Zakaz wojny i pojęcie agresji - Notatki - Prawo międzynarodowe, Notatki'z Prawo. University of Zielona Góra
ares_89
ares_8920 March 2013

Zakaz wojny i pojęcie agresji - Notatki - Prawo międzynarodowe, Notatki'z Prawo. University of Zielona Góra

PDF (154.2 KB)
4 strony
859Liczba odwiedzin
Opis
Notatki przedstawiające zagadnienia z zakresu prawa międzynarodowego: zakaz wojny i pojęcie agresji.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 4
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

Temat: „Zakaz wojny i pojęcie agresji w prawie

międzynarodowym.”  “THE ART OF WAR IS OF VITAL IMPORTANCE TO THE STATE.

IT IS A MATTER OF LIFE AND DEATH, A ROAD EITHER TO SAFETY OR TO RUIN. HENCE IT IS A SUBJECT OF INQUIRY WHICH CAN ON NO ACCOUNT BE NEGLECTED.” („SZTUKA PROWADZENIA WOJNY JEST NAJWAŻNIEJSZA DLA ISTNIENIA PAŃSTWA. TO SPRAWA ŻYCIA BĄDŹ ŚMIERCI, DROGA ALBO DO BEZPIECZEŃSTWA, ALBO DO KLĘSKI. TAK, WIĘC WINNA BYĆ PRZEDMIOTEM ROZWAŻAŃ, I NIE POWINNA BYĆ ZANIEDBYWANA.”)

 „SI VIS PACEM PARA BELLUM”

„JEŻELI CHCESZ POKOJU, GOTUJ SIĘ DO WOJNY” Są to cytaty z dwóch traktatów o wojnie. Pierwszy z nich pochodzi z „The complete art of war” - „Sztuka wojny” (孙子兵法) autorstwa Sun Tzu:

Sun Tzu (544-496 p.n.e.,) - był jednym z największych starożytnych myślicieli Dalekiego Wschodu. Jest autorem najstarszego na świecie podręcznika sztuki wojennej „Sztuka wojny”.

Drugi z „De re militari” („O sztuce wojskowej”), którego autorem jest Wegecjusz (Publius Flavius Vegetius Renatus).

Wegecjusz - pisarz rzymski żyjący w IV w. n.e. Twórca dzieła „De re militari”, w którym zawarł wiele informacji dotyczących sprawowania wojny i taktyki bitewnej. Dzieło powstało ok. 390 r. n.e.

Wojna jako jeden ze sposobów prowadzenia polityki i rozwiązywania sporów międzypaństwowych, nieuchronnie występuje w pewnych okresach rozwoju społecznego. Wojny towarzyszyły takim ustrojom jak: niewolniczemu, feudalnemu, socjalistycznemu oraz kapitalistycznemu. W okresie wielkich imperiów zaostrzające się sprzeczności pomiędzy mocarstwami i walka o nowy podział świata prowadziły nieuchronnie do coraz to nowych wojen. Aż do XIX wieku „IUS AD BELLUM”, czyli prawo do wojny było uważane za jedno z trzech praw głównych wynikających z suwerenności państwa. Pierwsza próba umownego ograniczenia prawa do wojny miała miejsce podczas konwencji pokojowej w Hadze w 1907 roku. Efektem prac tejże konferencji było przyjęcie tzw. Konwencji Drago - Portera. Przewidywała ona zakaz użycia siły dla wymuszenia zwrotu długów państwowych. Następnie prezydent USA Woodrow Wilson wysunął pomysł utworzenia organizacji międzynarodowej w celu obrony pokoju i organizowania współpracy państw świata. Podczas konferencji pokojowej w Paryżu, 28 kwietnia 1919r. uchwalono Pakt Ligi Narodów (32 kraje w tym Polska), który został włączony do Traktatu Wersalskiego. Zgodnie ze swoim statutem. Organizacja miała gwarantować pokój i bezpieczeństwo na świecie. Każde państwo członkowskie, w wypadku konfliktu międzynarodowego, miało podporządkować się wyrokowi Trybunału Międzynarodowego w Hadze. Najwyższym organem Ligi była Rada

złożona z czterech członków stałych ( Wielka Brytania, Francja, Włochy i Japonia) oraz czterech niestałych. Siedzibą Ligi Narodów była Genewa. Na mocy art. 10 Paktu państwa członkowskie Ligi zobowiązane były: „szanować i zachować przeciwko wszelkiej napaści z zewnątrz integralność terytorialną i niepodległość polityczną wszystkich członków Ligi.” Członkowie oświadczyli również, że wojna lub groźba wojny (bez względu czy skierowana w kraj będący członkiem Ligi czy też nie) jest kwestią do rozpatrzenia dla całej Ligi. Organizacja ta również zobowiązała się w swoim statucie do przedsięwzięcia wszelkich środków, które będą w stanie zapewnić pokój między narodami. Niestety nie było w statucie sformułowanego bezwzględnego zakazu wszczynania i prowadzenia wojny agresywnej. Wojna była dopuszczona po wyczerpaniu wszystkich środków pokojowych takich jak: arbitraż, droga sądowa, zastosowanie się do sprawozdań Rady i Zgromadzenia Ligi. Pierwszą umową międzynarodową, wielostronną, która zawierała bezwzględny zakaz wszczynania i prowadzenia wojny agresywnej był podpisany w Paryżu w 1928 roku pakt Brianda - Kellogga (od nazwisk A. Brianda - francuskiego ministra spraw zagranicznych i F. Kellogga sekretarza stanu ze Stanów Zjednoczonych). Była to umowa otwarta, która obowiązywała ok. 60 państw w 1939 roku, a więc prawie wszystkie istniejące wtedy kraje. Już w pierwszym art. państwa (strony paktu) oświadczyły, iż potępiają: „uciekanie się do wojny w celu załatwienia sporów międzynarodowych i wyrzekają się jej jako narzędzia polityki narodowej w swych wzajemnych stosunkach.”. Ponadto strony w art. drugim uznały, że: „załatwianie i rozstrzyganie wszystkich sporów i konfliktów bez względu na ich naturę i pochodzenie, które mogłyby powstać między nimi, powinno być osiągane za pomocą tylko środków pokojowych.”. Ta deklaracja krajów podpisujących pakt oznaczała, że wojna agresywna stała się nielegalna. Pakt ten nie wykluczał jednak możliwości prowadzenia wojny obronnej. Państwo, które złamało tą zasadę (rozpoczęło wojnę z innym krajem z paktu) automatycznie przestawało korzystać z ochrony paktu. Jako, że kraje wyrzekły się wojny jako narzędzia polityki narodowej, pakt dopuszczał akcję zbiorową Ligi Narodów, tzw. wojnę sankcyjną. Bezwzględny zakaz wojny agresywnej (norma ta ma charakter IUS COGENS) leży u podstaw systemu Organizacji Narodów Zjednoczonych. Już w Preambule do Karty Narodów Zjednoczonych jest wyraźnie sprecyzowany cel Organizacji: „uchronić przyszłe pokolenia od klęski wojny, która dwukrotnie za naszego życia wyrządziła ludzkości niewypowiedziane cierpienia”. Pod koniec Preambuły jest jeszcze wyrażona chęć, żeby: „postępować tolerancyjnie i żyć ze sobą w pokoju jak dobrzy sąsiedzi, zjednoczyć swe siły dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa”. Pierwszy art. Karty Narodów Zjednoczonych mówi o tym, że podstawowym zadaniem ONZ jest utrzymanie międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. W tym samym art. wspomniane jest, że wszelkie akty agresji i inne naruszenia pokoju należy łagodzić lub załatwiać pokojowymi sposobami, zgodnie z zasadami sprawiedliwości i prawa międzynarodowego. Natomiast art. 2 ust. 4 głosi, że: „Wszyscy członkowie powstrzymają się w swych stosunkach międzynarodowych od groźby użycia siły lub użycia jej przeciwko integralności terytorialnej lub niezawisłości politycznej któregokolwiek państwa bądź w jakikolwiek inny sposób niezgodny z celami Organizacji Narodów Zjednoczonych.”. Karta dopuszcza jednak samoobronę i zbiorową akcję przeciw agresorowi. Wyrażone jest to w art. 51, w którym wyraźnie przeczytać możemy: „Żadne postanowienie niniejszej Karty nie narusza naturalnego prawa każdego członka Organizacji Narodów Zjednoczonych, przeciwko któremu dokonano zbrojnej napaści, do indywidualnej lub zbiorowej samoobrony, zanim Rada Bezpieczeństwa zastosuje środki, konieczne dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa.”. Drugim wyjątkiem art. 42, który wyraźnie definiuje możliwości Rady Bezpieczeństwa i zezwala tejże Radzie na stosowanie sankcji militarnych w celu przywrócenia międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. Art. ten informuje, iż: „Akcja ta może obejmować demonstrację, blokadę i inne operacje sił zbrojnych, powietrznych, morskich lub lądowych członków Organizacji Narodów Zjednoczonych.”.

Oprócz wymienionych powyżej aktów prawnych powstał cały szereg umów międzynarodowych, które mają na celu zabezpieczenie przed wybuchem wojen. Są to np.: - „Układ o zakazie prób z bronią jądrową w atmosferze, przestrzeni kosmicznej i pod wodą” z 1963 roku - układ ten dopuszcza przeprowadzanie prób jądrowych wyłącznie pod ziemią, zakazując wszystkich innych, - „Układ o zakazie rozprzestrzeniania broni jądrowej” z 1968 roku - zapobiega rozprzestrzenianiu broni jądrowej i związanej z nią technologii. Zwiększa współpracę międzynarodową w zakresie rozwoju technologii jądrowej dla celów pokojowych. Do 2003 roku 188 państw podpisało i ratyfikowało NPT, w tym wszystkie państwa uznane za jądrowe przez Układ i posiadające broń jądrową. Żaden inny instrument międzynarodowy nie był podpisany i ratyfikowany przez tak wiele państw, - „Konwencja o Zakazie Prowadzenia Badań, Produkcji i Gromadzenia Zapasów Broni Bakteriologicznej (Biologicznej) i Toksycznej oraz Ich Zniszczeniu” z 1972 roku - weszła w życie trzy lata później. Konwencja była rozszerzeniem protokołu Genewskiego z 1925 roku (Pierwsze masowe użycie broni chemicznej miało miejsce podczas I Wojny Światowej. W 1925 roku został podpisany "Protokół Genewski o Użyciu Duszących, Trujących lub Innego Rodzaju Gazów oraz Broni Bakteriologicznej Jako Środków Walki" (Geneva Protocol on the Use of Asphyxiating, Poisonous, or other Gases and Bacteriological Methods of Warfare). Protokół zakazywał użycia broni chemicznej podczas wojny, ale nie zabraniał badań nad jej rozwojem, produkcją oraz posiadaniem.. Nie precyzowała jednak środków zaproponowały, więc stworzenie nowej konwencji, uwzględniającej metody weryfikacji. W 1997 roku weszła w życie "Konwencja o Zakazie Prowadzenia Badań, Produkcji, Składowania i Użycia Broni Chemicznej oraz o Zniszczeniu jej Zapasów" (Convention on the Prohibition of Developement, Production, Stockpilling, and Use of Chemical Weapons and on their Destruction - The Chemical Weapons Convention - CWC). CWC przedstawia nowe podejście do rozbrojenia. Zakłada całkowite wyeliminowanie użycia broni chemicznej. Ma to zostać osiągnięte przez zniszczenie wszystkich składów broni chemicznej oraz wstrzymanie całej jej produkcji. Międzynarodowa opinia publiczna uznaje osiągnięcia "Konwencji o Zakazie Prowadzenia Badań, Produkcji, Składowania i Użycia Broni Chemicznej oraz o Zniszczeniu jej Zapasów" za największy sukces w dotychczasowej historii rozbrojenia, - „Akt końcowy KBWE” z 1975 roku - Akt był deklaracją dziesięciu zasad rządzących wzajemnymi stosunkami między uczestnikami konferencji. Zasady te, to:  suwerenna równość  powstrzymanie się od groźby użycia siły lub użycia siły  nienaruszalność granic  integralność terytorialna państw  pokojowe załatwianie sporów  nieingerencja w sprawy wewnętrzne  poszanowanie praw człowieka i podstawowych wolności łącznie z wolnością myśli,

sumienia, religii i przekonań  równouprawnienie i prawo narodów do samostanowienia  współpraca między państwami  wykonywanie w dobrej wierze zobowiązań wynikających z prawa międzynarodowego.

W dokumencie tym po raz pierwszy podzielone pod względem ideologicznym państwa przyjęły wspólny katalog reguł postępowania względem siebie w celu umocnienia bezpieczeństwa. Jednym z podstawowych problemów przy tworzeniu prawa międzynarodowego o nieagresji jest określenie definicji agresji. Podstawową sprawą, o której należy pamiętać jest fakt, że

pojęcie agresji w prawie międzynarodowym ma zastosowanie tylko do stosunków międzypaństwowych lub między państwem, a grupą państw (przykładem konfliktu między jednym państwem, a grupą państw jest grupowe dokonanie agresji przeciwko Czechosłowacji, które miało miejsce w 1968 roku ze strony Związku Radzieckiego i kilku innych państw członkowskich Organizacji Układu Warszawskiego). W 1933 roku zostały podpisane „Konwencje Londyńskie o Określeniu Napaści” przez ZSRR (z inicjatywy tegoż kraju powstały), Polskę, Estonię Łotwę, Rumunię, Turcję, Iran i Afganistan. Według tych konwencji agresorem jest państwo, które pierwsze popełni jeden z następujących czynów:  wypowie wojnę innemu państwu  dokona najazdu za pomocą sił zbrojnych na terytorium innego państwa, nawet bez

wypowiedzenia wojny  zaatakuje za pomocą sił lądowych, morskich lub powietrznych terytorium, okręty lub

samoloty innego państwa, nawet bez wypowiedzenia wojny  zastosuje blokadę morską wybrzeża lub portów innego państwa  udzieli poparcia zbrojnym bandom, które zorganizowały się na jego terytorium i

dokonują napadu na terytorium innego państwa lub odmówi, pomimo żądania państwa napadniętego, wydania na swym własnym terytorium wszelkich będących w jego mocy zarządzeń w celu pozbawienia tych band pomocy lub opieki.

Definicja opracowana na forum ONZ, brzmi: AGRESJA jest to zastosowanie siły zbrojnej przez jedno lub grupę państw przeciwko innemu lub innym państwom.

Istotą agresji jest użycie siły zbrojnej (w odróżnieniu od agresji ekonomicznej, pośredniej czy też ideologicznej). Istotnym elementem agresji jest element pierwszeństwa. Oznacza to, że agresorem jest państwo, które - bez względu na to, czy to ono wypowiedziało wojnę czy przeciwnik - pierwsze popełni jeden z takich czynów jak:  inwazja lub atak sił zbrojnych na terytorium innego państwa oraz wszelka okupacja

wojskowa lub aneksja terytorium innego państwa przy użyciu siły  bombardowanie lub użycie jakichkolwiek broni przeciwko terytorium innego państwa  blokada portów lub wybrzeży innego państwa przez siły zbrojne  zaatakowanie sił zbrojnych lądowych, morskich lub powietrznych albo marynarki

handlowej lub lotnictwa cywilnego innego państwa  użycie sił zbrojnych, stacjonujących na terytorium innego państwa za jego zgodą,

niezgodnie z warunkami określonymi przy wyrażaniu zgody lub wszelkie przedłużanie ich pobytu na tym terytorium po wygaśnięciu porozumienia

 wyrażanie zgody, by jego terytorium, które oddało do dyspozycji innemu państwu, było wykorzystane przez to inne państwo dla dokonania agresji przeciwko państwu trzeciemu

 wysłanie band zbrojnych, sił nieregularnych lub najemnych, które podejmują ataki zbrojne przeciwko innemu państwu w stopniu dorównującym atakom wyżej wymienionym albo zaangażowanie się w znaczny sposób w takie działania.

Wyliczenie powyższe nie jest wyczerpujące i Rada Bezpieczeństwa może postanowić, że również inne czyny państwa stanowią agresję w rozumieniu Karty Narodów Zjednoczonych. Wojna agresywna jest zbrodnią międzynarodową i pociąga za sobą odpowiedzialność międzynarodową. Żadne nabycie terytorium i żadna korzyść wynikająca z agresji nie są i nie będą uznane za legalne. Bibliografia:

1. „Prawo międzynarodowe publiczne” A. Łazowski, A. Zawidzka; wyd.: Skrypty Becka 2. „Podręcznik prawa międzynarodowego” L. Antonowicz; wyd.: LexisNexis 3. „Prawo międzynarodowe publiczne w zarysie” W. Góralczyk; wyd.: PWN 4. Internet: Wikipedia, www.unic.un.org.pl i inne.

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome