleksji nad nim, prawie zawsze opiera się na faktach , którym nadano

wymiar artystycznych uogólnień czy intelektualnych czy emocjonalnych skojarzeń. Funkcją

jest zmuszanie do interpretacji przedstawionych zagadnień, do formowania określonych

decyzji. Uporządkowanie faktów jest uzależnione od roli i pozycji narratora oraz stylu

utworu. Narrator przechodzi od faktów do uogólnień dzięki posługiwaniu się asocjacjami,

dygresjami, kontrastem. Ma luźną konstrukcję.

Wyodrębnia się 4 układy kompozycyjne:

- asocjacyjny – dominują skojarzenia, zdania połączone na zasadzie asocjacji myślowych,

myśl główna dominuje nad faktami, poprzez skojarzenia felietonista wyraża swoją postawę i

widzenie faktów zmuszając czytelnika do wysiłku myślowego, nasycony satyrą, ironią,

humorem,

docsity.com

- logiczno-dyskursywny – obiektywny sposób podawania faktów, ocenionych i

skomentowanych ,; fakty powiązane są logicznie. Są to f, interwencyjne, sprawozdanie

przeplata się z opisem i komentarzem oraz argumentami.

- fabularne- czynnik kompozycyjny stanowi fabuła (jednowątkowa), narrator uwypukla

pewne zjawiska by ośmieszyć. Przedstawia działania bohatera, społeczne usytuowanie,

obnaża jego postawę do rzeczywistości. Narrator przyjmuje wobec bohatera dystans, negując

jego postawę.

- udramatyzowany – najmniejsza grupa felietonów, zbudowany całkowicie na dialogu, akcja

rozgrywa się wokół jednej sprawy, wraz z komentarzem jest środkiem prezentacji

światopoglądu narratora. Dialogi umożliwiają pokazanie mentalności bohaterów w celu

ośmieszenia ich wad i postaw. Wspomagane są przez monologi wewnętrzne i komentarze.

Dialogi pełnią funkcję informacyjną i przedstawiającą. Narrator indywidualizuje język

postaci. Bohater jest autentyczny bądź fikcyjny. Narrator skupia się na ukazaniu życia wewn.

Jednostek typowych lub skrajnych indywidualistów. Bohater fikcyjny natomiast prezentuje

typowe postawy grup społecznych. Styl publicystyczny!!! Słownictwo literackie z

potoczyzmami, wyrazy o zabarwieniu uczuciowym, zdania krótkie i przejrzyste. Język i styl

powinien być dostosowany do odbiorcy: w dziennikach – styl publicystyczny, w tygodnikach

społeczno-kulturalnych – ekspresyjny styl artystyczny.

RODZAJE FELIETONÓW:

Ze względu na kompozycję: (był wyżej)

Ze względu na techniki wypowiedzi: prasowy, radiowy, telewizyjny ( a gdyby tego nie pisał

za komuny, to by jeszcze internetowy dodał)

Odmiany felietonu:

Mikrofelieton- prosta konstrukcja wykorzystująca jeden fakt lecz zabarwiona emotywnie,

kończy się publicystycznym uogólnieniem w formie puenty (piasany do dzienników)

Kronika- przegląd wydarzeń dokonywany w określonych odstępach czasu, poświęcony kilku

sprawom,

Gawęda- wykorzystywana w programach radiowych i telewizyjnych, aktualizuje tematykę z

przeszłości, którą przystosowuje się do potrzeb współczesnego życia, cechuje ją dydaktyzm,

nadaje się jej intymny odcień osobistych wynurzeń.

Klasyczny- felietony o kompozycji asocjacyjnej i logiczno-dyskursywnej.

FELIETON to utwór ogłoszony za pośrednictwem mediów:

- dystans narratora wobec autora,

docsity.com

- subiektywno-refleksyjne ujęcie,

- lekki, barwny, komunikatywny styl, dostosowany do sytuacji nadawczo odbiorczej

komunikatu,

- elementy satyryczno-sarkastyczne lub humorystyczne oceny rzeczywistych wydarzeń,

- możliwość fikcyjnego przedstawiania świata,

- dominacja asocjacyjnych i logiczno-dyskursywnych struktur

- duży zasób środków zewnętrznego oddziaływania na odbiorcę: krótkość, cykliczność, typ

składu drukarskiego, stałe winietki, ramki.

Felieton w praktyce szkolnej

Jeśli uczniowie posiadają elementarną wiedzę o felietonie, to już w I klasie liceum można

omówić zagadnienia dotyczące felietony radiowego i telewizyjnego. PO rozważaniach

teoretycznych uczniowie powinni nagrać na taśmę własny felieton radiowy.

W klasie II uczeń ma kolejny kontakt z felietonem. Analizę treściową trzeba należy

zintegrować z analizą formalną uwzględniając sprawy języka i stylu oraz struktury i

kompozycji wypowiedzi. W części końcowe rozważań można z uczniami sformułować

definicję felietonu i skonfrontować z definicja zamieszczoną w Słowniku terminów

literackich. Nie można zapomnieć o wytworzeniu pozytywnego nastawienia motywacyjnego,

które wyrasta z osobistych doświadczeń społ. i kulturowych ucznia. Należy im także

uświadomić, że odbiorcą felietonu będą także koledzy z klasy., co jest czynnikiem

aktywizującym. Felietonu nie należy oceniać wystawiając stopień, a jedynie recenzję

mobilizującą. Należy przyjąć następujące kryteria oceny:

A – atrakcyjność tytułu,

B – Inwencja w wyborze tematu,

C – wnikliwość rozważań,

E1 – konstrukcja intelektualna wyznaczająca dobór faktów,

E2- konstrukcja emocjonalna

F – lekki, barwny styl,

F0- zabarwienie neutralne

F1- zabarwienie humorystyczne,

F2- zabarwienie sarkastyczne,

G – kompozycja,

G1- asocjacyjna

G2- logiczno-dyskursywna,

docsity.com

G3- fabularna,

G4- udramatyzowana

Temat nie narzucony przez pedagoga wyzwala inwencje u uczniów, pobudza wyobraźnię do

większego zainteresowania się sprawami klasy, szkoły, społeczeństwa itd. W celu

wyeliminowania niesamodzielności można zalecić temat z życia szkoły bądź rozwinięcie

konkretnego zagadnienia.

Tytuły nadawane felietonom uczniowskim podzielono na 3 grupy:

1. Tytuły wydobywające elementy treści utworu, akcentujące postawę głównego bohatera

2. sugerujące myśl główną wypowiedzi

3. uwydatniające nastrój utworu

Pisanie felietonu umożliwia uczniom zainteresowanie się sprawami szkoły, miasta, kraju,

zaostrzy zmysł obserwacyjny, wyzwoli krytycyzm oraz rozmaite inicjatywy.

W felietonach uczniowskich najczęściej spotyka się hiperbolizacje, słownictwo

środowiskowe, metafory, potoczymy, sarkazm, żart, porównania literackie, synonimy,

frazeologia.

III.PRACE NAD RECENZJĄ W SZKOLE ŚREDNIEJ

Pierwsze polskie recenzje ukazywały się w warszawskich czasopismach w języku francuskim

lub niemieckim oraz łacińskim. Dopiero w 1762 zaczęto pisać recenzje po polsku (

Warszawskie Ekstraordynaryjne Tygodniowe Wiadomości). W XVIII ukształtowała się

polska recenzja literacka. Pisali; Dmochowski, Mochnacki, Koźmian, Goszczyński,

Konopnicka, Prus.

Wyróżnia się: - recenzję-felieton, recenzję-esej, recenzję-studium, r.-żart, r. naukową, r.

popularną, r. publicystyczną, r. impresjonistyczną(dowolność sądów i ocen), r. informacyjna,

r. oceniająca,

Funkcją recenzji jest urabianie gustów odbiorców poprzez zachęcanie ich do czytanie lub

obejrzenia wartościowych dzieł sztuki.

RECENZJA – forma wypowiedzi zawierająca sprawozdawcze omówienie i krytyczną ocenę

aktualnych wydań książkowych, tekstów naukowych, filmów, przedstawień teatralnych itd.

W zależności, jakie pełni funkcje, może upodabniać się do różnych form wypowiedzi

krytycznej. J. Trzynadlowski uznał recenzję za odmianę publicystyki krytycznej.

Funkcje recenzji:

- informacyjna – powiadomienie o istnieniu danego dzieła i zachęcenie do zapoznania się z

nim.

docsity.com

- wartościująca – ocena dzieła w aspekcie odgórnie przyjętych kryteriów,

- postulatywna – konfrontacja dzieła z systemem idealnych wartości bądź wartości

preferowanych przez recenzenta,

W recenzjach dziennikowych dominuje f. informacyjna (masowy odbiorca), natomiast w

czasopismach przeważa f. wartościująca. Niektórzy badacze wyróżniają także funkcję

perswazyjną.

Wyróżniamy trzy składniku strukturalne:

- element informacyjny – uwzględnia autora, tytuł dzieła, dane o reżyserze, scenografii,

aktorach itp.

- element analizy krytycznej – ocena problematyki utworu, interpretacja tematyczna,

- element oceniający – dodatnie i ujemne strony dzieła, stanowisko autora czy reżysera,

zachętę do zapoznania się z dziełem. (ocena powinna być rzeczowa, odpowiednio

uargumentowana).

Struktura powinna być dostosowana do wymogów tematycznych, do określonego odbiorcy i

charakteru czasopisma.

Dzieło należy oceniać wg kryteriów:

1. artystycznych (struktura, kompozycja, język, styl),

2. poznawczych (sposób przedstawienia autentycznej rzeczywistości w dziele),

3. ideowo-wychowawczych (wymowa społ.-polit. I ideologiczna)

Recenzja w praktyce szkolnej:

Od I kl. liceum kształci się kompetencje nadawcze pod kątem pisania recenzji słuchowiska

lub widowiska telewizyjnego. W klasie II uczeń powinie wyróżniać cechy recenzji oraz

posiadać taką sprawność merytoryczna i językową by napisać recenzję. W klasie III pisze

recenzję przedstawienia teatralnego oraz recenzje książki. Proces ten powinien być

poprzedzony przygotowaniami pośrednimi i bezpośrednimi (najpierw ustne omawianie

audycji radiowej, ksiązki, później pisanie sprawozdań o charakterze recenzji.

Przy omawianiu tego tematu należy wyjść od przypomnienia wiadomości na temat recenzji

zdobytych wcześniej, później analiza wzorcowa recenzji, dekompozycja, ćwiczenia

syntaktyczne, ćwiczenia słownikowo-frazeologiczne, merytoryka (znajomość spraw i

problemów będących przedmiotem recenzji), motywacja, pisanie recenzji.

Recenzje należy oceniać konkretnym stopniem wg następujących kryteriów:

A- atrakcyjność tytułu

B- informacja o autorze sztuki

C- geneza utworu

docsity.com

D- zasygnalizowanie treści sztuki

E- osobowość i dotychczasowe osiągnięcia reżysera, autora,

F- interpretacja koncepcji reżysera/autora

G- funkcja scenografii

H- rola muzyki

I- ocena gry aktorów

J- wrażenia indywidualne ucznia

K- ukształtowanie językowo-stylistyczne

L- kompozycja

...

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.