Charakterystyka Zbiornika Czorsztyńskiego - Notatki - Geografia, Notatki'z Geografia
Maciej
Maciej28 May 2013

Charakterystyka Zbiornika Czorsztyńskiego - Notatki - Geografia, Notatki'z Geografia

RTF (50.6 KB)
6 strona
375Liczba odwiedzin
Opis
Geografia: notatki z zakresu geografii dotyczące charakterystyki Zbiornika Czorsztyńskiego.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 6
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

Charakterystyka Zbiornika Czorsztyńskiego

Charakterystyka zaporowego Zbiornika Czorsztyńskiego na rzece Dunajec

1. Podstawowe dane zbiornikaJezioro Czorsztyńskie umiejscowione jest na rzece Dunajec, w Kotlinie Nowotarskiej pomiędzy Gorcami a Pieninami (49 26'44 N, 20 15'45 E). Jest to zbiornik zaporowy, który powstał poprzez zbudowanie zapory wodnej w Niedzicy między Pieninami Spiskimi a Właściwymi. Zapora ma wysokość 56 metrów, przez co umożliwia piętrzenie wód Dunajca do wysokości 534.5 m n.p.m, przy czym minimalna wysokość to 510 m n.p.m. Natomiast normalny poziom piętrzenia wynosi 529m n.p.m. W zależności od poziomu piętrzenia w zbiorniku można zretencjonować od 36,5 mln m do 234,5 mln m wody..Pojemność martwa zbiornika przy minimalnym poziomie piętrzenia) wynosi 36,5 mln m .Pojemność użytkowa zbiornika (przy maksymalnym poziomie piętrzenia) to 198,0 mln m . Pojemność wyrównawcza (przy normalnym poziomie piętrzenia) wynosi 133,5 mln m , a pojemność powodziowa stała powodziowa obliczona dla maksymalnego poziomu piętrzenia wynosi 64,5 mln m . Pojemność całkowita zbiornika Czorsztyn wynosi 234,5 mln m . W zależności od ilości wody zgromadzonej w misie zbiornika zmienia się jego powierzchnia (od 4,15 km do 13,35 km ), która zazwyczaj wynosi około 11 km , przy długości 9 km i szerokości 1,5 km. Głębokość zbiornika w okolicach zapory w Niedzicy osiąga nawet 50 metrów. Głębokość średnia przy maksymalnym poziomie piętrzenia wynosi ok. 17,6 m. Długość linii brzegowej wynosi 29,7 km2.Poniżej zapory Zbiornika Czorsztyńskiego znajduje się drugi, znacznie mniejszy Zbiornik Sromowski pełniący rolę zbiornika wyrównawczego dla zbiornika Czorsztyńskiego.

2. Historia budowy 1964 r. Uchwała Komitetu Rady Ministrów Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w sprawie gospodarki wodnej w dorzeczu Dunajca. 1968 r. Zatwierdzenie projektu wstępnego ZZW Czorsztyn-Niedzica i Sromowce Wyżne przez Komisję Planowania przy Radzie Ministrów. 1969 r. Rozpoczęcie inwestycji. 1970 r. Podział inwestycji na zadania:

I zagospodarowanie otoczenia zbiornika i budowa dróg. II obiekty podstawowe. Zatwierdzenie ZTE (Założeń Techniczno- Ekonomicznych) zadania I. 1971 r. Rozpoczęcie realizacji Zadania I. 1974 r. Zatwierdzenia ZTE zadania II. 1975 r. Rozpoczęcie realizacji Zadania II.

1986 r. Decyzja rządowa o rozszerzeniu zadania ZZW Czorsztyn o budowę oczyszczalni w zlewni Dunajca powyżej przekroju zapory Sromowce Wyżne. 1988 r. Przełożenie koryta rz. Dunajec przez sztolnie energetyczno- spustowe dla umożliwienia budowy zapory głównej. 1994 r. Oddanie do użytku zapory, zbiornika i EW (Elektrowni Wodnej) Sromowce Wyżne. 1995 r. Zakończenie sypania korpusu zapory i rozpoczęcie robót wykończeniowych (droga po koronie, zagospodarowanie skarpy odpowietrznej). Napełnienie zbiornika Czorsztyn-Niedzica do rzędnej 512.00 m n.p.m. zgodnie z decyzją Wydziału Ochrony Środowiska i Zasobów Naturalnych Urzędu Wojewódzkiego w Nowym Sączu dla prowadzenia rozruchu elektrowni. Przygotowanie czaszy zbiornika Czorsztyn-Niedzica powyżej rzędnej 512,00 do napełnienia. Dokończenie obwałowań ochronnych dla miejscowości Frydman, Dębno i Kluszkowce wraz z urządzeniami. Zakończenie budowy oczyszczalni ścieków w miejscowościach leżących wokół zbiornika czorsztyńskiego i w Nowym Targu. Rozpoczęcie zabudowy technicznej i biologicznej brzegów zbiornika głównego. Rozpoczęcie realizacji zieleni ochronnej i uzupełniającej. Kontynuacja regulacji dopływów do zbiornika. Zakończenie renowacji Zamku Niedzickiego. Zakończenie rozbiórki obiektów zabytkowych z przygotowaniem do przeniesienia do muzeum-skansenu. Zakończenie badań archeologicznych. Prowadzenie rozruchów obiektów. 1996 r. Zakończenie budowy zapory niedzickiej. Napełnienie zbiornika Czorsztyn-Niedzica powyżej rzędnej 512,00 m n.p.m. Kontynuacja budowy oczyszczalni ścieków i sieci kanalizacyjnych w miejscowościach leżących w zlewni zbiornika czorsztyńskiego. Zakończenie zabudowy biologicznej i technicznej brzegów zbiornika głównego. Kontynuacja realizacji zieleni. Kontynuacja robót regulacyjnych na dopływach do zbiorników. Budowa skansenu. Zakończenie prac przy utrwaleniu ruin zamku Czorsztyn. Prowadzenie rozruchów i przygotowanie do eksploatacji obiektów zadania ZZW Czorsztyn. 1997 r. Zakończenie budowy systemów kanalizacji i oczyszczalni ścieków w miejscowościach leżących w zlewni zbiornika czorsztyńskiego. Zakończenie robót regulacyjnych. Zakończenie wykonania zieleni. Przekazanie obiektów do eksploatacji. Prace wykończeniowe i estetyzacyjne. Ryc. 1. Położenie Zbiornik Czorsztyńskiego i Sromowieckiego na tle karpackich regionów fizyczno-geograficznych: 1 zbiornikiwodne, 2 rzeki i potoki, 3 granica państwowa, 4 ważniejsze miejscowości.Do utworzenia zbiorników, a ściślej lokalizacji ich zapór wykorzystano zwężenie doliny Dunajca stanowiące Przełom Czorsztyński przez Pieniny. Przełom ten, wraz z Przełomem Pienińskim Dunajca oraz

przełomem Leśnickiego Potoku, wyznaczają granice podziału Pienin na mniejsze jednostki fizyczno-geograficzne (Ryc. 1): Pieniny Spiskie, Pieniny Właściwe, Małe Pieniny oraz Grupę Golicy i Haligowskich Skał . Południową granicę Pienin stanowią doliny Łapszanki, Niedziczanki, Dunajca i Lipnika. Zapora Zbiornika Czorsztyńskiego została zlokalizowana w odcinku doliny oddzielającym Pieniny Spiskie od Pienin Właściwych, pomiędzy wzniesieniami Groby (604 m n.p.m.) oraz Piekiełko(661 m n.p.m.). Z kolei zapora Zbiornika Sromowieckiego opiera się o spisko-gubałowskie oraz pienińskie zbocza doliny Dunajca po stronie zachodniej (spiskiej) zbocza przechodzą w stoki wzniesienia Sosny (632 m n.p.m.), a po stronie wschodniej (pienińskiej) wzniesienia Pulsztyn (613 m n.p.m.). Pod względem administracyjnym zbiorniki są położone w powiecie nowotarskim na obszarze trzech gmin: Czorsztyn, Łapsze Niżne i Nowy Targ, przy czym w obrębie gminy Nowy Targ znajduje się tylko niewielki fragment strefy cofkowej Zbiornika Czorsztyńskiego. W uogólnieniu można stwierdzić, że hydrograficznie lewostronne części obu zbiorników należą do gminy Czorsztyn, natomiast prawostronne do gminy Łapsze Niżne, a granica przebiega w obrębie powierzchni wodnej (Ryc. 2). W otoczeniu zbiorników znajdują się miejscowości będące zarówno dziedzictwem krain historyczno-etnograficznych (Podhala i Spisza), jak i ukształtowane w wyniku przenikania kultur regionalnych.Typową miejscowością związaną z krainą Podhala jest Dębno, z kolei miejscowości zlokalizowane po południowej stronie zbiorników (Frydman, Falsztyn, Niedzica) należą do Spisza. Miejscowości położone po północnej stronie zbiorników (Maniowy, Mizerna, Kluszkowce, Czorsztyn, Sromowce Wyżne) zamieszkuje ludność wykazująca wpływy wielokulturowości, w tym górale pienińscy. Budowa zbiorników wymagała wykupu lub pozyskania w zarząd ponad 1500 ha gruntów prywatnych, w tym likwidacji około 500 zagród gospodarskich. Dla ich mieszkańców terenami osiedleńczymi stały się nowe Maniowy (nowa miejscowość zlokalizowana powyżej zlikwidowanej wioski Maniowy), Kluszkowce, Czorsztyn- Nadzamcze oraz Sromowce- Wygon.Ryc. 2. Szkic administracyjno- sytuacyjny otoczenia Zbiorników Czorsztyńskiego i Sromowieckiego: 1 zbiorniki wodne, 2 rzeki i potoki, 3 zapory i obwałowania, 4 granice obszarów prawnej ochrony przyrody, 5 miejscowości, 6 granice gmin, 7 przystanie rekreacyjnego i sportowego sprzętu pływającego.

3.Funkcje i zagrożenia Zespół zbiorników wodnych Czorsztyn-Niedzica-Sromowce Wyżne zostałzaprojektowany jako obiekt wielozadaniowy i pełni funkcje: przeciwpowodziową, wykorzystując możliwość wyrównania fal wezbraniowychprzez Zbiornik Czorsztyn-Niedzica, wyrównawczą poprzez zwiększenie przepływów minimalnych poniżej ZbiornikaSromowce Wyżne,

energetyczną poprzez produkcję energii elektrycznej (przepompowywanie częściwody ze zbiornika wyrównawczego do zbiornika głównego w godzinach nocnych,w celu ponownego jej wykorzystania dla zwiększonej produkcji energii w godzinachszczytowego zapotrzebowania systemu) i sprzedaż jej do zakładu energetycznegoENION S.A. w Krakowie (3% energii z elektrowni wodnych w Polsce), turystyczną. ZagrożeniaZespół zbiorników ulega zamuleniu w części cofkowej. Konsekwencją jestzmniejszanie się kubatury zbiornika o 0,6-0,7 mln m3 rocznie2. Zanieczyszczany jeston rumowiskiem unoszonym, wleczonym oraz biogenami i metalami ciężkimi. Zbiornik Czorsztyński jest młodym obiektem, z tego też względu nie podjęto jeszcze prób oczyszczania z nanosów. Dostępność komunikacyjnaZespół zbiorników położony jest w pobliżu drogi państwowej nr 969 Nowy Sącz--Nowy Targ. W Nowy Targu łączy się ona z drogami głównymi nr 47 na trasie Zakopane-Chabówka oraz nr 49 Nowy Targ-Podsp dy na Słowacji. Od strony wschodniejzbiornika biegnie droga lokalna na odcinku Wygon (Sromowe Wyżne)-Kąty (przystańflisacka). Wzdłuż zachodniego brzegu zbiornika przebiega droga lokalna łącząca Dębnoz Niedzicą przez Frydman i Falsztyn. Trasy obsługiwane są przez linie autobusowePKS oraz linie prywatne. Miejscowości położone nad zbiornikami mają bezpośredniepołączenia z Nowym Targiem, Szczawnicą, Krościenkiem, Krośnicą, Łapszami Niżnymioraz Kacwinem. Najbliższa stacja kolejowa znajduje się w Nowym Targu.

4. Turystyka w rejonie Zbiornika Czorsztyn-Niedzica Zagospodarowanie specjalistyczne dla głównych form turystykiOtoczenie zespołu zbiorników Czorsztyn-Niedzica-Sromowe Wyżne należy doobszarów o wyjątkowych wartościach przyrodniczych. Rejon ma charakter rolniczo--rekreacyjny, ze słabo rozwiniętym przemysłem. Baza noclegowa w znacznej częściprzystosowana jest dla turystyki pobytowej. Ze względu na walory środowiska przyrodniczegota grupa turystów może uprawiać turystykę pieszą, rowerową, kajakarstwo,żeglarstwo, narciarstwo oraz wspinaczki. Otoczenie zespołu zbiorników stwarza warunki do uprawiania turystyki pieszejletniej i zimowej dzięki rozwiniętej sieci szlaków turystycznych o różnym poziomietrudności. Wokół zbiorników wyznaczone zostały górskie trasy rowerowe: Niedzica-Łapsze Wyżne- Grandeus-Dursztyn-Niedzica (40 km), trasa Spiskiego Maratonu Rowerowego (Niedzica-Góra Żar-Bursztyn-Trybsz--Rzepińska-Góra Holowiec-Paskowy Wierch-Kacwin-Góra Serwoniec-Niedzica)(55 km), Niedzica (Hotel Pieniny)-Łapszanka-Rzepiska-Trybsz-Niedzica (40 km), Niedzica (Hotel Pieniny)-przejście graniczne-Czerwony Klasztor-Przełom Pieniński-Leśnica-Szczawnica (30 km).Korzystne warunki klimatyczne, długotrwałe zaleganie pokrywy śnieżnej orazodpowiednie ukształtowanie

terenu sprzyjają narciarstwu. Do prężnych ośrodkównarciarskich należą Kluszkowce oraz Niedzica. W Kluszkowcach zlokalizowano4 wyciągi narciarskie (1 krzesełkowy, 3 orczykowe), 5 tras zjazdowych i 1 trasę biegową.Szczególną atrakcją regionu jest wyciąg krzesełkowy na górę Wdżar o długości 900 moraz jeden z dwóch w Polsce tor saneczkowy w Kluszkowcach. W Niedzicy zlokalizowane są 4 wyciągi narciarskie, 7 tras zjazdowych i trasa snowboardowa.Utworzone w górskim krajobrazie sztuczne zbiorniki wodne umożliwiły rozwójsportów wodnych. Zbiornik Czorsztyński cechuje duża zmienność wiatrów, częstewystępowanie wiatrów odbitych oraz wahania poziomu wody, spowodowane pracąelektrowni. Warunki te stanowią utrudnienie dla żeglarzy. Na obszarze zbiornikaobowiązuje strefa ciszy. Na Zbiorniku Czorsztyńskim działają dwie przystanie żeglarskie na półwyspieStylchyn w Kluszkowcach i na Zamajerzu w Niedzicy oraz przystanie wodne i wypożyczalnie sprzętu pływającego w Mizernej, Kluszkowcach, Czorsztynie oraz Niedzicy.Na terenie Zbiornika Czorsztyńskiego odbywają się regularne rejsy wycieczkowestatkami spacerowymi Biała Dama i Pieniny na trasie: Niedzica (Zamek)-Czorsztyn(Zamek)-Czorsztyn (Skansen)-Zatoka Mizerna- Zatoka Frydman-Niedzica (Zamek)oraz wycieczki gondolą Czorsztynianka . Zbiornik Sromowiecki ze względu na wahania lustra wody wskutek pracy elektrowni nie jest udostępniony do uprawiania sportów wodnych. Do najważniejszych atrakcji związanych ze sportami wodnymi należą: spływ tratwami Przełomem Dunajca na odcinku Sromowce-Kąty-Krościenko nadDunajcem, regaty na Zbiorniku Czorsztyńskim.Nad Zbiornikiem Czorsztyńskim odbywają się loty widokowe i skoki spadochronowe. Ukształtowanie terenu sprawia, że możliwe są przeloty lotniami, paralotniamii balonami. Organizacjami zajmującymi się tym rodzajem sportu oraz skupiającymiamatorów lotnictwa są: Związek Turystyki Aktywnej oraz Aeroklub w Nowym Targu. Główną bazą jest lotnisko Aeroklubu w Nowym Targu. W Aeroklubie istnieje pięć sekcjilotniczych: szybowcowa, samolotowa, spadochronowa, modelarska, paralotniowa.Fot.1Fot.2 Fot.3 Ruch turystyczny Obszar wokół zbiorników przyciąga turystów przede wszystkim walorami krajobrazowo-widokowymi oraz górskimi Pienin i Gorców, a nie zimnymi wodami sztucznegojeziora. Kąpiel w zalewie jest powodem przyjazdu ok. 2% turystów, natomiastinne sporty wodne ok. 1% (Panasiuk 2003). Dodatkową atrakcję stanowią zabytki.Największe znaczenie odgrywają zamek w Niedzicy i ruiny zamku w Czorsztynie,które zostały udostępnione do zwiedzania. W tym celu przyjeżdżają zorganizowanewycieczki w ciągu całego roku. Ponadto wokół zespołu zbiorników prowadzi SzlakGotycki, na trasie którego znajdują się kościoły, ruiny zamków oraz cerkiew greko--

katolicka. Szlak Gotycki to wspólna inicjatywa polsko-słowacka Fundacji Rozwoju Regionu Jeziora Czorsztyńskiego i Stowarzyszenia Rozwoju Turystyki w Zamagurzu ze Spiskiej Starej Wsi.Najczęściej odwiedzane obiekty po polskiej stronie to gotyckie kościoły drewniane w Dębnie, Łopusznej, Harklowej i Nowym Targu, zamek w Niedzicy i ruiny zamku w Czorsztynie oraz Sanktuarium Matki Boskiej Ludźmierskiej Gaździny Podhala . Ale nie wszyscy wiedzą, że obok tych popularnych i powszechnie znanych obiektów są przepiękne kościoły we Frydmanie (najstarszy na Podtatrzu), archaiczny kościół w Grywałdzie, kościół w Trybszu (z najstarszą panoramą Tatr), pięknie wyposażone kościoły w Łapszach Niżnych i Wyżnych oraz w Niedzicy.

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome