Psychologia - Notatki - Psychologia, Notatki'z Psychologia
Kasia_aisaK
Kasia_aisaK29 May 2013

Psychologia - Notatki - Psychologia, Notatki'z Psychologia

PDF (245.4 KB)
6 strona
796Liczba odwiedzin
Opis
Psychologia: notatki z zakresu psychologii przedstawiające zagadnienia z psychologii.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 6
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
PSYCHOLOGIA nauka o procesach, o równoważeniu stosunków organizmów żywych z otoczeniem na podstawie doświadczeń indywidualnych oraz społecz-nych co przejawia się w czynnościach poznawczych, wykonawczych

PSYCHOLOGIA nauka o procesach, o równoważeniu stosunków organizmów żywych z otoczeniem na podstawie doświadczeń indywidualnych oraz społecznych co przejawia się w czynnościach poznawczych, wykonawczych

PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA będzie zajmowała się tym wszystkim co odnosi się do równowagi w aspekcie rozwojowym Dotyczy pewnego fragmentu rzeczywistości, stanowiąc go przedmiotem badań (poznania) oraz opisu tzw. deskrypcji PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA należy do bloku gałęzi teoretycznych. Składa się z dwóch zasadniczych działów: Psychologii filogenetycznej zajmuje się pochodzeniem rozwojem procesów psychicznych w obrębie całego świata organicznego, a więc na drodze ewolucji Psychologii ontogenetycznej zajmuje się rozwojem osobniczym czyli rozwojem (przemiana- mi) psychicznym jednostkowego organizmu od urodzenia (czasem prenatalny) przez całe ży- cie. Odrębny dział tanowi antropogeneza bada rozwój świadomości człowieka od zamierzchłych przodków do człowieka myślącego – homo sapiens BLOKI PSYCHOLOGII 1. P. teoretyczna - p. ogólna (tu poznawcza) - p. zwierząt (zoopsychologia) - p. rozwoju człowieka 2. P. stosowana - p. wychowawcza - p. kliniczna - p. pracy ½. na pograniczu tych bloków jest p. społeczna Przedmiot p.r. Szeroko: w ujęciu postaciowców przedmiot p.r. ujmowany jest bardzo szeroko, bo tylko sze- roka wiedza porównawcza może dać całościowy obraz zjawisk p.r. zarówno zwierząt jak i lu- dzi Wąsko: przedmiot p.r. ograniczony tylko do człowieka a nawet do pewnego okresu, gdzie zmiany rozwojowe mają charakter progresywny. Wg M. Puszkowa przedmiotem p.r człowieka jest wyjaśnienie i modyfikacja w kierunku optymalizacji procesów rozwojowych w ciągu całego życia ludzkiego Rozwój obejmuje pełen cykl życiowy jednostki, nie kończy się wraz z osiągnięciem dojrza- łości. Przedmiot p.r. cały cykl życia ludzkiego z odnoszeniem się do filo i ontogenezy Zadania p.r. wykrywanie prawidłowości powstawania i rozwoju procesów psychicznych oraz czynności regulacyjnych istot żywych. Inaczej mówiąc p.r. bada genezę wszelkich form życia psychicz- nego oraz analizuje prawa rządzące rozwojem psychicznym. Zadaniem p.r. wg. Żebrowskiej jest udzielenie odpowiedzi na pytania: 1. w jaki sposób przebiega i czym charakteryzuje się rozwój psychiczny a zatem czy jest ciągły czy dokonuje się skokami, czy są przyspieszenia lub zwolnienia czy jest dla wszystkich taki sam. 2. Jakie są właściwości psychiczne człowie- ka w różnych okresach rozwojowych. 3. Jakie są prawidłowości powstawania i rozwoju pro- cesów psychicznych, kiedy zaczynają się wrażenia jak rozwijają się trwałe cechy osobowości. 4. W jakich warunkach i pod wpływem jakich czynników czynności kształtują się w coraz to bardziej sensowną działalność i jakie prawa rządzą rozwojem psychiki.

docsity.com

Rozwój psychiczny – stanowi przejaw ogólnego rozwoju osobniczego cechy gatunku przeka- zywane są z pokolenia na pokolenia i reprodukowane przez jednostkę jest to tzw. ciągłość rozwoju filogenicznego. Człowiek pierwotnie podlega głównie ewolucji biologicznej a z czasem ewolucji społecznej przez pracę, narzędzia pracy i środki komunikacji. Praca społeczna doprowadziła do powsta- nia homo sapiens. Pojęcie ma charakter interdyscyplinarny, wywodzi się z filozofii, a po raz pierwszy zastosował je Arystoteles Rozwój – wszelki długotrwały proces kierunkowych zmian w toku którego można wyodręb- nić następujące po sobie prawidłowo etapy przemian obiektu powodujące jego różnicowanie. Rozwój – proces kierunkowych zmian w toku którego obiekty przechodzą od form niższych do wyższych i bardziej złożonych, doskonalszych. Pojęcie to nie implikuje wartości co dobre z co złe zakłada tylko że jest ciągły, dokonuje się wg pewnej prawidłowości oraz że daje możliwości porównywania. Rozwój psychiki – która jest odzwierciedleniem obiektywnie istniejącej rzeczywistości, na- stępuje okresów występuje w rezultacie zmian ilościowych i jakościowych. W wyniku tego dochodzi do przebudowy działalności człowieka jej doskonalenie się i komplikowanie. Istota rozwoju powstawanie nowych form odzwierciedlania rzeczywistości co prowadzi do przebudowy osobowości człowieka. Uwarunkowane jest to zdolnością człowieka do aktywnego gromadzenia doświadczeń, wie- dzy, umiejętności, sprawności oraz zdolności przezwyciężania sprzeczności i trudności. Cech i właściwości rozwoju 1. długotrwałość procesu – wszelkie zmiany rozwojowe dokonują się w biegu życia ludzkie- go. Punktem odniesienia może być bieg chronologiczny mierzony od momentu poczęcia lub od momentu narodzin. Wskaźnikiem rozwoju mogą być zmiany fizjologiczne np. wiek zębny, kostny. Dwojaki aspekt tego zjawiska: bezwzględny – przyjmuje że rozwój trwa przez całe życie, obejmuje zmiany zarówno progre- sywne i regresywne. ( zmiany progresywne – plateau – okres inwolucji, zmiany regresywne) względny – o zmianach rozwojowych można wnioskować porównując dwa odległe od siebie momenty czasowe ponieważ tempo rozwoju maleje wraz z wiekiem. 2. Kierunkowy progresywny charakter zmian rozwojowych – zmiany rozwojowe są progre- sywne, bo prowadzą do doskonalenia się form regulacji, doskonalenia życia społecznego, przechodzenia od form podstawowych do form wyższych. Ten progres widoczny jest szcze- gólnie u dzieci i młodzieży. Hurlock: „rozwój to seria progresywnych zmian, które w sposób uporządkowany i zgodny prowadzą do celu tj. osiągnięcia dojrzałości” 3. następstwo etapów zmian rozwojowych w psychologii rozwojowej istnieją 2 stanowiska: 1. Akceptuje stadialność rozwoju psychicznego – przedstawiciele tego stanowiska sądzą że wyodrębnienie procesów rozwojowych pozwala uporządkować zjawiska rozwojowe w czasie, usystematyzować wiedzę o rozwoju umysłowym społeczeństwa, co ważne jest w pedagogice, która musi adresować wiedzę do indywidualnych jednostek. 2. Neguje wartość teoretyczną modeli stadialnych rozwoju - – przedstawiciele tego stanowiska zwracają uwagę na regres rozwojowy w okresie starości oraz na zastój w okresie dorosłości. 4. zróżnicowanie etapów - czyli różnicowanie funkcji, czynności procesów rozwojowych jed- nocześnie ich integrowanie w coraz to bardziej złożone struktury. Hurlock wyróżnia 4 rodzaje zmian powodujących różnicowanie. – zmiany wielkości – zmiany ilościowe zachodzące zarówno w wymiarze fizycznym jaki i psychicznym. - zmiany proporcji – czyli wzajemnych relacji pomiędzy elementami rozwoju fizycznego i psychicznego - zanikanie starych wartości - najpierw zabawa potem nauka, wypada uzębienie mleczne, raczkowanie chodzenie

docsity.com

- pojawienie się nowych wartości – zęby stałe, cechy płciowe, potrzeba seksualna Zasady rozwoju : 1. rozwój pociąga zmiany których celem jest samorealizacja przez rozwijanie odziedziczo- nych predyspozycji. 2. zmiany rozwojowe w pierwszym okresie rozwojowym są znaczące bo intensywny rozwój okładu nerwowego przypada właśnie na okres do 5-go roku życia. 3. rozwój to wynik integracji między dojrzewaniem a uczeniem się 4. przebieg rozwoju jest przewidywalny bo podlega pewnym prawom i prawidłowościom rozwojowym np. przechodzenie od reakcji ogólnych do bardziej specyficznych (od krzyku noworodka do grymasów przedszkolaka), oraz w zakresie prawidłowych następstw w rozwo- ju fizycznym i motoryczny tj.

cefalokaldalności rozwoju dokonuje się wzdłuż osi pionowej ciała od głowy do głowy do nóg. proksymodystalności rozwój przebiega wzdłuż osi pionowej ciała od kręgosłupa w boki. Co widoczne jest w twórczości malowniczej dziecka od bazgrot linearnych – spiral – figur - rysunek precyzyjny. w obrębie dłoni rozwój dokonuje się od małego palca do kciuka co ujawnia się w rozwoju chwytania od chwytu prostego nadgarstkowego, do chwytu pensetkowego

5. przebieg rozwoju wszystkich dzieci jest podobny ale tempo rozwoju poszczególnych sfer jest różne np. zmiany pokwitaniowe u dziewczynek występują 2 lata wcześnie jak u chłopców jednak tempo jest inne np. jedna 9 lat inne 16 lat. Rozwój w poszczególnych sferach jest róż- ny: - dojrzałość płciowa najszybciej; - fizyczna 25 lat - poznawcza 16-17 lat - społeczna 25 lat 6. różnice indywidualne w rozwoju fizycznym i psychicznym spowodowane są czynnikiem odmienności rozwoju: - genetycznym, - środowiskowym, stąd wynika potrzeba wychowania dziecka zgodnie z jego indywidualnymi predyspozycjami i potrzebami. 7. w rozwoju można wyodrębnić okresy: - prenatalny – 9 m-cy płodu - niemowlęcy – 1 rok - poniemowlęcy – 2-3 lata - przedszkolny - 4-7 lat - wczesnoszkolny - 7/8- 10/11 lat - dorastania – 12-19/21 lat - wczesnodorosły – 22-30/35 lat - średniodorosły – 36-60/65 lat - późnodorosły – 65 – 8. każdy okres rozwojowy zawiera w sobie społeczne oczekiwania, wiąże się z zadaniami które każda jednostka winna opanować, są one warunkiem jej dobrego przystosowania (okres przedszkolny – osiągnięcie dojrzałości szkolnej; wiek szkolny przegotowanie do pracy) 9. w każdej dziedzinie rozwoju fizycznego i psychicznego występują potencjalne niebezpie- czeństwa które mogą zmienić lub zaburzyć prawidłowy bieg rozwoju 10. okresy rozwoju są niejednakowo szczęśliwe - niemowlęcy najbardziej szczęśliwy - dorastania mniej szczęśliwy Prawa rozwoju

docsity.com

1. Zachodzi ścisły związek pomiędzy rozwojem psych. i fizycz. Stwierdzenie to opiera się na prawie jedności struktury i funkcji sformułowanym przez Pawłowa, bo wszystkie czynno- ści psychiczne są wytworem działalności układy nerwowego. Im bardziej dojrzały struktural- nie układ nerwowy a zatem większa sprawność psychiczna. Rozwój układu nerwowego pole- ga na strukturalizacji i dojrzewaniu jego poszczególnych części oraz na wytworzeniu połą- czeń nerwowych oraz na wzrastającym procesie myelinizacji. Procesy te rozwijają się do 21 roku życie. 2. Rozwój polega na różnicowaniu i integracji. - różnicowanie – dyferencji- polega na przechodzeniu od aktywności wysoce uogólnionej

do bardziej specyficznej np. aktywność noworodka jest uogólniona - integracja – scalanie np. dziecka najpierw rysuje oooo potem llllll potem lllll następnie

lala w ten sposób automatycznie kształtuje się pisanie. 3. Rozwój polega na : - interioryzacji – uwewnętrznieniu – polega na przechodzeniu od czynności na przedmio-

tach do uwewnętrznionych (poznawczych, umysłowych np. małe dziecko bawi się przed- miotami nie nazywając ich jego myślenie ma charakter intersensoryczny, schowanie przedmiotu powoduje zaprzestanie myślenia o nim, potem dziecko mówi (nazywa swoje czynności pojawia się mowa sytuacyjna, myślenie (3/4 rok życia dziecko przestaje nazy- wać swoje czynności i następuje uwewnętrznienie)

- eksterioryzacja – uzewnętrznienie- polega na przechodzeniu od wew. do zew. (np. zbudu- je domek z piasku a potem działa) najpierw pojawia się zamysł a potem realizacja tego projektu

4. Dojrzewanie i uczenie się współwystępują ze sobą. - Dojrzewanie osiągnięcie dojrzałości, wewnątrz pochodny proces biologiczny warunkują-

cy rozwój. Wg Ausubel – przejaw rozwoju przy braku specyficznych doświadczeń. Wg Munn – wpływ interakcji genów z zewnętrznymi uwarunkowywaniami.

- Uczenie proces przetwarzania i utrwalania czynności na podłożu indywidualnych do- świadczeń kształtuje się w wyniku doświadczenia, działania, ćwiczenia aktywności. Wg. Włodarskiego proces modyfikacji zachowania pod wpływem doświadczenia. Uczenie za- chodzi wtedy gdy podmiot A po zetknięciu się z sytuacją S zachowuje się w sposób nowy, zmodyfikowany, dostosowany do S. Uczenie ma charakter zewnątrzpochodny, jest warunkiem jego dostosowania dzięki ukła- dowi nerwowemu.

Dojrzewanie a uczenie się między nimi zachodzi współzależność, stanowią one bowiem dwa niezbędne splecione i wzajemnie się warunkujące składniki rozwoju. Co oznacza, że dojrze- wanie jest konieczne dla uczenia się, bez uczenia się nie byłby możliwy rozwój. Poszczególne funkcje i czynności rozwijają się w miarę uczenia, ale wyzwalaczem jest doj- rzewanie. Skuteczność uczenia wzrasta w miarę dojrzewania. Proste funkcje filogenetyczne tj. siadanie, stanie, chodzenie, wspinanie się wymagają dojrzewania a ćwiczone przedwcześnie przed dojrzewaniem nie ulegają przyspieszeniu. Funkcje ontogenetyczne – jednostkowe tj. jazda na rowerze, gra na instrumentach wymagające ćwiczenia. Dojrzewaniu i uczeniu się poświęcono wiele badań: - badania na zwierzętach (Ausubel – szympansy w ciemnych pomieszczeniach, wnioski:

przekroczenie krytycznej gotowości aby nauczyć się pewnej czynność powoduje zahamo- wanie lub uszkodzenie.

- Badania na dzieciach (Denis i Thomson zauważyli że uśmiech i strach jest też u dzieci śle- pych) wnioski: ćwiczenie staje się skuteczne w miarę upływu czasu, i wtedy gdy pojawi się dojrzewanie

- Badania porównawcze (min nad bliźniakami jednojajowymi)

docsity.com

Munn: - dojrzewanie jest ważnym procesem rozwoju, - wiele reakcji pojawia się bez ćwicze- nia, spontanicznie(pierwsze kroki), ale bez ćwiczenia rozwój nie byłby możliwy, - uczenie w niewielkim stopniu wpływa na reakcje genetyczne ale brak ćwiczenia nie przeszkadza rozwo- jowi, - ćwiczenie w znaczący sposób wpływa na reakcje ontogenetyczne. Praktycznym zadaniem dla psychologii rozwojowej staje się ustalenie optymalnego czasu na ćwiczenia poszczególnych funkcji i czynności. Te optymalne procesy określa się mianem okresu gotowości , okresu sensowności, uwrażliwienia, Wygotski nazywa to „sferą najbliż- szego rozwoju pewnego czasookresu, w którym jednostka przejawia podatność na podjęcie ćwiczenia. Przyjmuje się że w Polsce dzieci osiągają dojrzałość szkolną w wieku 7 lat Przejawy tego, że dziecko jest dojrzałe: - zainteresowanie daną czynnością, - osiągnięcie ma- łego progresu danej czynności Czynniki rozwoju XIX/XX w. pojawiły się 2 koncepcie czynników rozwoju 1. Jedynym czynnikiem rozwoju jest dziedziczność 2. Jedynym czynnikiem rozwoju jest środowisko Współcześnie istnieją teorie wieloczynnikowe. Wolański określa 2 grupy czynników: 1. Czynniki endogenne – wewnętrzne - genetyczne – determinanty, genotyp - paragenetyczne – symulatory, warunki życia płodowego 2. Czynniki enzogenne – zewnętrzne - modyfikatory ekologiczne (biologiczne) czynniki biogeograficzne: fauna, flora, ciśnienie,

radiacja, pole magnetyczne, grawitacja - modyfikatory społeczno-ekonomiczne (kultura) rodzina jej struktura, status ekonomiczny,

pozycje zawodowe rodziców, atmosfera wychowawcza w rodzinie, tryb życia, organizacja życia, nauki, wypoczynku, wielkość i charakter środowiska pozarodzinnego, grupy spo- łeczne, rówieśnicy, a także tradycje, obyczaje, zwyczaje przekazywane wewnątrz pokole- niowo.

M. ŻEBROWSKA wyróżnia następujące czynniki i próbuje pokazać wzajemne interakcje po między nimi: Zadatki organiczne do których zaliczamy: Strukturę i niektóre właściwości funkcjonalne układu nerwowego zwłaszcza mózgu substratu psychiki. Dla rozwoju dziecka ważna jest budowa i funkcjonowanie analizatorów a także typ układu nerwowego tj siła, równowaga i ruchliwość podstawowych procesów myślowych: po- budzenia i hamowania. Układ hormonalny powiązany z układem nerwowym i umożliwiającym jego prawidłowe funkcjonowanie. Skoordynowanie działanie obu układów pozwala rosnącemu organizmowi przystosować się d zmieniających się ustawicznie właściwości środowiska. Zadatki organiczne: wrodzone i odziedziczone są zmienne i nie wyznaczają w sposób fatali- styczny przebiegu i granic rozwoju. Układ nerwowy jest w dużym stopniu plastyczny i po- datny na działanie otoczenia a jego funkcjonowanie kształtuje się w toku życia osobnika. Pawłow twierdzi „jedność struktury i funkcje mózgu” ponieważ funkcje układu nerwowego rozwijają się w wyniku komplikowania się jego struktury (min zwiększa się liczba połączeń między komórkami) struktura zaś komplikuje się dzięki funkcjonowaniu organizmu (reago- wanie na bodźca i własną aktywność dziecka) Zadatki organiczne to nie to samo co wrodzone dyspozycje czy zdolności psychiczne, stano- wią one jedynie podłoże uzdolnień, które ani nie są wrodzone ani niezmienne. Taka sama zdolność może rozwinąć się na podłożu różnych zadatków i odwrotnie. Aktywność własna dziecka to ważny czynnik rozwoju. Powoduje ona pod wpływem upływu czasu interioryzację czyli uwewnętrznienie procesów zewnętrznych czyli czynności fizycz- nych na przedmiotach wtedy stają się one wewnętrzne umysłowe, poznawcze, przez co dzia-

docsity.com

łalność dziecka staje się bardziej świadoma. Im dziecko więcej się porusza, dotyka, rozgląda, mówi ty więcej powstaje połączeń nerwowych czyli rozwija się struktura a w związku z tym i funkcje układu nerwowego. Wraz z rozwojem i komplikowaniem się działalności rozwija się i kształtuje nieodzowna w działaniu świadomość działania oraz sposobów i środków osiągania tychże celów. Związek działalności fizycznej z psychiczną jest zw. treściowym, początkowo jest bardzo ścisły. Myślenie w pierwszych latach dziecka jest konkretne obrazowo – ruchowe, potem myślenie jest słowne, jego związek z działaniem jest bardziej pośredni jednak nie miej ważny i istotny. Niezależnie od tych przemian zrozumienie i poznanie zawsze kształtuje się w trakcie działania materialnego i w związku z nim, a rozwój świadomości czyni wszelką dzia- łalność człowieka bardziej sensowną i rozumną. Środowisko szczególnie środowisko społ., gr. społ. do której on należy i która na niego od- działywuje przez świat przedmiotów jak i przez obcowanie społ. z innymi ludźmi. Rozwój człowieka dokonuje się głównie w procesie przyswajania sobie i opanowywania społ. środ- ków działania, nabywania umiejętności, kształtowania zdolności. Bez udziału środowiska społ. w rozwoju dziecka powoduje nie rozwinięcie się u dzieci typowo ludzkich właściwości jak: mowa, uśmiech, manipulowanie przedmiotami oraz inteligencja, myślenie oraz inne zdol- ności jak chodzenie, ubieranie się posługiwanie się przedmiotami. Wpływ środowiska nie jest czymś stały i niezmiennym co by w sposób fatalistyczny przesądzało o kierunku i grani- cach rozwoju. Ludzie podlegają wpływom środowiska ale i sami na nie wpływają kształtując je. Wychowanie spośród innych czynników odgrywa przodującą rolę. Przez wychowanie czyli organizowanie w odpowiedni sposób działalność dziecka i stwarzając odpowiednie warunki dla jego kontaktów z rzeczywistością, można decydować o jakości zmian rozwojowych, po- wstających w układzie nerwowym dziecka (zabawa nauka) by kształtować jego wiedzę o świecie, myślenie a jednocześnie wyrobić odpowiednie nawyki, sprawności i umiejętności, kształtować postawy, zainteresowania więc prowadzić do wychowania jak najwszechstronniej rozumianej osobowości. Rozwojem psychicznym dziecka można najlepiej pokierować dostar- czając mu odpowiednich treści, poprzez które kształtują się dopiero formy odzwierciedlenia świata i formuj działanie. Nie ma wychowania bez uczenia, bo dla wychowania nie są obojęt- ne treści, tego czego się człowiek uczy. Nie można wychować osobowości formalnie zharmo- nizowanej a pustej ideologicznie i umysłowo – Tomaszewski. Proces wychowania jest proce- sem społecznie i historycznie uwarunkowanym, zmieniającym swe oblicze ideologiczne i po- lityczne w zależności od ustroju społecznego.

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome