Pytania egzaminacyjne z odpowiedziami - Notatki - Historia myśli ekonomicznej - Część 1, Notatki'z Ekonomia. Warsaw School of Economics
Henryka
Henryka24 March 2013

Pytania egzaminacyjne z odpowiedziami - Notatki - Historia myśli ekonomicznej - Część 1, Notatki'z Ekonomia. Warsaw School of Economics

PDF (427.0 KB)
15 strona
782Liczba odwiedzin
Opis
W notatkach wyeksponowane zostają zagadnienia z historii myśli ekonomicznej: pytania egzaminacyjne z odpowiedziami. Część 1.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 15
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

1. Główne nurty w ekonomii. Powiązania między nimi. 2 2. Przedstawiciele ekonomii klasycznej. Ich główne osiągnięcia. 2 3. Natura ludzka w ekonomii klasycznej i neoklasycznej. 2 4. Znaczenie pracy w ekonomii klasycznej. 3 5. Wartość i cena dobra według ekonomii klasycznej. 3 6. Czynniki wytwórcze i funkcje produkcji według ekonomii klasycznej. 4 7. Produktywność czynników wytwórczych. 4 8. Prawo rynków Saya. Wprowadzenie. 5 9. Prawo Turgota a prawo rynków Saya. 5 10. Prawa równowagi gospodarczej. Powiązania między nimi. 6 11. Funkcja Państwa według ekonomii klasycznej. 6 12. Cechy ekonomii klasyczno-neoklasycznej. 7 13. Rozwój ekonomii neoklasycznej. 7 14. Szkoły ekonomii. Szkoła austriacka – główni przedstawiciele i dorobek. 8 15. Szkoły ekonomii. Szkoła Cambridge – główni przedstawiciele i dorobek. 8 16. Podejście marginalistyczne do zjawisk gospodarczych. 9 17. Wartość i cena dobra według ekonomii neoklasycznej. 9 18. Użyteczność dobra. Pierwsze prawo Gossena. 10 19. Nadwyżka konsumenta (może być też dalszą częścią pyt. 18) 12 19. Funkcja popytu 12 20. Wycena dobra w czasie. Teoria procentu. 15 21. Teoria pracy Jevonsa. Paradoks rentowności firmy i suwerenności konsumenta. 15 22. Synteza neoklasyczna. Pojęcie i rodzaje. 16 23. Model rynku Marshalla. 16 24. Funkcje pieniądza. Zasada neutralności pieniądza. 17 25. Model rynku Marshalla. 18 26. Funkcja pieniądza. Zasada neutralności pieniądza. 18 27. Ilościowa teoria pieniądza (Fisher). 18 28. Popyt na pieniądz według Pigou. 19 29. Prawo Pigou a prawo rynków Saya. 19 30. Stosunek Myrdala do prawa rynków Saya. 19 31. Konieczność interwencji państwa w gospodarce wg Myrdala i Keleckiego. 19 32. Funkcja oszczędności Keynesa. Stosunek do klasycznej funkcji oszczędności. 20 33. Krzyż keynsowski. 20 34. Skuteczność polityki interwencyjnej państwa. Mechanizm mnożnikowy. 21 35. Teoria pieniądza Keynesa. Neutralność i nieneutralność pieniądza wg Keynesa. 21 36.Rodowód modelu IS-ML. Zamiar Hicksa a jego urzeczywistnienie. 21 37. Hipoteza dochodu permanentnego Friedmana. Stabilność gospodarki 22 38. Teoria pieniądza Friedmana. Jej związek z teorią Pigou i teorią Keynesa. 22 39. Zasada ludnościowa Malthusa. Teoria płacy 40. Hipoteza ludnościowa Kremera. Nowa teoria ludnościowa

docsity.com

2

1. Główne nurty w ekonomii. Powiązania między nimi. Znane sa 2 terminy na okreslenia nauki o gospodarowaniu. Wczesniejszy termin, obecnie niemal nieużywany, to ekonomia polityczna (1615- Antoine de Montchretien). Termin ten utrzymywał się długo. (Jeszcze w 1871 r. William Jevons tak nzawał swój trakta polityczny). W 1890 Alfred Marshall zastosował termin ekonomika, który wyparł ekonomię polityczną. Nazwa ekonomii politycznej utrzymuje się obecnie na oznaczenie ekonomii marksistowskiej. Nurty w ekonomii Pierwsza teorią jest fizjokratyzm z drugiej połowy XVIII w (19750). Jest to ekonomia wczesna (powstającej gospodarki rynkowej) A. Nurt klasyczny (ekonomia głównego nurtu gospodarki rynkowej)  Ekonomia klasyczna 1776 r.  Ekonomia neoklasyczna 1871 r.  Nowa ekonomia klasyczna 1956 r.

Od 1776 rozwijała się ekonomia klasyczna, która przeszła w ekonomie neoklasyczną (w 1871r.) a następnie w nowa ekonomię klasyczną (w 1956 r.) wszystkie 3 współtworzą nurt klasyczny. B. Nurt keynsowski (1930- 1936) (ekonomia głównego nurtu gospodarki rynkowej)

Ekonomia keynsowska rozwinęła się w latach 1930. jako zdecydowanie krytyczna względem nurtu klasycznego (pozostają one w opozycji, ale silnie na siebie oddziałują).

C. Inne nurty Powstały także inne nurty. Ich przedstawiciele są wielce krytyczni wobec nurtu klasycznego. Jest to jednak oddziaływanie jednostronne, gdyż przedstawiciele nurtu klasycznego swych oponentów niemal nie dostrzegają. (ekonomia pobocznego nurtu gospodarki rynkowej)

 Szkoła historyczna (od 1841 r.)  Ekonomia marksowska (od 1867r.), dalej rozwijana, jako ekonomia polityczna socjalizmu  Ekonomia veblenowska (od 1899 r.)  Ekonomia schumpeterowska (od 1912 r.)

2. Przedstawiciele ekonomii klasycznej. Ich główne osiągnięcia. Główni twórcy ekonomii klasycznej byli Brytyjczykami albo żyli w Wielkiej Brytanii- tam rozwijały się najbardziej dynamicznie gospodarka rynkowa i przemysł. Prekursorami ekonomii klasycznej byli William Petty działający w 2 pol. XVII w. i Dawid Hume (polowa XVIII w. – 1952 - neutralnośc pieniadza -wpływ posredni -inspracja na Smith i Saya). Rzeczywistym twórcą ekonomii klasycznej był Adam Smith pochodzenia szkockiego, który w 1776 r. napisał fundamentalne dzieło Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów, w skrócie nazywane Bogactwem narodów. Dzieło to zostało uznane za pierwszy w dziejach traktat ekonomiczny. (teoria pracy i produktu – wpływ bezpośredni na Saya, Ricardo i Malthusa). Innym ważnym klasykiem ekonomii jest Jean- Baptiste Say, autor Traktatu o ekonomii politycznej tworzonego w latach 1803- 1814. Dzieło to wywarło (przemożny) wielki wpływ na rozwój myśli ekonomicznej, ale również obecnie stanowi przedmiot sporów. (prawo rynków - wpływ bezpośredni na Ricardo i bezpośredni również na Mill - 1807) Dawid Ricardo żydowskiego pochodzenia- Zasady ekonomii politycznej i opodatkowania (1817). W tym dziele ekonomia klasyczna znalazła swój najpełniejszy wyraz. (model klasyczny wpływ bezpor. JS.Mill 1848-1871 oraz stan stacjonarny 1815 wpływ bez. na Senior Inni przedstawiciele: - Malthus 1798- 1803 (zasada ludnościowa) wpływ na Ricardo - J. Mill (prawo rynków) - Senior 1836 (teoria procentu)

docsity.com

3

3. Natura ludzka w ekonomii klasycznej i neoklasycznej. Podstawowym podmiotem gospodarującym jest człowiek, tworzy wspólnie z innymi ludxmi zbiorowość ludzką, zwaną społeczeństwem. Człowiek ma pewne cechy, które warunkują sposób jego gospodarczych zachowań. Zespół cech, które warunkują sposób zachowań gospodarczych człowieka Smith nazwał naturą ludzką. Na naturę ludzką składają się: - egoizm - racjonalność działania - skłonność do wymiany (handlu), czyli zamiany jednej rzeczy na drugą. Egoizm- przedkładanie interesu własnego nad interes innych ludzi. Człowiek wchodzi w gospodarcze kontakty z innymi w trosce o własne interesy i w miarę możności wykorzystuje tych ludzi. Te kontakty gospodarcze wynikają ze skłonności do wymiany. Człowiek postępuje w swym działaniu racjonalnie, przeprowadzając stosowną kalkulację (ma to miejsce także w społeczeństwach prymitywnych, w których działaniach gosp. – zdawałoby się bardziej decydują zwyczaje). Te wszystkie cechy składają się na idealny typ człowieka gospodarującego, określanego przez Smitha homo economicus. Cechy te mają wszyscy ludzie w każdej społeczności i w każdej epoce. Sa to cechy uniwersalne, a wszystkie prawa ekonomii, przynajmniej pośrednio się do nich odnoszą. Z tego względu prwa te maja uniwersalny charakter, co będzie stanowić przedmiot żartego sporu w 2. Pol. XIXw. Człowiek jest czynnikiem, który tworzy gospodarkę i rozstrzyga o jej sprawności. Wg Smitha to natura ludzka wprawia gospodarkę w ruch. Gospodarowanie polega na pozyskiwaniu i przetwarzaniu przez ludzi zasobów przyrody i w tym celu ludzie wykonują pracę. W ekonomii klasycznej praca jest jedynym czynnikiem, za sprawą którego w działalności gospodarczej może powstać nadwyżka. Ziemia i kapitał stanowią czynniki uzupełniające. Człowiek jest z natury egoistą, czyli jest zły. Istnieje jednak pewien mechanizm, za pomocą którego egoistyczne skłonności ludzi przyczyniają się do powiększenia dobrobytu. Jest to mechanizm niewidzialnej ręki rynku. Człowiek nie wie i nie musi wiedzieć, że swoim działaniem pomnaża dobrobyt innych. Egoistyczny interes indywidualny→rynek (niewidzialna reka)→powszechny dobrobyt W ten sposób Smith przedstawiał pierwszy z argumentów świadczących o konieczności istnienia rynku. Jest to argument o charakterze pozaekonomicznych, można powiedzieć- moralnym(etycznym). Tak jak przedstawiciele ekonomii klasycznej tak i przedstawiciele rewolucji marginalistycznej (ekonomia neoklasyczna) przyjęli, że racjonalnie działający ludzie przyczyniają się do optymalnego efektu ogólnego, który w ekonomii dobrobytu nazywa się dobrobytem społecznym. W rewolucji marginalistycznej analiza została przeniesiona ze sfery produkcji do sfery konsumpcji. Podstawowym podmiotem gospodarującym i obiektem badawczym stał się człowiek- konsument, mający- na wzór homo economicus- określone cechy. Człowiek ma nieograniczone potrzeby konsumpcyjne i ograniczone możliwości zaspokojenia ich. Maksymalizuje on swoją użyteczność.

4. Znaczenie pracy w ekonomii klasycznej. Klasycy ekonomii uważali, że źródłem produktu jest praca, zatem każde zdarzenie gospodarcze należałoby mierzyć nakładem pracy. Praca pełni podwójną rolę źródła produktu i jego miary. Praca nie jest miarą dobra, dlatego zdarzenia gospodarcze mierzone są za pomocą pieniądza. który prócz funkcji pośrednika wymiany – przyjmuje funkcje miernika wartości. Rozwiązaniem dylematu jest podwójny sposób analizy. Z jedenj strony jest to teoria wartości opartej na pracy i wynikająca z niej abstrakcyjna teori ceny, z drugiej są to realistyczne teorie wynagradzania czynników wytwórczych, w tym teoria ceny.

docsity.com

4

Związek między pracą, wartością, a ceną badali Smith i Ricardo. Zauważyli oni, że w procesie produkcji, czyli angażowania pracy N, powstaje dobro Q o pewnej wartości ω, której realnym odzwierciedleniem jest cena p. Wartość dobra jest określana przez nakład pracy poniesiony w warunkach przeciętnych. Struktura nakładów pracy określa strukturę cen. Pierwszym czynnikiem sprzyjającym wytworzeniu jak największego produktu wg Smitha jest zatrudnienie produkcyjne Nprod. Im więcej ludzi wykonuje pracę polegającą na pozyskiwaniu i przetwarzaniu zasobów przyrody, tym produkt Q jest większy. Nprod ↑→Q↑ Smith wprowadził pojęcia pracy produkcyjnej (przynoszącej wzrost produktu) i nieprodukcyjnej (rola jej są usługi, w tym finansowe). Skoro tylko praca produkcyjna wytwarzana przez robotników, wytwarza produkt, to produkt powinien w całości należeć do nich. - prace N –czynnik ludzki, zasadniczy, gdyż jako jedyny przynoszący nadwyżkę, zarazem czynnik o największej mobilności. Drugim czynnikiem jest produktywność pracy. Jest ona tym większa, im praca jest bardziej wyspecjalizowana., czyli im szerszy jest podział pracy miedzy członków danej społeczności: Q↑ ←Q/ Nprod ↑ ← specjalizacja pracy ← podział pracy Podział pracy i specjalizacja maja zasadnicze znaczenie. W pełni wystepują one w gospodarce rynkowej. (Trzeci czynnik to akumulacja, czyli tworzenie kapitału).

5. Wartość i cena dobra według ekonomii klasycznej. Klasycy ekonomii uważali, że źródłem produktu jest praca, zatem każde zdarzenie gospodarcze należałoby mierzyć nakładem pracy. Praca pełni podwójną rolę źródła produktu i jego miary. Praca nie jest miarą dobra, dlatego zdarzenia gospodarcze mierzone są za pomocą pieniądza, który prócz funkcji pośrednika wymiany – przyjmuje funkcje miernika wartości. Rozwiązaniem dylematu jest podwójny sposób analizy. Z jedenj strony jest to teoria wartości opartej na pracy i wynikająca z niej abstrakcyjna teori ceny, z drugiej są to realistyczne teorie wynagradzania czynników wytwórczych, w tym teoria ceny. Związek między pracą, wartością, a ceną badali Smith i Ricardo. Zauważyli oni, że w procesie produkcji, czyli angażowania pracy N, powstaje dobro Q o pewnej wartości ω, której realnym odzwierciedleniem jest cena p: Ni→Oi→wi→pi Wartość dobra jest określana przez nakład pracy poniesiony w warunkach przeciętnych. Struktura nakładów pracy określa strukturę cen. N1/…/Nn=w1/…/wn=p1/…/pn Problem transformacji (przejscia od wartości dóbr do ich cen) Ricardo – w gospodarce wystepuje jeden czynnik wytwórczy – praca (ucielesniona w kapitale), za pomocą którego wytwarzane sa dwa dobra. Ceny dóbr, przy uwzględnieniu wyłącznie pracy bezpośrednio wydatkowanej, zależą od nakładów pracy oraz od stawki płacy w, jednolitej w całej gospodarce: p1=N1w oraz p2=N2wmi a proporcja cen jest równa proporcji nakładów pracy: p1/p2=N1/N2. W cenie dobra musi zawierać się wynagrodzenie za odrocznie konsumpcji, czyli wyłozony kapitał (oszczędności), którym jest procent r, a ceny dóbr wynosza: p1=N1w(1+r)t1 oraz p2=N2w(1+r)T2 A ich proporcja: p1/p2=N1/N2(1+r)t1-t2 Uwzględnienie wynagrodzenie z tytułu zaanagazowania kapitału sprawiło, że struktura cen nie odpowiada strukturze nakładów pracy, czyli strukturze wartości dóbr - Oznacza to, że istnieje rozbieżność między sferą wytwarzania (kosztami), a sferą wymiany (cenami rynkowy)Teoria wartości nawet jeśli jest prawdziwa nie posiada rzeczywistego odpowiednika Teoria wartości wskazuje istotę cen dóbr, która kryje się w wydatkowanej pracy. Teoria cen mówi o cenach faktycznie występujących w gospodarce. Pojawia się tu wprowadzone przez Smitha pojęcie ceny naturalnej- pokrywającej wynagrodzenie czynników wytwórczych według naturalnej stopy, czyli jest to cena długookresowa. Pnat/i= cena dług. Cena rynkowa (bieżąca) zależy od stosunku między ilością towaru oferowanego na rynku, czyli podażą krótkookresową, a efektywnym popytem. Jest to cena krótkookresowa.

docsity.com

5

Cena monopolowa jest wyższa od ceny naturalnej, która jest ceną najniższa pmin z punktu widzenia kosztów wytwarzania.: pmon>pnat=pmin. Natomiast wytwarzana i sprzedawana ilość dobra przy monopolu Qmon jest mniejsza niż ilość Qryw przy wolnej konkurencji: Odmienny poglad od Smitha i Ricardo miał Say, którego zdaniem każde dobro ma wartość użytkową, czyli użyteczność oznaczającą satysfakcję odczuwaną w czasie jego konsumpcji. Cena dobra nie może być mniejsza niż koszt jego wytworzenia, równy iloczynowi nakładu pracy i stawki płacy, ale ostatecznie określa ja nabywca, nadając dobru użyteczność użyteczność u: Niw≤pi≤ui

6. Czynniki wytwórcze i funkcje produkcji według ekonomii klasycznej. Celem działalności gospodarczej jest ogólny dobrobyt, nazywany przez Smitha bogactwem narodu. Głównym obiektem badań jest proces wzrostu dobrobytu, czyli wzrost gospodarczy. Reprezentantem dobrobytu jest wytwarzany produkt narodowy Q, składający się z dóbr Qi., a podstawowy schemat: bogactwo=dobrobyt= (Q=∑Qi) →wzrost gosp. Wymiernym celem społeczeństwa jest wytworzenie jak największego produktu cel: Q→max. Wytworzenie produktu wymaga zaangażowania czynników wytwórczych (F): W ten sposób powstaje makroekonomiczna funkcja produkcji F, zgodni z która wielkość produktu zależy od nakładu tych czynników. Q=F Smith, Say i J. S. Mill wyróżnili 3 czynniki wytwórcze (ten podział utrzymał się do dziś):  ziemię T- zasoby przyrody możliwe do gospodarczego wykorzystania, o niewielkiej mobilności, czyli przenośności do różnych procesów gospodarczych;  pracę N- czynnik ludzki, jako jedyny przynoszący nadwyżkę, o największej mobilności;  kapitał K- czynnik rzeczowy stworzony przez człowieka, czyli narzędzia i maszyny, w którym zawiera się ludzka praca, o stosunkowo dużej mobilności. Stosując kombinacje tych czynników można stworzyć różne funkcje produkcji. Najpełniejsza jest funkcja trójczynnikowa (rzadko stosowana): Q= F (T, N, K). Najczęściej używana jest funkcja dwuczynnikowa, w której pominięta jest ziemia, a cały produkt zależy od nakładu pracy bezpośrednio wydatkowanej i ucieleśnionej w kapitale: Q= F (N, K). Proporcja zaangażowania pracy i kapitału w danym procesie produkcyjnym wyznacza poziom technologii wytwórczej: Technologia= N/K. W przypadku stałej technologii odpowiednia jest funkcja jednoczynnikowa, zastosowana przez Ricardo w teorii tworzenia i podziału produktu: Q= F(N), przy N/K= constans. W funkcji jednoczynnikowej odzwierciedlił się pogląd klasyków, że jedynym czynnikiem aktywnym w procesie produkcyjnym jest praca ludzka. Z drugiej strony przeczyło to stwierdzeniu, że gospodarka rynkowa jest najdoskonalszą formą gospodarowania

7. Produktywność czynników wytwórczych. Celem społeczeństwa (gospodarki narodowej) jest wytwarzanie jak największego produktu Adam Smith, trzy czynniki wytwórcze, sprzyjające temu: Pierwszym czynnikiem sprzyjającym wytworzeniu jak największego produktu wg Smitha jest zatrudnienie produkcyjne Nprod. Im więcej ludzi wykonuje pracę polegającą na pozyskiwaniu i przetwarzaniu zasobów przyrody, tym produkt Q jest większy. Nprod ↑→Q↑ Smith wprowadził pojęcia pracy produkcyjnej (przynoszącej wzrost produktu) i nieprodukcyjnej (rola jej są usługi, w tym finansowe). Skoro tylko praca produkcyjna wytwarzana przez robotników, wytwarza produkt, to produkt powinien w całości należeć do nich. czynnik ludzki, zasadniczy, gdyż jako jedyny przynoszący nadwyżkę, zarazem czynnik o największej mobilności

docsity.com

6

Drugim czynnikiem jest produktywność pracy. Jest ona tym większa, im praca jest bardziej wyspecjalizowana., czyli im szerszy jest podział pracy miedzy członków danej społeczności: Q↑ ←Q/ Nprod ↑ ← specjalizacja pracy ← podział pracy Podział pracy i specjalizacja maja zasadnicze znaczenie. W pełni wystepują one w gospodarce rynkowej. (Trzeci czynnik to akumulacja, czyli tworzenie kapitału).

8. Prawo rynków Saya. Wprowadzenie. Wytworzony produkt składa się z licznych dóbr. Dobra te tworzą podaż, na którą powinno być zgłoszone zapotrzebowanie, czyli popyt. Gospodarka składa się z strony potażowej i popytowej. Obie strony należałoby analizować odrębnie, tymczasem w ekonomii klasycznej była stosowana jedynie analiza ze strony podażowej. Stało się tak za sprawą prawa rynków Saya, będącego jednym z najważniejszych i najbardziej brzemiennych w skutki praw ekonomii. Prawo rynków było filarem ekonomi klasycznej, dotyczy rynku dóbr. Bliski jego sformułowania był Adam Smith. Po raz pierwszy sformułował je w 1803r. Jean-Baptiste Say. W 1807 r. Jamek Mill, ojciec Hojna Stuarta Milla, zaproponował jego ulepszoną wersję. Ostatecznie w 1814 r. Say – po wymianie poglądów z J. Mitlem – nadał prawu ostateczne brzmienie. Wyprowadzenie prawa rynków jest proste. Otóż, w procesie wytwórczym powstają zarówno produktu – podaż QS, jak i wynagrodzenie czynników wytwórczych – pracy N, kapitału K i ziemi T. wynagrodzenie to stanowią, odpowiednio, płace W, zyski Π i renty gruntowe R, które – będąc prawem do dysponowania częścią produktu – w całości przekształcają się w popyt na produkt Q D:

QS = Q D ↑ ↑

Zastosowanie → dochody N+K+T W+ Π+R Upraszczając, oznacza to, że podaż tworzy popyt na siebie samą w równej wielkości. W skali makroekonomicznej jest prawdziwa zależność:(QS → QD) => (QS = QD ) Say dopuszczał występowanie nierównowagi w skali mikroekonomicznej. Mając to na względzie, William Baumol i Gary Becker wyróżnili dwie formy prawa rynków. Pierwszą jest rygorystyczna tożsamość Saya (forma mocna) zgodnie, z którą nie mogą wystąpić jakiekolwiek niedysponowana podaży i popytu. Tożsamość Saya: zawsze QS= QD W równości saya (formie słabej) takie niedopasowania sa możliwe na rynkach niektórych dóbr, czyli w sakli mikroekonomicznej. Gospodarka ostatecznie dochodzi jednak do równowagi: równość Saya: (QD≠ QS)→ mechanizm rynku → (QD=QS) Jeżeli prawdziwa jest forma słaba prawa rynków, to w sakli makroekonom. jest możliwy niedobór popytu w stosunku do podaży. Taka nierównowaga może wsytapić jedynie w okresie krótkim. W okresie długim obowiązuje forma mocna. Na mocy prawa rynków w gospodarce wystepuje pełne zatrudnienie czynników wytwórczych i nie mogą pojawić się kryzysy gospodarcze, których symptomem jest nadprodukcja dóbr. Prawo rynku jest jednym z kilku praw równowagi, jakie sformułowane zostały sformułowane w ekonomii.

9. Prawo Turgota a prawo rynków Saya. W zakresie oszczędzania i inwestowania obowiązuje prawo sformułowane w 1766 r. przez Roberta de Turgota (jednego z fizjokratów). Wytworzone dobra QS dzielą się na konsumpcyjne Qkon i inwestycyjne Qinw Rzeczowy charakter tych dóbr sprawia, że mogą być albo konsumowane, albo inwestowane. Podaż dóbr konsumpcyjnych i inwestycyjne w ten sposób, że dla każdego rodzaju dóbr popyt zrównuje się z podażą:

QS = Qkon + Qinw

↓ ↓ S

docsity.com

7

QD = C + I Jest to prawo równowagi rynku kapitału: (S→I) => (S=I), a ponieważ rynek kapitału jest częścią rynku dóbr, prawo to stanowi fragment i zarazem zwiastun prawa rynków Saya. Rynek kapitału jest zawsze w równowadze za sprawą stopy procentowej, a całość oszczędności przekształca się w inwestycje. W długookresowej perspektywie, perspektywie taka cechuje ekonomie klasyczną oszczędzanie jest pożądane, gdyż pozwala społeczności maksymalizować konsumpcję w długim okresie. Jest to cecha charakterystyczna tej ekonomii, w której zaleca się wstrzemięźliwość od bieżącej konsumpcji, a oszczędzanie traktują jako cnotę.

Równowaga rynku kapitału

10. Prawa równowagi gospodarczej. Powiązania między nimi. Dwa klasyczne prawa równowagi to prawo Turgota dla rynku kapitału i prawo Saya dla rynku dóbr. W okresie neoklasycznym sformułowane stosowane prawa dla sfery pieniężnej gospodarki i rynku pracy.

11. Funkcja Państwa według ekonomii klasycznej. Smith precyzyjnie określił miejsce państwa w społeczeństwie. Przypisał mu trzy sfery, z których jedynie trzecia miała mieć charakter ekonomiczny, chociaż w rzeczywistości wszystkie takie były. Sferami tymi są: - obrona członków społeczeństwa przed zagrożeniem z zewnątrz, czyli utrzymywanie armii; - ochrona członków społeczeństwa przed nieuczciwymi działaniami współobywateli, czyli utrzymywanie policji i sądownictwa; - utrzymywanie urządzeń i instytucji użyteczności publicznej, w szczególności infrastruktury ułatwiającej handel (głównie transport), którymi – ze względu na niewielką korzyść, jaką przynoszą – nie są zainteresowane jednostki ani grupy ludzi. Przyznanie państwu zadania obrony granic jest jednocześnie przyznaniem, że dane społeczeństwo wraz z jego gospodarką jest odgrodzone od innych społeczeństw i ich gospodarek. Za sprawą Smitha podstawowym podmiotem w skali makroekonomicznej stacje się gospodarka światowa, gdyż ta wymagałaby likwidacji granic. Zadanie ochrony jednych członków społeczeństwa przed nieuczciwymi działaniami innych wydaje się naturalne, ale i ono wiąże się z pewnym problemem. Dopuszczenie tego zdania to przyznanie, że nie zawsze mechanizm rynkowy jest w stanie przekształcić egoistyczne skłonności ludzi we wspólny dobrobyt. Innymi słowy, niektóre działania o charakterze niewątpliwie gospodarczym są traktowane jako występowanie przeciw wspólnemu dobru, czyli jako przestępcze. Zakres swobody działalności gospodarczej musi być ograniczony. Pełnej swobody działalności gospodarczej musi być ograniczony. Pełnej swobody nigdy nie było i nie ma, również jako postulatu w ramach ekonomii.

docsity.com

8

Dwa pierwsze zadania państwa odnoszą się do gospodarki pośrednio. W przypadku trzeciego oddziaływanie jest bezpośrednie. Państwo powinno angażować się w działalność gospodarczą jedynie wtedy, gdy motyw indywidualnego bogacenia się nie jest dostatecznie silny, aby pobudzić rozwój dziedziny, która jest niezbędna dla pomnażania ogólnego dobrobytu. W pierwszej kolejności powinno ono dostarczyć dobra o dużej korzyści społecznej, a także chronić nowe dziedziny własnej gospodarki przed niszcząca konkurencja zewnętrzną (zagraniczną). W ten sposób Smith zainicjował teorię dóbr publicznych, czyli takich dóbr, które są tworzone i dzielone poza mechanizmem rynkowym. Dopuszczając istnienie przynajmniej jednego dobra publicznego, udzielił pozytywnej odpowiedzi na pytanie, czy państwo powinno być zaangażowane w działalność gospodarczą. Otwartym pozostawił jedyne pytanie o zakres zaangażowania. Ostatecznie to sam Smith wywołał dyskusję dotyczącą miejsca państwa w gospodarce, ciągnąc się do czasów współczesnych.

12. Cechy ekonomii klasyczno-neoklasycznej. W latach 1870. ekonomia klasyczna wygasła. W tym tez czasie zaczęła rozwijać się ekonomia neoklasyczna, której nazwa jednoznacznie wskazuje rodowód. Łącznie tworzą one wspólny nurt w ekonomi. Ekonomia kalsyczno-neoklasyczna stanowi najbardziej rozbudowany nurt w dziejach ekonomii. Często jest on określany mianem nurtu głównego (main stream). Składają się nań liczne teorie, czasami przeciwstawne. Zasadne jest pytanie, jakie cechy szczególnie teorii pozwalają na zaliczenie jej do nurtu klasyczno-neoklasycznego. Cech tych jest kilka, a funkcjonują one jedynie jako całość, ponieważ niektóre z nich są oddzielnie spotykane w teoriach spoza nurtu. Cechą pierwszą jest podejście realne, a mówiąc wprost – prymat wielkości realnych nad wielkościami pieniężnymi. Widocznie to było w ekonomii klasycznej, w której pieniądzu była przypisywana marginalna rola w gospodarce, zgodnie z zasadą neutralności pieniądza. Potwierdzenie stanowi neoklasyczna teoria pieniądza, w której poglądy klasyczne uległy nawet wzmocnieniu. Cechą drugą stanowi podejście równowagowe. Ekonomiści reprezentujący nurt klasyczno- neoklasyczny byli i są przekonani, że idealnym stanem w gospodarce jest równowaga, do której powinny zmierzać zarówno jej części, jak i ona cała. Dotychczas omówiono dwa klasyczne prawa równowagi: prawo Turgota dla rynku kapitału i prawo Saya dal rynków dóbr. Cecha trzecia to silnie rozbudowana teoria mikroekonomiczna. Żadna inna ekonomia nie dysponuje taką różnorodną analiz postępowania konsumentów i producentów. Z drugiej jednak strony, to silnie przywiązanie do podstaw mikroekonomicznych sprawia, że mikroekonomicznym uogólnieniom brakuje oryginalności i rozmachu, jaki jest spotykany w ekonomii schumpeterowskiej czy keynesowskiej. I wreszcie cecha czwarta, czyli przekonanie, że najsprawniejszą formą gospodarowania jest gospodarka rynkowa. Zdaniem licznych przedstawicieli nurtu kalsyczno- neoklasycznego jest to forma ostateczna, dlatego znikomą uwagę poświęcają oni innym formom gospodarowania. W rozdziale poświęconym ekonomii rozwoju będzie unaocznienie, do jakich – czasami błędnych – konkluzji prowadzi takie rozumowanie. Nie są pozbawione racji głosy, że ekonomia kalsyczno-neoklasyczna, zawłaszcza we współczesnym wydaniu jest ahistoryczna.

13. Rozwój ekonomii neoklasycznej W hme rozwój ekonomii klasyczno-neoklasycznej podzielony jest na 3 etapy: Ekonomie klasyczna, Ekonomie neoklasyczna i nowa ekonomię -rozwijała się po II wojnie swiatowej. Ekonomia neoklasyczna tworzona do czasu wybuchu wielkiego kryzysu objęła w latach 1930 światową gospodarkę rynkową.Rozróżniamy w niej cztery teorie:  Rewolucja marginalistyczna (lata 1871 – 1877)

docsity.com

9

Rewolucje marginalistyczną nazywa się, także podejściem subiektywistyczno – marginalistycznym posiadającym dwa istotne aspekty zastosowanej metodologii. Aspekt subiektywistyczny - podejście mikroekonomiczne jako podstawowe, w którym badanym podmiotem gospodarującym jest człowiek. Dominuje interes indywidualny nad interesem ogólnym, co jest przeciwieństwem do tego poglądu w ekonomii klasycznej. Aspekt marginalistyczny – to analiza ostatnich stanów zjawisk ekonomicznych i ich zmienności tj. wielkości krańcowych. Charakterystycznym dla tego aspektu jest nieistotna przyszłość, nieistotna historia, a koncentracja na teraźniejszości, a więc ujęcie statyczne.  Synteza neoklasyczna: teoria równowagi ogólnej (lata 1874 – 1877), którą stworzył Leon Walras – jego dzieło to ujecie mikro i makroekonomiczne, teoria równowag cząstkowych (1890 r.), którą sformułował Alfred Marshall – jego ujęcie jest węższe i stało się standardem mikroekonomii.  Ekonomia dobrobytu (lata 1890 – 1912) – grupa teorii, w których zasadniczym elementem jest ustalenie zasad optymalnego podziału wytworzonego produktu zarówno z indywidualnego, jak i ogólnego punktu widzenia.  Ilościowa teoria pieniądza (lata 1911 – 1927), która stanowi domknięcie nurtu klasyczno – neoklasycznego, w którym do tego czasu nie było oddzielonej teorii pieniądza. Odbyło się to w 1927 r., a w dwa lata później został zachwiany system gospodarowania poprzez wielki kryzys gospodarczy. Miejsce ekonomii klasyczno – neoklasycznej zajęła ekonomia keynesowska. Teorię tę sformułowali Irving Fisher i Arthur Pigou. Rozwój ekonomii neoklasycznej następował w ramach szkół. W ekonomii powstały liczne szkoły. Najczęściej grupowały się one wokół naukowego przywódcy po czasie jednocząc autorów o odmiennych poglądach.

14. Szkoły ekonomii. Szkoła austriacka – główni przedstawiciele i dorobek. Rozwój ekonomii neoklasycznej następował w ramach szkół. W ekonomii powstały liczne szkoły, z których kilka odegralo istotna rolę. Najczęściej grupowały się one wokół naukowego przywódcy, który wyznaczał charkter uprawianej nauki, z biegiem czasu rozrastały się jednocząc autorów o odmiennych poglądach. W okresie rewolucji marginalistycznej narodziły się 3 trzy szkoły:  Szkoła manchesterska – założona przez Williama Jevonsa określana, także mianem anglo – amerykańskiej.  Szkoła lozańska – założona przez Leona Walerasa, który upowszechnił stosowanie w ekonomii matematyki,  Szkoła austriacka – zdobyła największy zasięg. W początkowej fazie była zwana także szkołą psychologiczną, gdyż jej twórcy Carl Menger i jego dwaj uczniowie Eugen von Bohm – Bawerk i Fredrich von Wieser kładli nacisk na motywy podejmowania przez ludzi decyzji o charakterze gospodarczym. Do szkoły austriackiej należeli także Joseph Schumpeter, który stworzył oddzielny kierunek ekonomię schumpeterowską , Ludwig von Mises i Friedrich von Hayek , których poglądy miały wpływ na ukształtowanie teorii monetarystycznej oraz uczestnicy debaty kapitalizm – socjalizm. Także Oskar Morgenstern, który wspólnie z Johnem von Neumannem stworzył teorię gier, która pozwala wytłumaczyc ludzkie procesy decyzyjne i wybory dokonywane w różnorakich sytuacjach.  Szkoła manchesterska (na wypadek)  Druga ze szkół powstałych podaczas rewolucji marginalistycznej, to własciewie jednoosobowy twór Williama Jevonsa. Znalazł on zwolenników Stanach Zjednoczonych. Najważniejszym z nich był John b. Clark, który wywarł przemozny wpły na rozwój amerykańskiej mysli ekonomicznej. Biora pod uwagę zasieg i jednolitość kulturową określana, także mianem anglo – amerykańskiej.  Szkoła lozańska założona przez Leona Walerasa, który upowszechnił stosowanie w ekonomii matematyki, stąd szkołe lozańską nazywa się matematyczną. Matematyka we

docsity.com

10

współczesnej ekonomii jest do tego stponia powszechna, że sład szkoły lozańskiej można znaleźć wszędzie. W WEższym ujeciu należa do niej autorzy rozwijajacy walrasowską teorię równowagi ogólnej. Zalicza się do niej równięż jedyny uczen Walrasa – Vilfredo Pareto, współtwórca ekonomi dobrobytu.

15. Szkoły ekonomii. Szkoła Cambridge – główni przedstawiciele i dorobek. Patrz wyzej szkoly. Dorobek Mengera, Jevonsa oraz Walrasa przejął i rozwinął Alfred Marshall, założyciel szkoły Cambridge. Marshall zaproponował podejście alternatywne do walrowskiego teorii równowag cząstkowych. Podstawowa różnica sprowadza się do barku u Marshalla próby przejścia od analizy mikroekonomicznej do makroekonomicznego uogólnienia. Marshall jest autorem wydanych w 1980 zasad ekonomiki – pierwszej pracy pomyślanej jako podręcznik ekonomii, w intencji autora kierowany do przedsiębiorców, skoncentrowała się na anlizie mikroekonomicznej. Należał do nurtu klasy-neoklasycz. Kontynuatorem jego myśli był Arthur Pigou, którego teoria pieniądza z 1927 r. stanowiła swoiste ukoronowanie nurtu. Natomiast John Keynes przeciwnie. Pracami z lat 1930-1936 przyczynił się do zachwiania struktury ekonomii klasyczno – neoklasycznej tworząc nową zwaną keynesowską. John Hicks odniósł się do niej krytycznie, podejmując próbę jej wmontowania w neoklasyczny sposób rozumowania. Próba ta powiodła się jedynie czesciowo. Hicks jednak później okazał się być twórcą najpopularniejszej formy prezentacji ekonomii keynesowskiej, jaka jest model IS-LM. Natomiast Joan Robinson i Michał Kalecki (wczesniej 1933) doszedł Do takich samych konkluzji co Keynes, ale to on jest uznawany za tego co dokonał przewrotu w ekonomii, gdyż teoria kaleckiego była opublikowana w jez. Angilskim później (w 1937)

16. Podejście marginalistyczne do zjawisk gospodarczych. Aspekt marginalistyczny to analiza ostatnich stanów zjawisk ekonomicznych i ich zmienności, tj wielkości krańcowych (granicznych, marginalnych lub przyrostowych). Zmienność zjawisk jest badana w bezpośredniej bliskości satnu aktualnego, czyli ze stosunkowo niewielkim odroczeniem czasowym. Wynikiem zastosowania podejścia marginalistycznego jest pominięcie historii zjawisk i ich przyszłości, w tym kształtujących je czynników przyrodniczych (zasobów przyrody) i instytucjonalnych (form organizacji społeczeństwa i jego gospodarki), czyli koncentracja na teraźniejszośći, a więc ujecie statyczne. Jedynie w neoklasycznej teorii wzrostu gospodarczego pojawi się ujecie dynamiczne, chociaż w ograniczonym zakresie. Podejście marginalistyczne umożliwia zastosowanie matematyki w badaniu zjawisk ekonomicznych. Prekursorami byli trzej autorzy francuscy Antoine Cournot, Arsene Dupuit i Leon Walras. Walras uchodzi za twórcę ekonomii matematycznej sprowadzającej wszelkie kwestie ekonomiczne do analiza czysto formalnych i liczbowych, jeżeli jest to możliwe. W podejściu marginalistycznym niemal wszystkim zjawiskom ekonomicznym nadaje się ciągły charakter. Choć jest to podejście niepoprawne ale wygodne i powszechnie stosowane. Rysunek; istota podejścia Marg. Rozw zjawiska i czas na osiach kreska podobna do y=x, po kolei nieistotna rzeczywistość istotna teraźniejszość i nieistotna historia

17. Wartość i cena dobra według ekonomii neoklasycznej. W rewolucji marginalistycznej nastąpiła zmiana punku widzenie sposobu, w jaki następuje przejście od wartości dobra powstającej w procesie wytwórczym do występującej na rynku ceny: wartość dobra → cena dobra

↑ ↑ Proces produkcji / praca→ proces wymiany/ rynek

docsity.com

11

Analiza została przeniesiona ze sfery produkcji do sfery konsumpcji. Podstawowym podmiotem gospodarującym oaz obiektem badawczym stał się człowiek – konsument mający – na wzór homo economicus określone cechy. Po pierwsze człowiek ma nieograniczone potrzeby konsumpcyjne i ograniczone możliwości ich zaspokojenia czyli środki. Po drugie ma cel, którym jest maksymalizacja satysfakcji osiąganej w czasie konsumpcji dóbr. Satysfakcja ta jest nazywana użytecznościa, a człowiek potrafi ja zmierzyć.(cel;max użyteczność) Niedostatek środków oraz znany cle działania stawiają człowieka przed wyborem. Musi on tak dzielić środki aby osiągnąć maksymalną użyteczność z konsumpcji dóbr. Użyteczność mają wyłącznie dobra konsumpcyjne. Jest to zdolność do zaspokojenia potrzeb konsumpcyjnych. Konsumenci nadają ją dobrom w czasie procesu konsumpcji. Poza tym procesem użyteczność nie istnieje. Użyteczność mogą mieć tylko dobra rzadkie, czyli dobra ekonomiczne, których jest za mało w stosunku do zapotrzebowania. Pozostałe dobra są dobrami nieekonomicznymi lub wolnymi. Według Carla Mengera konsumenci potrafią określić tę użyteczność w sposób bezwzględny, w postaci liczby nie odwołując się do innych dóbr. Jest to użyteczność kardynalna. u(Q1) = 1 Według Williama Jevonesa I Leona Walrasa konsument może co najwyżej porównywać użyteczności różnych dóbr nie potrafiąc określić ich wprost. MJest to użyteczność ordynalna czyli porządkowa i względna. u(Q1)>u(Q2) z dwoch ujec poprwna jest ujecie jevonsa i walrasa. Jeżeli nadaje się dobru użyteczność kardynalna np. w formie liczby , trzeba wiedziec co liczba ta oznacza , czyli trzeba mieć wzorzec. Ostaecznie uniwersalnym wzorcem stal się pieniadz Podstawową relacją badaną w rewolucji marginalistycznej był stosunek człowieka do dóbr ko Rewolucja marginalistyczna przyniosła koncepcje ceny dobra odmienna od klasycznej. Klasycy stosowali podejście podażowe , a cene wyznaczal nakład parcy poniesiony na wytworzenie dobra. W popytowym ujeciu marginalistow cena zalezy od uzytecznoci nsumpcyjnych. człowiek <-> konsumpcja Cena dobra p jest to maksymalna kwota jaką konsument jest gotów za nie zapłacić. Z tego względu nie może ona przekroczyć użyteczności ostatniego konsumowanego dobra Qn, a zatem cena jest równa użyteczności krańcowej. Konsumowanie kolejnej jednostki dobra nie byłoby racjonalne gdyż konsument osiągnąłby użyteczność ujemną w stosunku do ceny, chociaż absolutnie dodatnią:pi = umar(Qi/n) Równowartość ceny dobra i użyteczności krańcowej jest charakterystyczną zależnością dla rewolucji marginalistycznej. Jednak już w 1803 roku przedstawij ja say jako pi=constans Na rynku dane dobro ma jednolita cene równa uz. krancowej , można ja uzans za satla wyznaczona prze rynek. Funkcja użyteczności dotyczy pojedynczego dobra konsumenta. Została ona rozszerzona na wielu konsumentów nabywających dane dobro, przyjmując posatc funkcji popytu. Ponieważ dodatkowe jednostki maja dal konsumenta coraz mniejsza użyteczność, to nabędą oni wiekszą ilość dobra, czyli zgłoszą wiekszy popyt, jedynie przy niezej cenie. Qi=f(pi), przy pi↓→Qi↑

18. Użyteczność dobra. Pierwsze prawo Gossena. O użyteczności wczesniej! I prawo Gossena obowiązujące dla jednego dobra konsumpcyjnego to prawo malejącej użyteczności krańcowej nazywane również prawem nasycenia potrzeb. Zgodnie z nim, użyteczność każdej kolejnej jednostki dobra jest coraz mniejsza. Ostatnia konsumowana jednostka dobra Qi jest jednostką krańcową, a jej użyteczność u – użyteczność krańcowa u mar – jest malejąca. Qi ↑=>u mar (Qi), gdzie u mar↓≡∆u Dolną granicą użyteczności krańcowej jest wartość zerowa co oznacza, że zaspokojenie danej potrzeby jest pełne – jest to stan nasycenia, a dobro służące temu celowi staje się dobrem wolnym. Suwerenny konsument nie może konsumować poniżej wartości zerowej, gdyż postępowałby nieracjonalnie. Potrzeba zaspokojona byłaby w stopniu nadmiernym. W szczególnych przypadkach np. gdy interes ogólny jest przedkładany nad interes indywidualny, suwerenność konsumenta może być naruszana, czyli może być on zmuszany

docsity.com

12

do konsumpcji dóbr, które przynoszą mu użyteczność ujemną Typowym przykładem jest edukacja na poziomie elementarnym. Jest to dobro, którego użyteczność jest ujemna dla każdej oferowanej jednostki.umar(edui)<0 I prawo Gossena – krzywa użyteczności krańcowej – zależność między ilością konsumowanego dobra a jego użytecznością. Krzywa te rysuje się zazwyczaj jako ciagla linie coc nie jest to poprwne (ciągłość ma sens dla dóbr doskonale podzielnych-ziarenka chleba)

Względność I prawa Gossena

W przypadku edukacji uniwersyteckiej użyteczność jest dodatnia przy niewielkim obciążeniu nauką, potem staje się również ujemna: umar(uni)>0umar(uni)<0 Użyteczność pieniądza M jest zawsze dodatnia, gdyż pieniądz jest reprezentantem dóbr, które zawsze mogą być konsumowane w większej ilości (jako zestaw): umar(Mi)>0 Cena dobra p jest to maksymalna kwota jaką konsument jest gotów za nie zapłacić. Z tego względu nie może ona przekroczyć użyteczności ostatniego konsumowanego dobra Qn, a zatem cena jest równa użyteczności krańcowej. Użyteczność krańcowa a cena dobra

docsity.com

13

Konsumowanie kolejnej jednostki dobra nie byłoby racjonalne gdyż konsument osiągnąłby użyteczność ujemną w stosunku do ceny, chociaż absolutnie dodatnią:pi = umar(Qi/n) Równowartość ceny dobra i użyteczności krańcowej jest charakterystyczną zależnością dla rewolucji marginalistycznej. Jednak już w 1803 roku przedstawij ja say jako pi=constans Na rynku dane dobro ma jednolita cene równa uz. krancowej , można ja uzans za satla wyznaczona prze rynek.

19. Nadwyżka konsumenta (może być też dalszą częścią pyt. 18) Wszystkie dobra konsumowane wcześniej niż krańcowe mają użyteczność wyższą niż dobro krańcowe). Suma nadwyżek użyteczności konsumowanych dóbr nad ceną daje nadwyżkę konsumenta (koncepcja wprowadzona przez Dupuita, nazwana prze Marshalla) , której nie dostarcza tylko dobro krańcowe Qi/n. nadwyżka konsumenta = Qi/n-1Qi/1(umar/i – pi)

Nadwyżka konsumenta

Dylemat pojedynczego dobra, jeśli cena równa się użyteczności krańcowej to w przypadku dobra, którego konsumowana ilość wynosi 1, a pierwsza jednostka jest zarazem ostatnią, nadwyżka konsumenta nie powstaje: Qi = 1=>nadwyżka konsumenta = 0 Większość dóbr jest konsumowana w taki sposób co znaczy, że nie dostarczają one żadnej satysfakcji ponad koszt pozyskania, jednak nie jest to do końca prawda gdyż są one konsumowane.

19. Funkcja popytu Funkcja popytu jest obrazem zmienności popytu w zależności od zmian wybranej wielkości ekonomicznej (przeważnie ceny - funkcja popytu jest przedstawiana z reguły jako funkcja ceny) przy założeniu ceteris paribus - tzn. przy innych wielkościach bez zmian (w funkcji tej popyt reaguje wyłącznie na zmiany ceny, a poza tym nic innego się nie zmienia). Funkcja użyteczności dotyczy pojedynczego dobra konsumenta. Została ona rozszerzona na wielu konsumentów nabywających dane dobro, przyjmując posatc funkcji popytu. Ponieważ dodatkowe jednostki maja dal konsumenta coraz mniejsza użyteczność, to nabędą oni wiekszą ilość dobra, czyli zgłoszą wiekszy popyt, jedynie przy niezej cenie. Qi=f(pi), przy pi↓→Qi↑

Prawo popytu - wraz ze wzrostem cen wielkość popytu maleje, wraz ze spadkiem rośnie - przy założeniu ceteris paribus. Dlatego funkcję popytu ( jako funkcję ceny) rysujemy jako opadającą : Rys. 1. Funkcja popytu

Cena (P) D

D

Ilość (Q) Zmiana wielkości popytu a zmiana ceny

docsity.com

14

Ruch po krzywej funkcji popytu (reakcja wyłącznie na zmianę ceny jak na rysunku 1) to zmiana wielkości popytu. Tym, co określa reakcję wielkości popytu na zmianę ceny jest elastyczność cenowa popytu mierzona za pomocą współczynnika elastyczności cenowej popytu. (Q2 - Q1) (P1 - P2) ED = : Q1 P 1 Gdzie: Q1 popyt przed zmianą ceny Q2 - popyt po zmianie ceny P1 - cena przed zmianą P2 cena po zmianie Podana wyżej wersja wskaźnika jest tak skonstruowana, aby jego wartość była dodatnia. W swej ścisłej matematycznej formule elastyczność cenowa popytu oznacza współczynnik kontowy stycznej do funkcji popytu (przy założeniu, że popyt jest zmienną zależną ceny - tzn. zależy od ceny), a ponieważ krzywa jest opadająca, współczynnik przybiera wielkości ujemne (wzrostowi ceny towarzyszy spadek wielkości popytu). Wartość ED odpowiada na pytanie: o ile procent zmieni się wielkość popytu na dane dobro przy jednoprocentowej zmianie ceny. Co mówi nachylenie krzywej popytu na wykresie o elastyczności cenowej? Nachyleniem można zilustrować popyt absolutnie sztywny (D1), tzn niezależnie od zmiany ceny popyt nie wykazuje żadnej reakcji i nieskończenie elastyczny (D2) - minimalna zmiana ceny powoduje nieskończoną zmianę wielkości popytu. Rysunek 2. Funkcja popytu absolutnie sztywna oraz absolutnie elastyczna cenowo

Cena (P) D1 D2

Ilość (Q) We wszystkich pośrednich przypadkach na podstawie nachylenia niewiele można powiedzieć, przykładowo: Rysunek 3. Nachylenie funkcji popytu w zależności od podziałki na osi ilości

Cena (P) D1

1 2 Ilość (Q)

Cena (P) D1

1 2 Ilość (Q) Powyższe rysunki pokazują tę samą funkcję popytu, ale przy innej podziałce zastosowanej na osi ilości.

docsity.com

15

Jednak rysując kilka krzywych popytu na jednym układzie odniesienia, możemy powiedzieć na zasadzie porównawczej, która funkcja cechuje się relatywnie większą elastycznością, a która mniejszą. Na poniższym rysunku funkcja popytu D1 jest najbardziej sztywna, a D3 najbardziej elastyczna. Rysunek 4. Funkcje popytu o różnej elastyczności cenowej

Cena (P) D1 D3

D2

1 2 Ilość (Q) Jednak określenie czy popyt jest, czy też nie jest elastyczny cenowo wymaga obliczenia współczynnika ED. Jeśli ED >1 popyt jest elastyczny cenowo, co oznacza, że reaguje silniej niż proporcjonalnie na zmianę ceny. Np. ED = 1,5 oznacza, że przy jednoprocentowym spadku ceny nastąpi 1,5 wzrost wielkości popytu (przy innych warunkach bez zmian). ED = 1 - popyt jest jednostkowo elastyczny - przypadek graniczny. Jednoprocentowemu spadkowi ceny towarzyszy jednoprocentowy wzrost wielkości popytu. ED < 1 - popyt jest nieelastyczny cenowo, na zmianę ceny reaguje mniej niż proporcjonalnie. Np. ED = 0,5 przy jednoprocentowej zmianie ceny, wielkość popytu zmieni się o 0,5%. Pamiętamy przy interpretacji wartości wskaźnika, że wzrostowi ceny towarzyszy spadek wielkości popytu, zaś spadkowi ceny towarzyszy wzrost wielkości popytu. Przesunięcie krzywej popytu to zmiana popytu Rysunek 5. Wzrost popytu

Cena (P) D1 D2

D2

Ilość (Q)

Wzrost popytu zobrazowany przesunięciem w prawo krzywej popytu oznacza, że przy każdym poziomie ceny nabywcy chcą kupić więcej niż przed wzrostem popytu. Oznacza również, że za tą samą ilość gotowi będą zapłacić więcej. Rysunek 6. Spadek popytu

Cena (P) D2 D2

D1

Ilość (Q) Spadek popytu zobrazowany przesunięciem w lewo krzywej popytu oznacza, że przy każdym poziomie ceny nabywcy chcą kupić mniej niż przed spadkiem popytu. Oznacza również, że za tą samą ilość gotowi będą zapłacić więcej. Zmiany popytu zależą od kilku istotnych czynników - nazywamy je czynnikami leżącymi u podstaw krzywej popytu (czyli wpływającymi na jej przesunięcia). Czynniki leżące u podstaw krzywej popytu:

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome