Reportaz jak go napisać- Notatki - Stylistyka praktyczna, Notatki'z Stylistyka praktyczna. University of Warsaw
Karolina_90
Karolina_901 March 2013

Reportaz jak go napisać- Notatki - Stylistyka praktyczna, Notatki'z Stylistyka praktyczna. University of Warsaw

PDF (365.4 KB)
6 strona
921Liczba odwiedzin
Opis
Reportaż określany jest jako gatunek publicystyczno-literacki, sięgający po środki artystyczne prozy literackiej. Obejmuje on utwory będące sprawozdaniami z wydarzeń, których autor jest bezpośrednim świadkiem lub uczestn...
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 6
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

Stylistyka Praktyczna

Reportaż jak go napisać?

1. Definicja reportażu - wg współczesnej teorii literatury reportaż określany jest jako gatunek publicystyczno-

literacki, sięgający po środki artystyczne prozy literackiej. Obca mu jest fikcja literacka; jest

tworzywem autentycznym, formowanym często na wzór fikcyjnej fabuły. Reportaż obejmuje

utwory będące sprawozdaniami z wydarzeń, których autor jest bezpośrednim świadkiem lub

uczestnikiem.

- Reportaż nowoczesny dąży do wzbogacenia technik narracyjnych i języka reportażu,

głownie przez zapis monologu bohatera, stylizację środowiskową, aluzyjność, ujęcie

groteskowe i parodystyczne.

 łączy cechy publicystyki, dziennikarstwa, literatury (występują w nim z różnym nasileniem)

 wg Wańkowicza jest „ mozaika składającą się z bardzo wielu różnorodnych kamyków, które tak należy ułożyć by oddały obraz rzeczywistości.”

 wg Kapuścińskiego „jest opisem zdarzeń przekazanie ich nastroju i atmosfery przy użyciu literackich środków wyrazu.”;

Wśród wielu definicji reportażu wyróżnić można wspólne cechy tego gatunku:

a. swoista hybrydyczność, b. synkretyzm c. „kolażowość” reportażu

d. określa się go jako gatunek z pogranicza literatury i dziennikarstwa.

2. Początki reportażu Od połowy XX wieku wzrosło zapotrzebowanie na prawdziwa wiadomość, obok powieści

opartych na motywach autentycznych zaczęły powstawać reportaże, które różniły się od nich

głównie językiem (zbliżonym do mowy potocznej),przedstawiającym w sposób bezpośredni

wydarzenia prawdziwe. Powieść odznaczała się natomiast użycie fikcji, obrazowością i

specjalnym ujęciem językowym.

3. wyznaczniki reportażu: a. reportaż ma charakter sprawozdań z rzeczywistych wydarzeń i sytuacji z życia ludzi, b. charakter przekazu aktualnych ważnych problemów przez reportera jako obserwatora i

komentatora oraz niekiedy świadka i współuczestnika opisywanych wydarzeń,

c. ujęcie materiału dokumentalnego w formę narracji w pierwszej lub trzeciej osobie, d. umiejętność językowej – literackiej – transformacji dostrzeganych wydarzeń i faktów,

wyrażająca się w układzie skojarzeń przypomnień wynikających z pogłębionej

obserwacji doboru własnych argumentów „ z poczuciem prawdy i sprawiedliwości w

ich niepowierzchownym wymiarze.

e. Poczucie odpowiedzialności reportera za prawdziwość przedstawianych obrazów życia społeczeństwa ujawnia się w warstwie refleksyjnej, znaczeniowej, która

decyduje o jego literackości i tym samym wyróżnia go spośród innych gatunków

prozy, sytuując reportaż na pograniczu literatury faktu i literatury pięknej.

f. Podstawowym kryterium reportażu jest aktualność i ważność tematu wybranego przez reportera do opracowania, co w wypadku wydania książek reportażowych ma duże

znaczenie dla rejestracji wydarzeń historycznych oraz dla rozwoju reportażu ze

względu na podejmowaną tematykę i formę wypowiedzi

docsity.com

4. Literackość a reportaż W kategorii gatunkowej reportażu literackość stosowana jest jako poetyka portretu i narracji

dla przedstawienia rzeczywistych faktów i klimatu wydarzeń. W reportażu dochodzi, bowiem

do tzw. sprzężenia zwrotnego- ujęcie faktów rzeczywistych środkami literackimi, ale bez

domieszki fikcji.

5. TYPY i Odmiany reportażu Wg Kazimierza Koźniewskiego:

- reportaż interwencyjny – napisany wyłącznie w celu zdemaskowani zła; forma

najbardziej zwięzłego wprowadzenia czytelnika w istotne problemy poruszanego

zagadnienia.

- reportaż informacyjny – autor ogranicza się do zapoznania czytelnika z jakimś

zakresem wydarzeń, wycinkiem spraw publicznych, jakąś nauką,

- reportaż problemowy – (najambitniejszy) autor ma wyjaśnić czytelnikowi rzetelnie

jakiś problem społeczny, polityczny, gospodarczy,

* reportaż wielki (inaczej story na Zachodzie albo „szkic” – „oczierk” w Rosji –

(wyższy stopień r. problemowego) ma w sobie wszystkie znamiona gatunku: aktualność,

oryginalną formę artystyczną i problemowe ujęcie tematu,

Reportaże ze względu na temat dzielą się na: podróżniczy, zagraniczny, sądowy,

demaskatorski, interwencyjny, kryminalny, produkcyjny, wojenny, wojskowy, naukowy,

socjologiczny, psychologiczno- portretowy, historyczny itd.

Zw. na miejsce i sposób publikowania reportażu wyróżniamy:

- reportaż pisany (w obrębie tego reportażu wyróżnia się reportaże literackie i

publicystyczne)

- reportaż dźwiękowy,

- reportaż filmowy,

-reportaż telewizyjny,

- fotoreportaż,

Reportaż literacki (FABULARNY) – akcja koncentruje się wokół wydarzeń i

bohaterów oraz obrazów i opisów z punktu widzenia reportera. Zdarzenia ujmuję

się w różnych układach i formach – od najprostszej rejestracji pojedynczych faktów,

przez historie lub jako ciąg zdarzeń; obrazują działalność bohaterów i sytuację

wzięte z życia oraz przemiany środowiskowe. Fabuła ujmowana jest w formie scen o

zabarwieniu dramatycznym, w kontrastach i paralelach. Opisu dotyczą przebiegu

podróży, obrazu sytuacji, spotkania, portretów postaci, charakterystyki życia

środowiska, społ., obyczajowego i politycznego

Reportaż publicystyczny (PROBLEMOWY)- na ogół punktem wyjścia są skargi

wymagające interwencji, relacje obywateli dostrzegających jakieś nieprawidłowości

w życiu społecznym danego środowiska, czy własne obserwacje reportera na

wybrany temat; konieczność ustalenia faktów poprzez wywiad środowiskowy, często

dalekiej podróży, w celu zebrania dowodów i wyważenia racji oraz przyznania jej

poszkodowanemu, zgodnie z własnym sumienie reportera; cały proces ujęty jest w

formę rozprawy z zarysowaniem problemu- wysuwanie tez – argumentacją –

wnioskowaniem i uzasadnieniem prac reportera

docsity.com

6. Wyróżniki gatunkowe reportażu: - wybór aktualnego, ważkiego tematu,

- proces zbierania materiałów – dokumentów, ustalanie faktów, spotkanie z ludźmi w

terenie,

- w trakcie wyżej wymienionych czynności następuje sporządzanie dokumentacji

- montowanie reportażu, z zachowaniem następujących elementów:

* stosowanie środków artystycznych właściwych dla wypowiedzi literackiej,

* zachowanie klimatu i kolorytu sprawy w celu odtworzenia atmosfery specyficznej

dla danego środowiska,

* uwzględnienie obu stron spornych i wydobycie ich za pomocą form podawczych:

dialogów, monologów, relacji, prezentacji, przytaczania sądów, opinii, głosów w

dyskusji,

*cytowani materiału dokumentalnego,

*charakterystyka postaci,

*charakterystyka środowiska społecznego, naturalnego, kolorytu miejsca i czasu,

*wplatanie małych form literackich – tekst w tekście ( opowiadania, gawędy, pieśni

przysłowia…)

*włączanie tekstów dokumentalnych, listów, fragmentów dzienników, pamiętników,

roczników, akt urzędowych, sprawozdań,

*relacja reportera jako obserwatora, uczestnika wydarzeń, świadka, czy osoby

rekonstruującej ich przebieg,

*opis podróży, sytuacji, oddanie autentycznego klimatu spotkania,

*zrelacjonowanie i prezentacja rozmowy lub na jej podstawie historii wydarzeń i ich

skutków,

* ewentualny, ale niekonieczny komentarz,

Wartości reportażu ukazanego drukiem

- dla czytelników – szybkie przekazywanie informacji stwarza możliwości

współuczestnictwa „w wydarzeniach oraz ich przeżywania na gorąco,

- dla rozwiązania danego problemu – stanowi argument poparty wizją lokalną i dowodami

rzeczowymi

- jest forma kontroli władzy,

- autorowi daje satysfakcję z dobrze spełnionego obowiązku wobec społeczeństwa grupy

czy tez osoby,

-

7. reporter a narrator narrator oznacza w teorii literatury fikcyjną osobę skonstruowaną przez autora,

opowiadająca w dziele epickim, nawet, jeśli jest to narrator autorski nienależący od świata

przedstawionego, t nie jest on anonimowy, posiada natomiast wszechwiedzę

reporter nie jest fikcyjną osobą, odpisując się imieniem i nazwiskiem jest odpowiedzialny

za prawdziwość przekazywanego materiału, nie jest także wszechwiedzący.

8.Pozycja reportera w reportażu fabularnym

a. reporter jako świadek: sprawia wrażenie, że znajduje się w tym samym środowisku, co i

bohaterowie reportażu, jego pozycja może być jawna bądź ukryta; ma przewagę na

bohaterami- obserwuje ich zachowanie z pewnego dystansu; stara się być obiektywny;

reporter może relacjonować wydarzenia ujmując je w ciągi przyczynowo skutkowe, czy

tez dokonywać różnego rodzaju paralel, kontrastów, interpretacji wydarzeń; pisze o sobie

w pierwszej osobie; zaciekawia czytelnika stylizując własny język; zakres jego czynności

docsity.com

jest ograniczony – mówi/pisze o tym, co jest w stanie sam zauważyć, relacje o

przeżyciach bohaterów wynikają z kontekstu zdarzeń, a kompetencje ograniczają się do

naśladowania mowy postaci; mówiąc o obserwowanych zjawiskach daje do zrozumienia

odbiorcy, co jest dla niego istotne, na co zwraca uwagę; ważne jest centrum

przedstawianego świata, nie liczy się natomiast jego tło;

Przykłady: Jerzy Janicki „Kożuchy przychodzą się leczyć, Marian Brandys „ O królach i

kapuście”; Jerzy Lowell „Bal się udał, czyli Retif krakowski”; Mariusz Szczygieł

„Niedziela, która zdarzyła się w środę”

c. reporter jako uczestnik przedstawianych zdarzeń chronologiczny przebieg zdarzeń, reporter jako uczestnik – jeden z bohaterów reportażu;

brak obiektywizmu w stosunku do przedstawianych zdarzeń; przytaczanie relacji

bohaterów sprawia, że obraz staje się pełniejszy i barwniejszy; orientacja reportera

skierowana jest właśnie ku jego własnej osobie (orientacja autotropiczna); opowiada o

zdarzeniach z własnego punktu widzenia, ocenia i relacjonuje na podstawie wlanych

obserwacji; informuje czytelnika o własnych przeżyciach, ocenach, sądach;

niedozwolone jest przedstawianie myśli i przeżyć innych bohaterów chyba, że sami

będą o nich mówić (orientacja allotropiczna); reporter nie ukrywa źródeł

pochodzenia przekazywanych informacji; korzysta z urywków pamiętników czy

dzienników; sztuką w tego typu reportażach jest umiejętne formułowanie pytań,

prowadzenie rozmowy przez reportera; reporter- uczestnik ma ograniczone pole widzenia;

oddziela się jednak od bohaterów- podkreśla, że jest spoza środowiska, z zewnątrz, co

pozwala mu na obiektywne stwierdzenie faktów, oraz ich przedstawienie

d. reporter jako słuchacz O tym, że istnieje reporter, czytelnik dowiaduje się dzięki osobie opowiadaj alej

wydarzenia (świadka, uczestnika zdarzenia), reporter nie jest podmiotem relacjonującym,

tylko bohater mówiący do niego; rola reportera słuchacza ogranicza się przekazania

usłyszanego opowiadania, o jego obecności świadczy sam bohater, kiedy zwraca się do

niego w toku opowiadania;

e. reporter jako rekonstruktor zdarzeń -odtwarza wydarzenia na podstawie materiałów i dokumentów;

- strukturowanie rzeczywistości- dobór i układ faktów oddający wiernie dane zdarzenie

np. „Będziemy pławić konie we krwi” Kapuścińskiego, „Hubalczycy” Wańkowicza,

9. Pozycja reportera w reportażu problemowym a. reporter zarysowuje sprawy i przedstawia argumenty dobrze uzasadnione

materiałem dowodowym.

b. reporter stara się zrozumieć obie strony, c. uwidoczniony jest stosunek autora- twórcy do zdarzeń, d. tworzywem są fakty, a srodki literackie mają je ukształtować treściowo.

10. Struktura reportażu

a. BOHATER REPORTAŻU

- jest postacią rzeczywistą,

Melchior Wańkowicz „dopowiada” swoich bohaterów, polega to na dookreślaniu cech

charakteru swoich bohaterów, wypowiadaniu słów nie wypowiedzianych przez nich, a

docsity.com

użytych w tekście ze względu na opisaną sytuację. Jest to zapełnienie luk powstających w

czasie odtwarzania zdarzeń i charakteryzowania postaci przez reportera.

Reportaż jest wycinkiem życie bohatera, więc zadaniem reportera jest dobrze poznać

opisywane postacie.

- bohater jest zbiorowy lub osobowy, przedstawiony pośrednio lub bezpośrednio,

Sposoby charakteryzowania bohatera

- charakterystyka bezpośrednia – reporter mówi o przedstawianych postaciach na podstawie

własnych obserwacji, informuje o wieku i wyglądzie osób, przykład. Krzysztof Baranowski „

W kuchni”

- charakterystyka pośrednia- autor przytacza opis bohaterów na podstawie dokumentów i

wspomnień osób z nimi związanych, reporter korzysta z dostępnych materiałów, cytując je w

pełni lub częściowo. np. „Apolonia wśród świetych” Kąkolewskiego

czasami jedna charakterystyka przechodzi w drugą,

Motywacja losów bohatera:

- psychologiczne,

-biologiczne,

- społeczne,

-historyczne,

(mogą występować razem)

- w reportażach dla przedstawienia postaci stosuje się wyeksponowanie jednej z

dominujących cech bohatera w celu uchwycenia problemu głównego, wiążącego się z jego

działalnością lub losem.

- w reportażach problemowych , reporter ogranicza się tylko do podania imienia i nazwiska

lub nawet inicjałów dla zachowania w tajemnicy personaliów, jeśli wcześniej bohater sobie

tego zażyczył

Bohaterowie reportażów często charakteryzują siebie sami przez własne autentyczne

wypowiedzi zacytowane przez reportera tzw. greps

docsity.com

10. reportaż a feature

Oba gatunki [feature i reportaż] traktują o konkretnym wydarzeniu zawierającym w sobie

element nowości i autentyczności. Zwartej konstrukcji obu gatunków sprzyja

wyeksponowanie pojedynczego wydarzenia i wyeliminowanie wątków ubocznych.

reportaż nowela feature

- jest gatunkiem, który pojawił

się po I wojnie światowej,

- jego podstawową funkcja jest

informowanie odbiorcy o tym,

czego nie był świadkiem

(„reportero”- odnosić się do

czyjejś świadomości)

Cechy gatunku:

- relacjonowanie różnego rodzaju

ciągów zdarzeniowych,

prezentacja postaci i ich losów w

sposób przyczynowo- skutkowy

(podobnie jak w noweli)

- przedstawienie w sposób

obrazowy i opisowy określonych

środowisk ludzi,

- stosowanie środków

artystycznych: obrazowanie,

relacja, dialog- charakterystyczne

dla noweli

- przestawia rzeczywistość na

podstawie obserwacji i

bezpośredniego badania faktów

- występują kontrasty, dygresje,

- gatunek klasyczny,

charakteryzuje się klarowna

poetyką,

-prostota planu

-osy bohaterów toczą się w

rzeczywistym świecie,

- przedstawia zdarzenia ze

szczególnym uwzględnieniem

biegu wypadków, opisu sytuacji i

środowiska /(plastyczne

obrazowanie i wartka akcja)

- powiązanie wydarzeń przez

osoby i rzeczy( bohaterowie

tłumaczą wydarzenia lub

przyczyniają się do ich

wyjaśnienia)

- zwięzłość (ma być małej

objętości, ma mieć małą liczbę

bohaterów, ograniczony czas

zdarzeń, uporządkowana akcje

skupiającą się wokół jednego

wydarzenia)

Nazwa wypowiedzi prasowej

znana w USA od lat

przedwojennych, a od lat 60. XX

w. na zachodzie Europy. W

Polsce od lat 90. [ chociaż

Encyklopedia wiedzy o prasie

pod red. Juliana Maślanki z roku

1976 odnotowuje hasło

„feature”]

- oznacza relację, która prócz

podstawowych faktów o

rzeczywistości realnej zawiera

szczegóły uboczne, tworzące

niejako tło informacyjne

wydarzeń,

- autor wychwytuje z garści

faktów najistotniejszy aspekt

sprawy i na nim się skupia [ jak

nowela wskazuje jedynie na

fragment życia istotny dla

odbiorcy]

- ma informować o czymś

nowym,

- ujmuje fakty zgodnie z ich

chronologicznym ich

przebiegiem

- zaspokaja ciekawość odbiorcy

w sposób skrótowy,

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome