Psychologia kliniczna, Ćwiczenia i Zadania'z Rozwój człowieka. Gdynia Maritime University
marta_maszota
marta_maszota10 February 2016

Psychologia kliniczna, Ćwiczenia i Zadania'z Rozwój człowieka. Gdynia Maritime University

DOCX (45.4 KB)
23 strony
379Liczba odwiedzin
Opis
psychologia kliniczna
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 23
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

Egzamin testowy 30-60 pytań. Test zamknięty- pytania prawda czy fałsz?

Literatura podstawowa

• Aleksandrowicz J. W (1997)- Zaburzenia nerwicowe, zaburzenia osobowości i zachowania dorosłych ( według ICD-10)

• Carr.A- Depresja i próby samobójcze młodzieży. Sposoby przeciwdziałania i reagowania.

• Pecyna M.B (1998) Psychologia kliniczna w praktyce pedagogicznej. Wydawnictwo Akademickie “ Żak” Warszawa.

• Psychologia. Podręcznik Akademicki tom 3 (2000) Strelau J. (red) Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne s.623-648.

Psychologia Kliniczna, to jeden z najbardziej rozwiniętych działów psychologii zajmujący się zaburzeniami zachowania albo czynności ludzkich.

Psychologia Kliniczna- silnie nawiązuje do innych działów psychologii, takich jak: psychologia ogólna, rozwojowa, społeczna, a także do takich dyscyplin medycznych, jak: psychiatria, neurologia, pediatria i inne.

• Zaburzeniami rozwoju psychoruchowego ze względu na ich charakter zajmuje się głównie psychologia kliniczna dzieci i młodzieży, która jest działem psychologi klinicznej.

• Dzieci i młodzież znajdują się w fazie intensywnego rozwoju i charakteryzują się dużą dynamiką i możliwościami kompensacyjnymi. Z kolei słabsza dojrzałość systemu nerwowego, labilność emocjonalna, większa wrażliwość, czynią dzieci i młodzież mniej odpornymi psychicznie i podatnymi na przeciążenia.

• Śledząc rozwój psychofizyczny dzieci możemy stwierdzić, że większość z nich rozwija się w taki sposób, że wiek rozwoju równy jest wiekowi życia ( WR=WŻ). Możemy także stwierdzić, że rozwój większości dzieci jest harmonijny tzn. Przebiega równomiernie zarówno w sferze rozwoju fizycznego, jak i w sferze psychiki,

• Istnieją dzieci w których rozwój psychofizyczny przebiega nieharmonijnie. Może on być globalnie ( całościowo) przyspieszony lub opóźniony, bądź parcjalnie ( częściowo) przyspieszony lub opóźniony.

• Opóźnienie parcjalne dotyczy jednej rozległej sfery ( np. Rozwoju mowy), opóźnienie fragmentaryczne obejmuje wąski, ściśle oznaczony zakres opóźnienia ( np. Dotyczy analizy i syntezy wzrokowej).

• Zaburzenia rozwoju, jak pisze H. Spionek (1985) to wszelkie niekorzystne odchylenia zarówno w budowie organizmu, jak w sposobie jego funkcjonowania, niezależnie od stopnia, zakresu oraz przyczyn, które je wywołały.

Wyróżnia się:

• rozległe i głębokie defekty rozwojowe ( kalectwa, upośledzenia), które uniemożliwiają naukę szkolną.

• Mikro defekty rozwojowe, które przeszkadzają w nabywaniu wiadomości i umiejętności szkolnych.

( Film – Dominic, Dany, Pat)

04.10

Zachowanie człowieka społecznie przystosowanego powinno spełniać dwie podstawowe funkcje:

• Zaspokajać jego potrzeby, • Być zgodne z wymaganiami społecznymi.

• Zaburzenia zachowania występują w tedy gdy nie spełnia ono obu albo jednej z wymienionych funkcji: nie zaspokaja podstawowych potrzeb i nie jest zgodne z przyjętymi normami społecznymi.

• Zaburzenia zachowania mogą być ujmowane przynajmniej dwojako: • w sensie szerokim 1 • w sensie wąskim 2

Ad.1

Wszelkie zachowania odbiegające od przeciętnego obrazu, charakterystycznego dla danego wieku, a więc zaburzenia psychopatologiczne (nerwice, psychozy, upośledzenia) oraz niepsychopatologiczne ( pewne przejawy agresji).

Ad. 2

Jako odchylenia od norm społecznych przyjętych w danym środowisku, niezależnie od zdrowia psychicznego i fizycznego.

• Pojęcie norma jest jednym z podstawowych pojęć psychologii klinicznej. W praktycznych zastosowaniach psychologii pojęcie to pozwala psychologowi na ustalenie diagnozy, prognozy i terapii.

W psychologii istnieją trzy ujęcia normy:

1. statystyczne 2. społeczno- kliniczne 3. teoretyczne

1. Norma w ujęciu statystycznym odpowiada średniej arytmetycznej. Statystyczne ujęcie normy ma charakter wyłącznie opisowy: wskazuje jak często dany wynik występuje w określonej populacji i ewentualnie w jakim kierunku odbiegają od przeciętnej. Niestety statystyczne ujęcie normy pomija wiele wpływów społecznych. Zatem pojęcie normy w znaczeniu statystycznym nie może być stosowane samodzielnie.

2. Norma w ujęciu społeczno- klinicznym opiera się w objawach ( symptomach) zachowania. Wyróżnia się:

1. symptomy subiektywne- uczucie napięcia, niepokoju, rozdrażnienia, niezadowolenia z siebie, poczucie krzywdy, osamotnienie, przy czym występowanie ich nie jest uzasadnione sytuacją życiową jednostki.

2. Symptomy obiektywne- zachowania zewnętrzne które wskazują na to, że jednostka nie jest w stanie zaspokoić swych potrzeb z powodu defektów ( kalectwa, głębszy niedorozwój ).Można tu wyróżnić symptomy biologiczne związane z zaspokojeniem potrzeb biologicznych i symptomu społeczne, związane z zaspokojeniem potrzeb społecznych.

3. Symptomu społeczno- kliniczne- ujęcie normy nie ma charakteru wyjaśniającego i poprzestaje na opisie i klasyfikacji.

1. Norma w ujęciu teoretycznym jest równoznaczna z posiadaniem cech pozytywnych składających się na wzorzec, ideał osobowości. Przy takim założeniu nasyła się pytanie: jaki powinien być ów wzorzec osobowości?. Jednak w procesie terapeutycznym odwołujemy się do teoretycznego wzorca normy, wytyczając cele terapii oraz oceniając jej efekty.

2. W praktyce klinicznej korzystamy ze wszystkich trzech ujęć normy. Statystyczne ujęcie normy wykorzystujemy dla określenia rozmiaru i

głębokości zaburzeń, społeczno- kliniczne ujęcie przy opisie symptomów zaburzeń, zaś teoretyczne w procesie oddziaływań terapeutycznych.

Klasyfikacja zaburzeń rozwoju:

1. Każdy podział w dużej mierze ma charakter umowny, w pewnym sensie względny. Jest jednak ważny tak dla teorii, jak i praktyki, bowiem pozwala na bardziej precyzyjną wymianę myśli i podporządkuje dotychczasową wiedzę.

2. Zaburzenia rozwoju można dzielić ze względu na ich rozległość na globalne, parcjalne i fragmentaryczne. Ze względu na ich charakter można wyróżnić: zaburzenia psychopatologiczne (np. Schizofrenia, upośledzenie umysłowe, padaczka) i niepsychopatologiczne ( lęk, agresja, poczucie osamotnienia).

3. Ze względu na czas trwania można wyróżnić zaburzenia trwałe i okresowe, zaś ze względu na czas w jakim pojawiły się zaburzenia wyróżniamy: wrodzone i nabyte.

4. Ze względu na etiologię można podzielić zaburzenia na organiczne i psychologiczne, zaburzenia organiczne mogą:

1. z defektów fizycznych, takich jak wrodzone wady i nabyte defekty mózgu, zaburzenia przemiany materii, zaburzenia hormonalne.

2. Z chronicznych chorób somatycznych, takich jak organiczna wada serca, gościel zwyradniający.

3. Z wrodzonych lub nabytych kalectw somatycznych i motorycznych, a także wad budowy ciała ( skrzywienie kręgosłupa, garb, bardzo wysoki wzrost, patologiczna otyłość)

4. zaburzenia psychologiczne wynikają z sytuacji trudnych i defektów osobowości oraz wpływu stresu i stresorów.

5. Ze względu na etiologię można także podzielić zaburzenia rozwoju na genetyczne i egzogenne. Jak łatwo zauważyć istnieje wiele możliwości klasyfikowania zaburzeń rozwoju z uwzględnieniem różnych kryteriów i żadne z nich nie jest w pełni zadowalający.

6. Ze względu na rodzaj zaburzonych procesów psychicznych, wyróżnić można: • zaburzenia motoryczne • zaburzenia emocjonalne • zaburzenia rozwoju osobowości. - Nie wszystkie odchylenia od normy traktujemy jako zaburzenia rozwoju,

ponieważ dostrzegać należy indywidualnie tempo i rytm rozwoju. Zdarzają się też pewne zakłócenia przejściowe uwarunkowane somatycznie, bądź środowiskowo. Niewielkie odchylenia od normy należy raczej rozpatrywać w kategorii różnic indywidualnych.

Etiologia zaburzeń rozwoju

- zaburzenia rozwoju psychoruchowego uwarunkowane są wieloczynnikowo, najczęściej są one skutkiem wpływu zarówno przyczyn biologicznych, jak i społecznych. Wyróżnia się czynniki biologiczne i społeczne.

- Czynniki powodujące uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego określane są jako biologiczne, zaś czynniki nie wywołujące takich uszkodzeń określane są jako społeczne.

- Istnieje wiele klasyfikacji przyczyn zaburzeń rozwoju psychoruchowego. • Ze względu na charakter przyczyny, wyróżnia się czynniki dziedziczne,

zakaźne, działania mechaniczne, zatrucia, konflikt serologiczny, zaburzenia wewnątrzwydzielnicze, urazy czaszki i mózgu, niewłaściwe odżywianie, działanie szkodliwych promieni, choroby psychiczne, niewłaściwe postępowanie lekarskie, skrajną nędzę i izolację społeczną.

• Ze względu na stopień spowodowanych zaburzeń wyróżnić można grupy czynników powodujących głębsze zaburzenia, takie jak np. Nieprawidłowości genowe i chromosomowe, infekcje bakteryjne i wirusowe, bloki metaboliczne, zatrucia płodu, mechaniczne uszkodzenia mózgu, choroby zakaźne, niewłaściwe postępowanie lekarskie oraz grupy czynników powodujących lżejsze zaburzenia, takie jak np. Uwarunkowania rodzinne, kulturowe, środowiskowe, lżejsze uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego.

• Ze względu na okres działania czynnika szkodliwego wyróżnia się następujące grupy czynników:

- czynniki działające na komórki rozrodcze rodziców

- czynniki działające na komórki w okresie rozwoju płodowego ( prenatalne)

- czynniki działające w czasie porodu, okołoporodowe ( penitalne)

- czynniki działające w czasie pierwszych latach po urodzeniu się dziecka ( postnatalne).

Do znanych i dawnych podziałów czynników etiologicznych należy podział na czynniki endogenne ( wewnątrzpochodne) i czynniki egzogenne ( zewnątrzpochodzne).

Można też dzielić przyczyny zaburzeń rozwoju na genetyczne i pozostałe umownie nazwane egzogennymi.

- genetyczne uwarunkowania zaburzeń rozwoju psychoruchowego to nieprawidłowości genowe i chromosomowe.

- Zaburzenia rozwoju związane z nieprawidłowościami genowymi mogą być dziedziczone dominująco w wyniku działania jednego genu szkodliwego przekazywanego przez jedno z rodziców, recesywnie gdy oboje rodzice są nosicielami nieprawidłowego genu, w sposób sprzężony z płcią, gdzie kobiety ze względu na układ chromosomów są nosicielkami szkodliwego genu a chorują chłopcy.

Fakomatozy- choroby skóry i tkanki nerwowej, występujące upośledzenie umysłowe np. Stwardnienie guzowate.

Neurofibromatozy- guzki mają inny charakter, zgrubienia na neuronach.

Akrocefalosyndaktylia- syndrom Aperta, zespół zaburzeń czaszki i kończyn.

Recesywne- oboje rodziców jest nosicielami genów szkodliwych.

Zaburzenia metaboliczne- w organizmie brak swoistych enzymów.

Fenyloketonuria ( Ch. Föllinga) -

hydrozylaza (bardzo jasna skóra, włosy, zapach moczu) upośledzenie w stopniu umiarkowanym- całkowicie wyleczalna.

Fendoketonuria matczyna- uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego.

Choroby sprzężone z płcią

Zespół Leschka- Nyhana- nadmierna produkcja kwasu moczowego.

- nieprawidłowości chromosomowe dotyczą zarówno liczby, jak morfologii chromosomów.

Można zatem mówić o niedobrze lub nadmiarze materiału chromosomowego.

Zespół miauczenia kota.

Zespół Downa.

18.10

Egzogenne uwarunkowania zaburzeń rozwoju

- Uwarunkowania egzogenne scharakteryzowane zostaną ze względu na okres ich działania. Do czynników działających w okresie rozwoju płodowego zalicza się wirusy, bakterie i pasożyty. Badania wykazały, że szczególnie niebezpieczne dla płodu są pierwsze miesiące ciąży. Okazuje się, że płód we wczesnym stadium rozwoju łatwo ulega infekcji wirusowej, natomiast w drugiej połowie ciąży płód staje się bardziej odporny na infekcje dzięki przeciwciałom wytwarzanym przez matkę w późniejszym etapie ciąży.

- Zaburzenia powstałe w okresie życia wewnątrzmacicznego, bądź tylko w pierwszych trzech miesiącach rozwoju płodowego określa się terminem embriopatia. H. Spionek (1985) posługuje się tym terminem w znaczeniu szerszym i wyróżnia embriopatie wirusowe, embriopatie spowodowane toksoplazmozą, embriopatie aktywiczne (związane z energią promienistą) i toksyczne.

- Embriopatie wirusowe wywołane są infekcjami wirusowym płodu przez takie choroby jak różyczki, odra, grypa, żółtaczka zakaźna, świnka itp.

- Toksoplazmoza wywołana jest przez pierwotniak toxoplasma gondi, który atakuje zarówno zwierzęta, jak i ludzi. Schorzenie to jest szczególnie niebezpieczne we wczesnych okresach rozwoju płodowego, ponieważ toksoplazmoza umiejscawia się często w tkance nerwowej prowadząc w konsekwencji do poważnych zaburzeń w rozwoju.

- Embriopatie aktywiczne spowodowane są naświetleniem płodu promieniami szkodliwymi i prowadzą często do głębszych zaburzeń rozwoju.

- Embriopatie toksyczne- spowodowane są szkodliwymi związkami chemicznymi działającymi na organizm kobiety w ciąży, których działanie związane jest z wykonywaną pracą zawodową, zażywaniem leków, używek, alkoholu, nikotyny itp.

- Zaburzenia rozwojowe płodu mogą być spowodowane niedożywieniem kobiety w okresie ciąży, bądź też zaburzeniami w przyswajaniu różnych składników pokarmowych.

- Zwraca się także uwagę na szkodliwość zatruć pochodzenia wewnątrzmacicznego w wyniku nieprawidłowej przemiany materii w organizmie matki.

- Innym czynnikiem jest niedogodność immunologiczna między organizmem matki i płodu. Konflikt serologiczny dotyczy najczęściej czynnika Rh (+) i Rh (-). W organizmie matki mogą wytwarzać się przeciwciała skierowane przeciw płodowi. U noworodka dochodzi do silnej żółtaczki, a następnie może dojść do poważnych powikłań rozwoju.

- Niekorzystny wpływ na rozwijający się płód wywierają przeżycia psychiczne kobiety w czasie okresu ciąży, takie jak wstrząsy psychiczne, sytuacje konfliktowe, stany lękowe itp., Stwierdzono także patogenny wpływ niedotlenienia w okresie rozwoju płodowego. H. Spionek (1985) wyróżnia 4 rodzaje niedotlenienia w zależności od przyczyny, której je powodują:

• Niedotlenienie wynikające ze słabej zdolności przenoszenia tlenu, co uwarunkowane jest zmniejszoną liczbę krwinek czerwonych lub obniżonym poziomem hemoglobiny we krwi.

• Niedotlenienie spowodowane uszkodzeniem łożyska w wyniku zatruć ciążowych i opóźnionego porodu.

• Niedotlenienie płodu spowodowane zatruciem lekami oraz narkozą. • Niedotlenienie wynikające z zaburzeń układu krążenia ( matczynego, łożyskowego i płodowego).

- Do wyników działających w czasie porodu zaliczamy urazy czaszki i mózgu oraz zamartwicę, określaną też łącznie jako uraz porodowy. Zwraca się uwagę na kompleksowy charakter urazu porodowego.

- Wśród czynników działających po porodzie znane są takie, jak: choroby infekcyjne, urazy czaszki i mózgu oraz zatrucia. Choroby infekcyjne zagrażające ośrodkowemu układowi nerwowemu można ogólnie podzielić na takie, które atakują tkankę nerwową i takie, które bezpośrednio nie atakują układu nerwowego.

- Do chorób grupy pierwszej zaliczamy: zapalenie mózgu i opon mózgowych pochodzenia bakteryjnego i wirusowego, określane jako pierwotne lub nagminne zapalenie opon lub mózgu. Do drugiej grupy zaliczamy wtórne zapalenie opon lub mózgu spowodowane przez zakażenie dwoinką, zapalenia płuc grypą, wirusem opryszczki itp. Do tzw. Przy zakaźnego lub poza zakaźnego zakażenia mózgu mogą prowadzić powikłania takich chorób typowych dla wieku dziecięcego, jak: odra, świnka, ospa wietrzna, błonica, krztusiec, płonica itp.

- Kolejną grupę przyczyn stanowią urazy czaszki i mózgu. Pod pojęciem uraz czaszkowo-mózgowy rozumiemy uszkodzenie czaszki i mózgu spowodowane nagłym działaniem siły mechanicznej, której wielkość przekracza amortyzujące właściwości czaszki i mózgu.

3 rodzaje urazów czaszki i mózgu:

- Uraz otwarty- z uszkodzeniami powłok skórnych i kostnych czaszki, gdzie dochodzi do rozerwania opon mózgowo- rdzeniowych, a zerwaniem lub zmiażdżeniem tkanki mózgowej jest widoczne.

- Uraz zamknięty- bez pęknięcia i bez złamania lub z pęknięciem i złamaniem kości czaszki, lecz bez wyraźnego naruszenia opon mózgowo- rdzeniowych i wyraźnych obrażeń mózgu.

- Zgniecenie czaszki z cechami zarówno urazu otwartego, jak i zamkniętego.

- Zatrucia spowodowane szkodliwymi związkami np. ołowiu prowadzących niejednokrotnie do nieodwracalnych zmian w ośrodkowym układzie nerwowym oraz o takich niekorzystnych czynnikach, jak choroby psychiczne zwłaszcza we wczesnym dzieciństwie oraz izolacja społeczna.

- Wielu psychologów przypisuje decydujące znaczenie czynnikom społecznym. Niekorzystne wpływy środowiska warunkują lżejsze zaburzenia rozwoju oraz

stanowią czynnik “ spustowy” wyzwalający wewnętrzne skłonności do zaburzeń. Stwierdzono, że wychowanie oraz wczesna stymulacja mogą wpływać zarówno pozytywnie, jak i negatywnie na rozwój człowieka.

- Do czynników społecznych warunkujących rozwój psychoruchowy należą wzorce zachowań, które dziecko “ wdrukowuje”i naśladuje.

- Z kolei deprywacja emocjonalna, związana z nie zaspokojeniem potrzeb emocjonalnych i kontaktu społecznego, spowodowana utratą kontaktu z matką. Dziecko nie interesuje się otoczeniem, obserwuje się u niego zahamowanie rozwoju psychoruchowego.

- Mogą też pojawić się objawy choroby sierocej, która przejawia się w 3 fazach:

• I Faza- protestu i rozpaczy • II Faza – desperacji i umartwienia • III Faza- zobojętnienia i wyobcowania

- Choroba sieroca niemal zawsze doprowadza do opóźnień w rozwoju fizycznym, umysłowym i społecznym. Okresem krytycznym dla deprywacji emocjonalnej jest wiek od 6 miesięcy do końca 3 roku życia.

- Ważnym czynnikiem etiologicznym są także: stosunki wewnątrzmaciczne i postawy rodzicielskie. Układ stosunków w rodzinie zależy od osobowości rodziców, ich zrównoważenia emocjonalnego, cech neurotycznych, czy psychomatycznych. H. Spionek (1985) wymienia 3 typy matek wpływających patogennie na rozwój dzieci:

• matki agresywne- które swą agresję będącą wynikiem różnych frustracji życiowych, kierują na członków rodziny

• matki nadmiernie chroniące- swe dzieci • matki których dzieci są środkiem kompensacji, niespełnionych marzeń i

nadziei.

- H. Spionek wyróżnia 3 typy ojców, którym przypisuje patogenne wpływy: • ojciec nieobecny, czyli zdominowany przez matkę. • Ojciec rygorystyczny i surowy, nadmiernie egzekwujący stawiane dziecku

wymagania. • Ojciec groźny, wzbudzający postrach w rodzinie.

Film “ Zabójca ze szkolnej ławy”

15.11

Postawy rodzicielskie zdaniem M. Ziemskiej wyznaczone są przez dwa wymiary zachowań wychowawczych:

• Zbyt duży dystans uczuciowy- nadmierna koncentracja na dziecku

• Dominacja- uległość Do postaw patogennych należą: postawa odtrącająca, postawa nadmiernie chroniąca, postawa unikająca.

- Zarówno w środowisku rodzinnym, jak i poza rodzinnym na dziecko mogą nie korzystanie oddziaływać sytuacje trudne ( zagrożenia, przeciążenia, zakłócenia, deprywacji, konfliktowe) i związany z nimi stres. Tolerancja ( odporność) na stres zależy od cech układu nerwowego oraz doświadczeń życiowych.

- Warto podkreślić, że zarówno czynniki biologiczne, jak i społeczne występują we wzajemnych powiązaniach, tworząc uwarunkowania wieloczynnikowe zaburzeń rozwoju.

Psychologiczne przyczyny zaburzeń

Zachowanie człowieka polega na regulacji stosunków między nim a otoczeniem społecznym. Regulacja ta może być dwojakiego rodzaju:

- regulacja somatyczna - regulacja ośrodkowa

- Regulacja somatyczna- sterowana funkcją układu autonomicznego, który jak wiadomo składa się z dwóch części działających antagonistycznie układu sympatycznego działającego pobudzająco na pracę narządów wewnętrznych i układu parasympatycznego- działającego hamująco na pracę narządów wewnętrznych.

- A zatem układ sympatyczny ( współczulny) powoduje przyspieszenie akcji sercem zwężenie naczyń krwionośnych, mobilizuje organizm, natomiast układ parasympatyczny(przywspółczulny) zwalnia akcję serca, rozszerza naczynia krwionośne itd.

- Dzięki takiemu działaniu tych dwu części układu autonomicznego (wegetatywnego) możliwe jest zachowanie równowagi wewnętrznej, ustroju- homeostazy.

- Regulacja ośrodkowa- sterowana jest funkcją ośrodkowego układu nerwowego ( mózgu). Ten rodzaj regulacji opowiada za nasze zachowanie się w środowisku.

Zachowanie człowieka w różnego rodzaju sytuacjach zarówno optymalnych, jak i trudnych.

- Sytuacja optymalna to taka sytuacja, która z punktu widzenia danej osoby, jak też ze względów obiektywnych zapewnia jej pewien komfort psychiczny.

- Sytuacja trudna rozumiana jest w dwóch znaczeniach: • W pierwszym znaczeniu rozumie się przez nie trudności w znalezieniu środków do rozwiązania danego problemu sytuacyjnego, co można wiązać z niedostateczną ilością informacji, jakie stoją do dyspozycji osobnika, lub też z ich nadmiarem. W tym znaczeniu mówi się np. O zachowaniach matematycznych łatwych i trudnych.

• W drugim znaczeniu pojęcie to dotyczy raczej trudności natury emocjonalnej. Niektóre sytuacje np. Silny ból fizyczny, prowokujące zachowanie nieżyczliwego nam człowiek itp., wywołują przykre napięcie emocjonalne, w skutek czego sytuacja staje się trudna do zniesienia.

• Te dwa rodzaje sytuacji trudnych często występują łącznie, bowiem problemy trudne do rozwiązania zwykle wywołują też przykre uczucia, a więc stają się trudne do zniesienia. Z drugiej strony trudności “ natury emocjonalnej” nieraz tak zaburzają procesy orientacji, że problem- np. Jak skończyć nieprzyjemną rozmowę- staje się przez to także trudny do rozwiązania.

• Zdarza się jednak, że niektóre osoby lubią sytuacje trudne, poszukują nowych wyrażeń, np. Zwolennicy sportów ekstremalnych. Te trudne sytuacje wcale nie są dla nich trudne.

• W psychologii klinicznej sytuacje trudne rozumiemy jako sytuacje przykre i przez to trudne do zniesienia.

• Sytuacje trudne wiążą się z pojęciem stresu psychicznego. Stres, to termin wieloznaczny, wprowadzony do fizjologii przez H. Selye'go. Utożsamiał on stres z ogólnym zespołem przystosowania ( GAS), tzn. Z całokształtem zmian, którymi ustrój odpowiada na różnego rodzaju czynniki uszkadzające takie jak: zniesienie, zakażenie, nadmierne oziębienie, czy przegrzanie itp.

• Oczywiście stres psychiczny należy odróżnić od stresu fizjologicznego. W psychologii stresu rozumiany bywa w dwojakich znaczeniach:

Stres jako pewna sytuacja, która wywołuje u osobnika wzrost napięcia emocjonalnego

Stres jako sam stan wzmożonego napięcia, sytuacja zaś, która ten stan wywołała nosi nazwę stresoru.

W Polsce przyjęło się raczej drugie znaczenie stresu. A zatem definicja stresu jest następująca:

Stres jest to wywołany przez zewnętrzne i wewnętrzne elementy sytuacji ( stresory) wzrost napięcia, czyli poziom aktywizacji, od spokojnej czujności do stanu, który można nazwać podnieceniem. Punkt przejścia ze spokojnej czujności w podniecenie stanowi, początek skali stresu psychicznego, którego

skala rozciąga się w górę, aż do stanów bardzo silnego podniecenia, zwanych afektami:

Sen/ Senność/ Czynność/ Podniecenie > Afekt = Stres

Film- wywiad z Teddym Bundym.

RODZAJE STRESORÓW

• sytuacja deprywacji • sytuacje konfliktowe • sytuacje zagrożenia • sytuacje związane z frustracją • sytuacje przeciążenia • sytuacje bolesne i drażniące

DEPRYWACJA- zachodzi w tedy, gdy osobnik pozostaje w stanie jakiejś silnej potrzeby biologicznej czy społecznej, ale w danej sytuacji nic nie można zrobić, aby tę potrzebę zaspokoić.

Deprywację można wywołać:

• eksperymentalnie, tak jak w eksperymentach. Eltona, Herona i Scotta deprywacja sensoryczna, gdzie zamykano studentów w kabinie na 24h pozbawiając możliwie dużej liczby bodźców zmysłowych poprzez specjalny ubiór, okulary i tłumiki, w tej sytuacji szybko pojawia się nuda i silna potrzeba wrażeń, której osobniki nie mogą zaspokoić. Po za nudą wystąpiły zaburzenia umysłowe to jest trudności koncentracji, dziwaczne halucynacje wzrokowe, u niektórych dołączyły również omamy słuchowe i dotykowe. Pewnym przekładem deprywacji w warunkach naturalnych może być sytuacja więzienia w zakładach karnych, bądź sytuacja marynarza, czy rybaka na statkach dalekomorskich. Pierwszy rodzaj sytuacji to sytuacja przymusowa, drugi rodzaj to sytuacja zadaniowa.

FRUSTRACJA- o frustracji mówimy w tedy gdy człowiek na drodze realizacji swoich celów spotyka przeszkodę. Przeszkoda może być zewnętrzna ( np. Sprzeciw innego człowieka, niesprzyjające okoliczności), bądź wewnętrzna

( zmęczenie, bóle głowy, złe samopoczucie). Ekstremalną frustrację wywołaną w ten sposób, że np. U zwierząt stawiano przeszkodę na drodze do przynęty, dziecku natomiast pozwolono bawić się ładną zabawką i po chwili zabrano mu i schowano za drucianą siatką.

SYTUACJA BOLESNA I DRAŻNIĄCA- Jest to coś co zadaje nam ból fizyczny, bądź psychiczny np. Stosowane w eksperymentach elektrowstrząsy lub doznanie bólu.

SYTUACJE KONFLIKTOWE- mają dla osobnika jednocześnie wartość dodatnią jak i ujemną. Trudność ich polega na tym, że podejmując decyzje w sytuacjach konfliktowych, człowiek musi liczyć się z pewnymi przykrościami ( doznać ból, wyrzec się czegoś). Decyzje wiążą się z długim i męczącym wahaniem.

SYTUACJE ZAGROŻENIA- to takie, które same przez się nie pozbawiają żadnej wartości człowieka, nie frustrują i nie zadają bólu, ale sygnalizują jeden lub kilka z tych czynników.

SYTUACJE PRZECIĄŻENIA- to sytuacje w których przykre bodźce działają przez dłuższy okres czasu powodując osłabienie organizmu, wzrost napięcia nerwowego czyli stres.

SYTUACJE ŻYCIOWE- zawierają często całe zespoły stresorów określane jako stres kombinowany. Przykładem silnego kombinowanego stresu jest sytuacja choroby somatycznej. Do bólów i dolegliwości wewnętrznych dołącza się zagrożenie stanu zdrowia, a nawet śmierci. Deprywacja związana z pobytem w szpitalu, a także sytuacje bolesne i drażniące związane z zabiegami.

Wpływ stresorów na psychikę i zachowanie- przy działaniu stresorów psychologicznych powstaje napięcie emocjonalne ( stres psychologiczny)

powstaje ono i wzrasta wskutek współdziałania kilku mechanizmów fizjologicznych .

FIZJOLOGICZNE MECHANIZMY STRESORÓW

• 1. układ podkorowy, który aktywizuje korę mózgową • 2. układ autonomiczny, głównie sympatyczny, który działa mobilizująco na

organizm przez pobudzenie pracy serca, lepsze zaopatrzenie krwi w cukier itp.

• 3. Podkorowe ośrodki monadyczne zarządzają wrodzonymi schematami ruchowymi, mimicznymi, pantomiką i instynktownymi ( ucieczka, atak).

• 4. Mechanizm wydzielania wewnętrznego głównie tarczycy i nadnercza. 5. MECHANIZM AFRENTACJI ZWROTNEJ- ( Anochin), który poprzez

intero- i prioprioreceptory doprowadza pobudzenie mięśni i ścięgien oraz narządów wewnętrznych, a następnie z powrotem do kory mózgowej, podnosząc dodatkowo jej aktywizację.

Wszystkie te mechanizmy pozostają we wzajemnym związku w skutek czego napięcie emocjonalne ma tendencję do samoczynnego wzrastania im silniej pobudzony jest mózg, tym silniej wydzielają gruczoły i tym silniej reagują mięśnie i narządy wewnętrzne, z kolei tym większe pobudzenie powstaje w mózgu itd.

Stresory podnoszą poziom aktywizacji nie tylko mózgu ale całego organizmy co przejawia się w:

• zmianach w czynnościach narządów wewnętrznych • zwiększonym napięciu mięśni, pojawieniu się ruchów mimicznych,

pantomimicznych ( zmiana wyrazu twarzy, tonu głosu, gestykulacji). • przeżyciach uczuciowych ( strach, gniew) przybiera formę ucieczki, agresji.

Czy napięcie emocjonalne pomaga czy przeszkadza człowiekowi w realizacji celów?

• W tej kwestii różni uczeni wypowiadają się różnie. Również poziom wykonania ale tylko do pewnego momentu. Gdy poziom aktywizacji podnosi się jeszcze bardziej, poziom wykonania zaczyna się stopniowo obniżać, to jest następuje stopniowa dezorganizacja zachowania.

• Watson uważa je za “ reakcje dodatkowe” nie tylko nie potrzebne w życiu- ale wręcz przeszkadzające.

• Yerkes, Dodson sformułował dwa istotne prawa określające związek między poziomem aktywizacji a sprawnością rozwiązywania zadań.

I Prawo w miarę wzrostu aktywizacji rośnie stres, który w bardziej prymitywnych warunkach wymagających fizycznej walki i szybkiej ucieczki pełni niewątpliwą funkcję przystosowawczą w normalnym życiu człowieka cywilizowanego okazuje się częściej czynnikiem dezorganizującym.

• Można stąd wysnuć ważne wnioski praktyczne np. Nie jest prawdą jak sądzą nieraz nauczyciele, że im więcej się będzie uczeń bał tym lepsza będzie miał motywację do nauki i lepsze uzyska wyniki.

• Strach polepszy wyniki tylko do pewnego stopnia, gdy jednak przekroczy optymalny poziom, praca ucznia ulegnie dezorganizacja. Dezorganizacja będzie tym większa im trudniejsze zadania będzie się stawiało uczniowi do rozwiązania.

II Prawo, Im zadanie jest trudniejsze do rozwiązania, tym niższy poziom aktywacji okazuje się optymalny do rozwiązania tzn. Tym mniejszy przyrost aktywizacji wystarcza do wywołania dezorganizacji.

Prawo Yerkesa- Dodsona, wyjaśniają sprzeczności kryjące się w sporze o rolę uczuć w działaniu. Niewątpliwie pewien poziom aktywizacji mózgu jest konieczny dla skutecznego rozwiązania zadań, jednak szczególnie silny stan emocjonalny raczej dezorganizuje działanie, niż pomaga w jego wykonaniu.

Ponieważ postęp cywilizacji stawia przed nim coraz trudniejsze zadania do rozwiązania, napięcia emocjonalne coraz bardziej przeszkadzają w ich rozwiązaniu.

FORMY DEZORGANIZACJI ZACHOWANIA

Do najważniejszych form dezorganizacji należą:

• Lękowe zahamowanie działania • Fiksacje • Gniew • Agresja

• Regresja ( cofanie się na niższy szczebel) • Nawrót objawów przebytych chorób

* Lekowe zahamowanie działania przejawia się w trudnościach wykonywania ruchów przy równoczesnych objawach fizjologicznych to jest drżenie rąk, załamywanie się głosu, pocenie się. Przy silnym lęku może dojść do przerwania działania w ogóle. Zjawiska takie występują przy lęku przed niepowodzeniem, np. U uczniów mających tremę przy odpowiedzi.

* Gniew- wyrażający się działaniem agresywnym jeśli źródłem stresu jest drugi człowiek, gniew nie raz przechodzi we wrogość a agresja w atak werbalny, lub fizyczny. Agresja występuje również wobec zwierząt, przedmiotów martwych jeżeli stanowią przeszkodę na drodze do osiągnięcia celu.

* Rodzaje agresji: czynna, bierna, autoagresja ( samoagresja).

* Regresja to jest zastosowanie prymitywnej techniki rozwiązywania problemów, typowej dla wcześniejszych stadiów rozwoju człowieka. Przykładem może być występowanie u dorosłej osoby trudnej sytuacji życiowej, infantylne dążenie do wzbudzenia u innych współczucia i namawianie ich w ten sposób do przyjścia z pomocą.

* Fiksacja- uparte powtarzanie pewnej operacji mimo, że jest ona nie celowa i nie przyczynia się do rozwiązania problemu. Niekiedy fiksację określa się jako bezmyślny tępy upór.

* Nawrót objawów przebytych chorób- polega na tym, że u osób, które kiedyś przebyły pewne choroby psychiczne lub nerwowe np. U schizofrenika w stanie dobrej reemisji występują objawy schizofreniczne, u osoby po wylewie krwi do mózgu pojawia się powłuczenie nogą, które przedtem w wyniku rehabilitacji było niedostrzegalne.

MECHANIZMY OBRONNE

Oprócz dezorganizacji zachowania, stres psychiczny wywołuje również swoiste reakcje zwane mechanizmami obronnymi, są to pewne odruchowo stosowane sposoby zmniejszania trudnego do zniesienia obciążenia emocjonalnego jednak bez zmiany sytuacji w jakiej znajduje się osobnik.

Trzy grupy mechanizmów obronnych:

1. Mechanizmy obronne- obejmują dwie techniki uniwersalne, stosowane przy wszelkiego rodzaju formach stresu.

2. Mechanizmy obronne obejmujące techniki zastępczego zaspokojenia potrzeb. 3. Mechanizmy obronne obejmujące techniki obronne pozwalające na takie

manipulowanie doznaną przykrością, a żeby przestała boleć, jednak bez usuwania jej właściwego źródła.

Mechanizmy obronne I grupy:

1. Odreagowanie- polega na rozładowaniu napięcia nerwowego przez emocjonalne zachowanie się w sytuacji, w której nie może to pociągnąć przykrych konsekwencji dla osobnika np. Wygadanie się przed kimś do kogo ma się zaufanie, robi się wówczas człowiekowi lepiej i maleje napięcie emocjonalne.

2. Ucieczka w używki- u nas głównie w alkohol, człowiek w takim stanie upojenia przestaje przejmować się troskami, mówimy o “ zalewaniu robaka”. Upijanie się jako mechanizm obronny należy odróżnić od picia nałogowego, które jest związane z sytuacją trudną lecz płynie z potrzeby alkoholu.

3. Mechanizmy obronne II grupy:

1. Identyfikacja- stosowana w tedy, gdy człowiek nie może w pełni zrealizować potrzeby podniesienia własnej wartości np. Uzyskanie lepszej pozycji społecznej, identyfikowanie się z kimś bliskim kto posiada brakujące mu cechy lub szanse ich nabycia np. Ojciec, który nie posiada wyższego wykształcenia dąży, aby dziecko je zdobyło, co mu się nie udało, nie jest to

zwykła miłość bowiem ojciec przeżywa niepowodzenia dziecka, reaguje wybuchem gniewu, które z pedagogicznego punktu widzenia są szkodliwe.

2. Fantazjowanie- polega na tym, że osobnik marzy, że ma coś czego nie może zdobyć w rzeczywistości. Marzenia na jawie występują u dzieci i dorosłych. Samotne dzieci marzą o towarzyszu, prowadzą rozmowy i zabawy z fikcyjnymi przyjaciółmi. U dorosłych występują marzenia o karierze, erotyczne, czasem agresywne, o zemście, bohaterskim cierpieniu które wreszcie znajduje uznanie otoczenia. Rolę marzeń na jawie u dzieci mogą spełniać bajki, a u dorosłych powieści i filmy fabularne.

3. Przemieszczenie przedmiotu potrzeby- występuje wówczas gdy napięcie związane z nie zaspokojeniem potrzeby zostaje przez osobnika wyładowane na jakimś obiekcie np. Złości się nie na swojego właściwego wroga, lecz na kogoś innego albo wyładowuje napięcie na symbolu właściwemu obiektowi ( palenie listów, zdjęć, całowanie listów przez zakochanego).

Mechanizmy obronne III grupy:

1. Wyparcie- człowiek nie dostrzega i nie przypomina sobie rzeczy przykrych, odpychanie myśli o czekającej nas przykrości “ polityka strusiej głowy”.

2. Formowanie reakcji przeciwnych- ma na celu udowodnienie sobie i innym, że nie posiada się pewnych wad, że nie odczuwa się strachu itd., polega na zachowaniu się w sposób jaskrawo przeciwny do takiego, na jakie w istocie rzeczy miałoby się ochotę ( wykazywanie przesadnej uprzejmości w stosunku do osoby nie lubianej). Taka niedbała i pewna siebie postawa pomimo odczuwanego strachu lub nadmierna gorliwość idei, w którą człowiek nie bardzo wierzy ale uważa, że powinien w nie wierzyć, należy to odróżnić od szczerej uprzejmości, odwagi, czy przejawianiu uczciwych przekonań.

Kompensacja- pojęcie wprowadzone do psychologii z medycyny przez Adlera- usuwanie przykrego poczucia niższości związanego z defektami fizycznymi czy psychicznymi. Przykładem może być tendencja do zwracania na siebie uwagi, która niekiedy określana jest jako “ ekshibicjonizm psychiczny” ( ubieranie się wyzywająco, głoszenie szokujących poglądów).

Ekspiacja- forma obrony przed własną niechęcią, a nawet wrogością w stosunku do drugiego człowieka. Jeśli jednostka potępia u siebie taką postawę, a jednak nie chce czy nie może jej zmienić, stara się nie lubianej osobie wynagrodzić krzywdy, które jej wyrządziła tylko w myśli ( przesadna pomoc). Ekspiację jako

mechanizm obronny należy odróżnić od normalnej tendencji do wynagradzania innym krzywd, które się im wyrządziło.

Projekcja- polega na przypisywaniu faktycznie innym winy za własne pomyłki, błędy lub też przypisywanie innym własnych wad “ szukanie kozła ofiarnego” np., uczeń obwinia za swoje niepowodzenia w nauce nauczyciela. Projekcja własnych wad przejawia się w namiętnej i przesadnej krytyce innych i obwinianiu ich za dążenie do zdobycia wartości, których sam osobnik na prawdę pragnie ale, które u siebie dezaprobuje.

Racjonalizacja- to takie intelektualne opracowanie trudności, a żeby przestało boleć. Racjonalizacja zniekształca faktyczny stan rzeczy, aby osłabić doznawaną przykrość. Jako szczególnie częste taktyki racjonalizacji wymienia się techniki:

1. “ kwaśnych winogron” 2. “ słodkiej cytryny” - zachwalanie tego co się ma.

Ad. 1 – Jednostka doznawszy niepowodzenia tłumaczy sobie jak lis, że właściwie cel do którego dążyła nie ma wielkiej wartości i nie było co się dobijać.

Ad.2 – Uzupełnienie pierwszej techniki, polega na przekonywaniu siebie o wysokiej wartości tego co się już posiada.

Wewnętrzna izolacja- izolowanie własnych przekonań z działaniami. W rezultacie powstaje rozbieżność teorii i praktyki, przy której człowiek spokojnie wykonuje pewne czynności jakby w izolacji od całokształtu swych przekonań ( mówi coś innego, robi coś innego).

Globalne zaburzenie rozwoju

Globalne ( całościowe) to głębokie, rozległe zakłócenie rozwoju psychicznego, społecznego, somatycznego i fizycznego. Do zaburzeń zalicza się głównie szczególne przypadki upośledzenia umysłowego, które charakteryzuje się

wczesnymi uszkodzeniami ośrodkowego układu nerwowego określane jako niedorozwój umysłowy ( oligofrenia) .

W celu określenia niedorozwoju umysłowego stosuje się zamiennie takie terminy: upośledzenie umysłowe, niedorozwój umysłowy, obniżona sprawność umysłowa. Mimo zaleceń komitetu ekspertów światowej organizacji zdrowia by terminy te potraktować jako synonimy, niektórzy badacze dokonują istotnych rozróżnień traktując upośledzenie jako termin nadrzędny w stosunku do niedorozwoju umysłowego ( oligofrenii) i otępienia ( demencji).

Upośledzenie umysłowe to termin złożony i trudny do zidentyfikowania ze względu na różnorodne przyczyny, obraz kliniczny, dynamikę przebiegu i stan wiedzy naukowej oraz prognozę. Każda definicja jest umowna lecz ważna dla celów badawczych. Istotne jest indywidualne podejście do każdego przypadku. Główną trudność w zdefiniowaniu upośledzenia umysłowego stanowi skomplikowana etiologia tego stanu. Upośledzenie jest przecież wynikiem działania różnych czynników genetycznych, wewnętrznych i egzogennych. Upośledzenie nie jest jednostką chorobową ( nozologiczną), ponieważ nie spełnia kryteriów jednostki chorobowej.

Jednostka nozlogiczna to ściśle określony zespół objawów wywołanych przez konkretną określoną przyczynę ( czynnik etiologiczny).

Definicje upośledzenia umysłowego II grupy:

1. medyczne – opiera się na etiologii i patogenezie upośledzenia umysłowego z tendencją wyodrębniania jednostek chorobowych. Przykładem takiego ujęcia jest definicja według której niedorozwój uważany jest za objaw procesu lub stanu chorobowego.

2. Behawioralne- określają niedorozwój jako niższą przeciętną ogólną sprawność intelektualną, która powstała w okresie rozwojowym i jest związana z jednym lub więcej zaburzeniami w zakresie dojrzewania, uczenia się i społecznego przystosowania.

Definicja Amerykańskiego Towarzystwa do Badań nad Upośledzeniem Umysłowym określa je jako istotnie niższy od przeciętnego ogólny poziom

funkcjonowania intelektualnego występującego łącznie z upośledzeniem w zakresie przystosowania się, powstałym w zakresie rozwojowym ( do 18 r.ż).

Postaciami upośledzenia umysłowego jest niedorozwój umysłowy ( oligofrenia) obejmujący przypadki, które powstały we wczesnym okresie rozwoju ( do 3 r.ż). Większość badaczy współczesnych przyjmuje, że oligofrenia jest to efekt globalny, wrodzony i nieodwracalny. Inną postacią upośledzenia umysłowego jest demencja ( otępienie), która powstaje w wyniku zadziałania czynników po 3 r.ż. Objawia się rozpadem pełnosprawnych funkcji intelektualnych do regresji. W klasyfikacjach medycznych bierze się pod uwagę rodzaje czynników etiologicznych np. Nieprawidłowości genowe, chromosomowe oraz np. Uraz okołoporodowy. Przykładem może być Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób Upośledzenia Umysłowego według przyczyn i okresu działania czynnika szkodliwego uchwalona przez Zgromadzenie Ogólnej Światowej Organizacji Zdrowia, innym przykładem jest klasyfikacja Amerykańskiego Towarzystwa Psychicznego, która wyróżnia 4 stopnie upośledzenia umysłowego.

Klasyfikacja DSM- IV charakteryzuje się bardziej elastycznym podejściem do ustalenia wskaźników liczbowych stopni upośledzenia umysłowego, a więc zmusza do bardziej wnikliwego klinicznego podejścia do diagnozy psychologicznej opartej nie tylko o dane psychometryczne.

Definicja diagnostyczna upośledzenia według klasyfikacji DSM- IV jest następująca. Obniżenie ogólnego funkcjonowania intelektualnego. Iloraz inteligencji uzyskany w indywidualnym teście wynosi 70 lub mniej ( dla niemowląt konieczna jest kliniczna ocena obniżonego funkcjonowania intelektualnego, ponieważ istniejące testy inteligencji nie dostarczają liczbowych wartości ilorazu inteligencji).

KLASYFIKACJA UPOŚLEDZENIA

Kryterium A- znaczące obniżenie ogólnego funkcjonowania intelektualnego. Wynik uzyskany w indywidualnym teście wynosi 70 lub mniej.

Kryterium B- współwystępowanie deficytów lub zmniejszenie się zdolności przystosowania społecznego tzn. Obniżona jest skuteczność osoby w spełnianiu poziomu oczekiwań zgodnych z jej wiekiem i przynależnością kulturową, takich jak umiejętności społeczne i odpowiedzialność, komunikowanie się, wypełnianie czynności “ dnia codziennego”, samodzielność, samoobsługa.

Kryterium C- ujawnia się przed 18 rokiem życia.

Poszczególne stopnie upośledzenia umysłowego oznaczone są następującymi symbolami:

• 317.00- upośledzenie umysłowe lekkie ( Mild Mentol Retardation) • 318.00- upośledzenie umysłowe umiarkowane ( Moderate Mentol

Retardation) • 318.00- upośledzenie umysłowe znaczne • 318.20- upośledzenie umysłowe głębokie • 379.00- upośledzenie umysłowe bez określonego stopnia

W Klasyfikacjach behawioralnych brane są pod uwagę, kryteria psychologiczne, pedagogiczne, społeczne, ewolucyjne. W kryterium psychologicznym bierze się pod uwagę osobowość jednostki. Narzędziem badawczym są testy psychologiczne. W kryterium społecznym bierze się pod uwagę całą dojrzałość społeczna i samoobsługową. Bada się za pomocą skali, do badania dojrzałości społecznej, skala Gunzburg Doll.

- od 01.01.1980 r. Obowiązuje także w Polsce IX rewizja Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób, Urazów i Przyczyn Zgonów włączająca pogranicza upośledzenia umysłowego do szeroko rozumianej normy.

- Zmiany dokonane w IX rewizji polegają na wyeliminowaniu pogranicza upośledzenia umysłowego, które zastąpiono określeniem “ rozwój niższy niż przeciętny” i uznano za dolną granicę normy.

- Dzieci o inteligencji niższej niż przeciętna wymagają szczególnej opieki i działań pomocowych, jeśli zapewnia się im odpowiednie warunki- to są wstanie wyrównać istniejące braki.

- Wyróżniamy 5 grup dzieci o inteligencji niższej niż przeciętna

1. dzieci zaniedbane pedagogicznie, które uzyskują niskie wyniki w skutek braku stymulacji rozwoju.

2. Dzieci z deficytami parcjalnymi przy ogólnej inteligencji w normie. Zaburzenia te obniżają globalny wynik w testach inteligencji ogólnej.

3. Dzieci o powolnym, chodź poprawnym przebiegu procesów intelektualnych, dzieci te wolniej spostrzegają, uczą się, rozwiązują problemu, lecz uzyskują poprawne rezultaty.

4. Dzieci niepełnosprawne intelektualnie w stopniu lekkim, które uzyskują wyższe ilorazy inteligencji w skutek intensywnej stymulacji ich rozwoju, dobrze rozwiązują niektóre zadania w testach inteligencji np. Są słowniki, wiadomości, słabiej natomiast zadania wymagające samodzielnego rozwiązywania problemów.

5. Dzieci o niższym, niż przeciętny poziomie ogólnego funkcjonowania intelektualnego i społecznego.

Upośledzenie umysłowe jest dynamicznym zespołem objawów. Oznacza to, że poziom funkcjonowania intelektualnego jak przystosowanie społeczne może ulec znacznym zmianom zarówno pozytywnym jak i negatywnym.

Fenyloketonuria- jest przyczyną stresu, występuje upośledzenie umysłowe.

Choroba metaboliczna- zaburzenie chromosomowe: trisomia, zespół downa.

Dysleksja ( film)

- 1 osoba na 25 odczuwa lęk przed dysleksją - dzieci z dysleksją mogą mieć problem z arytmetyką, zapisem nuty, z

czytaniem - czują się bezpieczniej z drugą osobą - problemy z czytaniem i pisaniem - brak poczucia czasu, niesprawność ruchowa, krótka pamięć ( wrodzone

zaburzenia), trudności z przestrzenią - często szkoła nie dostrzega problemy - 45% ludzi przybywających w więzieniu ma dysleksję - Ludzi mający dysleksję mają niskie mniemanie o sobie. - Dysleksja nie jest chorobą - częściej chorują chłopcy - prawa półkula mózgu lepiej funkcjonuje u dyslektyków niż lewa, wymagają

indywidualnego i systematycznego nauczania.

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome