Podstawy prawa- Notatki - Podstawy prawa - Część 1, Notatki'z Podstawy prawa. University of Warsaw

Podstawy prawa

Opis: Notatki dotyczące cechy pism prawnych i komunikatywność tekstu prawnego itp.
Showing pages  1  -  2  z  12
The preview of this document ends here! Please or to read the full document or to download it.
Informacje o dokumencie
Uploaded by: Lady_Pank
wizyty: 661
Pobrania : 0
Uniwersytet: University of Warsaw
Adres: Prawo
Upload date: 04/03/2013
Embed this document:

1

bcWYKŁAD 29.11.05 r.

ZDANIA DEONTYCZNE- zdania stwierdzające

JĘZYK PRAWNY- język normy, przepisu (ma oddziaływać na adresatów normy)

JĘZYK PRAWNY ≠ JĘZYK PRAWNICZY

Quasi idiomy – idiomy niewłaściwe

Technika kondensacji tekstu prawnego

CECHY TEKSTÓW PRAWNYCH:

1. ADEKWATNOŚĆ

ELASTYCZNOŚC TEKSTU PRAWNEGO: ŚRODKI:

- posługiwanie się zwrotami a także klauzulami generalnymi np.: „szczególna staranność”, „wielki uszczerbek”

- konsekwencja: swoboda decyzji dla podmiotu stosującego prawo - nie da się w pełni wszystkiego zdefiniować brak zaufania do podmiotu stosującego prawo

PRECYZJA TEKSTU PRAWNEGO - Unikać wieloznaczności oraz terminów nieostrych  definiowanie

- gdy określone słowo ma wiele znaczeń

- znaczenie słowa – podaje się aby uzyskać komunikatywność

- przydatne do jasnego i precyzyjnego wyrażenia zamiarów prawodawcy - język wyspecjalizowany „wdziera się” do języka prawnego - potrzeba zamieszczania definicji w tekście prawnym

DEFINICJE LEGALNE - nazwa własna

- formułowane w ustawach - nazywane definicjami ustawowymi

Przybierają różne formy:

 równościowe (klasyczne) - DEFINIENDUM + ZWROT ŁĄCZĄCY + DEFINIENSA (genus, różnice gat.)

 Nieklasyczne – nie da się wyróżnić genus i różnicy gat(?)

DEFINICJE CZĄSTKOWE - Definicje mogą być w różnych miejscach, najczęściej w

słowniczkach służą skrótowości (pozwalają unikać powtórzeń)

Czasem zamiast w słowniczkach definicje pojawiają się na początku ustawy.

2. KOMUNIKATYWNOŚĆ TEKSTU PRAWNEGO - tekst powszechnie komunikatywny (taki który rozumie większość społeczeństwa)

docsity.com

2

 Formułowanie tytułów aktów normatywnych adekwatnych do treści tych aktów , aby na ich podstawie można było powiedzieć jakie spory reguluje akt prawny

 Podział tekstu norm na mniejsze części

 konsekwentna struktura każdego aktu normatywnego  określenie przepisów w nim zamieszczonych jest określeniem zawsze w takiej samej kolejności

 staranne formułowanie przepisów uchylających . Prawodawca powinien formułować krótkie, proste zdania, używać powszechnego słownictwa unikać neologizmów, powinien

zrezygnować z języka wyspecjalizowanego.

3. ZWIĘZŁOŚĆ TEKSTÓW PRAWNYCH - w możliwie największej - -praktyka prawnicza i nauka prawa

Środki służące uzyskiwaniu zwięzłości:

 Posługiwanie się odesłaniami, spójnikami w zdaniach złożonych

ODESŁANIE

I. Wewnętrzne (do odpowiednich przepisów tego aktu) II. Zewnętrzne (do innych aktów normatywnych)

CHARAKTER WEWNĄTRZSYSTEMOWY (w ramach istniejącego systemu prawa)

NP.: odesłanie do prawa UE – ODESŁANIE POZA SYSTEMOWE

SPÓJNIKI

 ALTERNATYWNE (LUB, ALBO):

1. Alternatywa rozłączna (zdanie z dwóch zdań składowych, które wyklucza prawdziwość obu zdań składowych)

2. Alternatywa nierozłączna (dwa zdania, jedno wyklucza prawdziwość drugiego)

 KONIUNKTURALNE (I, ORAZ, a TAKŻE, JAK RÓWNIEŻ)  oba zdania musza być spełnione

KLAUZULE GENERALNE – jest to przepis, który zawiera odesłanie do jakiegoś systemu

ocen, norm – innych niż prawne

Normy aksjologiczne:

- Zawierają odesłania poza systemowe, zewnętrzne wobec prawa, nie w ramach prawa - Upoważnia organ aby: 1) Rozstrzygając sprawę oparł swoje rozstrzygnięcie na analizie wszechstronnej danego

przypadku

2) Oparł rozstrzygnięcie na pozaprawnych zasadach współżycia społecznego

2 RODZAJE KLAUZUL GENERALNYCH:

 które odsyłają do zasad systemu prawnego

 które odsyłają do zasad spoza systemu prawnego

docsity.com

3

WYKŁAD 6.12.05 r.

RODZAJE PRZEPISÓW PRAWNYCH:

1. ze względu na sposób wyznaczania zachowania normy prawne dzielimy na:

a. nakazujące – coś czynić (wyrażanie nakazu: musi, jest zobowiązany)

b. zakazujące – (zakaz wyraża się : nie wolno, jest zakazane) c. zezwalające – ( może, ma prawo, ma wolność, przysługuje

roszczenie)

2. ze względu czy przepis normuje jakieś zachowanie czy tez odsyła do unormowania w jakichś innych przepisach:

a. przepisy odsyłające (wczesnej) b. przepisy blankietowe – ograniczają się do wskazania w jaki

sposób mogą albo muszą być uregulowane dane sprawy

(Obywatelstwo polskie nabywa się.....)

3. Zależnie od tego jak określone są okoliczności w których norma wyrażona w przepisie znajduje zastosowanie:

a. przepisy bezwzględnie wiążące (jus cogens ?)/ zwany imperatywnym i bezwzględnie obowiązującym - Jego

zastosowanie nie może zostać wyłączone ani nie może zostać

ograniczone decyzjami zainteresowanych stron

b. przepisy względnie wiążące(jus dispositivum) / dyspozytywne – znajdują zastosowanie wtedy i tylko wtedy gdy

zainteresowane strony nie uregulowały , nie uzgodniły

konsekwencji prawnej jakichś zachowań lub zdarzeń. Strony

mają możliwość uregulowania konsekwencji prawnych ,

zgodnie ze swoją wola i ze swoimi interesami. Jeżeli tego nie

uczynią , wówczas znajdzie zastosowanie przepis w którym te

konsekwencje określono. Znajdzie zastosowanie Jus

dispositivum.

c. Przepisy imperatywne / semi dyspozytywne – ich zadaniem jest wyznaczenie minimalnego zakresu ochrony jednej ze stron.

WYKŁADNIA PRZEPISÓW PRAWNYCH:

ZESPÓŁ CZYNNOŚCI INTELEKTUALNYCH , KTÓRE ZMIERZAJĄ DO

ODTWORZENIA NORM PRAWNYCH Z PRZEPISÓW PRAWNYCH

WYKŁADNIA (interpretacja, egzegeza tekstu prawnego)

DYREKTYWY INTERPRETACYJNE- przyjęte w danej kulturze reguły

WYKŁADNIE  proces zmierzający do zrozumienia procesów prawnych

WYKŁADNIA PRAGMATYCZNA

 oznaczenie procesu interpretowania tekstu i rezultatu tego procesu

docsity.com

4

WYKŁADNIA APRAGMATYCZNA

ZADANIA WYKŁADNI:

 Odtworzenie intencji znaczeniowej prawodawcy  WYKŁADNIA SUBIEKTYWNA

(jakie znaczenie nadawał interpretowanemu tekstowi jego twórca-prawodawca)

 WYKŁADNIA OBIEKTYWNA – niezależna od zamysłu twórcy

KONCEPCJE WYKŁADNI:

 STATYCZNA koncepcja wykładni – tekst prawny ma jedno jedyne znacznie

 DYNAMICZNA koncepcja wykładni - ten sam tekst prawny może z zmieniać swoją

tożsamość, sens, znaczenie zależnie od zmian występujących w języku

Współcześnie przyjmuje się ze te dwie koncepcje statyczna i dynamiczna nie dają dobrych

rezultatów. Podejmuje się próby kompromisu miedzy dwiema koncepcjami.

KTO DOKONUJE WYKŁADNI PRAWA?

KAŻDY, kogo dotyczy przepis prawny i każdy, kto określony przepis prawny stosuje.

WYKŁADNIA MERYTORYCZNA – każdy kto zna reguły jezyka w którym zapisany jest

przepis prawny, każdy kto zna

reguły wykładni i potrafi je zastosować, musi być na odpowiednim poziomie kompetencji

językowej

Każdy proces prawny jest złożony.

Z punktu widzenia podmiotu, który dokonuje tej wykładni wyróżniamy:

 Wykładnia dokonywana przez autorytety naukowe – WYKŁADNIA DOKTRYNALNA

 WYKŁADNIA PRAKTYCZNA dzieli się na wykładnie

- sądową - pozasądową

ŹRÓDŁEM INFORMACJI O REZULTATACH WYKŁADNI ( w szczególności kiedy

mamy do czynienia z wykładnią doktrynalną) :

1. Komentarze do aktów normatywnych (kodeksy i inne doniosłe ustawy) 2. Glosy (komentarze do poszczególnych orzeczeń i uzasadnień tych orzeczeń) 3. Opracowania naukowe o charakterze monograficznym 4. Podręczniki

Obok wykładni merytorycznej można wyróżnić:

WYKŁADNIA FORMALNA /oficjalna, legalna/ - jest dokonywana przez określone, upoważnione podmioty. Rezultaty takiej wykładni mają charakter wiążący. [ taka

wykładnia jest „silniejsza” od rezultatów wykładni doktrynalnej]

docsity.com

5

RODZAJE WYKŁADNI FORMALNEJ:

 WYKŁADNIA AUTENTYCZNA– wykładnie, w której podmiot, który dany przepis

wydał ten przepis tłumaczy (tłumaczy wątpliwości, jakie się wiążą z rozumieniem tego

przepisu). Jest to konsekwencja mówiąca ze podmiot upoważniony do stanowienia

danych przepisów, jest też upoważniony do ich uchylenia, zmiany oraz do wiążącego

interpretowania. W praktyce z wykładnią autentyczna spotykamy się dość rzadko,

wyjątkiem są przepisy podatkowe (niejasne).

 WYKŁADNIA DELEGOWANA– dokonywana przez inny podmiot niż ten który wydał

dany przepis, któremu to podmiotowi udzielono kompetencji do interpretowania

przepisów prawnych, mimo że ten podmiot nie jest twórcą tych przepisów. Może mieć

charakter ogólny, tzn. że rezultat wykładni wiąże każdego [ma charakter powszechnie

wiążący]. Może mieć charakter wiążący w sposób ograniczony akty wykładni mogą

mieć charakter wiążący tylko i wyłącznie dla organów państwa, dla określonego pionu,

ale także dla wszystkich sądów. Np.; rozstrzygnięcia interpretacyjne zawarte w uchwałach

Sądu Najwyższego (tylko w konkretnej sprawie)- w praktyce bardzo rzadko używane. Na

gruncie tej jednej jedynej sprawy dochodzi do wyabstrahowania jednej konkretnej tezy i

ta teza jest uważana bezprawnie za obowiązująca. Wykładnia sądu wyższej instancji jest

wiążącą dla sądu niższej instancji tylko w konkretnej sprawie, a nie zawsze.

WYKŁADNIA MOŻE MIEĆ CHARAKTER:

 ABSTRAKCYJNY – dokonywana w oderwaniu od rozstrzygnięcia jakiejś konkretnej

sprawy

 OPERATYWNY – wykładnia której dokonuje każdy organ państwa. Dokonuje jej w toku

rozstrzygania jakiejś sprawy. Rezultat takiej wykładni staje się podstawą rozstrzygnięcia

sprawy, wydania wyroku. Po pojawieniu się rozstrzygnięcia, rezultat staje się wiążący dla

stron postępowania.

FAZY WYKŁADNI:

Tytuły aktów normatywnych – informują interpretatora o tym jakie sprawy są w danym akcie

uregulowane.

1. WSTĘPNA FAZA WYKŁADNI – wstępne czynności porządkujące (ustalenie które przepisy prawne należy poddać interpretacji, w szczególności które przepisy prawne maja

charakter obowiązujący ,a które zostały z tego systemu wyeliminowane). Ta faza kończy

się pewnymi ustaleniami- ustaleniem aktualnych przepisów prawnych, które to aktualne

przepisy prawne poddaje się interpretacji . Jest to faza przygotowywania materiału do

wykładni. Trzeba się odwołać do przepisów uchylających, końcowych i w szczególności

przejściowych, to pozwoli ustalić czy przepisy przeznaczone do interpretacji nie zostały

przypadkiem wyeliminowane z systemu prawnego. Należy ustalić kształt tekstu.

Prawodawca wydaje teksty jednolite aktu normatywnego.

TEKST JEDNOLITY- sporządzone przez upoważniony do tego organ i urzędowo

ogłoszony tekst aktu normatywnego ze wszystkimi zmianami, które zostały wprowadzone

do tego tekstu przez prawodawcę od momentu ogłoszenia tekstu, od momentu ogłoszenia

tekstu jednolitego albo od innego momentu który wskazuje organ ogłaszający. W tekście

jednolitym jakiejś ustawy zamieszcza się te przepisy które dodano do tej ustawy podczas

docsity.com

6

kolejnej nowelizacji oraz pomija się przepisy które w ustawie uchylono. Tekst Jednolity

ma charakter urzędowy. Jest tekstem autentycznym. W Polsce teksty jednolite ogłaszane

są w Dzienniku ustaw, przez marszałka Sejmu. Teksty jednolite innych aktów

normatywnych ogłaszają organy które wydały ten akt. Np.: prezes rady ministrów ogłasza

teksty jednolite wydanych przez siebie rozporządzeń. < PRAWO PRASOWE- nie ma

tekstu jednolitego, same nowelizacje>

Oprócz tekstów jednolitych istnieją też TEKSTY UJEDNOLICONE – są to teksty w których

naniesiono zmiany aktu normatywnego, ale te zmiany naniósł wydawca. Nie mają charakteru

urzędowego, bo wydawca który naniósł zmiany nie został do tego upoważniony [komentarz

do prawa prasowego prof. Sobczaka – to tekst ujednolicony]. Nie są tekstami autentycznymi,

chociaż zdarza się ze są sporządzane przez znawców w danej dziedzinie prawa.

Jeśli dane sprawy są przedmiotem wykładni to przyjmuje się najnowszy i sprawdza się czy

przy ogłoszeniu tekstu jednolitego nie wprowadzono do danego aktu normatywnego zmian

dalszych od tych które zostały odnotowane.

2. FAZA WYKŁADNI WŁAŚCIOWEJ – a doprowadzić do odtworzenia przepisów prawnych jednoznacznej normy postępowania ( norma taka wskazuje adresata,

okoliczności oraz nakazywane albo zakazywane adresatowi w tych okolicznościach

postępowanie)

Działania cząstkowe:

I. Aby w przepisach prawnych odnaleźć określenie adresata, okoliczności i zachowania które jest wyznaczone temu adresatowi. Ten etap wykładni kończy się uzyskaniem

WYPOWIEDZI NORMO KSZTAŁTNEJ (jeszcze nie jednoznaczna norma

postępowania, ale to jest wypowiedz która zawiera wszystkie niezbędne elementy

normy prawnej). Największą trudnością jest odnalezienie w tekście prawnym zwrotów

językowych które wyrażają nakaz lub zakaz określonego postępowania. Zamieszczone

w częściach szczegółowych aktu normatywnego i tam trzeba ich szukać. Prawodawca

wyraża nakazy i zakazy w różnych formach w takich jak jest obowiązany.

II. Aby uzyskaną wypowiedz normo kształtną doprecyzować tak aby uzyskać jednoznacznie określonego adresata, okoliczności i zasady postępowania. W tym celu

należy odnaleźć w teksie prawnym wszystkie przepisy które uzupełniają albo które

modyfikują określenie adresata, okoliczności i wyznaczony adresatowi sposób

postępowania. Przepisów tych interpretator będzie szukał w „sąsiedztwie” takiego

przepisu szczegółowego który wyraża zrąb jakiejś normy, a albo w części ogólnej

danego aktu normatywnego. Po odnalezieniu w tekście wszystkich przepisów

modyfikujących dokonuje się odpowiedniego uzupełnienia ewentualnie zmiany

wypowiedzi normo kształtnej, a następnie ustalenia dokładnego ustalenia wszystkich

słów i zwrotów złożonych które w tej wypowiedzi występują.

Interpretacje kończą się po uzyskaniu jednoznacznej normy postępowania ( interpretacja

kończy się po uzyskaniu jasności). W tym procesie egzegeza interpretator kierowany jest

przez tzw. DYREKTYWY(reguły) WYKŁADNI / INTERPRETACYJNE.- wypowiedzi

wskazujące w jaki sposób interpretator ma odtwarzać normy postępowania z przepisów

prawnych. Dyrektywy te mogą mieć rożne pochodzenie, charakter. Katalog dyrektyw

interpretacyjnych funkcjonuje w kulturze prawnej.

docsity.com

7

Reguły interpretacyjne są formułowane przez naukę prawa i judykatura. Szczególnie doniosłe

są te reguły interpretacyjne które pochodzą od Trybunału konstytucyjnego, Sadu

Najwyższego, Naczelnego Sądu administracyjnego.

RODZAJE DYREKTYW INTERPRETACYJNYCH:

 JĘZYKOWE – wykładnia wg reguł językowych. Odtwarzając normy z przepisów

odwoływać się do reguł składniowych oraz reguł znaczeniowych języka – powszechnego)

 POZAJĘZYKOWE

WYKŁADNIA FUNKCJONALNA ( dawniej wykładnia celowościowa albo teleologiczna) ?

Wykład 13.12.05

DYREKTYWY WYKŁADNI:

(d. egzegezy, reguły)

Wypowiedzi wskazujące w jaki sposób interpretator ma odtwarzać normy postępowania i

przepisów prawnych.

Mogą mieć rożne pochodzenie i charakter.

Dyrektywy mogą być mniej lub bardziej szczegółowe.

Formułowane przez naukę prawa i judykaturę.

DYREKTYWY FUNKCJONALNE - takie które nakazują interpretować przepisy aby

normy miały uzasadnienie aksjologiczne. Dyrektywy te odwołują się do wartości które

przypisuje się prawodawcy (zakłada się ze prawodawca stanowi normy z pewnym zamiarem).

Funkcjonalne dyrektywy nakazują odrzucić te normy które nie znajdują uzasadnienia

aksjologicznego.

ARGUMENTUM-ABSURDO

- jeśli jedna norma pozostaje to jest to rezultat wykładni - jeśli kilka norm pozostaje to tą która ma więcej uzasadnień

Do funkcjonalnych reguł wykładni stosujemy się kiedy przepisy zredagowane są niejasno.

 WYKŁADNIA SIMILI (z podobieństwa) – jakiś przedmiot czy okoliczność są istotnie

podobne do tych które prawodawca w przepisie wymienił.

 WYKŁADNIA CONTRARIO (z przeciwieństwa) – Jeżeli na gruncie wartości nie ma

podstaw aby przyjąć że istnieje podobieństwo jakichś podmiotów, okoliczności czy

czynów.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Jeżeli reguła językowa i funkcjonalna nie daje efektu to stosujemy wykładnie:

 WYKŁADNIA ROZSZERZAJĄCA- interpretowany przepis ma większy zakres niż ten

który ustaliliśmy dokonując wykładni językowej. ( INTERPRETACIO EXTENSIVA)

 WYKŁADNIA SCIEŚLAJĄCA – interpretowany przepis wyraża normę która ma węższy

Zakres niż ten który ustaliliśmy dokonując wykładni językowej.

(INTERPRETACIO RESTRICTIVA)

o WYKŁADNIA WPROST – dosłowna ( INTERPRETACIO ????)

docsity.com

8

W rezultacie otrzymujemy uzasadnienie aksjologiczne ( w przeciwieństwie do wykładni

językowej)

Stosowanie wykładni zawężające i rozszerzającej może doprowadzić do arbitralnego

zmienienia tekstów prawnych.

Taka wykładnia dopuszczana jest tylko wyjątkowo, tylko wtedy gdy przy wykładni językowej

nastąpiły pomyłki. Funkcją wykładni rozszerzającej i zwężającej jest korygowanie wykładni

językowej.

Wykładnia funkcjonalna służy do potwierdzania wykładni językowej.

FUNKCJE WYKŁADNI FUNKCJONALNEJ:

1) wybór miedzy dopuszczalnymi rezultatami wykładni językowej 2) niezbędne uzupełnienie wykładni językowej 3) korygowanie wykładni językowej 4) potwierdzanie wyników wykładni językowej

REGUŁY INTERPRETACJI

* przepisy udzielające kompetencji organom państwa należy interpretować DOSŁOWNIE!

(nie jest dopuszczalne interpretowanie rozszerzające)

Domniemanie upoważnienia – NIE MOŻNA!!!

Nie jest dopuszczalne stosowanie funkcjonalnych reguł wykładni dla korygowania

językowych norm wykładni.

(pastwo powinno brać odpowiedzialność za swoje błędy)

W prawie karnym NIE UŻYWA się wykładni SIMILI!

DYREKTYWY SYSTEMOWE (wykładnia systemowa) – mówią jak interpretować tekst

prawny aby odtwarzane z niego normy nie były niezgodne. Muszą tworzyć system spójny.

1) Hierarchiczne uporządkowanie aktów normatywnych 2) Zasady jako normy pełniące szczególnie doniosłą rolę

Wszystkie akty zgodne z innymi normami oraz aktami hierarchicznie wyższymi.

Treść norm prawnych zależy od treści przepisów prawnych, zależy także od tego jakimi

dyrektywami się posłużyliśmy.

Zakładamy racjonalność aksjologiczną prawodawcy.

WYKŁADNIA HISTORYCZNA – od momentu powstania przepisu

WNIOSKOWANIA PRAWNICZE

- reguły inferencyjne –wnioskowanie z norm o normach (czyli wnioskowanie prawnicze) - wnioskowanie- proces myślowy

RODZAJE WNIOSKOWAŃ PRAWNICZYCH:

Oparte na wynikaniu normy z normy (nie możemy zrealizować normy 1 jeśli nie

zrealizujemy normy 2)

docsity.com

9

Logiczne wynikanie

normy z normy

Instrumentalne wynikanie normy z normy(miedzy zachowanie

adresata normy a wyznaczonym przez normę stanem rzeczy występują

jakieś zw.przyczynowe

DYREKTYWY INSTRUMENTALNEGO NAKAZU (obowiązuje norma nakazująca adresatowi aby zrealizował określony stan rzeczy –należy przyjąć ze obowiązuje również norma która temu podmiotowi nakazuje czynić cokolwiek co jest warunkiem

wystarczającym dla zrealizowania stanu rzeczy)

DYREKTYWY INSTRUMENTALNEGO ZAKAZU obowiązuje norma zakazująca adresatowi aby zrealizował określony stan rzeczy –należy przyjąć ze

obowiązuje również norma która temu podmiotowi zakazuje czynić cokolwiek co jest warunkiem wystarczającym dla zrealizowania stanu rzeczy)

Oparte na założeniu konsekwentności ocen prawodawcy

Wnioskowanie wg. Analogii:

ANALOGIA JURIS

Polega na tym, że ustalamy iż

obowiązuje jakaś norma

ustanowiona w formie

przepisów i one wszystkie

znajdują uzasadnienie

aksjologiczne w jakiejś ocenie.

Prawodawca jest aksjologiczne

konsekwentny i hołduje

jednemu systemowi wartości.

Obowiązująca ze względu na

jej uzasadnienie aksjologiczne

wspólne z innymi normami

(interesy konsumenta zawsze

maja pierwszeństwo, bo w

większości przepisów jest tak

samo)

Wnioskowanie, które prowadzi

do niepewnych wniosków

ANALOGIA Z PRAWA juris (

to nie to samo, co ANALOGIA

LEGIS!!!)

ANALOGIA WG. ARGUMENTUM A FORTIORII (wg.

Reguł interpretacyjnych)

ARGUMENTUM A MINORII at mayus- skoro uznajemy normę 1 za obowiązującą w stopniu mniejszym to i w

większym) np., jeśli nie można uciąć ręki to tym bardziej nie

można uciąć dwóch rąk.

ARGUMENTUM A MINORII at minus – skoro uznajemy normę za obowiązującą w stopniu większym to i mniejszym)

np.:

( z wykładu 10.01)

WNIOSKOWANIE OPARTE NA KONSEKWENTNOŚCI OCEN PRAWODAWCY

Odwołujemy się do aksjologii. Zakładamy ze prawodawca jest konsekwentny w swych

ocenach. Do systemu prawnego należy jakaś konsekwencja, która ma uzasadnienie

aksjologiczne. Przesłankami tego wnioskowania są normy postępowania ustanowione w

formie przepisów prawnych lub zdania opisujące, w jakich ocenach przypisywanych

docsity.com

10

prawodawcy normy te znajdują uzasadnienie. Oraz prawodawca jest w swoich ocenach

konsekwentny.

Wykład 20.12.05

REALIZOWANIE I PRZESTRZEGANIA PRAWA

NAKAZ- realizowanie: zachowanie wyznaczone przez normę

Nakaz materialny-nakazuje adresatowi, aby osiągnął jakiś stan rzeczy (wynajem itd.)

 REALIZOWANIE NORMY –nie obejmuje świadomości, intencji

Można realizować normę nie wiedząc o niej ani nie znając jej treści.

 NIEREALIZOWANIE NORMY

„Nieświadomość prawa szkodzi”

Przekroczenie normy grozi karą.

 PRZESTRZEGANIA NORMY – ten, kto realizuje normę świadomie

Jeśli ktoś realizuje normę to nie znaczy, że jej przestrzega!

PRAWODAWSTWO SYMBOLICZNE-?

Wpływ na przestrzeganie norm prawnych mogą mieć różne

kwestie:

 Aby podmiot wiedział o normie musi znać jej treść

 Jeżeli adresata normy składnia do wykonania tej normy grożąca mu sankcja (boi się jej) -

motywacja interesowna

 Jeśli adresat normy przestrzega normy bo uważa ją za słuszną niezależnie od sankcji

grożących za jej przekroczenie- motywacja bezinteresowna

 Cechy charakterologiczne

 Przyzwyczajenie

 Grupa, w jakiej jednostka funkcjonuje

 Normy prawne znajdują uzasadnienie aksjologiczne w ocenach żywionych przez ich

adresatów, adresaci uznają normę za słuszną (APROBATA NORMY)

Płacenie podatków- rzadko ktoś to aprobuje

Normy prawne często są akceptowane, dlatego ze my dodatnio oceniamy skutki jakiegoś

zachowania, takiego, które dana norma wyznacza.

docsity.com

11

Aprobata normy prawnej przez jej adresatów opiera się często na żywionych przez tych

adresatów ocenach moralnych.

Normy prawne spotykają się też z dezaprobatą, których źródłem są żywione przez kogoś

oceny moralne, wierzenia religijne.

Aprobata normy – „prawo jest środkiem zapewnienia ładu społecznego i rozwiązywania

trudnych problemów społecznych”

 Obawa przed SANKCJĄ z punku widzenia socjologicznego

Sankcja- nieprzestrzeganie norm prawnych

Sankcje z punktu widzenia prawa:

 Sankcje kary  Sankcje nieważności (np. nieważne umowy)  Sankcje przymuszenia

Sankcje z punktu widzenia socjologicznego:

 Skupiona (zinstytucjonalizowana) – polega na spontanicznych reakcjach ludzi z pewnego

środowiska na przekroczenie normy. Przejawia się w dezaprobacie, albo nie w

dezaprobacie.

 Rozsiana ( bojkot towarzyski, agresja)

Efekt sankcji:

~zagrożenie przymusem wtedy wpływa na adresata normy, kiedy jest efektywne (mniejszym

złem jest realizowanie normy)

Skuteczne stwarzanie sytuacji przymusowej po to, aby oddziaływać na adresatów norm

zależy od:

1) Realizowanie normy może być dla adresata uciążliwe oraz mogą wystąpić motywy skłaniające go do nieprzestrzegania normy. ( Biurokracja, przestrzeganie normy

czasochłonne)

~dla efektywności sankcji niezbędne jest to, aby istniało duże prawdopodobieństwo jej

zrealizowania (organy państwa musza działać praworządnie, sprawnie i skutecznie). Sankcja

ma być nieuchronna.

Dezaprobata środowiska –ważna

Wyróżnia się trzy rodzaje podstawowych praw:

Konformizmu – dostosowanie swojego zachowania do zachowania innych w danej

sytuacji (robić to samo, co postępują inni, oby się nie wychylać)

Oportunizmu – podporządkowanie się jakimś normom ze względu na grożące sankcje

lub nagrody. Zasada- postępuj tak, aby to było opłacalne.

Legalizmu – postawa gotowości dawania posłuchu obowiązującym normom, z tego

względu ze są to normy prawne, niezależnie od treści tych norm. Zasada- Prawu należy

dawać posłuch. (Legalizm krytyczny- jesteśmy gotowi dawać posłuch prawu z

zastrzeżeniem ze ono będzie przewidywać instytucje legalnego zmian w systemie

obowiązujących norm które w danym momencie nie spełniają podstawowych wymagań)

docsity.com

12

Przymus(sytuacja przymusowa) – o takiej sytuacji mówimy wtedy gdy ktoś znajduje się w

sytuacji wyboru jednego z zachowań , przy czym każde z nich ma złe niekorzystne

następstwa. Stoi przed wyborem tzw. mniejszego zła.

* użycie przemocy ( przemoc to nie przymus!) Przemoc to użycie siły fizycznej aby zmusić

kogoś do określonego postępowania. (np. zatrzymanie kierowcy uciekającego przed policją

wtedy LEGALNA PRZEMOC)

Rodzaje(charakter) przymusu:

 Fizyczny  Psychiczny  Prawny (opuszczenie budynku, sprowadzenie do zakładu karnego)  Pozaprawny (stosowany przez organizacje społeczne w celu pozyskania nowych

członków)

 Ekonomiczny

Wykład 10.01.06 r.

FUNKCJONALNE DYREKTYWY WYKŁADNI

Reguły funkcjonalne służą do wyboru jednego z możliwych rezultatów wykładni językowej.

Do funkcjonalnych reguł wykładni odwołujemy się wtedy gdy interpretowane przez nas

przepisy są zredagowane niejasno, i po zastosowaniu językowych reguł wykładni nadal nie

potrafimy ocenić czy zawarta w przepisach sprawa odnosi się wyłącznie do podmiotów w niej

wymienionych czy do podmiotów takich jak wymienione i im podobne.

Należy ocenić czy chodzi o sytuacje jedynie wskazane w interpretowanym przepisie czy tez o

takie i o podobne. Wówczas stosuje się WYKLADNIE Z ANALOGII zwana też analogia

legis. Stosujemy analogie a simili lub analogie a contrario.

ARGUMENTUM A FINI – uznajemy wówczas ze w świetle ocen prawodawcy, jakieś nie

wymienione wyraźnie w przepisach podmioty (okoliczności lub czyny) są istotnie podobne

do tych które prawodawca w przepisie wyraźnie wymienił.

ARGUMENTUM A CONTRARIO- interpretowany przepis wyraża normę, która,we

wskazanym w tymże przepisie podmiotom.

W niektórych przypadkach zastosowanie językowych reguł wykładni nie daje oczekiwanego

rezultatu, nie uzyskano, bowiem jednoznacznych norm postępowania, ponieważ

zinterpretowany przepis okazuje się być zredagowany niezwykle niejasno.

Dopiero zastosowanie wykładni funkcjonalne pozwala doprowadzić do uzyskania

jednoznacznej normy postępowania i pozwala zakończyć proces egzegezy.

Jeżeli natomiast na poziomie wykładni językowej uda się dojść do normy postępowania to

dalej nie musimy przeprowadzać procesu wykładni.

docsity.com

Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome