Wzrost gospodarczy - Notatki - Ekonomia, Notatki'z Ekonomia
Konrad_88
Konrad_883 June 2013

Wzrost gospodarczy - Notatki - Ekonomia, Notatki'z Ekonomia

PDF (138.3 KB)
10 strona
1Liczba pobrań
1000+Liczba odwiedzin
Opis
Ekonomia: notatki z zakresu mikro e makroekonomii dotyczące wzrost gospodarczy; czynniki i modele wzrostu gospodarczego.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 10
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

82.Pojęcie wzrostu

gospodarczego

Warszawa 2007 I.Co oznacza wzrost gospodarczy?

Wzrost gospodarczy oznacza zmianę strumieni dóbr i usług oraz zasobów gospodarczych,

poprawę relacji ilościowych produkcji i podziału dóbr oraz świadczonych usług, co prowadzi do

poprawy ich jakości i zwiększenia ich ilości przypadających przeciętnie na każdego członka

społeczeństwa. Wzrost gospodarczy wyraża, więc takie zmiany, które mogą być odwzorowane przez

zależności między liczbami jednocześnie wyrażającymi określone rodzaje strumieni dóbr i usług oraz

zasobów w procesie produkcji i podziału. Strumienie dóbr i usług oraz zasoby podlegają regulującemu

działaniu rynku, zależności techniczno-bilansowych produkcji i podziału, a także władzy gospodarczej

państwa. Najważniejszymi elementami wzrostu gospodarczego są czynniki sprawcze powodujące

zwiększenie strumieni dóbr i usług, stopa wzrostu gospodarczego, która jest podstawową wielkością

strategiczną określającą tempo (szybkość) zmian, oraz suma dóbr i usług, a także ich jakość przypadająca

na 1 mieszkańca w danej gospodarce. Wzrost gospodarczy jest to stałe zwiększanie zdolności

danego kraju do produkcji towarów i usług pożądanych przez ludzi.

Ze wzrostem gospodarczym związane jest pojęcie rozwoju gospodarczego.

Obejmuje on nie tylko wszystkie składniki wpływające na wzrost dochodu narodowego,

ale także jakościowe przemiany zachodzące w dłuższym okresie w rzeczowej,

własnościowej i instytucjonalnej strukturze gospodarki narodowej. Jest więc procesem

zmierzającym do ogólnego wzrostu zamożności społeczeństwa i jakościowej poprawy

jego warunków życia

II. Czynniki wzrostu gospodarczego

W systematyce czynników wzrostu gospodarczego wyróżnia się ujęcia:

Historyczne, których głównymi czynnikami wzrostu gospodarczego są kapitał, ziemia

i praca,

Modelowe, w których jako główne czynniki bezpośrednie przedstawia się

zatrudnienie i wydajność pracy, a jako główne czynniki pośrednie majątek

produkcyjny i jego efektywność oraz inwestycje i ich efektywność

Systemowe, w których na podstawie różnych kryteriów dzieli się czynniki wzrostu

gospodarczego m.in. na ekonomiczne-tradycyjne(zasoby naturalne, majątek, zasoby

demograficzne) i nowoczesne (postęp naukowy i organizacyjny), postęp w

kierowaniu gospodarką (zmiany strukturalne i międzynarodowy podział pracy),

społeczne(infrastruktura ekonomiczna i społeczna), rynkowe (konkurencja i

równowaga) oraz specjalne (proporcjonalność i dysproporcje rozwoju).

Grupa czynników ekonomicznych o charakterze wymiernym dzieli się na bezpośrednie,

do których zalicza się zatrudnienie i wydajność pracy, oraz czynniki pośrednie, które

obejmują majątek produkcyjny

i efektywność wykorzystania majątku produkcyjnego.Czynniki te można także podzielić

na ekstensywne,

-1-

do których zalicza się zatrudnienie i majątek produkcyjny, oraz intensywne, obejmujące

wydajność pracy i efektywność wykorzystywania majątku.

Ekstensywne czynniki oznaczają przede wszystkim zmiany ilościowe, tj. przyrost

zatrudnienia, trwałych i obrotowych środków produkcji i związanych z nimi inwestycji

Czynniki intensywne oznaczają istotne zmiany jakościowe w czynnikach produkcji, tj.

wzrost wydajności pracy siły roboczej, wzrost efektywności wykorzystania majątku,

efektywność inwestycji, postępu naukowo-technicznego, efektywność zastosowania

przedmiotów pracy i wykorzystywania zasobów środowiska naturalnego. Na zmiany

czynników o charakterze intensywnym współczesne największe wpływy wywiera postęp

naukowo-techniczny oraz organizacyjny, a także strukturalny wyrażający się w

pożądanych i efektywnych zmianach struktur sektorowo – działowo – gałęziowych i

przestrzenno-regionalnych gospodarki.

III.Modele wzrostu gospodarczego

Problemy wzrostu i rozwoju gospodarczego ( czyli teoria wzrostu) zajmują ważną pozycję

w teorii ekonomii.

W teoriach wzrostu pojawiają się dwie grupy problemów:

1)określenie czynników sprzyjających szybkiemu wzrostowi PKB w ujęciu

długookresowym,

2)określenie warunków zapewniających stan równomiernego wzrostu gospodarki.

Analizy czynników wzrostu PKB i dochodu narodowego dokonywano głównie za pomocą badań

empirycznych, natomiast problem stanu równomiernego wzrostu był istotą tworzonych abstrakcyjnych

modeli teoretycznych.

Przykładem pierwszego typu badań są długie cykle Kondratiewa.Na podstawie zgromadzonego

materiału statystycznego dowodzi on wystąpienia regularnych cykli gospodarczych, Jeden cykl trwający

50-60 lat, dzieli się na dwie fazy: wcześniejszą fazę wzrostu i następującą po niej fazę stagnacji.

Problem równomiernego wzrostu w teorii wzrostu gospodarczego jest ujmowany w sposób, który

ekonomista Kolder określił jako grupę stylizowanych faktów charakteryzujących się długotrwałymi

tendencjami w rozwoju gospodarki rynkowej, takich jak:

-stałość stopy wzrostu kapitału i relacji kapitał – praca, tj. ilość kapitału przypadającego na 1

zatrudnionego

-tendencje do stałości relacji kapitał – produkt, tj. kapitałochłonności

-stałość stopy zysku, jak i udziału zysku w PNB lub w dochodzie narodowym.

Na podstawie tej grupy stylizowanych faktów została sformułowana hipoteza, że gospodarka jest w

stanie równowagi dynamicznej, gdy charakteryzuje się stałą stopą wzrostu produkcji, zatrudnienia,

kapitału, udziału wynagrodzeń czynników produkcji w dochodzie narodowym.

-2-

Jednak problem ten jest różnie prezentowany przez poszczególne nurty współczesnej ekonomii. Klasycy

ekonomii uważali, iż wzrost produkcji zależy od nakładów pracy L i kapitału K, co opisuje się za pomocą

funkcji produkcji Roberta Solowa:Q = f ( L,K )

gdzie: Q - wielkość produkcji; L - ilość siły roboczej; K - zasób kapitału

Solow przyjął, że ilość ziemi dostępna w gospodarce jest stała. Dzieląc funkcję produkcji stronami przez

wielkość nakładu siły roboczej otrzymuje się:Q/L = f ( L/L , K/L )

gdzie: Q/L = q – produkt przypadający na jednego zatrudnionego; K/L = k – wielkość kapitału

przypadająca na jednego zatrudnionego

q = f ( l , k ) ; q = f ( k )

Wzrost produkcji zależy od wzrostu ilości kapitału przypadającego na jednego zatrudnionego. Najszerzej

stosowanym sposobem formalizacji związku między kapitałem i pracą jest funkcja produkcji Cobba –

Douglasa. Nazwa tej funkcji pochodzi od jej twórców, badaczy amerykańskich: Charlesa Cobba i Paula

Douglasa. Postać funkcji jest następująca: Y = A*Kα*L1-α

gdzie: Y - wielkość produkcji; A - stan postępu technicznego; K – nakłady kapitału; α – parametr

informujący o tym, o ile wzrośnie produkcja, gdy nakład kapitału wzrośnie o jednostkę; L – nakłady

pracy; 1-α – parametr informujący, o ile wzrośnie produkcja, gdy nad pracy wzrośnie o jednostkę

Funkcja produkcji Cobba – Douglasa wykazuje, że przyrost produkcji Y zależy od liczby zużywanego

kapitału, liczby zatrudnionych, od wzrostu produkcyjności kapitału i pracy, czyli od postępu

technicznego.

Keynesowskie ujęcie teorii wzrostu gospodarczego jest najczęściej przedstawiane za pomocą modelu

Harroda – Domara. Roy Forbes Harrod przedstawił swój model zrównoważonego wzrostu

gospodarczego. Wykorzystał on keynesowską interpretację współzależności między inwestycjami a

oszczędnościami i przekształcił ją w równanie tempa wzrostu dochodu narodowego. Obie strony

równania I = OS podzielił przez dochód narodowy Y i wprowadził relację między wydatkami

inwestycyjnymi I a przyrostem dochodu narodowego ∆Y. Relacja ta została nazwana przyrostową

kapitałochłonnością produkcji.

I = Os ; I/Y = OS/Y

lub ∆Y/Y*I/∆Y = OS/Y stąd ∆Y/Y = OS/Y :I/∆Y

gdzie : ∆Y/Y = Gf - tempo wzrostu dochodu narodowego; OS/Y = s- udział oszczędności w dochodzie

narodowym; I/∆Y = k-krańcowy współczynnik kapitałochłonności produkcji mierzony wielkością

nakładu inwestycyjnego na jednostkę przyrostu dochodu narodowego. Równanie Harrod zapisał

-3-

następująco : Gf = s/k

Harrod sformułował też gwarantowaną stopę wzrostu Gw. Wyraża on wzrost dochodu narodowego

przy pełnym wykorzystaniu istniejących zdolności produkcyjnych. Jest to ścieżka zrównoważonego

wzrostu. Jeśli zostanie osiągnięta wywoła stan zadowolenia wśród przedsiębiorców i chęć dalszego

utrzymania się na tej ścieżce wzrostu, gdyż popyt na ich produkty będzie wystarczający, aby zapewnić

pełne wykorzystanie zdolności produkcyjnej ich przedsiębiorstw.

Stopa Gw nie zagwarantuje jeszcze pełnego zatrudnienia. Dlatego Harrod wprowadza do swojego modelu

naturalną stopę wzrostu Gn, która określana jest przez dwa podstawowe czynniki: stopę przyrostu

naturalnego i postęp techniczny.

Według Harroda idealnym stanem gospodarki byłby stan, w którym faktyczna stopa wzrostu dochodu G

byłaby równa stopie gwarantowanej i naturalnej : G = Gw + Gn

Pewnego rodzaju rozwinięciem modelu Harroda jest model Evseya Domara, który przedstawił swoją

koncepcję zrównoważonego wzrostu gospodarczego. Uwzględnił on zarówno popytowy jak i podażowy

aspekt nakładów inwestycyjnych. Popytowy aspekt jest związany z wydatkami inwestycyjnymi, które po

pewnym okresie zwiększają zdolności produkcyjne gospodarki i tworzą tym samym możliwości

zwiększenia podaży produkcji.Przyjmuje on założenie, że skłonność do oszczędzania jest stała i

gospodarka w punkcie wyjściowym funkcjonuje w warunkach pełnego zatrudnienia i pełnego

wykorzystania zdolności produkcyjnych.Przyrost zdolności produkcyjnych wyraża się równaniem :

∆Yz = I *δ

gdzie : ∆Yz - przyrost zdolności produkcyjnej, δ – potencjalna produkcyjność inwestycji mierzona

stosunkiem potencjalnego przyrostu dochodu narodowego ∆Yp do poniesionych nakładów

inwestycyjnych.

Wymagany popyt, który decyduje o wykorzystaniu rosnących zdolności produkcyjnych jest wyrażony

równaniem :∆Yp = ∆I*1/α

gdzie : ∆Yp - potencjalny przyrost dochodu narodowego, ∆I – przyrost wydatków inwestycyjnych, 1/α

odwrotność krańcowej skłonności do oszczędzania, która jest stała i określa wilekość mnożnika

inwestycyjnego.

Z teorii Keynesa wynika, że wzrost inwestycji tylko za pośrednictwem mnożnika inwestycyjnego

wpływa na wzrost dochodu narodowego ∆Y. Jeśli inwestycje będą stałe, nie będzie przyrostu wydatków

inwestycyjnych, wówczas nie będzie też przyrostu dochodu narodowego. Pojawiają się wówczas

niewykorzystane zdolności produkcyjne i bezrobocie.

Warunkiem wzrostu gospodarczego przy pełnym wykorzystaniu zdolności produkcyjnych i pełnym

zatrudnieni siły roboczej jest spełnienie równości:I*δ = ∆I*1/α co sprowadza się do równania

∆YZ = ∆YP, czyli dochód rośnie w takich rozmiarach, w jakich rosną zdolności produkcyjne gospodarki

-4-

narodowej. Równanie to można zapisać w postaci:∆I/I = δ*α Domar zakłada, że nie tylko

współczynnik skłonności do oszczędzania jest stały, ale stała jest też potencjalna produkcyjność

inwestycji. Wynika stąd, że w modelu Domara zakłada się stałe tempo wzrostu nakładów

inwestycyjnych, które równa się stałemu tempu wzrostu dochodu narodowego. Domar wyciąga

wniosek,że gospodarka,aby dochód narodowy rósł musi zwiększać inwestycje. Wraz z tym będzie rosło

zatrudnienie. Nie jest to spełnione gdyż inwestycje w prywatnej gospodarce nie będą rosły w

nieskończoność, dlatego w rzeczywistości jest niepełne wykorzystanie zdolności produkcyjnych i jest

niepełne zatrudnienie siły roboczej. Model Domara i Harroda

wyjaśnia,dlaczego gospodarka rynkowa nie może zapewnić automatycznego wzrostu według stopy

zdolnej zapewnić pełne zatrudnienie wszystkich czynników produkcji. Domar zaznacza, że w gospodarce

rynkowej nie ma takich mechanizmów ekonomicznych, które skłaniałyby prywatnych przedsiębiorców

do realizowania warunków zrównoważonego wzrostu. Jego równanie wyraża wzrost zrównoważony przy

pełnym wykorzystaniu zdolności produkcyjnych w trybie warunkowym. Jest to teoretycznie możliwe,

jeżeli prywatni przedsiębiorcy utrzymają tempo wydatków inwestycyjnych na poziomie niezbędnym do

osiągnięcia wzrostu produkcji w granicach wyznaczonych przez zdolności produkcyjne gospodarki

narodowej, Można powiedzieć, że równanie wzrostu gospodarczego Domara odpowiada gwarantowanej

stopie wzrostu gospodarczego Harroda . Domar przyjmuje tylko dodatkowe założenie, że w punkcie

wyjściowym jest nie tylko pełne wykorzystanie zdolności produkcyjnych, ale i pełne zatrudnienie siły

roboczej.

IV. Mierniki wzrostu gospodarczego

-Produkt Krajowy Brutto PKB – jest miarą produkcji wytworzonej przez czynniki

wytwórcze zlokalizowane na terenie danego kraju, niezależnie od tego, kto jest ich

właścicielem. Produkt Krajowy Brutto jest to suma wartości dodanej brutto wytworzonej

przez wszystkie podmioty w gospodarce krajowej w ciągu roku powiększonej, o

nieuwzględnienie w niej cła i inne opłaty importowane, podatek WAT do zapłacenia oraz

salda handlu zagranicznego. PKB w cenach rynkowych określa wartość produkcji

wytworzonej w kraju za pomocą cen zawierających podatki pośrednie. PKB w cenach

czynników wytwórczych mierzy produkcję krajową za pomocą cen, których

wyeliminowano podatki pośrednie

-Realny Produkt Narodowy Brutto PNB - jest miernikiem całkowitych dochodów

osiąganych przez obywateli danego kraju, niezależnie od miejsca świadczenia usług przez

czynniki produkcji. Świadczy o ilości dóbr i usług, na których zakup może pozwolić sobie

gospodarka jako całość

-Produkt Narodowy Netto PNN (dochód narodowy) - oblicza się go poprzez odjęcie

amortyzacji od PNB. Jest to więc ilość pieniądza, jaką dysponuje gospodarka na wydatki

na dobra i usługi, po dołożeniu odpowiedniej ilości pieniędzy na sfinansowanie

amortyzacji i utrzymania istniejącego zasobu kapitału na dotychczasowym poziomie.

-5-

Spis treści:

I.Co oznacza wzrost gospodarczy?...................................................................................1

II. Czynniki wzrostu gospodarczego.................................................................................1

III.Modele wzrostu gospodarczego...................................................................................2

IV. Mierniki wzrostu gospodarczego................................................................................5

Bibliografia

1.,,Polityka Gospodarcza”; H.Ćwikliński; Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego,

Gdańsk 2000

2.,,Polityka Gospodarcza”; B.Winiarski; Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1999

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome