Elementarne pojęcia socjologii - Notatki - Socjologia ogólna, Notatki'z Socjologia ogólna. University of Warsaw
Kasia_aisaK
Kasia_aisaK4 March 2013

Elementarne pojęcia socjologii - Notatki - Socjologia ogólna, Notatki'z Socjologia ogólna. University of Warsaw

PDF (359.7 KB)
7 strona
1000+Liczba odwiedzin
Opis
Notatki zbierają podstawowe pojęcia socjologii: stosunki społeczne, grupy społeczne, itp.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 7
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Erving Goffmann „Człowiek w teatrze życia codziennego”

Jan Szczepański „Elementarne pojęcia socjologii”

 zbiór społeczny – ogół ludzi posiadających jakąś cechę wspólną, wyróżnioną przez obserwatora zewnętrznego, bez względu na to czy ludzie uświadamiają sobie posiadanie

tej cechy

o kategorie somatyczne – antropologiczne, dotyczące ciała o kategoria zawodowa – zbiory ludzi wykonujące ten sam zawód o kategoria wieku – zbiory ludzi w tym samym przedziale wiekowym o kategoria płci – ludzie tej samej płci o kategoria wykształcenia – ludzie o tym samym wykształceniu o kategorie społeczne – zbiory wyróżniane na podstawie cech ważnych dla życia

społecznego (inaczej grupy statystyczne)

 kategorie społeczne mogą się przekształcić w zbiorowość, jeżeli wspólność cechy wyróżniającej staje się podstawą powstawania więzi między ludźmi

tę cechę posiadającymi

o zbiorowość – dowolne skupienie ludzi, w którym wytworzyła się i utrzymuje, chociażby przez krótki czas, pewna więź społeczna

 grupa społeczna – przynajmniej trzy osoby powiązane systemem stosunków uregulowanych przez instytucje, posiadające pewne wspólne wartości i oddzielone od

innych zbiorowości wyraźną zasadą odrębności

o czynniki istotne dla powstania grupy  organizacja wewnętrzna, formy kontroli i wzory działania  wartości niezbędne do funkcjonowania: ośrodek skupienia, symbole, idee

wyrażające cele i przedmioty materialne

 niezbędne jest poczucie przynależności do grupy (poczucie „my-oni”)  „zasada odrębności” – to, co różni grupę od innych grup i zbiorowości, i co

członkowie uważają za podstawę cech wyróżniających ich od członków

innych grup

 kręgi społeczne – zespoły osób (nieraz o zmiennym składzie), spotykające się stale i utrzymujące stałe styczności osobiste, lecz nie posiadające wyraźnej zasady odrębności

ani wykrystalizowanej organizacji wewnętrznej

o krąg wywiera mniejszy wpływ na postępowanie członków niż grupa, gdyż nie posiada rozbudowanego systemu sformalizowanej kontroli, a ponadto w kręgu

brak stałych stosunków, a zatem i trwałych obowiązków członków wobec siebie

 społeczność (wspólnota) – zbiorowość terytorialna, w ramach której członkowie mogą zaspokajać swoje podstawowe potrzeby i wskutek tego zbiorowości tego typu mogą być

względnie samowystarczalne, a czasem nawet względnie odizolowane

o społeczności są zazwyczaj stosunkowo niewielkie, występuje w nich więź sąsiedzka

 zbiorowości oparte na wspólnej kulturze: naród, lud, plemię

 zbiorowości oparte na podobieństwie zachowań: zbiegowisko, publiczność, audytorium, tłum

 rodzina – jedyna grupa społeczna rozrastająca się od wewnątrz i dostarczająca członków wszystkim innym zbiorowościom

 środowisko społeczne – układ przedmiotów i innych organizmów żywych, które otaczają człowieka i wywierają jakiś wpływ na procesy zachodzące pod naskórkiem jego

organizmu

o relacja cech organizmu wyznaczonych genotypowo do podniet wychodzących od przedmiotów i procesów znajdujących się poza naskórkiem tego organizmu

docsity.com

o obiektywny układ przedmiotów i procesów otaczających organizm żyjący i pozostający z nim w stosunkach wzajemnych oddziaływań

 pary i dwójki – najmniej liczna zbiorowość, o najwyraźniej ograniczonej ilości członków o więź między parą lub dwójką powstaje a gruncie styczności osobistych lub

rzeczowych – jest to prawie zawsze więź o silnym zabarwieniu emocjonalnym

o organizacja społeczna pary lub dwójki sprowadza się do jednego stosunku społecznego

 grupa o podstawowym elementem składowym grupy są jej członkowie o zbudowana jest także z wielu innych elementów, nie będących ludźmi –

przedmiotów materialnych, wartości kulturowych, symboli, trwałych wzorów

zachowań i stosunków społecznych

o aby zostać jej członkiem trzeba choć częściową zinternalizować jej wartości  każda grupa stawia swoim członkom różne wymagania i wymaga

przystosowania się do jej wartości

 wzór fizyczny – wygląd zewnętrzny lub negatywne określenie, jaki człowiek nie powinien być

 wzór moralny – zespół cech moralnych, jakie członek powinien przejawiać w swoim postępowaniu – jego naruszenie spotyka się z

surowszą represją niż naruszenie wzoru fizycznego

 funkcje członka - zakres czynności wykonywanych dla utrzymania ciągłości życia grupy i dla jej rozwoju

 podział ze względu na dopuszczanie członków do uczestnictwa:

 grupy ekskluzywne – stosujące bardzo wyraźne kryteria przyjęć

 grupy ograniczone – mniej surowe kryteria przyjęć

 grupy inkluzywne – przyjmujące wszystkich, bez żadnych ograniczeń

o zasada odrębności – zapewnia identyczność grupy, odróżnia ją od kręgu i społeczności lokalnych (wiadomo kto należy, a kto nie) – jej zmiana zmienia

charakter grupy

o ośrodki skupienia – wszystkie materialne podstawy istnienia grupy (terytorium, lokale, siedziby władz itp.), a także jej wartości, symbole i idee, które identyfikują

grupę

 są podstawą trwałości grupy w czasie  są centrami skupiającymi aktywność grupy jako całości – ich brak

powoduje rozproszenie grupy i przerwanie stosunków społecznych

o zadania grupy – ustalone i świadomie zdefiniowane stany rzeczy i zjawiska, które grupa jako całość chce osiągną lub wywołać

 są zawsze ustalone między członkami i zaakceptowane przez nich  ustalenie zadania może przekształcić krąg w grupę, gdyż będzie wymagało

ustanowienia instytucji i rozpoczęcia harmonicznego działania

 wzmagają aktywność i spoistość grupy, wywołując tendencje:

 do tworzenia nowych zadań

 podtrzymania wytworzonych stosunków między członkami w toku ich realizacji

 stanowią sens istnienia grupy w oczach innych grup i zbiorowości i w poczuciu jej własnych członków

 tradycja grupy – idealizowanie przeszłości, analizowanie przeszłych zadań grupy

docsity.com

 powstaje z konieczności wychowania owych członków przychodzących do grupy

 jest czynnikiem podnoszenia spójności wewnętrznej grupy, podnoszenia jej morale tzn. gotowości do intensywnego

wykonywania swoich zadań grupowych przez poszczególnych

członków

 uzasadnia czasem przedstawianie zadań grupy jako szczególnej misji – wymaga to także zdefiniowania jej członków i całej grupy

ludzi, którzy osiągnęli pewien poziom doskonałości, posiadają

jakieś cechy wyższości i na tej podstawie zostali powołani do

przekazywania tej doskonałości innym

 tak grupa, jak i jednostka, muszą posiadać zespół wyobrażeń korzystnych o sobie i o swojej wartości, tak też każda grupa musi posiadać zespół

wyobrażeń o własnej wyższości, chociażby tylko w ograniczonym zakresie

o wola zbiorowa grupy – suma lub synteza dążeń członków do realizowania zadania zbiorowego

 przejawia się konsekwentnym i efektywnym realizowaniem zadań grupy  jest wywoływana przez realizację zadań grupy

o solidarność grupy – poczucie wspólności, identyfikacja poszczególnych jednostek należących do grupy z innymi członkami

 przejawia się w poczuciu i działaniu podobnym o podział elementów składowych grup:

 członkowie, ich cechy, zasady określające identyczność grupy i ciągłość jej trwania

 zadania grupy i funkcje jej członków, środki służące realizacji zadań grupy i mechanizmy psychospołeczne wytwarzana dla realizacji zadań

 elementy utrzymujące spójność wewnętrzną grupy, tzn. instytucje, system kontroli społecznej, wzory wzajemnych oddziaływań i stosunków

 środki i instytucje regulujące styczności, wzajemne oddziaływania i stosunki z członkami innych grup

 elementy materialne, symbole i wartości stanowiące materialną podstawę trwania i integracji grupy

o te elementy sprawiają, że grupa jest układem zamkniętym, wydzielonym z całości rzeczywistości społecznej, oddzielonym wyraźnie od innych zbiorowości, a

równocześnie włączonym w tę całość funkcjonalnie

 skład grupy – członkowie i ich cechy osobiste lub społeczne

 struktura grupy – układ wszystkich elementów, nie tylko członków, i zasada ich wzajemnego przyporządkowania – oznacza ona taki sposób ułożenia elementów

składowych, aby mogły one wykonywać swoje funkcje uzupełniając się i harmonizując,

tak aby grupa jako całość mogła się utrzymać i rozwijać

o mikrostruktura – ułożenie jednostek, ich ról i stosunków w całość mniej lub więcej zharmonizowaną, tzn. w taką, w której zasady wzajemnego przyporządkowania

nie utrudniają funkcjonowania grupy

 każdy z członków pełni rolę społeczną, które są sobie przyporządkowane w taki sposób, by ich wykonywanie przez poszczególnych członków

umożliwiało wykonywanie zadań grupy – stanowią one układ

zhierarchizowany

 pozycja społeczna roli w grupie – miejsce określane przez zakres ważności, jaką dana rola posiada dla wykonywania zadań grupy, dla jej trwania i dla

jej rozwoju

docsity.com

 dążenie do realizacji wartości nakłada na niektóre role szerszy zakres obowiązków, co z konieczności musi prowadzić do ustalenia wzorów

wzajemnych oddziaływań i stosunków między poszczególnymi rolami

 status – pozycja plus prestiż wyznaczające pozycję jednostki w grupie o małe zbiorowości łączą się w szersze (społeczności lokalne, zrzeszenia celowe) o zbiorowości takie jak klasa społeczna, warstwa, kategoria zawodowa; mające

swoje złożone struktury

o makrostruktura – przyporządkowanie tych wielkich elementów składowych  budowa bardzo złożona – członkowie, grupy małe i średnie różnej

wielkości, złożona organizacja, elementy materialne, symbole i wartości

 struktura ludnościowa – uwaga skierowana na członków i ich cechy demograficzne

 struktura zawodowa – skład zawody, poziom kwalifikacji, wykorzystanie występujących kategorii zawodowych

 struktura klasowo-warstwowa – układ klas i warstw społecznych, ich wzajemne przyporządkowanie i zachodzące między nimi stosunki

 pozycja społeczne wyznaczana jest przez więcej czynników niż w mikrostrukturze:

o zawód i stanowisko z zawodzie o udział w dochodzie społecznym uzyskiwanym z płacy lub

własności

o udział we władzy i możność podejmowania decyzji politycznych

o udział w kulturze i zakres uczestnictwa w utrzymywaniu czy też rozwijaniu wartości kulturalnych doniosłych dla

grupy

o styl życia o postawy i aspiracje, wyznawana ideologia, pogląd na świat

 struktura wykształcenia  w wielkich społeczeństwach najważniejsza jest struktura klasowo-

warstwowa – przynależność do klasy społecznej określa także w znacznym

stopniu miejsce jednostki w strukturze zawodowej, wykształcenia,

politycznej i innych, z wyjątkiem struktury demograficznej

 przynależność do grupy: o ze względu na wolę uczestnictwa

 dobrowolna na podstawie świadomej decyzji  narzucona

o ze względu na charakter przynależności:  obiektywna – wplątanie w więź społeczną danej grupy  subiektywna – subiektywna akceptacja wzorów zachowań, wzoru

moralnego członka, identyfikacji z wartościami i celami grupy,

solidarności z jej członkami, przywiązaniu emocjonalnym

o ze względu na charakter końcowy:  realna – jednostka uczestniczy w więzi danej grupy, a równocześnie jest z

nią związana subiektywnie, tzn. gdy realizowane są warunki

przynależności obiektywnej i subiektywnej

 ideologiczna – spełnione są tylko niektóre warunki przynależności subiektywnej

 rodzaje grup: o sposoby klasyfikacji według E.E Eubanka

docsity.com

 na podstawie przynależności etnicznej lub rasowej  na podstawie poziomu rozwoju kulturalnego  na podstawie typów struktury występującej w grupach  na podstawie zadań lub funkcji spełnianych przez grupy w szerszych

zbiorowościach

 na podstawie przeważających typów styczności między członkami  na podstawie różnych rodzajów więzi występujących w grupach  klasyfikacje na innych zasadach

o klasyfikacja grup społecznych:  ze względu na typ struktury społecznej:

 małe (prosta struktura) – złożone są wyłącznie z członków i nie posiadają żadnych podgrup

 duże (nie wchodzą jako części składowe do większych podgrup)  ze względu na typ więzi społecznej:

 pierwotne (więź oparta na stycznościach osobistych i podstawach emocjonalnych)

 wtórne (więź wynikająca ze styczności rzeczowych i oparta na interesach)

 ze względu na zakres występowania sformalizowanych instytucji kontroli społecznej:

 formalne (występowanie instytucji sformalizowanych i kontroli społecznej formalnej)

 nieformalne (występowanie instytucji nieformalnych i kontroli społecznej nieformalnej)

 grupy celowe – grupy, które zostały organizowane planowo dla realizacji tylko jednego celu lub jednej grupy celów i w których istnieje tylko więź sformalizowana ze względu na

osiągnięcie danego celu (brak więzi osobistej, uczuciowej, dominuje więź rzeczowa i

stosunki oparte na stycznościach rzeczowych)

o powstawanie grup celowych:  potrzeby ludzkie i dążenie do ich zaspokojenia  przekształcenie się potrzeb w interesy

 interes – przedmioty, ich kompleksy, stany rzeczy, których osiągnięcie jednostki i grupy uważają za pożądane, cenne, a

czasami konieczne, i dla osiągnięcia których mobilizując swoją

aktywność i środki, które są do dyspozycji

 interesy przekształcają się w cele (konkretyzacja interesu)

 cel – bardzo określony przedmiot lub stan rzeczy, który człowiek lub zbiorowość działająca chce osiągnąć

 kolejne realizacje celów są etapami na drodze realizacji interesów

 jak człowiek może osiągnąć stawiane cele o samodzielnie o eliminując konkurenta o współpracując z innymi

o grupy celów:  zrzeszenia – grupy celów powstające dobrowolnie, które mogą być

rozwiązane decyzją wszystkich lub większości sowich członków

 grupy celowe przymusowe – członkowie są powoływani na mocy prawa czy przymusu, istnieją niezależnie od ich woli

o rodzaje celów

docsity.com

 cele podobne – cele indywidualne, których realizacja może być osiągnięta przez zbiorowość ludzi współdziałających, lecz dążących do

indywidualnych interesów osobistych

 cele wspólne – takie, które nie są dzielone między jednostki o więź w grupach celowych

 charakteryzuje się istnieniem rozbudowanego systemu instytucji i urządzeń sformalizowanych, pozwalających na współpracę ludzi, którzy nie

spotykają się bezpośrednio, którzy są zainteresowani tylko tymi cechami

innych członków, które są potrzebne dla osiągania założonych celów, i

które pozwalają kierować dążeniami i działaniami członków w sposób

koordynujący ich działania dla osiągania założonych celów

 organizacja musi prowadzić do wytworzenia hierarchii, kierownictwa, sformalizowanych form stosunków regulujących podział pracy i ustalający

zasady kierownictwa

 wytworzenie „atmosfery impersonalności”, tzn. sposobu załatwiania spraw w sposób sformalizowany, określony przepisami w imię efektywności,

uniezależniony od ingerencji osobistych postaw i dążeń indywidualnych

członków

o tendencje w grupach celowych:  tendencja do jedności, do jednoczenia się, konsolidacji zrzeszeń

pokrewnych czy podobnych

 tendencja do koordynacji i centralizacji  powstanie kategorii wyspecjalizowanych kierowników, ekspertów,

organizatorów i techników wyspecjalizowany w wykonaniu zadań

technicznych, w kierowaniu zrzeszeniem i osiąganiu wysokiej

efektywności

 powstanie zamkniętej grupy wysokiego kierownictwa stojącego na czele  te cztery tendencje nazywane są „imperatywem organizacyjnym”

o grupy celowe muszą rozwijać system bodźców zachęcających do wstępowania w ich szeregi i bodźców podtrzymujących uczestniczenie w ich działalności

o w celu wykonania zadania zrzeszenie musi wytworzyć system urządzeń spełniających następujące zadania:

 wytworzenie systemu kanałów obiegu informacji i sposobów porozumiewania się między członkami, między oddziałami, między

władzami i członkami

 wytworzenie systemu kontroli sformalizowanej nad działalnością członków, zarządów lokalnych i władz centralnych

 wytworzenie systemu urządzeń dla kontaktów zewnętrznych z innymi grupami

o dla realizacji celów konieczna jest wysoce sprawna i efektywna organizacja pracy, która podnosi efektywność realizacji celów:

 podział pracy i specjalizacja czynności  delegacja władzy, tzn. przekazywanie części uprawnień kierownictwa

naczelnego w podejmowaniu decyzji do ogniw kierujących i

kontrolujących – w ten sposób wytwarza się hierarchia władzy i

odpowiedzialności

 wytworzenie stałych sposobów komunikacji i przekazywania decyzji, poleceń między instytucjami sprawującymi władzę

 wytworzenie specjalnych metod koordynacji czynności kierowniczych na różnych poziomach

docsity.com

o różne typy kierowników w różnych stadiach rozwoju grup:  początek – wizjoner i działach  rozwój – organizator  faza końcowa – kierownik i administrator

o występuje zjawisko identyfikacji celów osobistych z celami zrzeszenia o mechanizmy rozwiązywania konfliktów:

 ukrywanie rozbieżności i stwarzanie pozorów wewnętrznej jednolitości  podnoszenie identyfikacji członka z całością poprzez uczestnictwo:

 rzucanie haseł i sloganów, które powtarzane stwarzają nastrój jedności

 uroczysty rytualizm postępowania

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome