Prawo budżetowe - Notatki - Prawo, Notatki'z Prawo. University of Zielona Góra
ares_89
ares_8920 March 2013

Prawo budżetowe - Notatki - Prawo, Notatki'z Prawo. University of Zielona Góra

DOC (92.5 KB)
10 strona
198Liczba odwiedzin
Opis
Notatki obejmują tematy z zakresu prawa: prawo budżetowe.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 10
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

Opracował: Mariusz

Karczmarczyk Wyższa Szkoła

Ekonomii I Administracji w

Bytomiu gr

Prawo finansowe

Prawo finansoweto ogół norm regulujących publiczną działalność finansową, tj. stosunki

społeczne powstające w procesie gromadzenia i dystrybucji dochodów pieniężnych. Jest to

bardzo obszerna dziedzina prawa, w której wyodrębnia się m.in. następujące działy:

• prawo budżetowe,

• prawo bankowe,

• prawo ubezpieczeniowe.

Postaram się ściślej i bardziej szczegółowo opisać charakter prawa budżetowego i jego

normy.

Prawo budżetowe

Prawo budżetowe to dział prawa finansowego regulujący funkcjonowanie budżetu państwa.

Prawo budżetowe w sensie ścisłym normuje ramy budżetu państwa, jego strukturę oraz zasady przygotowania, uchwalania i wykonywania. Przygotowany przez ministra finansów

projekt przedstawiony jest następnie Radzie Ministrów, która w formie uchwały przedkłada

go Sejmowi, ten zaś podejmuje decyzję w ustawowym trybie przewidzianym przez

Konstytucję RP. Wykonywanie budżetu należy do organów administracji państwowej, tj.

Rady Ministrów, ministrów, wojewodów. Prawo finansowe ustala ogólne zasady i tryb

gromadzenia zasobów pieniężnych, objętych budżetem państwa i budżetami gmin oraz

przeznaczenia tych zasobów na finansowanie zadań wynikających z funkcji państwa i gmin;

ustala także formy organizacyjno-prawne jednostek realizujących zadania objęte budżetem

państwa i budżetami gmin.

Prawo finansowe reguluje prawno organizacyjny charakter sporządzania budżetu państwa,

któryjest rocznym planem finansowym obejmującym dochody i wydatki państwa oraz

wskazującym źródło pokrycia niedoboru lub kierunki rozdysponowania nadwyżki, jest

ustalany przez Sejm w formie ustawy budżetowej. Klasyfikacja budżetowa, czyli jednolity

system symboli cyfrowych służący grupowaniu dochodów i wydatków, pozwala na:

• określenie uprawnienia organów publicznych do gromadzenia dochodów

budżetowych i wydatkowania środków na ściśle określone cele,

• regulację podziału dochodów i wydatków miedzy działy gospodarki narodowej i

regiony kraju,

• planowanie dochodów i wydatków budżetowych w skali państwa i w skali podziału

terytorialnego państwa, • ujednolicenie trybu planowania ewidencji i sprawozdawczości dochodów i wydatków

Określona przez prawo finansowe klasyfikacja budżetowa cechuje się następującymi

kryteriami:

a)kryterium podmiotowe – oznacza podział budżetu na określone części, za których

realizację odpowiada właściwy organ państwowy np.:Kancelaria Sejmu, Ministerstwo

Gospodarki

b) kryterium przedmiotowe – oznacza podział dochodów i wydatków według ekonomicznych

gałęzi gospodarki narodowej np. Oświata i Wychowanie

c) kryterium rodzajowe – pozwala szczegółowo określić charakter wydatków z budżetu i

formy wpływów dochodów budżetowych.

W Polsce w obowiązującej klasyfikacji budżetowej występują podziałki do których zalicza

się:

części – podziałka o charakterze podmiotowym, oznacza organ państwowy np. organy

władzy, organy kontroli i sądownictwa, naczelne i centralne organy administracji rządowej, wojewodowie.

dział – podziałka o charakterze przedmiotowy oznacza dział gospodarki np.:

Rolnictwo, Transport, Handel Zagraniczny,

rozdział – jest podziałką podmiotową i bardziej szczegółowym charakterze. Rozdziały

są tworzone w ramach działów, np.: w dziale Oświata i Wychowanie tworzy się dział

Szkoły podstawowe

paragraf – tworzony jest w rozdziałach, w sposób szczegółowy określa formę

pobierania dochodów i rodzaj wydatkowania

pozycja – określa jedynie rodzaj wydatków w ramach paragrafu, jest tworzona

dobrowolnie

Tryb opracowywania i uchwalania budżetu państwa

Budżet państwa jest uchwalany przez Sejm na okres roku budżetowego w formie ustawy

zwanej ustawą budżetową. Wykonywanie budżetu w ustalonych kwotach jest zadaniem

organów administracji państwowej. Realizatorów budżetu obowiązuje przestrzeganie

dyscypliny budżetowej. Osoba naruszająca dyscyplinę budżetową, zarówno z winy umyślnej,

jak nieumyślnej - pociągana jest do odpowiedzialności.

Fazą początkową są prace przygotowawcze, które polegają na opracowaniu prognoz

dotyczących kształtowania się podstawowych wielkości ekonomicznych w planowanym roku budżetowym (prognoza cen, stopy procentowej, wielkości produkcji). Rada Ministrów ustala

wytyczne i zasoby założeń polityki społeczno-gospodarczej i budżetu państwa. Wytyczne te

zawierają podstawowe założenia oraz określają min. terminy opracowywania planu

budżetowego. Na podstawie tych wytycznych Minister Finansów opracowuje wytyczne

szczegółowe tzw. notę budżetową dotyczącą trybu i formy sporządzania projektu budżetu

państwa. W następnym etapie są prowadzone prace w poszczególnych Ministerstwach i

urzędach. Wstępne wersje projektów budżetów resortowych są przekazywane do Ministra

Finansów, który opracowuje projekt budżetu państwa. Projekt ten przechodzi pod obrady

Rady Ministrów. Rząd uchwala projekt ustawy budżetowej i wraz z uzasadnieniem

przedkłada Sejmowi najpóźniej do 30 września. Minister Finansów na jesiennej sesji Sejmu

wygłasza expose budżetowe, czyli referat, w którym przedstawia główne założenia projektu

budżetowego, następnie projekt przekazywany jest Sejmowej Komisji Budżetu i Finansów.

Po zakończeniu prac Komisji odbywa się debata Sejmowa nad projektem budżetu, polega ona

na odczytaniu sprawozdań i wniosków Komisji Sejmowej oraz zgłaszanie przez posłów

poprawek zarówno do projektu budżetu jak i do wniosków Komisji. Projekt stawy uchwalony przez Sejm trafia do Senatu, który może wnieść poprawki, po czym trafia ponownie do

Sejmu. Ostatnim etapem jest sejmowe głosowanie nad budżetem z uwzględnieniem

wniesionych poprawek. Uchwalony budżet jest ustawą budżetową, która po podpisaniu przez

prezydenta RP ogłoszona jest w Dzienniku Ustaw

W sytuacji, gdy opracowanie budżetu nie jest możliwe w ustalonych terminach Konstytucja

P przewiduje następujące rozwiązania zastępcze:

prowizorium budżetowe – czyli tymczasowy i skrócony budżet z reguły d pierwszego

kwartału roku budżetowego. Projekt taki jest uchwalany w takim samym trybie, co

budżet i obowiązuje od czasu chwalenia właściwego budżetu.

prowadzenie gospodarki budżetowej na podstawie projektu ustawy budżetu lub

projektu ustawy o prowizorium budżetowym – stosuje się wtedy gdy ustawa budżetowa

lub ustawa o prowizorium budżetowym nie weszły w życie w dniu rozpoczęcia roku

budżetowego.

Zasady i tryb wykonania budżetu państwa

Wykonanie budżetu polega przede wszystkim na zrealizowaniu zaplanowanych dochodów i wydatków na określone zadania. Wykonaniem budżetu państwa kieruje Rada Ministrów, a w

szczególności Minister Finansów, który sprawuje bieżącą kontrolę realizacji dochodów i

wydatków państwa i poziomy jego deficytu. Faktycznymi wykonawcami budżetu państwa są

dysponenci części budżetowych i wszystkie podległe podmioty państwowej sfery budżetowej.

W toku wykonania budżetu obowiązują następujące zasady:

• pełna realizacja zadań następuje w terminach określonych przepisami

• ustalanie, pobieranie oraz odprowadzanie dochodów budżetowych dokonywane jest

na zasadach i w terminach wynikających z prawa finansowego

• wydatki budżetowe muszą się mieścić w granicach kot określonych w budżecie

realizowane zgodnie z planowanym ich przeznaczeniem w sposób celowy i oszczędny

• zlecenie realizacji zadań powinno następować na zasadzie wyboru najkorzystniejszej

ofert z uwzględnieniem przepisów ustawy o zamówieniach publicznych

• dotacje celowe przyznane samorządom terytorialnym na realizację zadań zleconych

nie wykorzystane w danym roku podlegają zwrotowi do budżetu państwa w części w

jakie zadanie nie zostały wykonane.

Kasowa obsługa budżetu państwa

Polega na przyjęciu wpływów z tytułu dochodów budżetowych oraz przekazywaniu środków

pieniężnych i dokonywaniu wypłat z tytułu wydatków budżetowych. Operacje te dokonywane

są na następujących rachunkach bankowych:

- centralny rachunek bieżący budżetu państwa,

- rachunki bieżące Urzędów Skarbowych,

- rachunki bieżące państwowych jednostek budżetowych,

- rachunki bieżące państwowych funduszy celowych

-rachunki bieżące zakładów budżetowych, gospodarstw pomocniczych i środków specjalnych

oraz państwowych usług prawnych.

Kontrola wykonania budżetu państwa

Kontrola polega na sprawdzeniu czy zaplanowane zadania zostały osiągnięte, służy

porównaniu przebiegu realizacji zadań z przyjętymi założeniami. W Polsce kontrola wykonania budżetu państwa w toku wykonywania i na koniec roku

obrotowego sprawują:

• Dysponenci części budżetowych i dysponenci drugiego stopnia

• Minister Finansów, Izby i Urzędy Skarbowe, Regionalne Izby Obrachunkowe

• NBP, NIK, Sejm i jego komisje

Naczelnym Organem Kontroli Państwa jest NIK, która kontroluje organy administracji

rządowej i samorządowej w zakresie wykonania budżetu państwa oraz realizacji ustaw i

innych aktów prawnych dotyczących działalności finansowej, gospodarczej i

administracyjnej. Kontrole przeprowadza się pod względem legalności, gospodarności,

celowości i rzetelności. Kontrole są przeprowadzane na zlecenie Sejmu, Prezydenta RP,

prezesa Rady Ministrów i z własnej inicjatywy. NIK analizuje wykonanie budżetu państwa i wykonanie założeń polityki pieniężnej, opiniuje

sprawozdanie Ministra Finansów z wykonania budżetu, a wyniki przekazuje Sejmowi z

jednoczesnym przedłożeniem opinii w sprawie udzielenia Radzie Ministrów absolutorium za

dany rok budżetowy.

Głównym celem kontroli wykonania budżetu państwa jest ujawnienie naruszeń dyscypliny

finansów publicznych oraz przeciwdziałanie tym naruszeniom. Dyscyplina finansów

publicznych to przestrzeganie przepisów prawnych normujących zasady i tryb dokonywania

wydatków oraz pobierania dochodów budżetowych.

Dochody budżetowe

Dochodami budżetowymi są wszelki wpływy środków pieniężnych należnych Skarbowi Państwa i Samorządom Terytorialnym, wynikające z przepisów prawnych oraz uchwalanych

budżetów.

Podstawowymi źródłami dochodów budżetowych są:

- dochody od ludności,

- dochody od przedsiębiorstw,

- dochody od pozostałych podmiotów gospodarki narodowej,

- dochody z majątku państwowego i komunalnego

Dochody pobierane są z:

• Podatków

• Opłat

• Wpłat z zysku – w pewnym sensie zastępują podatek dochodowy, mają one

zastosowanie w NBP i przedsiębiorstwach państwowych i jednoosobowych spółek

Skarbu Państwa

• Dywidend – jest to część zysku spółek akcyjnych za dany rok obrachunkowy,

przeznaczona przez walne zgromadzenie do podziału między akcjonariuszami w

stosunku do posiadanych przez nich akcji. W spółkach z udziałem Skarbu Państwa i

Samorządów Terytorialnych dywidenda od ich udziału stanowi dochód budżetowy

• Dochody pobierane przez jednostki budżetowe pochodzące z wpływów za świadczone

przez nie usługi odpłatne – zgodnie z metodą budżetowanie brutto są odprowadzane

co miesiąc na rachunek dochodów budżetowych • Wpłaty nadwyżek – dotyczą środków budżetowych zakładów budżetowych oraz

części zysku gospodarstw pomocniczych, które to jednostki są objęte systemem

finansowania neto, wpłacają do budżetu 50% osiągniętego zysku

• Grzywny, mandaty i kary pieniężne – wynikają z sankcji pieniężnych nałożonych na

podmioty, wymierzone i pobierane przez sądy oraz organy administracji państwowej i

samorządowej.

• Odsetki pochodzące od środków na rachunkach bankowych jednostek budżetowych –

od lokat terminowych, ustanowionych ze środków zgromadzonych na Centralnym

Rachunku Bieżącym budżetu państwa z tytułu zwłoki uiszczenia zobowiązań

podatkowych i od udzielonych z budżetu państwa pożyczek krajowych i

zagranicznych

• Wpływy majątkowe – pochodzące ze sprzedaży akcji i udziałów Skarbu Państwa i

Samorządów Terytorialnych, ze sprzedaży w ramach prywatyzacji przedsiębiorstw

państwowych lub części ich składników majątkowych, ze sprzedaży mienia

państwowego i komunalnego oraz z jego dzierżawy lub najmu

• Pożyczki i kredyty – są to dochody zwrotne, wynikające z zaciągniętych długów przez

Skarb Państwa i Samorządy terytorialne, które zaciągają pożyczki przez emisję

obligacji skarbowych i sprzedaż bonów skarbowych

Wydatki budżetowe

Wydatki budżetowe to środki pieniężne wydatkowane z budżetu państwa i budżetów

samorządów terytorialnych, które są przeznaczone na:

• Realizację zadań wykonywanych przez organy władzy państwowej, kontroli i ochrony

prawa oraz administrację rządową, sądy i trybunały,

• Subwencję ogólne dla samorządów terytorialnych

• Dotacje

Wydatki ujęte w budżecie państwa grupuje się wg kryterium:

a) kryterium podmiotowe – wydatki są dzielone według podmiotów odpowiedzialnych

za ich dokonywanie są to np.: Kancelaria Sejmu, Ministerstwo Edukacji Narodowej

b) kryterium przedmiotowe – wydatki są dzielone według ich przeznaczenia np.:

wydatki na działalność niezbędną do funkcjonowania państwa jako całości (obrona

narodowa, ochrona porządku publicznego, wymiar sprawiedliwości), wydatki

związane z realizacją zadań socjalno – kulturalnych (oświata, nauka, sztuka, opieka

społeczna), wydatki wynikające z funkcji interwencyjnej państwa (dotacje na

inwestycje produkcyjne, dotacje dla rolnictwa), wydatki na obsługę długu publicznego c) kryterium rodzajowe – mamy dwa rodzaje:

- wydatki osobowe:wynagrodzenia osobowe pracowników, uposażenia żołnierzy

zawodowych i funkcjonariuszy, honoraria, wynagrodzenia agencyjno-prowizyjne, fundusz

operacyjny, świadczenie społeczne, stypendia, diety posłów itp.

- wydatki rzeczowe: podróże służbowe, materiały i uposażenie, energia, kary i

odszkodowania, opłaty składki, wydatki dotyczące utrzymania placówek zagranicznych,

odsetki itp.

Rozróżniamy także:

• Wydatki rzeczywiste – zalicza się do nich wydatki dokonywane przez budżetowe

jednostki organizacyjne wszystkich stopni, służą do ich utrzymania i

umożliwiania im świadczenia usług i rozwoju

• Wydatki redystrybucyjne – mają charakter transferów, zaliczamy do nich wydatki

budżetowe przekazywane bez wzajemnego świadczenia są to przelewy środków

budżetowych z jednostek wyższych stopni na rzecz jednostek niższych stopni

oraz wszelkie dotacje, subwencje, transfery socjalne na rzecz gospodarstw

domowych (dotacje do rent, emerytur i innych świadczeń społecznych)

Planowanie wydatków

Wielkość wydatków budżetowych należy ściśle określić, ich wielkość zależy od wielu czynników np: zakres działalności państwa i jego interwencji w gospodarkę narodową.

Określenie wielkości wydatków budżetowych i ich minimalizowanie dokonuje się poprzez

szczegółowe planowanie, które opiera się na:

• Metodach statystycznych – wykorzystuje się dane z przeszłości

• Prognozowaniu – przewidywanie przyszłych faktów, zdarzeń, cen, stóp procentowych

na podstawie uzasadnionych przesłanek i obliczeń

• Wskaźnikach budżetowych – to średnie liczby zadań finansowych z budżetu w ciągu

roku

• Normach budżetowych – to maksymalna kwota wydatków budżetowych

przeznaczona na jednostkę miary w ciągu roku

DYSPONENCI CZĘŚCI BUDŻETOWYCH

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

MINISTERSTWO FINANSÓW

BP

SEJM

NAJWYŻSZA IZBA KONTROLI

URZĘDY STATYSTYCZNE

IZBY SKARBOWE

REGIONALNE IZBY OBRACHUNKOWE

URZĘDY SKARBOWE

ZARZĄDY SAMORZĄDÓW TERYTORIALNYCH

DYSPONENCI DRUGIEGO STOPNIA

DYSPONENCI TRZECIEGO STOPNIA

DOCHODY

UBOCZNE (grzywny, kary)

ZASADNICZE

BEZZWROTNE

ZWROTNE (kredyty, pożyczki)

ODPŁATNE (opłata)

NIEODPŁATNE

PRZYMUSOWE (podatki)

DOBROWOLNE (darowizny)

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome