Prawo karne - Notatki - Prawo - Część 2, Notatki'z Prawo. University of Bialystok
Moniczka
Moniczka7 March 2013

Prawo karne - Notatki - Prawo - Część 2, Notatki'z Prawo. University of Bialystok

PDF (588.2 KB)
12 strona
538Liczba odwiedzin
Opis
Notatki omawiające stwierdzenia z zakresu prawa: prawo karne to zespół norm mówiących, jakie czyny są przestępstwami, ustalającymi kary za te przestępstwa oraz określającymi ogólne zasady odpowiedzialności karnej.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 12
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

2. Błąd

Zgodnie z przepisami kk nie popełnia przestępstwa, kto dopuszcza się przestępstwa pod

wpływem błędu co do okoliczności stanowiących znamię czynu zabronionego ( błąd

faktyczny art28 kk ) Wyłącza on winę wówczas, gdy nie został przez sprawce zawiniony. Z

błędem faktycznym mamy do czynienia także, gdy sprawca dopuszcza się czynu

zabronionego świadomie, lecz w błędnym, usprawiedliwionym przekonaniu, że zachodzi

okoliczność wyłączająca winę lub bezprawność czynu. Oprócz błędu faktycznego występuje

też tzw. Błąd prawny - sprawca działa pod wpływem błędu prawnego, gdy nie wie, że

popełniany przez niego czyn jest zabroniony. Błąd prawny wyłącza winę a rezultacie

odpowiedzialność karną. W praktyce jest to jednak bardzo rzadko stosowana regulacja (

ignorantia juris nocet ).

Okoliczności wyłączające odpowiedzialność karną:

1. Obrona konieczna

To takie działanie człowieka, które zmierza do odparcia bezprawnego zamachu na dobro

społeczne lub dobro osobiste jednostki . ( art 25 kk ). Człowiek w obronie koniecznej używa

takich środków, które w innych warunkach pociągnęły by za sobą karę, byłyby

przestępstwem. Przedmiotem obrony koniecznej może być jakiekolwiek dobro własne lub

cudze, chronione prawem ( życie , zdrowie, mienie, dobre imię itp.). Zamach przeciw

któremu skierowane jest działanie w obronie koniecznej musi być bezprawny. ( musi być też

rzeczywisty i bezpośredni ). Nasilenie o.k powinno być proporcjonalne co do zagrożenia, nie

należy używać więc środków niewspółmiernych. Zastosowanie metody zbyt gwałtownej, nie

stosownej w danej sytuacji nosi nazwę przekroczenia granic obrony koniecznej . Nowy

kodeks karny z 1997r. Wprowadził w omawianym zakresie regułę, zwiększającą możliwości

bezpiecznego korzystania z o.k., bez ryzyka poniesienia odpowiedzialności karnej.

2. Stan wyższej konieczności

S.W.K. ma miejsce wówczas ktoś poświęca cudze dobro w celu zapobieżeniu

bezpośredniemu niebezpieczeństwu, grożącemu jakiemukolwiek dobru społecznemu lub

dobru jednostki ( art 26 kk ). Istotą S.W.K. jest istnienie niebezpieczeństwa, wskutek czego

pojawia się pewna kolizja interesów. Niebezpieczeństwo może być wywołanie: klęskami

żywiołowymi, zachowaniem się zwierząt, ludzi, wypadkiem. Nie może powoływać się na

S.W.K. sprawca, który poświęcił takie dobro, nad którym miał czuwać, nawet narażając się na

niebezpieczeństwo osobiste. W razie przekroczenia granic wyższej konieczności sąd może

zarządzić nadzwyczajne złagodzenia kary.

3. Rozkaz przełożonego

Sprawa przestępstwa na rozkaz została uregulowana w części wojskowej kk ( art 318 ) „ Nie

popełnia przestępstwa żołnierz, który dopuszcza się czynu zabronionego, będącego

wykonaniem rozkazu, chyba że wykonując ten rozkaz umyślnie popełnia przestępstwo.

4. Zgoda pokrzywdzonego

Odnosi się ona do przestępstw skierowanych wyłącznie przeciwko interesom jednostki, nie

zaś przeciw interesom społecznym. Jeżeli zachodzi nakładanie się tych zagrożeń zgoda

zainteresowanej osoby nie może wyłączyć odpowiedzialności karnej. ( art 211 kk ). W

niektórych przypadkach Z.P. nie wyłącza karalności np zabójstwo, uszkodzenie ciała itp (

takimi dobrami człowiek nie może dysponować w sposób nieograniczony )

docsity.com

5. Działanie w granicach uprawnień lub obowiązku prawnego

Nie jest bezprawnym działanie osób, które dopuszczają się czynów, w innych warunkach

zabronionych, realizując ciążący na nich obowiązek urzędowy klub zawodowy. Wykonaniem

obowiązku urzędowego jest usprawiedliwiona interwencja funkcjonariusza policji ,

doprowadzenie na komisariat przestępcy siłą itp. Także wykonywanie określonego zawodu

daje jednostce prawo do dokonywania czynów normalnie zabronionych np lekarz w czasie

operacji. Także osoby wykonujące ciążący na nich obowiązek wychowawczy nie popełniają

przestępstwa wymierzając dziecku klapsa

6. Ryzyko nowatorstwa

( art 27 kk )nie popełnia przestępstwa ten kto podejmuje decyzje o wykonaniu eksperymentu

jeśli nie oczekuje po nim istotnych korzyści ( ale poddany dobrowolnie eksperymentowi musi

zawsze mieć pełną wiedzę o przebiegu doświadczenie oraz możność wycofania się w każdym

momencie )

PRZESTĘPSTWA ( cz 2 )

Przestępstwa przeciwko mieniu ( przedmiot – mienie prywatne )

Podstawowymi przestępstwami przeciwko mieniu są :

a) kradzież b) kradzież rozbójnicza c) rozbój d) przywłaszczenie e) oszustwo f) wymuszenie g) paserstwo

Szerzej:

Kradzież

Jest to najczęstsze przestępstwo przeciwko mieniu, a polega na zabraniu cudzej rzeczy celem

przywłaszczenia. Przedmiotem kradzieży mogą tez być rzeczy nieruchome ( np program

komputerowy ). Do istoty przestępstwa należy zamiar przywłaszczenia, jeżeli sprawca nie ma

takiego zamiaru, czyn nie jest kradzieżą. Szczególną odmianą kradzieży jest kradzież z

włamaniem. Za kradzież grozi kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat, a za

kradzież z włamaniem od roku do 10 lat ( art 278 i 279 kk ). W przypadkach mniejszej wagi

sąd może wymierzyć karę pozbawienia wolności do roku, ograniczenie wolności lub grzywnę

.( jeśli kradzież popełniono na szkodę osoby najbliższej, ściganie następuje tylko na wniosek

pokrzywdzonego. )

Kradzież rozbójnicza

Jest to kwalifikowana odmiana kradzieży, w której najpierw następuje zabór cudzej rzeczy, a

później użycie gwałtu by zatrzymać zabrane mienie. Za k.r. grozi kara pozbawienia wolności

od roku do 10 lat ( art228 kk ). W przypadku rozboju zabranie cudzej rzeczy poprzedzone jest

użyciem przemocy. Za rozbój przepisy przewidują karę pozbawienia wolności od roku do 12

lat ( kwalifikowany od 3 do 15 )

docsity.com

Przywłaszczenie

Jest to przestępstwo zbliżone do kradzieży polega ono na tym, że sprawca mając już w

posiadaniu cudzą rzecz zaczyna ją traktować jak swoją własność. Sprawca w posiadanie

cudzej rzeczy wchodzi legalnie np najmuje. Do popełnienia przestępstwa dochodzi wówczas

gdy zaczyna on okazywać, że rzecz traktuje jak swoją. Kwalifikowaną formą przywłaszczenia

jest sprzeniewierzenie czyli defraudacja. Sprawca przywłaszcza sobie tu mienie powierzone

jego opiece np kasjer kasę ( art284 kk ) od 3 do 5 lat pozbawienia wolności.

Oszustwo

Polega na doprowadzeniu innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub

cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd lub wyzyskania istniejącego już błędu.

Dokonuje się to czynnie np przez udzielenie fałszywych informacji, lub biernie przemilczając

istniejący stan rzeczy. Sprawca działa zawsze w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Za

oszustwo grozi kara pozb. wolności od 6 m-cy do 8 lat ( art 286 kk ). Szczególną odmianą

oszustwa jest przestępstwo dokonane z szerokim wykorzystywaniem kompetencji czyli

wymuszenie (art 282 kk) od roku do 10 lat

Paserstwo

Utożsamiane najczęściej z handlem kradzionymi rzeczami. Paserstwa dopuszcza się każdy,

kto rzecz uzyskaną za pomocą przestępstwa nabywa lub pomaga w jej zbyciu, albo w celu

uzyskania korzyści majątkowej tę rzecz przechowuję lub pomaga w jej ukryciu. ( art 291 kk )

Od 3 m-cy do 5 lat.

Przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu (odnoszą się do działalności gospodarczej)

Do tej grupy przestępstw na zastosowanie także Kodeks karny skarbowy z 1999 r

Wyrządzenie znacznej szkody majątkowej

Osobie fizycznej lub prawnej lub innej jednostce organizacyjnej. Kwalifikowanym

odmianami tego przestępstwa są ws. w celu osiągnięcia zysku i ws. w wielkich rozmiarach.

Przekroczenie obowiązków bądź ich niedopełnienie przez sprawcę.

Posługiwanie się fałszem

Art 297 posługiwanie się fałszywymi dokumentami, oświadczeniami w celu uzyskania

kredytu, pożyczki bankowej czy gwarancji kredytowych

Wyłudzenie odszkodowania

Art 298 kk np przez celowe spowodowanie zdarzenia

Pranie brudnych pieniędzy

Odnosi się także do papierów wartościowych, wartości dewizowych, praw majątkowych,

nieruchomości. Polega na podejmowaniu różnych działań zmierzających do legalizacji

docsity.com

pieniędzy i innych wymiernych wartości pochodzących min z przemytu, handlu narkotykami,

bronią itp ( art 299 kk)

Lichwa

Polega na tym, że sprawca wyzyskując przymusowe położenie kontrahenta, zawiera z nim

umowę nakładającą na niego obowiązek świadczenia niewspółmiernego ze świadczeniem

wzajemnym. Za lichwę grozi kara do 3 lat pozbawienia wolności ( art 304 kk )

XI. ELEMENTY PRAWA POSTĘPOWANIA KARNEGO

POSTĘPOWANIE PRZYGOTOWAWCZE

W procesie karnym można wyróżnić 3 stadia:

1) postępowanie przygotowawcze

2) postępowanie sądowe

3) postępowanie wykonawcze

Postępowanie przygotowawcze ma na celu wykrycie przestępstwa i jego sprawcy oraz

zabezpieczenie dowodów. W polskim procesie etap ten występuje w dwóch postaciach:

śledztwa oraz dochodzenia. Śledztwo to rodzaj postępowania przygotowawczego

prowadzonego przez prokuratora w sprawach dot. cięższych przestępstw, przede wszystkim

zbrodni oraz niektórych występków, np. bójki, w której poniósł śmierć człowiek.

Dochodzenie to rodzaj postępowania przygotowawczego prowadzonego przez policję w

sprawach, gdzie przeprowadzenie śledztwa nie jest obowiązkowe, np. przy kradzieży czy

uszkodzeniu ciała.

Formalne wszczęcie postępowania przygotowawczego jest zawsze poprzedzone uzyskaniem

przez organy ścigania wiadomości o przestępstwie. Wiadomości te mogą pochodzić z różnych

źródeł, np. właściciel zgłasza w komendzie policji kradzież swego samochodu, przypadkowy

przechodzień informuje policję o zaobserwowanej bójce. O tym czy postępowanie zostanie

formalnie wszczęte, decyduje rodzaj popełnionego przestępstwa, przesądzający o trybie

ścigania.

Art.297

Cele postępowania przygotowawczego:

1. ustalenie czy został popełniony czyn zabroniony i czy stanowi on przestępstwo 2. wykrycie i ujęcie sprawcy 3. wyjaśnienie okoliczności sprawy, w tym osób pokrzywdzonych i rozmiarów szkody 4. zebranie dowodów dla sądu

P.P. prowadzi prokurator, a w zakresie przewidzianym w ustawie Policja.

Podejrzany ma następujące uprawnienia:

- składanie / odmowa wyjaśnień - odmowa odpowiedzi na pytania

docsity.com

- składanie wniosków o dokonanie czynności śledztwa lub dochodzenia - korzystanie z pomocy obrońcy

ŚLEDZTWO

Art.303

Jeżeli zachodzi podejrzenie popełnienia przestępstwa wydaje się z urzędu bądź na skutek

zawiadomienia o przestępstwie postanowienie o wszczęciu śledztwa.

Art. 304 §1

Każdy dowiedziawszy się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu ma społeczny

obowiązek zawiadomić o tym prokuratora lub Policję.

Niezwłocznie po otrzymaniu zawiadomienia o przestępstwie organ powołany do prowadzenia

P.P. obowiązany jest wydać postanowienie o wszczęciu bądź odmowie wszczęcia śledztwa.

Art. 309

Śledztwo prowadzi się w sprawach:

1) o zbrodnie 2) o występki – gdy podejrzanym jest sędzia, prokurator, policjant, funkcjonariusz ABW,

AW, straży granicznej, ŻW

Czas trwania śledztwa: do 3 m-cy (może być przedłużony, lecz nie dłużej niż na rok; w

szczególnie uzasadnionych przypadkach prokurator nadrzędny może przedłużyć śledztwo na

dalszy czas oznaczony)

Art.311

Śledztwo prowadzi Policja, jeśli nie prowadzi go prokurator (P. może powierzyć Policji

prowadzenie ś. w części bądź w całości)

Jeżeli dane istniejące w chwili wszczęcia śledztwa uzasadniają podejrzenie, że czyn popełniła

osoba, sporządza się postanowienie o przedstawieniu zarzutów, ogłasza je niezwłocznie

podejrzanemu i przesłuchuje się go. Dokładnie określa się zarzucany czyn i kwalifikację

prawną.

DOCHODZENIE

D. prowadzi się w spr. o przestępstwa należące do właściwości sądu rejonowego:

Art.325b§1

1. zagrożone karą nie przekraczającą 5 lat pozb. woln., w wypadku przestępstw przeciw mieniu wartość przedmiotu lub szkoda wyrządzona lub grożąca nie przekracza 50 tys.

zł.

D. nie prowadzi się:

1. w stosunku do oskarżonego pozb. woln. w tej lub innej sprawie 2. jeśli jest niepełnoletni, głuchy, niemy, niewidomy lub zachodzi wątpliwość co do jego

poczytalności.

Nie jest wymagane poinformowanie prokuratora o wszczęciu D.

Art.325

Jeżeli dane uzyskane w toku czynności, o których mowa w Art. 308§1, lub prowadzonego

przez co najmniej 5 dni dochodzenia nie stwarzają dostatecznych podstaw do wykrycia

docsity.com

sprawcy w drodze dalszych czynności procesowych można wydać postanowienie o

umorzeniu dochodzenia i wpisaniu sprawy do rejestru przestępstw.

Policja jednak wciąż prowadzi czynności w celu wykrycia sprawcy i uzyskania dowodów.

Jeśli ujawnione ostaną dane pozwalające na wykrycie sprawcy, Policja podejmuje

dochodzenie na nowo.

Art. 325 §2

Przesłuchanie osoby podejrzanej zaczyna się od powiadomienia jej o treści zarzutu wpisanego

do protokołu przesłuchania. Osobę tę od chwili rozpoczęcia przesłuchania uważa się za

podejrzanego.

Art. 325 §2

Dochodzenie można ograniczyć do ustalenia, czy zachodzą wystarczające podstawy do

wniesienia aktu oskarżenia lub innego zakończenia postępowania.

Dochodzenie powinno być zakończone w ciągu 2 m-cy. W razie niedotrzymania terminu ,

P.P. prowadzi się w formie śledztwa.

AKT OSKARŻENIA

To pismo oskarżyciela zawierające wniosek o wdrożenie przeciwko określonej osobie

postępowania przed sądem. Sporządzenie aktu oskarżenia poprzedza zaznajomienie

oskarżonego ze wszystkimi materiałami postępowania przygotowawczego. W ciągu 7 dni

przed tą czynnością obrońca ma prawo przeglądać akta sprawy. Jeżeli ani podejrzany, ani

obrońca nie złożą wniosków o uzupełnienie postępowania, wydaje się postanowienie o

zamknięciu postępowania i przystępuje do formułowania zarzutu w akcie oskarżenia.

Następnie prokurator przesyła akt oskarżenia do sądu, zawiadamiając o tym oskarżonego i

pokrzywdzonego.

W ciągu 14 dni od daty zamknięcia śledztwa albo od otrzymania aktu oskarżenia

sporządzonego przez Policję, prokurator sporządza akt oskarżenia lub zatwierdza akt osk.

Policji i wnosi go do sądu.

332§1

Akt oskarżenia powinien zawierać:

1. Imię i nazwisko oskarżonego i inne dane o nim + dane o zastosowanym środku zapobiegawczym

2. dokładne określenie zarzucanego oskarżonemu czynu ze wskazaniem czasu, miejsca, sposobu i okoliczności jego popełnienia oraz skutków, a zwłaszcza powstałej szkody

3. wskazanie przepisów ustawy karnej, pod które zarzucany czyn podpada 4. wskazanie sądu właściwego do rozpatrzenia sprawy i trybu postępowania 5. uzasadnienie oskarżenia (przytoczone fakty i dowody, na których oskarżenie się

opiera)

333

Akt oskarżenia zawierać powinien także:

1. listy osób, których oskarżyciel żąda 2. wykaz dowodów, których przeprowadzenie na rozprawie gł. domaga się oskarżyciel

docsity.com

- odpis aktu oskarżenia dla każdego oskarżonego - o przesłaniu aktu oskarżenia do sądu oskarżyciel publiczny zawiadamia oskarżonego i

ujawnionego pokrzywdzonego, a także osobę lub instytucję która złożyła

zawiadomienie o przestępstwie

- należy pouczyć oskarżonego o jego uprawnieniach 335§1

Prokurator może w akcie oskarżenia umieścić wniosek o wydanie wyroku skazującego i

orzeczenie uzgodnionych z oskarżonym kary lub środka karnego za występek zagrożony karą

nie przekraczającą 20 lat pozbawienia wolności bez przeprowadzania rozprawy, jeżeli

okoliczności ppełnienia przestępstwa nie budzą wątpliwości, a postawa oskarżonego

wskazuje, że cele postępowania zostaną osiągnięte.

ŚRODKI DOWODOWE

Na podstawie materiału dowodowego, który zostanie zgromadzony podczas przewodu

sądowego, sąd dokonuje ustaleń faktycznych, decydujących o charakterze rozstrzygnięcia.

Terminu dowód używa się co najmniej w dwóch znaczeniach: jako źródła dowodowego (np.,

świadek, biegły) albo jako środka dowodowego (np. zeznanie świadka, opinia biegłego).

Tylko te ustalenia faktyczne, które zostały dokonane we właściwy sposób i we właściwy

sposób i w wyznaczonej przez prawo formie postępowania dowodowego mogą stać się

podstawą wyroku.

- wyjaśnienia oskarżonego - powołanie biegłych, tłumaczy, specjalistów - oględziny zwłok - wywiad środowiskowy i badanie osoby oskarżonego - zatrzymanie rzeczy i przeszukanie - kontrola i utrwalanie rozmów

ART. 167

Dowody przeprowadza się na wniosek stron albo z urzędu.

Fakty powszechnie znane nie wymagają udowodnienia.

Pytania zadaje się bezpośrednio, chyba, że organ przesłuchujący zarządzi inaczej. Nie wolno

zadawać pytań sugerujących odpowiedź, niedopuszczalne jest również wpływanie na

przesłuchiwanego przymusem lub groźbą jak też stosowanie hipnozy czy środków

chemicznych wpływających na psychikę. Dopuszczalna jest konfrontacja w celu wyjaśnienia

sprzeczności.

ŚWIADKOWIE

Każdy, wezwany w procesie na świadka, ma obowiązek się stawić. Nie wolno przesłuchiwać

obrońcy lub adwokata, co do faktów, o których dowiedział się prowadząc sprawę.

Art.177 §1

Przesłuchanie świadka może nastąpić przy użyciu środków technicznych umożliwiających

przeprowadzenie tej czynności na odległość.

docsity.com

Osoby najbliższe oskarżonemu mogą odmówić składania zeznań. Świadek może uchylić się

od odpowiedzi, jeśli udzielenie odp. mogłoby narazić go na odpowiedzialność karną. Sąd

może przystać na prośbę świadka o wyłączenie jawności jeśli treść zeznań narażałaby go na

hańbę.

Jeśli zachodzi obawa niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia, sąd może utajnić tożsamość

świadka. Postępowanie objęte jest tajemnicą państwową.

Świadek składa przysięgę „Świadomy znaczenia moich słów i odpowiedzialności przed

prawem, przyrzekam uroczyście, że będę mówił szczerą prawdę, niczego nie ukrywając z

tego, co mi jest wiadome”

BIEGLI

Biegły powoływany jest, jeśli stwierdzenie okoliczności sprawy wymaga wiadomości

specjalnych. O opinię można też prosić instytucję naukową lub specjalistyczną. Biegłym

może zostać każdy posiadający odpowiednią wiedzę w określonej dziedzinie (nie odnosi się

to tylko do biegłego sądowego).

–=ekspertyzy=–

STRONY

Stronami procesowymi są występujące w każdym procesie dwa podmioty mające

przeciwstawne interesy. Stroną atakującą jest zawsze oskarżyciel, czyli podmiot wnoszący akt

oskarżenia i popierający go przed sądem. Zgodnie z polską tradycją do oskarżenia

upoważnieni są:

1) oskarżyciel publiczny którym jest zawsze prokurator

2) oskarżyciel posiłkowy to pokrzywdzony, który po wniesieniu aktu oskarżenia przez

oskarżyciela publ. i złożeniu oświadczenia, iż chce popierać oskarżenie przed sądem, np.

osoba poszkodowana rozbojem, przyłączą się do oskarżenia.

[W sprawach ściganych z oskarżenia publicznego pokrzywdzony może działać jako strona w

charakterze O.P. obok oskarżyciela publ. lub zamiast niego. W wypadku powtórnej odmowy

wszczęcia postępowania przez prokuratora, pokrzywdzony może wnieść akt oskarżenia do

sądu]

3) oskarżyciel prywatny to osoba pokrzywdzona przestępstwem ściganym z oskarżenia

prywatnego, która korzysta z kompetencji do samodzielnego wnoszenia i popierania aktu

oskarżenia przeciwko sprawcy, np. pokrzywdzony domagający się ukarania osoby, która go

znieważyła.

[Pokrzywdzony może jako O.P. wnosić oskarżenie o przestępstwa ścigane z oskarżenia

prywatnego. W spr. o przestępstwa ścigane z oskarżenia pryw., prokurator wszczyna

postępowanie jeśli wymaga tego interes społ.]

Stroną broniącą się jest oskarżony. Oskarżony to osoba, przeciwko której został wniesiony do

sądu akt oskarżenia. W potocznym języku, termin „oskarżony” odnosi się do każdej z wyżej

scharakteryzowanych osób. O. nie ma obowiązku udowadniania swej niewinności, ani

obowiązku dostarczania dowodów na swoją niekorzyść. O. musi poddać się oględzinom ciała

(pobranie odcisków, fotografowanie); badaniom psychologicznym oraz zabiegom na ciele

(oprócz chirurgicznych) [pobranie krwi włosów, wydzielin]

docsity.com

Pokrzywdzony to osoba fizyczna lub prawna albo instytucja, której dobro chronione prawem

(życie, zdrowie, dobre imię) zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez

przestępstwo.

Osoba podejrzana (tzw. faktycznie podejrzany) to osoba, w stosunku do której

podjęto w postępowaniu przygotowawczym pewne czynności, wskazujące na to,

że traktuje się jak podejrzanego, mimo braku postanowienia o przedstawieniu

zarzutów.

Podejrzany to osoba, w stosunku do której wydano postanowienie o przedstawieniu

zarzutów.

Obrońcy i pełnomocnicy – O. może być jedynie osoba uprawniona do obrony wg przepisów

o ustroju adwokatury. O. ustanawia oskarżony. O. może działać jedynie na korzyść

oskarżonego. Udział O. w postępowaniu nie wyklucza osobistego działania w nim

oskarżonego. Osoba nie będąca stroną w procesie może ustanowić pełnomocnika broniącego

jej interesów.

Przedstawiciel społeczny– Do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego udział w

postępowaniu może zgłosić przedstawiciel org. społ., jeżeli zachodzi potrzeba ochrony

interesu publicznego, np. działacz AI czy organizacji ekologicznej.

Proces karny – zespół czynności wyznaczonych przez normy prawne i

podejmowanych w celu ujawnienia przestępstwa , wykrycia i osądzenia sprawcy, wykonania

orzeczonej kary , środków karnych ,środków zabezpieczających.

Trzy stadia procesu karnego:

4. postępowanie przygotowawcze; 5. postępowanie sądowe ( główne i odwoławcze ) ; 6. postępowanie wykonawcze;

Formalne wszczęcie postępowania jest zawsze poprzedzone uzyskaniem przez organy

ścigania wiadomości o przestępstwie. Polskie prawo przewiduje dwa tryby ścigania :

z oskarżenia publicznego , z oskarżenia prywatnego.

Po otrzymaniu informacji o popełnieniu przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego

policja podejmuje czynności sprawdzające jej wiarygodność. W toku tych czynności policja

ma prawo zatrzymać osobę podejrzaną , co do której istnieje uzasadnione przypuszczenie ,

że popełniła przestępstwo , jeśli istnieje uzasadniona obawa ucieczki lub ukrycia się

podejrzanego , zatarcia śladów przestępstwa lub nie można ustalić tożsamości podejrzanego

( art. 244 ). Zatrzymanego należy natychmiast poinformować o przyczynach zatrzymania

i przysługujących mu prawach oraz go wysłuchać. Z zatrzymania trzeba sporządzić protokół

i zawiadomić prokuratora. Zatrzymanemu przysługuje zażalenie do sądu , w którym może

się domagać zbadania zasadności , legalności oraz prawidłowości zatrzymania. Zażalenie

rozpatruje Sąd Rejonowy miejsca zatrzymania lub prowadzenia postępowania , który w

przypadku stwierdzenia bezzasadności , nielegalności , nieprawidłowości zarządza

natychmiastowe zwolnienie zatrzymanego ( art. 246 ).

Uprawnienie do bezpośredniego zatrzymania przysługuje tylko policji , ale może dokonać go

każdy na gorącym uczynku (art. 243 ), jeśli zachodzi obawa ukrycia się podejrzanego lub nie

można ustalić jego tożsamości. Jest to tzw. zatrzymanie procesowe

Pozbawienie wolności w postaci zatrzymania może przekształcić się w tymczasowe

aresztowanie , które może nastąpić tylko na mocy postępowania sądu ( w postępowaniu

docsity.com

przygotowawczym - Sąd Rejonowy ). Jest to środek zapobiegawczy stosowany pod

warunkiem , że :

5. zachodzi uzasadniona obawa ucieczki lub ukrycia się oskarżonego , zwłaszcza gdy nie można ustalić jego tożsamości lub nie ma on stałego miejsca pobytu w kraju;

6. zachodzi obawa , ze będzie on nakłaniał do składania fałszywych zeznań lub w inny sposób utrudniał postępowanie;

7. oskarża się go o popełnienie zbrodni lub występku zagrożonego karą pozbawienia wolności o górnej granicy co najmniej ośmiu lat , lub gdy sąd pierwszej instancji

skazał go na mniej niż trzy lata;

8. gdy istnieje obawa , że oskarżony popełni przestępstwo przeciw życiu , zdrowiu , bezpieczeństwu powszechnemu ( zwłaszcza , gdy tym grozi ) art. 258.

Tymczasowego aresztowania nie stosuje się gdy inny środek zapobiegawczy jest dostateczny.

W postępowaniu przygotowawczym maksymalna długość tymczasowego aresztowania

to trzy miesiące . Na wniosek prokuratora sąd pierwszej instancji ze względu na

szczególne okoliczności może przedłużyć tymczasowe aresztowanie , ale nie więcej niż

dwanaście miesięcy. Łączny czas trwania nie może przekroczyć do momentu wydania

wyroku przez sąd pierwszej instancji dwa lata . w wyjątkowych przypadkach może

przedłużyć je Sąd Najwyższy ( art. 263 ).

Przesłanki procesowe są to strony , z których prawo karne procesowe łączy

dopuszczalność lub niedopuszczalność postępowania karnego:

pozytywne - muszą zaistnieć , aby postępowanie było dopuszczalne;

negatywne – nie mogą zaistnieć by było dopuszczalne; np. śmierć oskarżonego,

przedawnienie, zawisłość sprawy, stan rzeczy osądzonej

materialne prawne – mające swe źródło i wywołujące skutek w sferze prawa

materialnego ( np. obrona konieczna );

formalne prawne - ich źródło tkwi w przepisach procesowych , a skutek występuje

bezpośrednio w sferze prawa procesowego ( np. brak wniosku o ściganie , nie

podleganie sądom polskim ) ;

względne – takie przeszkody, które mogą zostać usunięte ( np. brak wniosku o ściganie

);

bezwzględne- takie przeszkody, które nigdy nie mogą zostać usunięte , zawsze

uniemożliwiające wszczęcie lub prowadzenie procesu ( śmierć oskarżonego ,

przedawnienie , abolicja );

ogólne - warunkujące proces w trybie zwyczajnym;

szczególne – warunkujące tryb szczególny procesu ( np. wniosek o ściganie )

Różne formy popełnienia przestępstwa: stadialne i zjawiskowe

Przestępstwo ma miejsce nie tylko, gdy dany człowiek popełnia czyn określony przez prawo jako karalny, lecz także w sytuacji, w której w jakikolwiek sposób przyczynia

się do popełnienia przestępstwa. Stąd wyróżniamy różne formy popełnienia

przestępstwa:

 Sprawstwo: mamy do czynienia z tą formą gdy: 1) ktoś wykonuje czyn karalny (indywidualnie lub wespół z pomocnikiem) 2) ktoś kieruje wykonaniem czynu karalnego

docsity.com

3) ktoś wykorzystuje uzależnienie danej osoby i zmusza ją do popełnienia przestępstwa

 Przygotowanie: czynności mające stworzyć warunki do popełnienia czynu karalnego. Czyny karalne zaliczane do formy przygotowanie określone są w

przepisach szczegółowych. Złagodzenie lub nawet uniknięcie kary możliwe

jest gdy materiały potrzebne do popełnienia przestępstwa zostały zniszczone.

 Podżeganie: nakłanianie innej osoby do popełnienia czynu karalnego. Istotą podżegania jest budzenie i umacnianie woli popełnienia przestępstwa.

Oskarżony o podżeganie odpowiada tak jak za sprawstwo, gdyż traktowane

jest to jak popełnienie czynu karalnego cudzymi rękami. Oskarżony może

liczyć na złagodzenie kary gdy będzie próbował zapobiec popełnieniu

przestępstwa, lecz nieskutecznie lub uniewinnienie w wypadku zapobieżenia

popełnienia przestępstwa.

 Pomocnictwo: polega na ułatwieniu sprawcy popełnienia czynu karalnego. Odpowiada się tak jak za sprawstwo. Złagodzenie kary jeżeli zapobiegnie się

popełnieniu przestępstwa

 Usiłowanie: dana osoba swoim zachowaniem (działaniem) lub zaniechaniem dążyła do popełnienia czynu karalnego, który w ostateczności nie następuje.

Sąd rozpatrując sprawę usiłowania bierze pod uwagę czy dany czyn nie został

popełniony ze względów obiektywnych czy nieudolności usiłującego. W

związku z tym wyróżnia się:

1) usiłowanie udolne: gdy popełnienie przestępstwa w danych warunkach było możliwe lecz coś stanęło usiłującemu na przeszkodzie; ponosi się

odpowiedzialność tak jak w przypadku sprawstwa; złagodzenie kary w

wypadku zaniechania lub złagodzenia skutków swego działania.

2) gdy sprawca nie uświadamia sobie że w istniejących warunkach popełnienie danego czynu jest niemożliwe; w przypadku nieudolnego usiłowania nie

muszą mieć miejsca żadne okoliczności dodatkowe – powyższa forma

popełnienia przestępstwa kwalifikuje się do wyjątkowego złagodzenia sprawy

bądź odstąpienia od wykonania wyroku.

 Formy zjawiskowe i stadialne: 1) Stadialne: są etapy realizacji przestępstwa: wyłączamy zamiar popełnienia

przestępstwa, gdyż karalne są tylko czyny, czyli zachowania „zewnętrzne”.

Najbardziej zaawansowaną formą stadialną jest usiłowanie. Karalność czynności

przygotowawczych i usiłowania związana jest z prewencyjną funkcją prawa. Kara nie

tylko za naruszenie dobra chronionego, lecz również stworzenie zagrożenia

2) Zjawiskowe: są to formy obejmujące współdziałanie w przestępstwie

a) podżeganie: karalne tylko w sytuacji gdy nakłaniamy bezpośrednio do popełnienie

czynu karalnego, np. możemy być oskarżeni za podżeganie do morderstwa tylko wtedy

gdy wydamy komuś czytelne polecenie – „zabij”, a nie gdy w naszej wypowiedzi

zawarliśmy pewnego rodzaju sugestię i poddaliśmy potencjalnemu mordercy motyw:

zapłacę każdą cenę, aby tylko mój mąż wraz ze swoją kochanką zniknęli.

b) pomocnictwo: rozpatrując sprawę o pomocnictwo sąd bierze pod uwagę nie tylko

zamiar bezpośredni ale także ewentualny: np. przekazując terroryście informację gdzie

kiedy najłatwiej umieścić bombę nie musimy być islamskim fundamentalistą, który chce

w okrutny sposób ukarać Wielkiego Szatana. Wystarczy byśmy w pewnym stopniu

uświadamiali sobie że wiedzę którą przekazujemy może być przydatna by dokonać

zamachu.

Przestępstwo pomocnictwa jako forma zjawiskowa może wystąpić jedynie przed lub w

trakcie popełniania czynu karalnego

docsity.com

Podżegacz i pomocnik odpowiadają jedynie w zakresie swego zamiaru, niezależnie od

sprawcy wykonawczego . Jest to, obowiązująca również w polskim prawie, tzw.

indywidualizacja odpowiedzialności.

Formy sprawstwa i współsprawstwa: 1) sprawstwo indywidualne wykonawcze 2) sprawstwo kierownicze 3) wydanie polecenia osobie uzależnionej 4) współsprawstwo: a) sukcesywne: dana osoba odstępuje od popełnienia czynu karalnego w trakcie jego

realizacji

b) koincydencyjne: dwie lub więcej osób działa w tym samym miejscu i tym samym czasie bez wcześniejszego porozumienia. Na przykład podczas zamieszek

ulicznych, korzystając ze sprzyjających okoliczności grupa osób plądruje sklep.

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome