Cały wykład - Notatki - Ekonomia rozwoju - Część 3, Notatki'z Ekonomia. Warsaw School of Economics
Henryka
Henryka24 March 2013

Cały wykład - Notatki - Ekonomia rozwoju - Część 3, Notatki'z Ekonomia. Warsaw School of Economics

PDF (1.4 MB)
20 strona
1Liczba pobrań
1000+Liczba odwiedzin
Opis
W notatkach przedstawiane zostają zagadnienia z ekonomii rozwoju: cały wykład. Część 3.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 20
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

41

- Greenfield – budowa zakładu od podstaw,

- Fuzje.

 Zakup licencji.  Imitacja zagranicznych technologii i dóbr kapitałochłonnych (wykorzystywanie wiedzy ucieleśnionej w

produktach – embodied knowledge).

Najważniejszy rodzaj instytucji w systemach innowacyjnych w krajach rozwijających się:

Instytucje i organizacje, które mają największe znaczenie dla:

 Innowacji produktowych i inkrementalnych,  Dyfuzji i absorpcji innowacji,  Innowacji w sektorze niskiej i średniej techniki a więc tych, które mają największe znaczenie w

gospodarce KRS.

Instytucje / organizacje tworzące mechanizmy dla absorpcji technologii zagranicznych w KRS to przede

wszystkim:

 Korporacje transnarodowe (przez BIZ),  Przedsiębiorstwa krajowe kupujące licencje,  Instytucje publiczne, przede wszystkim prawo dot. BIZ i IPR.

Formy naśladownictwa technologicznego (wg S. Schnarra).

 Imitacje (imitations): - Nielegalne kopie oryginalnych marek (counterfeits),

- Legalne (zazwyczaj) imitacje produktów, jednak bez podszywania się pod cudzą markę (knockoffs),

 Imitacje produktów, z zastosowaniem własnych elementów projektowania, inżynieryjnych itd. (design copies),

 Rozwiązania własne zainspirowane istniejącymi produktami (creative adaptations),  Użycie nowocześniejszej technologii do zmiany istniejącego produktu (technological leapfrogging),  Adaptacja rozwiązania technologicznego do wykorzystania w innym sektorze gospodarki (adaptation to

another industry – cross-industry innovation).

Możliwość kontroli nabywania technologii przez KRS przez politykę dot.:

 Inwestycji zagranicznych, IPR (Intellectual Property Rights) – prawa własności intelektualnej, Zamówień publicznych, Handlowo – celną, Edukacji (tworzenie kapitału ludzkiego zdolnego do oceny, wyboru, wykorzystania i modyfikacji obcej

technologii).

Negatywne strony wtórnego nabywania technologii / imitowania:

 Koszty imitowania są często zbliżone do kosztów innowacyjnych,  Łamanie IPR może powodować załamanie relacji handlowych.

W rozwiniętych systemach innowacyjnych, ochrona własności intelektualnej (Intelectual Property Rights –

IPR) odgrywa duże znaczenie dla innowacyjności i rozwoju gospodarki.

Własność intelektualna ma cechy dobra publicznego:

 (non-excludable good): może być dystrybuowana (powielana) bez zmniejszania jej zasobów,  (non-rival good): korzystanie z niego przez daną jednostkę nie zmniejsza możliwości korzystania z niej

przz innych.

docsity.com

42

Ekonomia to nauka o gospodarowaniu dobrami rzadkimi (McKenzy).

Dobra materialne są rzadkie, co sprawia, że mają one wartość

… natomiast

Własność intelektualna może być dystrybuowana (powielana) bez zmniejszania jej zasobów

… jednak

Zasób kapitału ludzkiego jest ograniczony

…więc

Własność intelektualna jest dobrem ograniczonym od strony podaży

…co powoduje, że

Zapewnienie motywacji (ekonomicznych) do działalności twórczej wymaga wprowadzenia sztucznej

ograniczoności dystrybucji i konsumpcji własności intelektualnej.

Wpływ IPR na ograniczenie konkurencji i ustalanie monopolistycznych cen produktów.

 IPR umożliwia uzyskanie monopolistycznej pozycji na określony produkt,  Monopol jest jednak przyczyną społecznych strat: - podnoszenie cen i uzyskiwanie ponadnormalnych zysków,

- ograniczenie produkcji,

- brak presji konkurencji (wysokie koszty),

 Polityka dotycząca IPR powinna więc dążyć do zachowania równowagi między ochroną interesów twórców lub autorów i konsumentów (powiązanie z polityką konkurencji),

 Uzasadnienie dla monopolu własności intelektualnej: - „własność dzieła”…

czy…

-ochrona inwestycji, jakiej wymagało jego wytworzenie?

Argumenty za działaniami na rzecz ochrony własności intelektualnej (wg Global Intellectual Property

Center).

 IPR kreuje i wpiera miejsca pracy,

docsity.com

43

 Jest kluczem konkurencyjności (wartość IP w USA przewyższa PKB wielu krajów),  Zwiększa dostępność najważniejszych ścieżek doskonalenia warunków życia i rozwoju,  Wspomaga kreatywność wybitnych naukowców, artystów i inżynierów,  Chroni życie ludzi (leki, czysta woda, żywność, energia) zapewniając postęp w poziomie życia,  Ogranicza ryzyko dla konsumentów,  Brak ochrony IPR zwiększa koszty prowadzenia działalności innowacyjnej i pośrednio prowadzi do

marnotrawstwa wydatków rządowych przeznaczonych np. na naukę,

 Efektywne działania ograniczają piractwo i kradzież IP.

Czy w interesie krajów rozwijających się (KRS) leży silna ochrona IPR?

Dylemat systemów innowacyjnych w krajach rozwijających się związany z ochroną IPR:

 Jeżeli innowacje w KRS mają głównie charakter naśladowczy, to ochrona IPR będzie ograniczała możliwości wprowadzenia innowacji… ale…

 Brak ochrony IPR może powodować: - Utrudnienia w handlu międzynarodowym,

- Utrudnienia w przyciąganiu BIZ (które są jednym z głównych źródeł innowacji w KRS).

Czy silna ochrona IPR przyciąga BIZ i inwestycje BIZ w B+R?

 Badania wskazują, że silna ochrona IPR przyciąga BIZ, ale nie powoduje znaczącego wzrostu wydatków BIZ na B+R,

 Główne powody napływu BIZ to poszukiwanie: - źródeł pozyskiwania surowców i taniej siły roboczej,

- efektywności (korzyści skali),

- dostępu do rynków zbytu,

 Brak ścisłych powiązań BIZ z krajowymi podmiotami wspierającymi postęp techniczny, naukowy i innowacje,

 Naśladownictwo technologiczne (technological imitation) jest utrudnione w systemach z silniejszą ochroną IPR,

 Niski stopień ochrony IPR prowadzi do uzyskiwania szerszych korzyści z BIZ poprzz tzw. spillover effects – tj. transfer wiedzy z firm zagranicznych do firm krajowych – i efekt naśladownictwa.

Czy silna ochrona IPR w krajach rozwijających się przyciąga BIZ i inwestycje BIZ w B+R?

Badania P. Magic (2003) pokazują, że:

 Silna ochrona IPR przyciąga do krajów rozwijających się BIZ przede wszystkim w sektorach: chemicznym, farmaceutycznym, elektronicznym i komputerowym,

 Silna ochrona IPR przyciąga jednak jedynie importowane technologie, a nie powoduje wzrostu wydatków BIZ na prowadzenie prac badawczo – rozwojowych w krajach rozwijających się,

 Główne powody napływu BIZ to poszukiwanie: - Źródeł pozyskiwania surowców i taniej siły roboczej,

- Efektywności (korzyści skali),

- Dostępu do rynków zbytu,

 Brak ścisłych powiązań BIZ z krajowymi podmiotami wspierającymi postęp techniczny, naukowy i innowacje,

 Preferowane przez korporacje transnarodowe dostawców powiązanych z ich międzynarodowymi systemami produkcji, a przez to wykluczenie dostawców lokalnych

 powstanie brakującego ogniwa w systemach innowacyjnych KRS.

Wniosek z badań P. Magic:

 Silna ochrona IPR nie oddziałuje więc na zwiększenie zdolności innowacyjnych KRS.

Badania wskazują więc, że:

docsity.com

44

 Zwiększenie BIZ w wyniku silniejszej ochrony IPR nie przyczynia się do wzrostu innowacyjności KRS,  BIZ nie powoduje wzrostu możliwości technologicznych w KRS, dla których głównym źródłem

innowacji jest naśladownictwo technologiczne (technological imitation),

 Naśladownictwo technologiczne (technological imitation) jest utrudnione w systemach z silniejszą ochroną IPR.

Wniosek:

 Silna ochrona IPR nie przyczynia się do silniejszego rozwoju innowacyjności i konkurencyjności KRS tak jak ma to miejsce w przypadku krajów wysoko rozwiniętych, z uwagi na odmienną specyfikę ich

systemów innowacyjnych.

Kraje rozwijające się mają więc do wyboru:

 Ochraniać IPR i przyciągać BIZ, które nie powodują znaczącego zwiększenia zdolności technologicznych, ale odgrywają pozytywną rolę w innych dziedzinach życia gospodarczego, takich jak:

zwiększanie zatrudnienia, generowanie dochodów, zmniejszanie stref biedy, itd.

 Nie ochraniać IPR, co: ogranicza napływ BIZ, ale zwiększa możliwości naśladownictwa technologicznego, będąc głównym źródłem innowacyjności w KRS.

Istnieje trzecia droga – zróżnicowany sektorowo system ochrony IPR (sektor-based IPR regime):

 Wybór sektorów, które nie są objęte silną ochroną IPR, w celu umożliwienia naśladownictwa technologicznego w tych sektorach i rozwoju w nich zdolności innowacyjnych,

 Objęcie pozostałych sektorów silną ochroną IPR, w celu przyciągania BIZ i rozwiązania problemów wysokiego bezrobocia, biedy itd. W krótkim okresie.

Niebezpieczeństwo w zaadoptowaniu zróżnicowanego sektorowo systemu ochrony IPR (sector-based

IPR regime) – przypadek Tajlandii.

 Brak prawa patentowego do 1979r.,  1979r. – ustawa o patentach (Patent Act), selektywne objęcie poszczególnych sektorów poprzez

ograniczenie patentów do: „wynalazków do zastosowań w przemyśle” („inventions of industrial

application”):

- objęcie patentami wynalazków w obszarze elektroniki i wytwórstwa maszynowego,

- brak objęcia wynalazków poza sektorem przemysłu np. farmaceutyków (pharmaceutical),

 Niski stopień zabezpieczenia IPR w Tajlandii (w porównaniu do standardów zachodnich) spowodował transfer nisko – zaawansowanej technologii – Tajlandia stała się zależna od technologii zewnętrznej,

 Nacisk amerykańskich firm farmaceutycznych na rząd USA (wyłączonych z ochrony IPR w Tajlandii) spowodował silną presję USA na rozszerzenie zakresu prawa patentowego w Tajlandii (1990),

 Pomimo, że rząd Tajlandii nie był skłonny do zmiany prawa, został do tego zmuszony przez groźby sankcji handlowych ze strony USA, od których Tajlandia była zależna w zakresie technologii

przemysłowej.

docsity.com

45

WYKŁAD 9 – REGIONALNE SYSTEMY INNOWACYJNE. KLASTRY JAKO

INNOWACYJNE STRUKTURY PRZEMYSŁOWE.

Jaka skala przestrzenna jest optymalna dla wzmacniania procesów innowacyjnych?

Poziom lokalny? Poziom regionalny? Poziom krajowy? Poziom Wspólnotowy?

Doświadczenia państw wysoko rozwiniętych wskazują na regionalizację zdolności innowacyjnych.

Region – geograficznie zdefiniowana i administracyjnie wyodrębniona przestrzeń

CZY

Region – jednorodna gospodarczo i kulturowo przestrzeń, posiadająca swoją specyfikę i wewnętrzną

spójność?

 Innowacje koncentrują się w mniejszej strukturze przestrzennej niż region administracyjny – w regionie

ekonomicznym (kategoria przestrzenno-ekonomiczna, w którą wpisuje się koncepcja klastra).

W ramach NSI na szczególną uwagę należy zwrócić na

REGIONALNE SYSTEMY INNOWACJI

i ich znaczenie we wzroście innowacyjności gospodarki.

Regionalny system innowacji (Regional Innovation System) zbiór różnorodnych podmiotów, interakcji i

zdarzeń wpływających na procesy innowacyjne w regionie. W wyniku powiązań sieciowych i efektów

synergii, prowadzą one do zwiększenia zdolności absorpcji i dyfuzji innowacji w regionie.

Regionalny System Innowacji – geneza.

Bezpośrednią inspiracją do rozważań nad RIS była koncepcja Narodowego Systemu Innowacji (NIS).

Sieciowy charakter procesu innowacyjnego – koncepcja systemu innowacji oparta na interaktywnej innowacji,

Terytorializacja (regionalizacja) procesów gospodarczych – ewolucja nowego paradygmatu rozwoju (przewaga lokalizacyjna, bliskość geograficzna, zakorzenienie terytorialne o społecznym,

instytucjonalnym i kulturowym kontekście).

Właściwości elementów składowych Regionalnego Systemu Innowacji (RIS).

W podsystemie przedsiębiorstw:

 Profil gospodarczy regionu, Wiodące branże i sektory, stopień koncentracji w branży, komplementarność branży / sektorów, Wielkość i liczba firm w regionie, Poziom technologiczny firm (high-tech, low-tech, etc.),

docsity.com

46

 Potrzeby firm w zakresie wiedzy, technologii i innowacji, Poziom rentowności i kondycja finansowa, Koncentracja przestrzenna firm, Formy organizacja działalności gospodarczej i innowacyjnej (sieci, klastry, łańcuchy, etc.).

W podsystemie instytucji sfery nauki i badań:

 Rodzaj instytucji,  Wiodące dziedziny nauki,  „Udział w rynku”,  Powiązania z nauką światową,  Oferta nauki dla przemysłu.

W podsystemie instytucji wsparcia innowacji i otoczenia biznesowego:

 Dostępność i sprawność instytucji, Rodzaj i liczba, rola i znaczenie wiedzo chłonnych usług, Powiązania z instytucjami otoczenia bliższego i dalszego.

W podsystemie regionalnych i lokalnych władz publicznych:

 Świadomość roli innowacji w rozwoju regionu, Sprawność i skuteczność działania, Postawia i nastawienie proinnowacyjne.

Powiązania w Regionalnym Systemie Innowacji wg OECD:

I. Bezpośrednie powiązania innowacyjne – bezpośrednia działalność B+R lub współpraca dla konkretnej

innowacji.

Interakcje między firmami – powiązania pionowe i poziomie: - wspólne tworzenie nowej wiedzy (badania stosowane),

- współpraca w zakresie B+R (wspólne patenty, wspólne publikacje),

- interakcje wewnątrz firm – między różnymi działami i etapami procesu innowacyjnego,

Interakcje między firmami a sfera B+R – powiązania ze sferą nauki i instytucjami pośredniczącymi (wspólne patenty, badania, publikacje, etc.).

II. Pośrednie powiązania innowacyjne – zwiększające ogólny poziom potencjału innowacyjnego, mniej

związane z konkretną innowacją:

Rynkowa dyfuzja technologii (nabywanie technologii ucieleśnionej w maszynach, nabywanie z zewnątrz wiedzy i know-how),

Mobilność pracowników i transfer tzw. wiedzy ukrytej (tacit knowledge) ucieleśnionej w pracownikach,

Interakcje z otoczeniem.

Klastering jako nowe podejście do polityki rozwoju regionalnego.

Tendencje w UE i OECD:

 Coraz większa waga przywiązywana do lokalnej koncentracji określonych branż i zachodzących w nich dyfuzji innowacji,

 Wzrost zainteresowania klastrami przemysłowymi, których koncepcja nawiązuje do marshallowskich okręgów przemysłowych,

 Klastering obecny w ponadnarodowych (UE) i narodowych politykach / strategiach rozwoju gospodarczego,

 Szczególny nacisk kładzie się na klastry w sektorach wysokich technologii (wg OECD: przemysł lotniczy i kosmiczny, farmaceutyczny, komputerowy i urzadzeń biurowych, wyposażenia radiowego,

telewizyjnego i telekomunikacyjnego oraz instrumentów precyzyjnych, medycznych i optycznych).

docsity.com

47

Czym jest klaster przemysłowy?

Klaster (def. M. Porter) – geograficzne skupisko wzajemnie powiązanych firm, jednostek naukowych,

wyspecjalizowanych dostawców, jednostek świadczących usług, firm działających w pokrewnych sektorach

i związanych z nimi instytucji w poszczególnych dziedzinach, konkurujących między sobą ale również

współpracujących.

Klaster (def. P. Doeringer i D. Tekla, 1995) – przestrzenna koncentracja sektorów przemysłu, które dzięki

wspólnej lokalizacji na danym obszarze osiągają wyższy poziom wydajności.

Klaster (def. M. Fromhold-Eisebith i G. Eisebith, 2005) – regionalna aglomeracja firm I innych organizacji

(takich jak uniwersytety, centra badawczo-rozwojowe, agencje państwowe) powiązanych sektorowo bądź

powiązanych łańcuchem wartości dodanej, uzyskujących przewagę konkurencyjną dzięki kolokalizacji oraz

współpracy.

Przykład: Dolina Krzemowa (Silicon Valley) w Kalifornii, USA.

 Najsłynniejszy klaster na świecie,  Na przestrzeni 300 mil kwadratowych między Palo Alto i San Jose w Kaliforni ulokowanych jest obecnie

ponad 6 tys. Firm wysokotechnologicznych, w których pracuje ponad 1 mln osób,

 Dolina Krzemowa to dziś wspólnota technologiczna, cechująca się bardzo wysoką mobilnością personelu (średni czas pracy pracowników w firmie to 2-3 lata, przy czym zdarza się, że wracają oni do tego

samego przedsiębiorstwa powtórnie)

 Źródłem postępu technologicznego w Dolinie Krzemowej jest region i sieci współpracy a nie pojedyncze firmy.

Źródła koncepcji klasteringu.

Teorie lokalizacji przedsiębiorstw przemysłowych:

(A. Webera) kryterium optymalnej lokalizacji – punkt minimalnych kosztów czynników wyborów lokalizacyjnych (transportu, pracy),

(A. Loscha) – maksymalizacja zysku czyli punkt zapwniający maksymalny dochód przy minimalnych kosztach wytwarzania,

(teoria W. Isarda) – zasada substytucji czynników produkcji (np. substytucja nakładów na transport w miejsce nakładów na surowce).

Teoria A. Marshalla (marshallowski dystrykt przemysłowy):

 zlokalizowane efekty zewnętrzne (korzyści lokalizacji, korzyści aglomeracji), w tym przede wszystkim dyfuzja wiedzy.

Teoria biegunów wzrostu F. Perroux  polaryzacja rozwoju.

Klaster a inicjatywa klastrowa.

docsity.com

48

Inicjatywa klastrowa – mniej lub bardziej zinstytucjonalizowane działania grupy animatorów lokalnych

mające na celu zainicjowanie funkcjonowania danego klastra bądź rozwiązanie istotnych problemów już

funkcjonującego klastra.

 celowe działanie mające na celu budowę sformalizowanej struktury wspomagającej sieciowanie

partnerów gospodarczych i naukowych należących do spontanicznie zainicjowanego klastra lub jego

zalążka.

Animator (koordynator) klastra – instytucja tworzona do reprezentowania członków klastra, artykulacji

wspólnych interesów i zarządzania relacjami zewnętrznymi, a także wewnętrznymi.

Czynniki przewagi konkurencyjnej („diament Portera”).

Systemowe ujęcie 4 grup czynników determinujących potencjał konkurencyjny konkretnych przemysłów w

określonych lokalizacjach:

1. Czynniki wytwórcze (zasoby) - relatywne wyposażenie w czynniki produkcji takie jak zasoby naturalne, wykwalifikowana siła robocza, infrastruktura, sektor B+R,

2. Charakter popytu – determinanty popytu, wielkość i struktura rynku, obecność wymagających klientów,

3. Przemysły powiązane i wspierające – obecność przemysłów i podmiotów stanowiących zaplecze danej branży, czy z nią powiązanych, wyspecjalizowanych poddostawców itp.,

4. Strategia firm oraz struktura i rywalizacja – uwarunkowania dotyczące takich aspektów jak tworzenie przedsiębiorstw, ich organizacja i zarządzania, specyfika konkurencji (i współpracy).

Klaster a konkurencyjność gospodarcza – model „diamentu konkurencyjności” Portera.

Klastrów nie należy traktować w oderwaniu od pozostałych czynników, lecz jako przejaw wzajemnego

oddziaływania poszczególnych składników diamentu,

Klastry wytwarzają „wartość dodaną”, która wzmacnia konkurencyjność oraz kreuje szereg korzyści:

 Zwiększona wydajność przedsiębiorstw należących do klastra,

 Zwiększona zdolność podejmowania działań innowacyjnych,

docsity.com

49

 Stworzenie zachęt do tworzenia nowych firm.

Wpływ klastrów na innowacyjność i konkurencyjność przedsiębiorstw.

Korzyści: Dostęp do wyspecjalizowanych usług,Rozwój kapitału ludzkiego i mobilności siły roboczej,

Redukcja niepewności i ryzyka,Sieć dostawców,Informacja o nowych technologiach,Efekty zewnętrzne

(externalities),Efekty synergii,Efekty spillovers,Dyfuzja innowacji,Dostęp do infrastruktury,Dostęp do

informacji o rynku (np. o bieżących potrzebach nabywców),Identyfikacja nisz produkcyjnych,Wspólne

działania marketingowe.

Koszty: Konkurencja na rynku czynników produkcji (zasoby pracy, nieruchomości),Problemy związane z

zatłoczeniem (np. transport),Problemy z definiowaniem IPR – „wolnego jeźdźca”,Konkurencja na rynku

zbytu (strona popytowa).

Korzyści clusteringu z perspektywy:

Poziomu regionu: Sukces klastrów budzi entuzjazm dla współpracy w regionie i wzmacnia lokalny patriotyzm,Tworzenie lokalnego łańcucha podażowego, Powstają nowe miejsca pracy, a jednocześnie

zwiększa się podaż wyspecjalizowanej siły roboczej, Korzystna „atmosfera przedsiębiorczości” wokół

klastrów przyciąga inwestorów, Łatwy dostęp do specjalistycznych usług.

Poziomu gospodarki narodowej: Klastry są katalizatorem poprawy koniunktury gospodarczej,Klastry są stymulatorami innowacyjności, Klastry aktywizują eksport i przyciągają inwestycje

zagraniczne, Klastry aktywizują działalność gospodarczą, zwiększając PKB.

Związek między rozwojem klastrów a innowacyjnością przedsiębiorstw

(wyniki badania Innobarometer 2006).

 78% innowacyjnych przedsiębiorstw działających w klastrze wprowadziło innowacje produktowe (wobec 74% ogółu innowacyjnych przedsiębiorstw),

 63% innowacyjnych przedsiębiorstw działających w klstrze wprowadziło innowacje procesowe (wobec 56% ogółu innowacyjnych przedsiębiorstw),

 53% innowacyjnych przedsiębiorstw działających w klastrze prowadzi badania marketingowe (wobec 33% ogółu innowacyjnych podmiotów),

 29% innowacyjnych przedsiębiorstw w klastrze aplikowało o uzyskanie patentu (wobec 12% ogółu innowacyjnych podmiotów),

 29% innowacyjnych przedsiębiorstw działających w klastrze aplikowało o uzyskanie znaku towarowego (wobec 14% ogółu innowacyjnych podmiotów),

 65% menedżerów przyznaje, że klaster pomaga im w zwiększeniu dostępu do lokalnych / regionalnych rynków.

Korzyści clusteringu z perspektywy przedsiębiorstw: „twarde korzyści”.

docsity.com

50

ZASÓB KORZYŚĆ

Lokalny łańcuch podażowyZwiększenie efektywności – szybszy dostęp,

niższy koszt transportu

Wyspecjalizowana siła robocza Wyższa produktywność

Specjalistyczne usługi Szybszy i łatwiejszy dostęp

Możliwość wyboru dostawcy Niższy koszt, wyższa jakość

Duża liczba firm Możliwość wspólnych przedsięwzięć, pracy w

sieciach

Korzyści z clusteringu tzw. „miękkie korzyści”

ZASÓB KORZYŚĆ

Stowarzyszenia Wspólna wizja, planowanie

Zaufanie Współpraca między firmami, sieci

Uczenia się Transfer wiedzy, technologii, know-how

Nieformalny rynek pracy Efektywność, możliwość kariery, poczucie

bezpieczeństwa

Identyfikacja klastrów w Polsce.

 Do 2009r. program badań statystycznych statystyki publicznej nie obejmował zgrupowań podmiotów gospodarczych,

 2009r. – rozszerzenie o zagadnienia związane z klastrami Formularza PNT-02 – „Sprawozdanie o innowacjach w przemyśle”,

 Do programu badań statystycznych statystyki publicznej na 2010r. wpisane zostały prace metodologiczne mające na celu badania klasteringu poprzez badania wtórne, oparte na bazach danych statystycznych

będących w posiadaniu GUS:

 metoda przepływów międzygałęziowych (Input / Output) oparta o współczynnik koncentracji,

 metoda badań skupień (tzw. high points) oparta na współczynniku lokalizacji (LQ – location quotient).

Cykl rozwoju klastra: formowanie firm pionierskich  tworzenie sieci dostawców, firm usługowych 

powstawanie organizacji wspierających  przyciąganie wykwalifikowanej kadry  nieformalne relacje

pomiędzy podmiotami  upadek klastra  formowanie firm pionierskich.

Cykl życia klastra: klastry embrionalne (wczesny etap rozwoju)  klastry ustabilizowane (dalszy

rozwój)  klastry dojrzałe (stabilne, jednak z wyczerpanym potencjałem rozwoju  klastry upadające,

chylą się ku upadkowi (jednak mogą ponownie wejść w cykl rozwoju).

docsity.com

51

Czynniki zapewniające wysoką innowacyjność i sukces klastra.

 Aktywna rola przemysłu, Wysoki poziom naukowego zaplecza badawczego, Efektywna współpraca i komunikacja pomiędzy członkami klastra, Wsparcie ze strony regionu i miasta (przy zachowaniu bottom-up approach), Nowy etap rozwoju klasteringu – INTERNACJONALIZACJA inicjatyw klastrowych!

(globalizacja i integracja  możliwości przepływu zasobów i zwiększona specjalizacja łańcucha

wartości ponad granicami krajowymi).

Klastry a umiędzynaradawianie gospodarki.

 Uczestnictwo w klastrze, który wchodzi w interakcje z klastrami zagranicznymi, jest bodźcem dla przedsiębiorstwa do internacjonalizacji jego działalności gospodarczej:

 korzyści

- zwiększenie eksportu i nawiązanie nowych kontraktów,

- większe możliwości uczenia się i udziału w projektach międzynarodowych,

 Rozwój struktur klastrowych jest efektywnym czynnikiem zwiększającym atrakcyjność lokalizacyjną dla BIZ,

 Uczestnictwo w programach umiędzynarodowienia klastrów może pociągnąć transfer wiedzy oraz nowoczesnych technologii,

 Dotychczasowe doświadczenia potwierdzają potencjał polskich podmiotów do nawiązywania relacji biznesowych z partnerami zagranicznymi oraz możliwość uzyskiwania korzyści ekonomicznych .

Klastry jako ważny element polityki gospodarczej.

 Innowacyjnej, Regionalnej, Horyzontalnej polityki przemysłowej.

Podejście oddolne (bottom-up approach) do roli polityki klastrowej.

 Dominujące podmioty w klastrze to lokalne przedsiębiorstwa,  Działania państwa pełnią jedynie rolę pomocniczą,  Selektywne programy wsparcia:

 tworzenie odpowiedniej infrastruktury instytucjonalnej,

 zasadne w obszarach realnych niedoskonałości rynku,

 zależna od fazy rozwoju klastra.

Klastering jako element polityki rozwoju gospodarczego:

Identyfikowanie nowych oraz potencjalnych skupisk klastrowych na poziomie regionalnym, Ciągle inwestowanie w sektor B+R – ukierunkowanie prac badawczych na potrzeby regionu,Rozwijanie przedsiębiorczości (procedury dla strategicznych inwestorów), Dążenie do wzmacniania marki regionu, Promowanie współpracy z podmiotami spoza danego obszaru, Sporządzanie specjalistycznych ekspertyz identyfikujących trudności występujące na danym obszarze

oraz proponowanie rozwiązań przeciwdziałających słabościom regionu,

 Ułatwianie nawiązywania kontaktów pomiędzy podmiotami z klastra oraz uczestnikami z zewnątrz,  Monitorowanie jakości klastrów – zastosowanie ciągłej analizy i benchmarkingu

Klastry w krajach rozwijających się – przykłady, bariery rozwoju i szanse.

Klaster Offshoringu w Egipcie (Offshoring Cluster In Egypt).

docsity.com

52

Offshoring – przeniesienie wybranych procesów bieznesowych przedsiębiorstwa poza granicę kraju, Dotyczy to procesów takich jak produkcja, usługi lub zamówienia, Usługi świadczone w ramach offshoringu mogą być pozyskiwane od:

 niezależnych partnerów zagranicznych (outsource offshoring),

 jednostek zaleznych, stworzonych w tym celu przez daną organizację(captive offshoring)  BIZ.

„Praca będzie lokowana i wykonana tam, gdzie ma to największy ekonomiczny sens” – Nandan Nilekani,

prezes firmy Infosys Technologies, jeden z autorów stwierdzenia, że „świat jest płaski”.

Offshoring: kolejna rewolucja w globalnym podziale pracy.

 Dotychczas usługi musiały być wytwarzane w tym samym miejscu i w tym samym czasie, w których były konsumowane  większości z nich nie można było składać i przesyłać na odległość,

 Rewolucja w zakresie „zdolności handlowej” (tradeability) usług umożliwia ich międzynarodową produkcję i handel,

 Postęp w dziedzinie technologii informacyjnych i komunikacyjnych (ICT) oznacza, że procesy biznesowe można rozbić na części składowe i potraktować je tak jak od dawna traktuje się dobra, tj. jako

przedmiot obrotu handlowego,

 Offshoring polega na wydzieleniu części procesów biznesowych” księgowych, IT, badawczo- rozwojowych i innych z firmy macierzystej i przekazaniu ich do wykonania przedsiębiorstwom w innych

krajach, o niższych kosztach pracy,

 Strategia ta umożliwia firmom koncentrowanie się na wykonywaniu tych działań, które w największym stopniu odpowiadają za tworzenie wartości przedsiębiorstwa,

 Ranking krajów korzystnych dla offshoringu:1. Indie 2. Chiny 3. Czechy 4. Singapur 5. Polska 6. Kanada 7. Hong Kong 8. Węgry 9. Filipiny 10. Tajlandia.

Klaster offshoringu w Egipcie (Offshoring Cluster In Egypt).

 Koncentracja działalności w Kairze i okolicach , 30 dużych przedsiębiorstw, włączając korporacje transnarodowe, Kilkadziesiąt MSP, Przychód w 2008r. = 750 milionów USD (Wilcocks, 2009), 13 000 osób zatrudnionych bezpośrednio w klastrze, 30 000 zatrudnionych powiązanych z działalnością klastra, 300% wzrost wielkości klastra z 2005r. do 2008r..

Geneza klastra Offshoringu w Egipcie.

 W porównaniu z Indiami, offshoring w Egipcie dopiero nabiera na znaczeniu, Istnieje jednak duży potencjał dla rozwoju klastra offshoringu w Egipcie, Rząd jest zdeterminowany do przekształcenia Egiptu w gospodarkę opartą na wiedzy 0 wspieranie IT, Liberalizacja gospodarki w 2-ej połowie lat 80-tych pociągnęła inwestycje w offshoring, W szczególności, deregulacja sektora telekomunikacyjnego wpłynęła na rozwój klastra offshoringu w

Egipcie,

 Podpisanie IT Agreement WTO IV 2003 – redukcja ceł na produkty ICT, 2007 – całkowita redukcja ceł na produkty ICT.

docsity.com

53

Czynniki wytwórcze (factor conditions) w klastrze offshoringu w Egipcie.

PRZEWAGI (+) SŁABOŚCI (-)

Konkurencyjne ceny (niskie koszty

czynników wytwórczych)

Słaba jakość infrastruktury

Umiejętności językowe (wielojęzyczność) Niska skłonność i umiejętności w zakresie

klasteringu

Duża ilość młodej, wykształconej siły

roboczej (o umiejętnościach technicznych)

Niska jakość środowiska otoczenia biznesu

Bliskość Europy Niskie umiejętności biznesowe i zarządcze

Strategia firm oraz struktura i rywalizacja w kontekście klastra offshoringu w Egipcie.

PRZEWAGI (+) SŁABOŚCI (-)

Prywatyzacja sektora telekomunikacyjnego Relatywnie niewielka liczba krajowych

liderów w dziedzinie ICT

Obecność korporacji międzynarodowych Korupcja (wypaczająca konkurencję na

rynku)

Długookresowa strategia ICT Relatywnie niewielki stopień konkurencji

Zniesienie ceł na produkty dotyczące ICT –

łatwość handlu

(+/-) Subsydia dla firm ICT

Charakter popytu dot. Klastra offshoringu w Egipcie.

PRZEWAGI (+) SŁABOŚCI (-)

Duży rynek krajowy Relatywnie niewielki i mało złożony popyt

krajowy na ICT

Rosnący popyt na rynku międzynarodowym

i regionalnym na usługi offshoringu

Brak oczekiwań klientów krajowych dot.

Wysokich standardów

Proaktywne oddziaływanie rzadu na

stymulowanie popytu na ICT

E-government

Przemysły powiązane i wspierające w klastrze offshoringu w Egipcie.

PRZEWAGI (+) SŁABOŚCI (-)

Obecność innych klastrów, np. aktywnego

klastra telekomunikacyjnego

Relatywnie niewielka liczba firm ICT

Obecność centrów oferujących usługi Niewielka ilość i niska jakość dostawców

docsity.com

54

szkoleniowe, centrów technologicznych

Słaby rozwój sektora finansowego, w

szczególności venture capital

Słabo rozwinięte przemysły wspierające

(marketingowy, konsulting, finansowy)

Słabe powiązania między firmami

zagranicznymi i krajowymi

Rozwój klasteringu w Indiach - czynniki sprzyjające.

 Szybki wzrost gospodarczy (ok. 9%),  Duży rynek krajowy,  Młoda, anglojęzyczna (!) populacja, przyrost demograficzny,  Duża masa krytyczna wykształconych naukowców, inżynierów itd.,  Szybki wzrost sektora przemysłowego (20 – 25% rocznie),  Silne ośrodki B+R,  Relatywnie dobrze rozwinięte usługi finansowe,  Silny sektor prywatny, działający na zasadach rynkowych,  Rozwój sektora farmaceutycznego,  Rozwój usług opartych na ICT  światowe centrum usług telecentrum

… ale

 Słaby rozwój infrastruktury,  Niski przeciętny poziom wykształcenia.

Rozwój klasteringu w Płd. Afryce (South African Clusters).

 Gospodarka Południowej Afryki to rynek wschodzący (rozwijający się),

docsity.com

55

 Znaczne zasoby naturalne (przemysł wydobywczy):

 złota (40% światowych zasobów – najgłębsza kopalnia na świecie – Western Deep Levels),

 diamentów jubilerskich i przemysłowych (50% światowych zasobów),

 węgla kamiennego (80% zasobów Afryki),

 metali kolorowych (chrom, mangan, srebro), metali ziem rzadkich (beryl, lit),

 pierwiastków radioaktywnych (uran, tor), soli, fosforu i fluoru,  Dobrze rozwinięte SA finanse, prawo, komunikacja i transport,  Giełda RPGA jest 17-tą największą giełdą świata,  Nowoczesna infrastruktura pomaga w dystrybucji dóbr do innych ośrodków w regionie.

Czynniki wytwórcze (factor conditions) w klastrach w Afryce Płd.

PRZEWAGI (+) SŁABOŚCI (+)

Bogactwa naturalne Drenaż mózgów (brain drain)

Silne rynki finansowe Problemy z zapewnieniem odpowiedniej

ilości energii elektrycznej (od 2007r.)

Dobrze rozwinięta infrastruktura, w tym

transportowa (także lotnicza)

Niska elastyczność na rynku pracy

Dostępność taniej siły roboczej

Struktura firm oraz struktura i rywalizacja w kontekście klastrów w Afryce Płd.

PRZEWAGI (+) SŁABOŚCI (-)

Konkurencja na rynkach lokalnych Nielegalny import i dumping

docsity.com

56

Relatywnie wysoka ochrona IPR Korupcja wypacza konkurencję

Wysoki poziom zarządzania

przedsiębiorstwami

Charakter popytu dot. klastrów w Afryce Płd.

PRZEWAGI (+) SŁABOŚCI (-)

Duży rynek wewnętrzny (ok. 50 milionów

osób)

Duże rozpiętości dochodów ludności

Złożony popyt krajowy i relatywnie

wysokie wymagania konsumentów

Duży sektor nieformalny

Wysokie standardy na rynku lokalnym

Przemysły powiązane i wspierające w klastrach w Afryce Płd.

PRZEWAGI (+) SŁABOŚCI (-)

Relatywnie dobrze rozwinięty rynek

dostawców

Relatywnie wysoki koszt nowoczesnych

technologii

Relatywnie dobrze rozwinięte łańcuchy

produkcyjne

Nieufność do współpracy

Bariery rozwoju klastrów w krajach rozwijających się.

 Ograniczona rola sektorów opartych na wiedzy, Niski poziom wiedzy dot. roli regionalnych systemów innowacyjnych i związanym z nimi potencjałem

rozwojowym,

 Słabe powiązania i interakcje między przedsiębiorstwami oraz przedsiębiorstwami i jednostkami naukowymi,

 Niska skłonność do innowacji, Słaby poziom rozwoju rynków – niska siła nabywcza, Słaby rozwój przemysłów powiązanych, Konkurencja dóbr importowanych, Niski poziom kapitału zaufania i kapitału relacyjnego (relational capital), Słaby rozwój rynków finansowych i brak kapitału, Słaby rozwój infrastruktury.

WYKŁAD 10 – DEBATA NA TEMAT GLOBALIZACJI. TEORIE HANDLU

MIĘDZYNARODOWEGO A DOŚWIADCZENIA ŚWIATOWE.

Czym jest gospodarka światowa?

Wiele definicji gospodarki światowej – różne kryteria definiowania.

Kryterium funkcjonalne.

Gospodarka światowa (def. P. Bożyk) – zespół powiązań ekonomicznych między podmiotami

uczestniczącymi w międzynarodowym podziale pracy.

Przykłady powiązań ekonomicznych: handlowe, produkcyjne, inwestycyjne, technologiczne, walutowe,

finansowe, instytucjonalne.

docsity.com

57

Kryterium instytucjonalne

Gospodarka światowa (def. A. Kisle-Łowczyc) – zbiorowość różnorodnych organizmów i instytucji

funkcjonujących zarówno na poziomach krajowych, jak i na szczeblu międzynarodowym, tzn. np.

regionalnym, ponadregionalnym lub globalnym (takich jak np.: przedsiębiorstwa krajowe i międzynarodowe

/ transnarodowe, gospodarki narodowe, państwa, ugrupowania integracyjne, organizacje międzynarodowe) –

bezpośrednio lub pośrednio zajmujących się działalnością gospodarczą oraz powiązanych ze sobą w

pewien całościowy system poprzez sieć międzynarodowych stosunków ekonomicznych.

Gospodarka światowa:

 Kategoria ekonomiczna,  Charakter historyczny,  Charakter dynamiczny,  Pojęcie umowne:  nie jest prostą sumą elementów składowych (podmiotów),

 są to podmioty + nawiązywane i utrzymywane przez nie międzynarodowe stosunki ekonomiczne.

Podmioty gospodarki światowej:

 Przedsiębiorstwa krajowe (narodowe), gdy nawiązują i utrzymują stosunki ekonomiczne z innymi podmiotami gospodarki światowej,

 Przedsiębiorstwa międzynarodowe (korporacje transnarodowe),  Gospodarki narodowe poszczególnych krajów wraz z instytucją państwa,  Międzynarodowe (regionalne) ugrupowania integracyjne,  Międzynarodowe organizacje gospodarcze.

Obok podmiotowej struktury gospodarki światowej można wyróżnić również regionalną strukturę

gospodarki światowej.

Geopolityczna struktura gospodarki światowej:

 Kraje rozwinięte gospodarczo (wysoko rozwinięte),  Kraje transformujące się,  Kraje rozwijające się lub słabiej rozwinięte: (nowo uprzemysłowione, kraje naftowe, kraje surowcowo-

rolne, kraje najmniej rozwinięte).

Aspekty pojęcia gospodarka światowa.

I. ASPEKT GEOGRAFICZNY:

 Gospodarka obejmuje całe regiony świata, zajmuje się wymianą handlową i przepływem czynników wytwórczych z uwzględnieniem różnych barier i granic,

 Centra gospodarki światowej, Strefy pośrednie i peryferyjne. II. ASPEKT EKONOMICZNY:

 Dotyczy zależności między różnymi podmiotami, związanych z procesami produkcji, transportu, sprzedaży,

 Uwzględnia kategorie popytu globalnego oraz rynków zbytu. III. ASPEKT CZASOWY:

 Zmienność wszystkich elementów w poprzednich płaszczyznach w czasie,  Najszybsze zmiany następują w płaszczyźnie ekonomicznej. IV. ASPEKT SYSTEMOWY:

Gospodarka światowa, jako wielki system społeczny, w którym istnieje wiele odrębnych, suwerennych

podmiotów, uczestniczących jednak w tym samym Międzynarodowym Podziale Pracy (MPP).

Międzynarodowy Podział Pracy (MPP).

docsity.com

58

Międzynarodowy Podział Pracy – trwałe zainteresowanie przynajmniej dwóch państw pracą na potrzeby

obrotu międzynarodowego. MPP ma charakter strukturalny – różne struktury gospodarek różnych państw,

Konsekwencje międzynarodowego podziału pracy:

 Dostosowywanie się do siebie struktur gospodarczych,

 Specjalizacja krajów w produkcji i wymianie towarów (co umożliwia powstanie dużych nadwyżek produkcyjnych i luk popytowych na rynkach zagranicznych).

Czynniki kształtujące międzynarodowy podział pracy (MPP).

I. WEWNĘTRZNE – wynikające ze specyficznych cech danej gospodarki:

1) Warunki naturalne – czynnik podstawowy, określający specjalizację w pierwszej kolejności (specjalizację na niskim poziomie): zasoby surowcowe, położenie geograficzne, czynniki klimatyczne,

zasoby ludzkie itd.

2) Różnice w zasobach kapitału:  Kraje posiadające obfite zasoby tego czynnika produkcji mogą specjalizować się w produkcji

kapitałochłonnej  najczęściej jest to produkcja nowoczesna, z wykorzystaniem postępu technicznego

(kraje zaawansowane gospodarczo);

 Kraje ubogo wyposażone w kapitał specjalizują się w produkcji kapitałooszczędnej  kraje słabo rozwinięte.

3) Postęp techniczny – 2 zasadnicze skutki:  Zastąpienie tradycyjnych kryteriów kształtowania kierunków międzynarodowego podziału pracy czyli

różnic w zasobach czynników produkcji różnicami w wydajności czynników produkcji:

 Postęp techniczny prowadzi do wzrostu wydajności,

 Większa produkcja i wykorzystanie tradycyjnych czynników produkcji (pracy, kapitału, ziemi) – przy danych zasobach więcej produkujemy,

 Pozwala omijać ograniczenia specjalizacji wynikające z warunków naturalnych,

 Zmniejszenie roli krajów mających przewagę w zasobach czynników produkcji,

 Wzrost roli krajów aktywnie uczestniczących w rozwoju nauki i techniki,

 Wysokie koszty działalności innowacyjnej => dotyczy przede wszystkim krajów bogatych, o rozwiniętej infrastrukturze naukowo-technicznej,

Postęp techniczny kreuje nowe produkty i nowe rynki tych produktów, powstają nowe możliwości specjalizacji.

4) Warunki nabyte (dziedzictwo przeszłości) – warunki związane z poziomem rozwoju gospodarki i jej strukturą osiągniętą w przeszłości.

5) Uwarunkowania systemowe (instytucjonalne) – funkcjonujący system gospodarczy i związany z nim system prawny i ustrój polityczny => warunkują możliwości specjalizacji.

6) Czynniki pozaekonomiczne (nieprzewidywalne) – szoki ekonomiczne, wydarzenia losowe, tworzące szanse bądź bariery dla specjalizacji (wojny, rewolucje, kataklizmy).

II. ZEWNĘTRZNE – wywierają duży wpływ na możliwości specjalizacji przede wszystkim w przypadku

krajów mało i słabo rozwiniętych, które muszą się dostosowywać do tych czynników.

1) Traktaty i umowy międzynarodowe:  Porozumienia wielostronne, stanowią podstawę działalności organizacji międzynarodowych (WTFO,

MFW, Bank Światowy itp.),

 Umowy dwustronne – mają ograniczony zakres oddziaływania, obejmują dwa kraje i dotyczą na ogół wybranych zagadnień współpracy międzynarodowej (wymiany towarowej, współpracy inwestycyjnej

itp.).

2) Czynniki koniunkturalne:  Mają charakter krótkookresowy i SA związane z wahaniami relacji popyt – podaż na rynku

międzynarodowym,

 W okresie dobrej koniunktury, szybko rosnącego popytu, pojawiają się tendencje do rozwoju handlu międzynarodowego i innych form współpracy międzynarodowej.

Tradycyjny międzynarodowy podział pracy (MPP).

docsity.com

59

 Ukształtował się ostatecznie na przełomie XVIII i XIX wieku (źródła: rewolucja przemysłowa, kolonializm, migracje ludności, polityka handlowa państwa (protekcjonizm vs leseferyzm));

 W ramach MPP rozwijały się dwie specjalizacje (przemysłowa, surowcowo-rolnicza) oraz podział krajów na kraje surowcowo-rolnicze => tu są kraje rozwijające się i kraje przemysłowe,

 Struktura towarowa wymiany zgodna z podziałem na dwie grupy krajów.

Czynniki dezintegracji tradycyjnego MPP.

1) Strukturalne:  Zróżnicowanie i nierównomierność rozwoju krajów, powstanie nowych ośrodków dominujących, Wzrost, następnie spadek roli USA, Powstanie bloku socjalistycznego i współzawodnictwo Zachodu z KS – efekt demonstracji,

przyśpieszenie tempa wzrostu gospodarczego,

 Dekolonizacja i emancypacja krajów zależnych, Zmiany w strukturze popytu światowego – szerszy asortyment, wzrost popytu na artykuły konsumpcyjne

i przemysłowe,

 Rewolucja naukowo-techniczna, Specjalizacja asortymentowa, Wzrost skali produkcji, wzrost skali zakładu, Wzrost nakładów na B+R – skracanie czasu wdrożenia życia produktu, wzrost progu opłacalności badań. 2) Koniunkturalne: Wielki kryzys – nożyce cenowe, opinia o negatywnym wpływie monokultury surowcowo-rolnej na system

ekonomiczny.

3) Instytucjonalne (polityczne):  Powstanie ZSRR i bloku krajów socjalistycznych,  Niepodległość państw Europy Wschodniej i Południowej, Polska, Czechy, Jugosławia, Węgry,  Ruchy niepodległościowe w koloniach – wzrost znaczenia władz lokalnych. 4) Inne:  Surowcowo-oszczędny typ postępu technicznego,  Zmiana charakteru konkurencji – z cenowej na jakościową,  Powiązania między krajami rozwiniętymi – integracja regionalna.

Współczesny MPP. Zwany jest też przemysłowej podziałem pracy. Charakteryzuje się przede wszystkim

pogłębioną specjalizacją produkcji przemysłowej, w ramach której:maleje rola tzw. specjalizacji

międzygałęziowej oraz wzrasta rola specjalizacji wewnątrzgałęziowej lub nawet wewnątrz asortymentowej.

Globalizacja a gospodarka światowa.

 Kompresja czasu i przestrzeni, Erozja granic i zniesienie barier geograficznych w przepływach towarów, usług, kapitału, inwestycji,

technologii, informacji,

 Rozciąganie działalności ekonomicznej ponad granice, Przyśpieszenie globalnych inwestycji, Intensyfikacja powiązań międzynarodowych, Pogłębianie współzależności, Wielkość, rozległość, głębokość powiązań handlowych i finansowych między przedsiębiorstwami i

gospodarkami,

 Zwiększenie stopnia współzależności między gospodarkami międzynarodowymi.

Globalizacja (def.) – postępujący proces integrowania się krajowych i regionalnych rynków w jeden

globalny rynek towarów, usług i kapitału:

 Proces ten prowadzi do przenikania się i scalania rynków oraz umiędzynarodawiania produkcji, dystrybucji, marketingu i przejęcia przez firmy globalnych strategii działania,

 Rynki i produkcja w różnych krajach stają się coraz bardziej powiązane i współzależne.

docsity.com

60

Globalizacja (def. MFW) – rosnące współzależności między krajami na całym świecie w związku ze

wzrostem wielkości i wielości transakcji obejmujących wymianę towarów i usług oraz przepływy kapitału, a

także szybkie i szerokie rozprzestrzenianie się technologii.

Globalizacja (def. Komisji Europejskiej) – proces, w którym rynki i produkcja w różnych krajach stają się

coraz bardziej współzależne w związku z dynamiką wymiany towarów i usług, przepływem kapitału i

technologii  globalizacja oznacza zmniejszenie barier między krajami i wzmocnienie ściślejszych

powiązań ekonomicznych, politycznych i społecznych.

Podejście statyczne i dynamiczne do globalizacji.

Globalizacja jako stan: kolejny okres w gospodarce światowej charakteryzujący się znacznym stopniem zintegrowania różnorodnych podmiotów w niej funkcjonujących w jeden zespolony organizm z nowymi

prawidłowościami zachowań całościowych,

Globalizacja jako proces: dalsze pogłębianie się międzynarodowego podziału pracy i równoczesne przekształcanie tego podziału w globalny, gdzie role i zadania dzielone są nie tylko „międzynarodowo”

ale także „transnarodowo” czy „ponadnarodowo”.

Czynniki kształtujące proces globalizacji.

 Postęp naukowo techniczny (system masowej produkcji, tzw. fordyzm oraz system elastycznej specjalizacji tzw. postfordyzm, zmiana relacji między kosztami przepływu informacji i towarów, nowe

technologie),

 Zmiana w konkurencji międzynarodowej:1) Zmiany w popycie – tendencja do ujednolicania się wzorców kulturowych w skali świata (obecnie

model konsumpcji Amerykańskiej),

2) Zmiany w podaży – np. zwiększanie skali, elastyczność dostosowania się do gustów konsumentów,  Polityka gospodarcza państw – liberalizacja rynków, przepływów towarów i czynników produkcji.

Teorie handlu międzynarodowego.

Poszukiwania odpowiedzi na pytania: Dlaczego kraje handlują ze sobą? Jakie korzyści przynosi handel

międzynarodowy? Jakie są relatywne ceny towarów w obrotach międzynarodowych? Jakie czynniki

decydują o kierunkach handlu międzynarodowego?

Doktryna merkantylizmu.

 Merkantylizm ukształtował się w XVI w. w Europie (głównie Francja – 1586r. Sześć ksiąg o republice (Jean Bordin) i Anglia)),

 Źródłem bogactwa są zasoby kruszców (złoto, srebro), Przyczyny handlu międzynarodowego i główne korzyści: powiększanie zasobów bogactwa,  Cele polityki: dodatni bilans handlowy,  Polityki handlowa: popieranie eksportu (subsydia), ograniczenie importu (cła, kontyngenty).

Teorie ekonomii klasycznej.

Ukształtowały się w XVIII w.

 Teoria przewagi absolutnej (kosztów absolutnych – Adam Smith, Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów – podważył tezę, że korzyści z handlu uzyskiwane przez jeden kraj wiążą się ze

stratami drugiego kraju,

 Teoria przewag (kosztów) komparatywach (David Ricardo),  Teoria Heckschera-Ohlina.

Teoria przewagi absolutnej

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome