Historia rozwoju turystyki - Notatki - Turystyka, Notatki'z Turystyka
Grzegorz
Grzegorz17 June 2013

Historia rozwoju turystyki - Notatki - Turystyka, Notatki'z Turystyka

PDF (147.8 KB)
13 strona
630Liczba odwiedzin
Opis
Turystyka: notatki z zakresu turystyki przedstawiające historię rozwoju turystyki.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 13
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

HISTORIA ROZWOJU TURYSTYKI

Początków turystyki europejskiej dopatrzeć się można już w starożytności.

Starożytni Egipcjanie podróżowali do miejsc kultu religijnego. Podróże były szansą na

poznanie obcych krajów i nawiązanie kontaktów społecznych z innymi mieszkańcami.

Przemieszczana się w specjalnych celach, były to wędrówki kupców, pielgrzymki do

miejsc świętych, podróże do miejsc kąpielowych oraz przyjazdy na Igrzyska

Olimpijskie w Grecji. Pierwsze wędrówki o charakterze turystycznym, a nie

handlowym datuje się na 4000 rok p.n.e. Starożytni Grecy i Rzymianie podróżowali

w celach wojennych bądź z zamiarem uczestniczenia w igrzyskach i uroczystościach

religijnych, zobaczenia piramid. Można więc stwierdzić, że początek turystyki nastąpił

w momencie, gdy człowiek zaczął podróżować w celach poznawczych. Już wtedy

można było zaobserwować początki przemysłu turystycznego, np. powstanie patronów

- opiekujących się przyjezdnymi, sanatoriów, domów wczasowych, map drogowych

i voucherów- dokumentów upoważniających do noclegów w zajazdach. W czasach

renesansu ludzie pielgrzymowali do Rzymu, starając się odwiedzić „Wieczne Miasto”.

Organizowano „przechadzki archeologiczne”. Odkrycie „Nowego Świata” oraz postęp

w nawigacji morskiej umożliwił w XIV I XV wieku dalszy rozwój podróży okrętami.

Wczasach nowożytnych zaczęły powstawać pierwsze przewodniki, a w końcu XVII

wieku można było już spotkać osoby pełniące funkcje przewodnika. Turystyka

współczesna rozwinęła się pod koniec XIX wieku.

Historia turystyki jest nieodłącznym elementem w dziejach ludzkości.

„Turystyka jest zjawiskiem, które może być rozpatrywane w aspekcie psychologicznym,

społecznym, ekonomicznym, przestrzennym i kulturalnym a nade wszystko

politycznym.”1

Rozwój turystyki kształtowały różnorodne czynniki społeczne i polityczne.

System feudalny i upadek wielu gospodarstw sprawiły, że w Średniowieczu nastąpił

zastój w podróżowaniu. Podróżowali głównie kupcy i pielgrzymi do miejsc kultu

religijnego oraz studenci na wyższe uczelnie do Włoch i Rzymu. Lecz wielki przełom

nastąpił dopiero w czasie Wielkich Odkryć Geograficznych w wieku XIV i XV. Był to

okres wielkich wypraw i ogromnych dokonań. Od odkrycie Ameryki, podróży Vasco da

Gama do Indii, wypraw Amerigo Vespucciego do Ameryki do opłynięcia globu przez

1 P.Bohdanowicz Turystyka a świadomość ekologiczna, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2005, str.83

Magellana. W wieku XVII i XVIII powstało wiele miejscowości leczniczych i typowo

turystycznych. Rozpoczęło się podróżowania do Ameryki, a zdobycie przez Anglików

Mont Blanc zapoczątkowało wyprawy w wysokie góry oraz rozwój literatury

podróżniczej.2

Rozwój turystyki masowej nastąpił w XIX i XX wieku dzięki rozwojowi

środków transportu, przemysłu oraz wzrostowi poziomu oświaty i świadomości

społecznej. Rozwój lokomocji pociągnął za sobą rozwój infrastruktury turystycznej

w miejscowościach do których przybywało coraz więcej turystów. Rozwój transportu

morskiego sprawił, że do Europy przyjeżdżało coraz więcej turystów z Ameryki,

a rozwój motoryzacji wpłynął na rozbudowę dróg.

W XIX wieku otwarto pierwsze biuro turystyczne o nazwie „Thomas Cook”,

oraz powstały pierwsze zrzeszenia hotelarzy w Szwajcarii i Austrii. Natomiast

dokonane w 1888 roku przez Fritjofa Nansena przejście na nartach przez Grenlandię

uznawane jest za początek rozwoju narciarstwa. W 1901 roku w Nowej Zelandii

powstał pierwszy państwowy organ ds. turystyki.3

W Polsce, podobnie jak w większości innych krajów, rozwój turystyki został

zapoczątkowany w pierwszej połowie XIX wieku. Proces przemian społeczno-

gospodarczych kształtujących się w całym świecie a zwłaszcza w Europie, stworzył

korzystne warunku dla rozwoju turystki w Polsce. Jednak ten proces przebiegał

w Polsce nieco inaczej niż w innych krajach zachodnioeuropejskich. W tych krajach

dominował ustrój kapitalistyczny, który stał się znaczącym bodźcem dla rozwoju

turystyki. Na zachodzie Europy turystykę organizowali przede wszystkim ludzie

wyczuwający potrzeby rynku i płynące stąd zyski.

Na obszarze Polski tworzyli ją przede wszystkim społecznicy, ożywieni

poczuciem misji kulturalno-narodowej. „Turystyka była jednym z elementów

ogólnonarodowej akcji i dlatego jej zasięg organizacyjny i tematyczny obejmował tak

szeroki zakres zagadnień. Poszczególne etapy rozwoju turystyki i krajoznawstwa maja

swoją specyfikę historyczną, powstałą na tle panujących warunków politycznych,

kulturalnych i społeczno-gospodarczych”.4

Wśród wielu czynników wpływających na rozwój turystyki należy wymienić

potrzeby, które odgrywają istotną rolę, gdyż determinują popyt na dobra i usługi 2 C.Hall i A. Lew Sustainable Tourism, Longman, London 1998, str.7-13 3 R.Sharpley, Tourism, Tourist & Society, elm publications, Camrbridgeshire 2005, str.30-39 4 T.Łobożewicz i G.Bieńczyk, Podstawy turystyki, Wyższa Szkoła Ekonomiczna, Warszawa 2000, str.24-29

turystyczne. Z upływem czasu potrzeby te zmieniają się. W wyniku wzrostu

zamożności społeczeństw, to co kiedyś było dobrem luksusowym staje się z upływem

czasu dobrem podstawowym. Jak wykazał A.H. Maslow, jeśli warunki życia pozwolą,

każdy człowiek przechodzi cztery fazy : fazę potrzeb podstawowych, fazę potrzeb

społecznych, fazę samookreślania i fazę samorealizacji. Turystyka znajduje się w etapie

samorealizacji. Co oznacza, że człowiek chce żyć w sposób zadowalający i czuć się

samym sobą, i właśnie tego oczekuje od turystyki. Dodatkowo pewną rolę w rozwoju

turystyki odgrywają motywacje. 5

Nie ma wątpliwości, że bez poznania motywacji turystycznych nie byłoby mowy

o tak wielkim rozwoju turystyki. Umożliwiają one badanie wpływu turystyki na miejsca

naszych podróży. Ułatwiają planowanie turystyczne i identyfikacje sektora turystyki.

Angielscy badacze turystyki, Swarbrooke i Horner określili motywacje jako czynniki,

które skłaniają turystów do wybrania określonego rodzaju wyjazdu w określonym

czasie. Stworzyli nawet typologie motywacji turystycznych. Podzielili je na sześć

podstawowych kategorii : kulturalne, status, psychiczne, osobiste, emocjonalne

i osobowościowe. Motywacje kulturalne wiązać się będą oczywiście z chęcią

poznawania nowych kultur i zwiedzaniem nie odkrytych miejsc. Wybór miejsca

i rodzaju turystyki zależeć będzie, również od tego czy oferta jest modna, ekskluzywna

oraz atrakcyjna dla turysty, czyli od jej statusu. Psychiczne motywacje to wszystko to

co może osiągnąć potencjalny turysta podczas wyjazdu, czyli relaks, odpoczynek na

słońcu, polepszenie stanu zdrowia, aktywny sposób spędzania czasu, różnorodne

atrakcji a nawet możliwość seksu. Innymi czynnikami decydującymi o wyborze

turystyki, są osobiste korzyści, czyli pogłębianie wiedzy z zakresu różnych dziedzin lub

możliwość zdobycia nowych umiejętności np. nauka jazdy na nartach. Emocjonalne

motywacji są zależne od stanu naszej psychiki: nostalgii, depresji, chęci romansu lub

zaspokojenia fantazji oraz chęci przygody, które skłaniają do uprawiania turystyki.

Osobistymi motywacjami stają się potrzeby wyjazdu rodziców z dziećmi, chęć poznania

nowych przyjaciół, wizyty krewnych lub znajomych.

Ogólnie wszystkie motywacje wiążą się z zaspokojeniem naszych

indywidualnych potrzeb, które zmieniają się wraz ze zmianami w naszym życiu. Można

stwierdzić, że motywacje turystyczne rodzą się z niezaspokojonych potrzeb. Wyjątkiem

5 W.W.Gaworecki Turystyka, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2000, str. 92-93

mogą być wyjazdy służbowe, gdyż turystyka biznesowa jest raczej rezultatem celu

podróży niż potrzebą turysty.6

Czynniki, które determinują turystykę mogą być indywidualne, zależne od

osobowości, stylu życia, dotychczasowych doświadczeń lub osobistych mocnych

i słabych stron, a także wizerunku potencjalnego turysty (jak jesteśmy postrzegani przez

innych ludzi). W zależności od tego kim jesteśmy wybieramy odpowiedni dla siebie

rodzaj turystyki, co powoduje nieustanny rozwój turystyki. Motywacje zmieniają się

wraz z upływającym czasem i warunkami tj. stanem zdrowia, przychodami lub

posiadaniem rodziny. Istnieją, również motywacje złożone, co oznacza, że potencjalni

turyści są zmotywowani różnymi czynnikami jednocześnie, które przeradzają się

w prawdziwe motywacje.7

Pogoda i stan psychiczny może zadecydować o wyborze odpowiedniego rodzaju

turystyki. Tak samo jak decyzja zamężnej kobiety z dwójką dzieci, która przynależy do

określonego koła zainteresowań i jest katoliczką, będzie zależna od tego z jaką grupą

ma zamiar wyjechać. Inaczej bowiem będzie wyglądać jej wypoczynek z dziećmi

a inaczej wyjazd na pielgrzymkę.

Ważnym czynnikiem rozwoju turystyki jest polityka turystyczna państwa jako

element polityki gospodarczej. W zależności od stanu zamożności kraju, polityka

gospodarcza w małym lub większym stopniu wspiera promocję podaży turystycznej.

Polityka turystyczna danego państwa determinuje rozwój zjawisk rynkowych w branży

turystycznej. Może prowadzić do ograniczenia lub zaspokojenia potrzeb potencjalnych

turystów. „Rozwój współczesnej turystyki jest silnie uwarunkowany stałym

dostosowaniem podaży turystycznej do zmieniających się potrzeb rynku turystycznego,

charakteryzującego się nadwyżką podaży nad popytem. Stwarza to potrzebę

wprowadzenia marketingu do gospodarki turystycznej.”8

Czynnikiem wpływającym na rozwój turyzmu jest działalność państwa

w zakresie turystyki. Rozwija się ochrona konsumenta, która wpływa na turystykę

poprzez różne regulacje prawne, koncesje i licencje. Państwo jest zainteresowane

popieraniem rozwoju turystyki krajowej ze względu na aspekty społeczno-socjalne.

Szczególną rolę odgrywa polityka państwa przy organizacji turystyki zagranicznej.

Reguluje zagadnienia związane z przekraczaniem granic, przepisy dewizowe, celne 6 J.Swarbrooke i S.Horner Consumer Behaviour in Tourism, Butterworth Heinemann, Oxford 1999, str. 67 7 R.Sharpley Tourism, Tourists and Society ,elm publications, Cambridgeshire 1994, str.100-101 8 W.W.Gaworecki Turystyka, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2000, str.93

i sanitarne. Rola państwa jest również istotna w sferze ochrony zabytków, środowiska

naturalnego oraz zagospodarowaniu przestrzennym kraju.

Polityka krajowa jest równie ważna jak międzynarodowa. Pokój między

narodami jest czynnikiem rozwoju turystyki. Konflikty wewnętrzne czy regionalne

hamują rozwój turystyczny, w podobnej sposób jak terroryzm. Do rozkwitu turystyki

niezbędne jest swobodne podróżowanie czyli unormowana i bezpieczna sytuacja

polityczne państwa.

Ważnym bodźcem, który determinuje wzrost ruchu turystycznego jest

geograficzny zasięg kontaktów handlowych. Dzięki rosnącej liczbie konsorcjów

międzynarodowych, powstała i zaczęła się rozwijać się turystyka biznesowa

i konferencyjna. Współpraca zagraniczna powoduje zwiększenie się ilości wyjazdów

służbowych. Stale rośnie liczba konferencji, sympozjów czy zjazdów

międzynarodowych lub wyjazdów na targi zagraniczne.9

Aby turyści mogli korzystać z turystyki należało stworzyć odpowiednią

infrastrukturę gospodarczą, prawną, ekonomiczną i społeczną. Dlatego turystyka

stanowi jeden z istotnych działów gospodarki kraju. Usługi turystyczne zaspokajają

potrzeby materialne takie jak nocleg czy komunikacja oraz potrzeby niematerialne

(kulturalno-rozrywkowe), które spowodowało rozwój sektorów pośrednio

i bezpośrednio związanych z turystyką. Zmieniła się lokalna infrastruktura

(budownictwo i nieruchomości, rozwinęła się łączność komunikacyjna oraz serwis

taksówkowy), powstały kantory i punkty wymiany walut.

W znaczący sposób zmienił się przemysł. Wzrosła produkcja środków

transportu (samochodów, autobusów, statków) i sprzętu rekreacyjno-sportowego oraz

produkcja sprzętu gastronomicznego. Nastąpił przyrost w produkcji żywności

i napojów. Handel skorzystał na produkcji pamiątek, sprzętu fotograficznego

i wypożyczaniu urządzeń sportowych.

W bezpośrednio związanym z turystyką sektorze nastąpiło wiele zmian.

Powstały biura podróży, operatorzy turystyki oraz agenci ubezpieczeniowi i turystyczni.

W lokalnej infrastrukturze nastąpiły przemiany, zaczęły funkcjonować biura

paszportowe oraz informacje turystyczne. Powstały profesjonalne usługi przewodnickie

i pilotażowe oraz ubezpieczeniowe. Rozwój przemysłu turystycznego przyczynił się do

powstania literatury i prasy turystyczno-podróżniczej. Transport rozwinął się

9 T.Łobożewicz i G.Bieńczyk Podstawy turystyki, Wyższa Szkoła Ekonomiczna, Warszawa 2001, str. 42-44

diametralnie. Powstały wypożyczalnie samochodów i jachtów. Rozszerzył się zakres

transportu naziemnego i morskiego. Wzrosła ilość miejsc noclegowych i rodzaj

zakwaterowania. Powstały motele, pensjonaty, ośrodki kolonijne, zajazdy, resorty,

apartamenty oraz kwatery agroturystyczne itp. Gastronomia i zaopatrzenie rozwinęły

się znacznie, stworzono tawerny, bary przekąskowe, puby, winiarnie, kafeterie oraz

firmy cateringowe. Rozrywka, jako ważny element turystyki zmieniła się i podzieliła na

atrakcje naturalne takie jak: parki zoologiczne, krajobrazowe, rezerwaty i będące

wytworem człowieka: galerie, skanseny, centra kulturalno-turystyczne, parki

tematyczne itd. Wraz z pojawieniem się nieustannie rosnących wymagań potencjalnych

turystów, stworzono kasyna, kluby, centra handlowo-usługowe i sportowe.10

W ostatnim okresie istotny wpływ na funkcjonowanie rynku turystycznego ma

zacierania się granic działalności gospodarczej oraz koncentracji kapitału. Zjawisko to,

szczególnie ujawnia się w turystce gdzie dominują wielkie ponadnarodowe

przedsiębiorstwa. Opanowujące nowe rynki oraz wyznaczające standardy oraz kierunki

przemian jakimi będzie podążał sektor turystyczny. Polityka gospodarcza ma, więc

fundamentalne znaczenie w wyrażaniu tendencji po stronie podaży jak i popytu na

dobra i usługi turystyczne.11

Czynnikiem kształtującym rozwój turyzmu jest również czas wolny od pracy.

Jedna z najbardziej cenionych wartości w dzisiejszym życiu. Wyznacza dobrobyt

społeczeństw, a nawet stan zdrowia w krajach. Ma wpływa na osobowość człowieka

i determinuje jakość jego życia. Głównym wyznacznikiem czasu wolnego jest czas

pracy, który przed 30 laty kształtował się na poziomie 49 godzin. W latach 70-tych

został skrócony do 40 godzin, a obecnie w wielu krajach realizowany jest model

35-godzinnego tygodnia pracy przy 2 oraz 2,5- dniowych weekendzie. Nastąpiło

obniżenie godzinowego wymiaru czasu pracy, co ułatwiło rozwój podróżowania,

ponieważ w czasie wolnym od pracy najczęściej wybieramy turystykę. Czas wolny

najczęściej definiowany jako zespół czynności „(…) obejmujących wszystkie zajęcia,

którym jednostka może oddać się z własnej woli, np. dla odpoczynku, rozrywki,

rozszerzenia swych wiadomości lub innego kształcenia (…)”.12

Innym czynnikiem stymulującym rozwój turystyki po pierwszej wojnie

światowej, oprócz wzrastającego czasu wolnego było wprowadzanie płatnego urlopu. 10 P.Bohdanowicz Turystyka a świadomość ekologiczna, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2005, str.90-93 11 W.Alejziak, Turystyka w obliczu XXI wieku, Wydawnictwo Albis, Kraków 2000, str.10-12 12 T.Łobożewicz i G.Bieńczyk, Podstawy turystyki, Wyższa Szkoła Ekonomiczna, Warszawa 2001, str.34

Po pierwszej połowie XX wieku zatwierdzona prawo do obowiązkowego płatnego

wypoczynku. Bardzo długo trwało, aż zaczęło być w pełni stosowane nie mniej jednak

aktywność turystyczna ludzi znacznie wzrosła. W 1969 roku. 97% pracujących na pełen

etat robotników w Wielkiej Brytanii otrzymywało dwutygodniowe płatne wakacje, a po

1988 roku, 99% pracowników otrzymywało cztery tygodnie. Ustanowienie płatnego

urlopu w na Wyspach Brytyjskich spowodowało rozwój tzw. „seaside resorts”.

Nadmorskie miejsca wypoczynkowe potwierdziły rzeczywisty monopol brytyjskich

wakacji, gdyż ¼ wszystkich krajowych wyjazdów odbywała się nad morzem. Wiele

z tych resortów takich jak: Blackpoll, Scarborough i Brighton były niezwykle popularne

i przyciągały około 7 milionów turystów, między czerwcem a wrześniem każdego

roku.13

Ważną rolę w zwiększeniu liczby wyjazdów turystycznych miał proces

wprowadzenia ustawodawstwa emerytalnego. Po przekroczeniu 65 roku życia (czasami

wcześniej) ludzie przestają pracować zawodowo. Mają więcej czasu wolnego ponieważ

mniejsza ilość obowiązków nie pochłania ich tak bardzo. Jeszcze 15 lat temu

zdecydowana część Amerykanów w przedziale 65 lat i więcej nadal zajmowała się

pracą, co powodowało krótszy przeciętny czas trwania życia. Obecnie, dzięki

upowszechnionym emeryturom nastąpiły zmiany. Badania aktywności wykazują, że

w krajach rozwiniętych widocznie wzrosła aktywność turystyczna ludzi po przejściu na

emeryturę.14

Wybór turystyki sugeruje zmianę miejsca pobytu ale należy również stwierdzić,

że turysta świadomie wybiera miejsce z dala od domu w celu doświadczenia zmian.

Dlatego też zaczęły rozwijać się różne rodzaje turystyki, ponieważ czas wolny nie

wyraża się tylko i wyłącznie kategorią czasu. Podróżowanie musiało spełniać różne

potrzeby aktywności, ruchu fizycznego oraz pobudzenia intelektualnego i społecznego.

W zależności od ilości czasu wolnego możemy podjąć określoną działalność

wypoczynkową. Są trzy typy czasu wolnego: krótki (mierzony w godzinach i minutach,

wypoczynek w ramach dnia roboczego), średni (weekend) lub długi (w ramach urlopu,

ferii). Turystyka jest najczęściej i najchętniej wybieraną formą spędzania czasu wolnego

od pracy i obowiązków. Sfera związana z obsługą czasu wolnego, staje się liczącym

przemysłem świata, oddziałując na gospodarkę danego kraju.

Turystyka od kilkudziesięciu lat zajmuje znaczące miejsce w życiu każdego

13 R.Sharpley Tourism, Tourists and Society, elm publication, Cambridgeshire 2005, str.43-44 14 W.Alejziak Turystyka w obliczu XXI wieku, Wydawnictwo Albis, Kraków 2000, str.77-78

człowieka. Jest podstawową formą aktywności ludzkiej, która zaspokaja potrzeby

rekreacyjno-zdrowotne i kulturalno-poznawcze. Przeciętny czas wolny od obowiązków

zawodowych jest obecni większy niż w końcu ubiegłego stulecia. Spowodowane jest to

poprzez skracanie godzin pracy w ciągu dnia i tygodnia oraz wprowadzeniem

powszechnego ustawodawstwa urlopowego i emerytalnego. Nie należy również

zapominać o młodzież uczącej się i studentach, którzy dysponują znaczną ilością czasu

wolnego w okresie ferii i wakacji.

Siła nabywcza ludności jest czynnikiem, który realizuje popyt turystyczny

wywołany czasem wolnym od pracy. Warunki ekonomiczne turysty przekształcają

potrzeby w konsumpcje dóbr i usług turystycznych. Rozwój turystyki zależy od

wielkości dochodu narodowego na jednego mieszkańca, ponieważ poprawa sytuacji

ekonomicznej jednostki jednocześnie powoduje wzrost wydatków na turystykę.15

Podobny wpływ na rozwój turystyki ma urbanizacja, po między nimi istnieje

ścisły i dwustronny związek. W krajach mocno zurbanizowanych jest większa

aktywność turystyczna mieszkańców. Urbanizacja to proces kulturowy

unowocześniający społeczeństwo. Jest ciągłym rozbudowywaniem przemysłu, więc jest

zespołem czynności technicznych i ekonomicznych oraz towarzyszących im przemian

społecznych. Poprzez stałe zwiększanie liczby ludności pracujących w zawodach

nierolniczych wzrasta poziom uprzemysłowienia kraju. Dzięki przemieszczaniu się

ludności z terenów wiejskich do miejskich oraz wzrost ludzi zamieszkałych w miastach,

podnosi się stopień urbanizacji regionów, co prowadzi do znacznego rozwoju turystyki.

Ludność żyjąca w miastach wykazuje znaczną aktywność turystyczną, co determinuje

rozwoju turystyki. Dzieje się tak dlatego, że współczesne miasta stają się miejscami

anonimowymi, od których chcemy w pewien sposób uciekać na łono natury. Chaos

przestrzenny i pozbawiona charakteru zabudowa sprawia, że ludzie chętniej uprawiają

turystykę. Proturystyczna postawa ludności miejskiej wynika również ze stylu życia.

Uregulowany czas pracy umożliwia planowanie sposobu spędzania czasu wolnego.

Jednak stymulatorem rozwoju turystyki jest także urbanizacja wsi, ponieważ

prowadzi do zmian społecznych i kulturowych całych społeczeństw, co powoduje

korzystne powstawanie potrzeb turystycznych wraz z warunkami ich zaspokojenia.16

„Środowisko człowieka obejmuje wszystko to, co zapewnia mu rozwój

15 T.Łobożewicz i G.Bieńczyk Podstawy turystyki, Wyższa Szkoła Ekonomiczna, Warszawa 2001, str.38- 42 16 W.W.Gaworecki Turystyka, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2000, str.97-103

materialny, biologiczno-fizyczny oraz co tworzy uciążliwości rozwoju umysłowego,

moralnego, kulturalnego, duchowego, estetycznego i społecznego.”17

Nie byłoby tak znacznego rozwoju turystyki, gdyby nie środowisko naturalne

i społeczne. Przyroda dostarcza niezbędnych wartości warunkujących całą naszą

egzystencję. Uprawianie turystyki poprzez obcowanie z naturą wyzwala w nas

estetyczne przeżycia ponieważ odsłania piękno natury. Środowisko nie tylko sprawia,

że się odprężamy i wypoczywamy ale również jest źródłem doznań intelektualnych.

Naturalne walory turystyczne służą regeneracji sił fizycznych i psychicznych,

umożliwiają uprawnianie różnych form turystyki aktywnej i kwalifikowanej. Dzięki

cechą krajoznawczym turystyka staje się przedmiotem zainteresowań poznawczych.

„Na pewnych obszarach przeważać będą walory przyrodnicze i one będą decydowały

o wielkości ruchu turystycznego, na innych natomiast dominować mogą walory

antropogeniczne.” Te stworzone przez człowieka stanowią ważną motywację

turystyczną. Podzielić je można na historyczne, czyli dzieła architektury, urbanistyki

i techniki, zbiory muzealne oraz miejsca kultu religijnego oraz współczesne, takie jak

wybitne dzieła gospodarcze, interesujące obiekty przemysłowe i techniki

komunikacyjnej, obiekty współczesnej kultury.18

Agencje turystyczne także zaczęły włączać się w wzrastające zainteresowanie

specjalnymi potrzebami podróżujących w celach biznesowych. Znaczny procent

dochodów tych agencji, jest zasługą rozwoju obsługi sektora biznesowego. Firmy

lotnicze zaczęły operować zupełnie oddzielne usługi, stworzone specjalnie dla turystyki

kongresowej. Zajmują się promocją i administracją spotkań i zjazdów handlowych.

Turystyka biznesowa jest niezwykłą możliwością dla zwiększenia zatrudnienie. Stała

się sposobnością dla hoteli, które zaczęły wynajmować specjalistów z dziedziny

planowania i koordynacji spotkać biznesowych.19 Jeden z najbardziej rozwijających się europejskich rynków turystycznych

w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat jest „clubbing and party tourism”. Fenomen ten

powstał dzięki ogromnej liczbie młodych ludzi z Europy Północnej, która latem

wyjeżdża w rejony śródziemnomorskie w celach rozrywkowych. Zasada „sun, sand and

sea” , znana z masowej turystyki wypoczynkowej, poszerzyła się o nowe elementy,

takie jak : kultura muzyki i tańca, znaczne spożywane alkoholu i narkotyków oraz nowe

17 J.Bohdanowicz Ku cywilizacji ekorozwoju, Gdańsk 2001, str.10 18 W.W.Gaworecki Turystyka, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2000, str.97-109 19 J. Van Harssel Turist an exploration, Practice Hall Career and Technology, 1994, str.134-135

sporty wodne. Rozwój nastąpił dzięki rosnącej niezależności młodych ludzi, którzy

mają możliwość podróżowania we własnym zakresie w relatywnie młodym wieku oraz

przez zmianę roli kobiet w krajach Europy Północnej, czyli fakt, że mogą zachowywać

się w ten sam sposób co młodzi mężczyźni. Rosnąca popularność „clubbingu” wpłynęła

znacznie na rozwój turystyki rozrywkowej.

Północni przedsiębiorcy obserwując duże zainteresowanie tym rodzajem

turystyki zaczęli inwestować w rozwój klubów nocnych i dyskotek na terenie wysp

śródziemnomorskich. Pociągnęło to za sobą wzrastanie liczby usług i dóbr

pomocniczych, np. barów, restauracji itp. Agencje turystyczne otrzymały możliwość

tworzenia specjalnych ofert dla zainteresowanych tego typu wyjazdami. Turystyka

rozrywkowa jest „niszą”, która narodziła się dzięki rozwoju kultury masowej. Niektóre

z miast i regionów wytworzyły reputacje o samych sobie w taki sposób, aby

przyciągnąć jak największą ilość turystów. Turystyka rozrywkowa jest niezwykle

modna, szczególnie dla mieszkańców państwach północno-zachodnich i krajów wysoko

rozwiniętych. Najbardziej popularnymi są Ibiza, Majorka i Minorka, które czerpią

ogromne ekonomiczne korzyści z rozwoju turystyki rozrywkowej.20

Największe znaczenie dla rozwoju turystyki miał transport kolejowy, pierwszy stworzył szanse przewozu osób i towarów na nowych trasach i to do odległych miejsc.

Od czasów otwarcia pierwszej linii kolejowej oraz uruchomienia pierwszego

regularnego połączenia pasażerskiego, rozwój kolei diametralnie zmienił sposób oraz

kierunek wyjazdów wypoczynkowych. W XIX wieku wzrosła długość linii kolejowych

oraz nastąpiła ich elektryfikacja, co ogromnie wpłynęło na zwiększenie aktywności

turystycznej. Spadek

znaczenia nastał gdy rozwinął się transport samochodowy, a później lotniczy. W

obsłudze ruchu turystycznego znaczny wzrost ruchu samochodowego spowodował

szereg inwestycji: budowa autostrad, dróg szybkiego ruchu, tuneli oraz parkingów.

Samochody osobowe dały turyście znacznie większy wybór miejsc docelowych i

swobodę w dotarciu do nich. Powstał nowy typ przedsiębiorstw w postaci firm

wynajmujących samochody w miejscu stanowiący cel podróży. Rozwinęła się też

produkcja przyczep kempingowych oraz specjalnie przystosowanych samochodów

mieszkalnych.

Rozwinięty transport autokarowy, umożliwił realizację regularnych

20 S.Horner i J.Swarbrooke International Cases in Tourism Management, Elsden Er., str.233-237

długodystansowych bezpiecznych połączeń. Transport morski umożliwił turystom

podróżowanie poza granicami własnego państwa. Rozwój turystyki zagranicznej nie

odbyłby się bez transportu lotniczego, który ma istotne znaczenie dla ruchu

turystycznego. Samoloty pozwoliły na zmniejszenie czasu podróży i rozwinęły podróże

w najdalsze zakątki świata. „Wzrost znaczenia samolotu w obsłudze ruchu

turystycznego sprzyjał system czarterowania samolotów. Pierwsze podróże lotnicze

z wykorzystaniem czarteru organizowano już w latach trzydziestych.” Różnorodność

środków transportu i ich dynamiczny rozwój spowodowało konkurencję między

przewoźnikami, a tym samym pomiędzy organizatorami turystyki. „Ma to ogromne

znaczenie dla dalszego rozwoju turystyki, ponieważ „walka o klienta”, przejawia się

najczęściej w formie płatności, troski o jakość i warunki podróży oraz rozszerzenia

zakresu usług.”21

Wciąż rosnąca ilość nowych form turystyki powoduje powstawanie konkurencji między przedsiębiorstwami świadczącymi usługi turystyczne. „W bardzo dużej liczbie

tych przedsiębiorstw występuje szeroki wachlarz powtarzających się często usług.

Stwarza to turystom z jednej strony możliwość szerokiego wyboru, z drugiej strony

zmusza organizatorów do występowania z konkurencyjnymi cenami i podnoszeniem

jakości usług.”22

Obecnie poziom rozwoju technologii informatycznych i formy przekazu

medialnego, odpowiednio stymulowane przez przepisy prawne i ekonomiczne

odgrywają znaczącą rolę w rozwoju turystyki, a nawet propagandy proekologicznej

aktywności. Do stałych form przekazu informacji o nowościach w przemyśle

turystycznym, takich jak : przewodniki, broszury i seminaria, dochodzą programy

telewizyjne i wszelakie sposoby przekazu internetowego.23

Cywilizacja wieku XX charakteryzuje się wzrostem znaczenia informacji, która

uwolniona przez informatykę i telekomunikację stała się żywiołem w większości

dziedzin naszego życia. „ Zmiany jakie na rynku turystycznym może powodować rozwój

technologii komputerowych, najlepiej widać na przykładzie komputerowych systemów

rezerwacyjnych. Upowszechnienie ich zastosowania, spowodowało prawdziwą

rewolucję branży turystycznej oraz praktycznie wyeliminowało takie – nieodłącznie

kojarzące się z liniami lotniczymi, hotelami i biurami podróży – rekwizyty jak: grafiki, 21 W.Alejziak Turystyka w obliczu XXI wieku, Wydawnictwo Albis, Kraków 2000, str.84-88 22 T.Łobożewicz i G.Bieńczyk Podstawy turystyki, Wyższa Szkoła Ekonomiczna, Warszawa 2000, str.43 23 P.Bohdanowicz Turystyka a świadomość ekologiczna, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2005, str.268

plansze czy tablice dyspozycyjne.” Nowe technologie ułatwiają nie tylko kupowanie

biletów ale, również umożliwiają dokonywanie rezerwacji hotelowych, wynajmu

samochodów oraz zamawianie innych dodatkowych usług turystycznych. Natomiast

komunikacja audiowizualna jest szeroko stosowana w sferze informacji, reklamy

i promocji turystycznej.24

Obecnie poziom rozwoju technologii informatycznych i formy przekazu

medialnego, odpowiednio stymulowane przez przepisy prawne i ekonomiczne

odgrywają znaczącą rolę w rozwoju turystyki, a nawet propagandy proekologicznej

aktywności. Do stałych form przekazu informacji o nowościach w przemyśle

turystycznym, takich jak : przewodniki, broszury i seminaria, dochodzą programy

telewizyjne i wszelakie sposoby przekazu internetowego.

Turystyka staje się zjawiskiem masowym, dlatego ogromne znaczenie dla

rozwoju podróżowania ma nie tylko informacja ale również reklama. Telewizja

i Internet mają znaczny wpływ na szybki przepływ informacji. Reklama korzysta z tych

dróg. Zarówno przekazuje informacje o obniżkach cen, kursach walut i powstawaniu

nowych przedsiębiorstw turystycznych jak i promuje usługi i produkty. Z reklamą

ściśle związana jest propaganda. „Celem propagandy turystycznej (publicity) jest nie

tylko aktualizowanie sprzedaży ale także kształtowanie stosunków firmy z otoczeniem tj.

konsumentami, dostawcami, bankami, środkami masowego przekazu, instytucjami

ubezpieczeniowymi, administracją publiczną- wytwarzając pozytywny obraz

przedsiębiorstwa i jego produktu.”25

W XX wieku nastąpił dynamiczny rozwój turystyki na całym świecie. Zmieniły

się motywy i formy podróżowania. Do przyczyn pośrednich należy rozwój nauki

i techniki, który umożliwia łatwość komunikacji i przepływ informacji oraz gwałtowny

rozwój środków masowego przekazu. Wzrost środków transportu i względnie niskie

ceny paliw u ułatwiły rozwój turystyki. Upowszechnienie oświaty przyczyniło się do

większej świadomości o możliwości podróżowania.

Dla współczesnego człowieka podróżowanie i związane z nimi wydatki

stanowią niezwykle istotny element życia. W wielu krajach uważana jest za

wyznacznik jakości życia i zadowolenia mieszkańców. „Po epoce industrializacji

i urbanizacji, po epoce kultury masowej, wkroczyliśmy w erę informatyki, a obecnie

wkroczyliśmy w epokę „turystyfikacji” świata.” Różne motywy i zmiany społeczno-

24 W.Alejziak Turystyka w obliczu XXI wieku, Wydawnictwo Albis, Kraków 2000, str.196-197 25 T.Łobożewicz i G.Bieńczyk Podstawy turystyki, Wyższa Szkoła Ekonomiczna, Warszawa 2000, str.44

gospodarcze oraz przemiany polityczne spowodowały ogromny rozwój turystki, nie ma

jednak wątpliwości, że II połowa XX wieku nie odznaczała się rozkwitem ruchu

turystycznego i wzrostem znaczenia przemysłu turystycznego na całym świecie.

„ Zdaniem Światowej Organizacji Turystyki, podróżowanie stanowi jedno

z najważniejszych zjawisk ekonomicznych, społecznych, politycznych i kulturalnych XX

wieku, a przemysł turystyczny uważany jest za jedną z największych i najprężniej

rozwijających się gałęzi usług w skali światowej.”26

Stwierdzono, że turystyka współczesna przede wszystkim objęła część ludności,

która należy do społeczeństw ekonomicznie rozwiniętych i dysponujących znacznymi

dochodami oraz sporą ilością czasu wolnego od pracy. Podróżowanie jako ruchliwość

przestrzenna rozwinęła się dzięki przepływowi ludzi z krajów bogatszych do

biedniejszych, ze społeczeństw zurbanizowanych do rolniczych.27

Współczesna turystyka i

wypoczynek powstały jako rezultat fundamentalnych zmian w strukturze społeczeństw

początku XIX wieku. Ludzie zostali zmotywowani do aktywnego wypoczynku i

podróżowania potrzebą psychicznej i fizycznej ucieczki od warunków życia w

miastach, ogarniętych rewolucją przemysłową. Turystyka przerodziła się w antytezę

pracy, jako status quo a wielu ludzi stosuje ją do dziś. Wypoczynek, turystyka i praca

nie mogą być odseparowane. Różne środowiska pracy zdeterminowały odmienne

indywidualne potrzeby odpoczynku i turystyki. Jednak to charakter życia

współczesnych społeczeństw spowodował rozwój turystyki. Aktywność zawodowa,

rozwój handlu, osiągnięcia technologiczne, rosnące oczekiwania i zmieniające się

wartości społeczne wykreowały różnorodne potrzeby wyjazdów turystycznych.28

26 P.Bohdanowicz Turystyka a świadomość ekologiczna, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2005, str.103 27 W.W.Gaworecki Turystyka, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2000, str.370 28 R.Sharpley Tourism, Tourists and Society, ELM Publications, Cambridgeshire 1994, str.100-112

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome