Podstawy prawa - Notatki - Podstawy prawa - Część 3, Notatki'z Podstawy prawa. University of Warsaw
Lady_Pank
Lady_Pank4 March 2013

Podstawy prawa - Notatki - Podstawy prawa - Część 3, Notatki'z Podstawy prawa. University of Warsaw

PDF (510.1 KB)
10 strona
966Liczba odwiedzin
Opis
Notatki badające podstawowe zagadnienia prawne: m.in. przepis prawny a norma prawna.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 10
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

25

 Suwerenność zewnętrzna  Suwerenność wewnętrzna

Przejawem suwerenności jest wyłączność prawodawcza.

Pojęcie suwerenności nie posiada definicji legalnej(w żadnym akcie prawa

międzynarodowego).

Suwerenność- najwyższe położenie hierarchiczne prawa. Jest źródłem dla innych porządków

~Stanisław Ehrlich -samowładność –prawna niezależność - całowładność –normowanie wszystkich stosunków wewnętrznych państwa

o Zwierzchność terytorialna o Niepodległość o Swobodny, wolny od ingerencji ustrój polityczny, społeczny i ekonomiczny o Możność współpracy z innymi narodami na zasadach równości, wolności i

obopólnych korzyści

~Alfons Klafkowski – brak jakiegoś z tych czynników przeczy suwerenności ( w szczególności brak zwierzchności terytorialnej).

Suwerenność pokrywa się z podmiotowością. Podmiotem prawa międzynarodowego

(Rousseau- niezależność składa się z wyłączności, autonomii i pełni kompetencji)

Państwo może ograniczyć suwerenność zewnętrzną i wewnętrzną. Granica kompetencji

wewnętrznych są zobowiązania prawno- międzynarodowe (wola organizacji liczy się bardziej

od woli państwa).

Ograniczenie suwerenności wewnętrznej  wstąpienie do jakiejś organizacji (np.: UE, Rada

Europy, NATO)

Państwo może odstąpić od wykonywania pewnych atrybutów suwerenności(demilitaryzacja,

serwituty wojskowe- np. nie można mieć więcej wojska niż jakaś określona odgórnie liczba).

W prawie międzynarodowych suwerenność oznacza:

1. Status państwa w stosunkach międzynarodowych 2. Państwo ma swobodę wykonywania kompetencji

Kompetencja – musi być: 1. Wyłączna – monopol organizacji państwowych (sprawują władzę niezależną) 2. Pełna – zakres nie jest nigdzie ustalony 3. Samodzielna – wykonywanie kompetencji bez nakazów, rad i zakazów innych

państw; nie oznacza to dowolności, gdyż państwo jest związane normami prawa

międzynarodowego.

Obszary dyskrecjonalne – obszary niestanowione przez prawo międzynarodowe

Pozytywne- zdolność podjęcia decyzji w nieograniczonym zakresie

Negatywne- państwo jest panem swoich obywateli i nie ma nad sobą żadnej władzy poza

prawem międzynarodowym.

docsity.com

26

Suwerenność nie jest normą prawa międzynarodowego, jest stanem FAKTYCZNYM, który

znajduje odzwierciedlenie w prawie międzynarodowym. Polega na zdolności terytorialnej do

spełniania funkcji państwowych. Przynależność do państwa ma charakter sformalizowany.

Utrata obywatelstwa:

1) Nielegalne opuszczenie określonego obszaru, uchylanie się od służby wojskowej 2) Zrzeknięcie się (niektóre państwa nie dopuszczają podwójnego obywatelstwa)

APATRYCI – bezpaństwowcy

Np. Ormianie po I WŚ, grupy Palestyńczyków po II WŚ

(Konwencja haska z 1930r.)

Przymusowość przynależności do państwa

Terytorium państwa – powierzchnia ziemi (wody terytorialne, powietrze –słup powietrza, wody śródlądowe), część ziemi, która podlega zwierzchnictwu państwa

~ charakter jednolity – np.: Polska

~ charakter niejednolity- np.: wyspy, enklawy

Wykład z 28.03.06 r.

WŁADZA PAŃSTWOWA

WŁADZA – stosunek społeczny między jednostkami albo między jednostką a grupą, ew. między y grupami. Polega na tym, że jedna ze stron może w sposób długi i zinstytucjonowany

zmuszać określoną osobę/ grupę do jakiegoś postępowania.

Przedmiotem stosunku władzy są zewnętrznie realne zachowania społeczne powstające w

związku z realnym stosunkiem władzy, w której zaistniał z racji niejednorodnego dostępu do

dóbr społecznie pożądanych (np. wiedzy)

Formy zachowań określone są przez systemy normatywne (normy prawne, moralne).

Podmiotem stosunku władzy są wyłącznie ludzie.

Władza jako funkcja- przymusowe uzgodnienie działalności jednostek wchodzących w skład

społeczeństwa, państwa, grupy.

Stosunek władzy utrwalony jest przez stałe, powtarzające się działania.

Stronami stosunku społecznego są zawsze podmioty (nie podmioty i przedmioty). Istotą

władzy jest to ze zależy ona od podmiotu.

Władza powinna opierać się na AUTORYTECIE.

Autorytety realne – autorytety bez władzy; Władza bez autorytetu to władza oparta na

przemocy.

MOC WŁADCZA ; MOC SPRAWCZA

docsity.com

27

WŁADZA  różne charaktery zagrożeń i różne koncepcje stosowania mocy

RepresyjnaNie represyjna

Stosunek społeczny asymetryczny/ asymetria nie jest absolutna:

 Może mieć charakter całkowity ( jedna strona posłuszna, druga nie)

 Może mieć charakter absolutny ( jedna strona i druga to równorzędne władze)

DEFINICJE WŁADZY:

Definicje Behawioralne – władza zjawiskiem uniwersalnym ( władza to możliwość narzucenia czyjejś woli i zmuszenia innych do określonego zachowania

się)

MAX WEBER

Definicje Teleologiczne (celowościowe) – władza do spełnienie pewnych celów, osiągnięcie zamierzonych skutków

RUSSE?L, PARSONS

Definicje Instrumentalne –władza to możliwość stosowania przemocy

Definicje strukturalne– ujmują władze jako stosunek między rządzącymi i rządzonymi

Definicje instytucjonalizowanego wpływu- władza wynika z posiadanych kompetencji, jest zdolnością narzucania i egzekwowania decyzji, wpływania na ludzi.

Definicje konfliktowe – regularny rozdział dóbr w sytuacji konfliktowej

Definicje normatywne (normatywistyczne) – akcentują pionowy układ; asymetryczność stosunku władzy; o władzy decyduje całokształt norm społecznych i

prawnych.

WŁADZA POLITYCZNA – gdy jeden z podmiotu stosunku władzy ma realna możliwość podejmowania decyzji na szeroką skalę, które regulują zachowania wielkich grup

społecznych (ten który jest regulatorem ma możliwość egzekwowania decyzji za pomocą

przymusu państwowego). Zbór środków za pomocą którego podmiot władzy publicznej

narzuca swoją wolę innym.

Władze relacjonalne  specyficzne stosunki społeczne oparte na konfliktach interesów politycznych, ekonomicznych ekonomicznych In.

Wyróżnia się zazwyczaj władze państwowe  władze partii która zwyciężyła w wyborach /

przysługuje konkretnym organom państwa, w ramach określonych przez normy prawne.

WŁADZA PUBLICZNA – kategoria prawna, socjologiczna, oparta na normach prawnych.

(nie zawsze sprawują władze organy rządowe, ale i samorządowe)

docsity.com

28

Władza państwowa

Wł. Rządowa wł. Samorządowa = wł. Publiczna

WŁADZA PAŃSTWOWA – sprawowana jest za pomocą wyodrębnionego aparatu na określonym terytorium, (nad którym państwo posiada suwerenność- ma możność stosowania

przymusu państwowego).

WŁADZA PUBLICZNA – służy interesom indywidualnym i grupowym

Interes- stan korzystny dla grupy / jednostki (grupy narodowe, etniczne, regionalne, lokalne)

FUNKCJE WŁADZY:

1. Silne związanie z terytorium państwa. Tendencje odśrodkowe i dośrodkowe (władza stara się hamować tendencje odśrodkowe)

2. Dystrybucyjne – pośrednicy w rozdziale pożądanych dóbr 3. Ochronna – zapewnienie pokoju zewnętrznego i wewnętrznego 4. Strukturotwórcza – tworzy mechanizmy społeczne, które umożliwiają dostęp do

rządzenia różnymi grupami społecznymi.

5. Stanowienie prawa 6. ustanowienie środków które zapewniają poszanowanie prawa 7. Tworzenie i kodyfikowanie organów państwowych

KONCEPCJE

Jeśli organ działa sprawnie Szybkie, stałe kodufikowanie

To należy go zostawić

Samemu sobie

8. Ustalenie sposobu, w jaki obywatele biorą udział w składzie organów kierujących personelem w aparacie państwowym i finansach  działania polityczne sensu

STRICTE

DOKTRYNA

 Władza sprawowana- określana przez podmioty i przedmioty, zakres podjętych przez podmiot władzy

 Władza kontrolowana – decyzje podjęte przez podmiot władzy i który podlega kontroli

 Władza realna – zakres / stopień wykonywania decyzji politycznych

INNE KONCEPCJE:

 Władza per facta – bez tytułu prawnego, sprawowane na podstawie norm społecznych

Władza faktyczna

- oparta na sile, przemocy

Władza legitymowana systemem norm

docsity.com

29

-najczęściej akceptowana - zinternalizowana (uznana za swoją)

 Władza społecznie akceptowana – podstawą działania nie tylko kary ale i akceptacja społeczna

W Wladze walczą partkie polityczne, o interesy walczą grupy nacisku.

Władza to panowanie, dominacja ekonomiczna, ideologiczna, aksjologiczna.

Rządzenie to sprawowanie władzy politycznej.

TYPY DECYZJI:

1) Decyzje o tym, co jest treścią interesów poszczególnych grup społecznych 2) Decyzje o kompetencjach poszczególnych podmiotów 3) Decyzje o celach, dla których możliwe jest zastosowanie przymusu i dyslokacji tego

przymusu, (kiedy można użyć przymusu?)

4) Decyzje o składzie personalnym organów należących do władzy państwowej

*przymus fizyczny

Bodźce (środki, które regulują dopływ i kontrole treści informacji)

Materialne Moralne

Środki przymusu:

o Materialne / ekonomiczne – zasady gospodarcze (opłaty, podatki) o Socjotechniczne – sterowanie podmiotami (apele, oddziaływania propagandowe,

osobiste, manipulacje polityczne, stosowanie podstępu, prowokacje)

LEGITYMIZACJA WŁADZY PAŃSTWOWEJ

Opiera się na Dobrowolnym przyzwoleniu rządzonych ,ze sprawujący rządy są do tego

uprawnieni, a sposób sprawowania władzy jest prawowity i godny akceptacji.

RODZAJE LEGITYMIZACJI:

Normatywna Społeczna

Rządzący doszli do władzy legalnie i

sprawują ją zgodnie z zasadami i normami

przyjętymi w konstytucji państwa

Dotyczy aprobaty sprawowania władzy

zasadzając się na uznaniu, iż poczynania

władzy są słuszne, uprawnione i godne

akceptacji.

Legitymizacja ma charakter: charyzmatyczny, tradycjonalistyczny, legalny

(zracjonalizowany).

docsity.com

30

Kryterium: rozłożenie legitymizacji na rózne elementy życia politycznego

*Legitymizacja ideologiczna – uznanie wartości i zasad określających system polityczny.

*Legitymizacja strukturalna – akceptacja norm proceduralnych, które tworzą reżim polityczny

*Legitymizacja personalna – wypływa z szacunku dla osób które sprawują funkcje publiczne

3 poziomy legitymizacji:

1. Reguły zdobycia i sprawowania władzy 2. Przekonania rządzących i rządzonych co do funkcjonowania określonych systemów

politycznych

3. Czynne przyzwolenie rządzonych

Pełna legitymizacja władzy istnieje tylko, gdy jednocześnie współistnieją wszystkie 3

poziomy.

Wykład z 4.04.06r.

LEGITYMIZACJA KONSTYTUTYWNA

To stale zmieniający się stan uprawomocnienia się władzy (różni się od atrybucyjnej)

Systemy niedemokratyczne tez chcą być legitymowane, dążą do poparcia znaczących grup

społecznych.

Źródłem legitymizacji może być :

 Władza autorytarna – faktycznie lub de jure stoi na czele państwa

 Akceptacja zapowiadanych zmian społecznych lub gospodarczych (takie które miałyby skutki dla szarego człowieka)

 Akceptacja celów politycznych (przeciw wrogowi zewnętrznemu lub wewnętrznemu)

 Identyfikacja z przywódcą państwa (jest charyzmatyczny np.: Tito w byłej Jugosławii)

Legitymizacja – proces wytwarzania poparcia dla systemu

Legitymacja – prawowitośc, prawomocność (stan systemu politycznego)

Przejawia się w :

1) Tradycyjnym charakterze – władza jest legitymowana jeśli opiera się na sprawdzalnych przesłankach (prawo natury, boskie pochodzenie władzy,

prawo historii)

docsity.com

31

2) Rozwiązania partycypacyjne – źródłem legitymacji jest aktywne przyzwolenie ( w akcje wyborczym)

3) Rozwiązania pozytywistyczne – odwołuje się do faktycznych pozytywnych ocen i opinii

4) Behawioralne – łączy legitymacje z istnieniem realnej władzy

TYPY PAŃSTWA (≠ formy państwa)

Ten podział ma charakter umowny.

Typologie o charakterze idealnym Typologie o charakterze empirycznym

( budowo a priori) (budowa a posteriori)

typologie konstruowane niezwykle

dowolnie

PLATON (Arystokles) - teza o degeneracji państwa

-wyróżniał timokracje (rządy

najodważniejszych, najsilniejszych)

Degeneracja

Oligarchia (rządy bogatych)- konflikty z

ludem

Demokracja (fatalny ustrój; chwiejny;

brak respektu dla władzy, demoralizacja

ludu)

Tyrania

Państwo idealne to państwo rządzone przez

filozofów.

ARYSTOTELES Podzielił państwa na:

Dobre Złe Monarchia Tyrania

Arystokracja Oligarchia

Politea Demokracja

(interes ogółu) (własna korzyść

lub korzyść grupy)

 ŚW.AUGUSTYN (Suponita, Italia) Dzielił państwa na:

Państwo Boże Państwo ziemskie(złe)

JELINEK

Typy państw:

~ antyczno-orientalne

~ helleńskie

~ rzymskie

~ średniowieczne

~ współczesne

MATERIALIZM

HISTORYCZNY Wiąże typ państwa z formacjami

społeczno- ekonomicznymi (formacje

społeczno- ustrojowe)

INNE TEORIE

Trzy fazy strukturalne:

I. Faza wodzów militarnych II. Faza państwa patrymonialnego

III. Faza państwa nowożytnego ( separacja administracji publicznej

od aparaty administracji

panującego)

docsity.com

32

W każdym państwie istnieją obywatele

państwa bożego i ziemskiego.

KAROL MONTESKIUSZ

Podzieliła państwa na (kryterium: natura

rządu, zasady rządu, działanie państwa):

~rządy republikańskie (władza należy do

narodu, innymi słowy to demokracja, albo

należy do części narodu i jest to

arystokracja)

~rządy monarchiczne ( władza jednostki)

~rządy despotyczne (jeden człowiek

włada państwem, zasada działalności:

strach)

Demokracja  struktura mało realna

(zasady demokracji -skromność i cnota-,

czyli sprawność)

NIE MYLIC!-Typy państwa, formy rządów, formy państwa, system

rządów

FORMY PAŃSTWA:

Zorganizowanie państwa i całokształt sposobów sprawowania władzy (ustrój państwa)

Na formy państwa składają się:

1) Forma rządów 2) Wskazanie suwerena 3) Struktura terenowo- prawna państwa 4) Określenie kompetencji organów państwa 5) Określenie reżimu politycznego

FORMA RZĄDÓW:

Kryterium podziału: najwyższa władza

MONARCHIA

Najwyższa władza: jedna osoba sprawuje władzę dożywotnio.

To prawnie wybierany człowiek, któremu oddano najwyższą władzę w państwie; przysługują

mu jako osobie (nie jako organowi państwa) określone przywileje; jest on prawnie

odpowiedzialny; Obowiązują go normy prawne; odpowiada politycznie i moralnie za swoje

czyny

Monarchie:

Despotie wschodnie – władca był bóstwem, bądź wcieleniem Boga, posiadał pełnie władzy, był ponad prawem.

docsity.com

33

Monarchia protofeudalna – władca/ król; posługuje się władzą wojskową stoi na straży pokoju, integralności państwa; a państwo uchodzi za jego prywatne

dziedzictwo

Monarchia wczesnofeudalna- król jest właścicielem państwa, nadal ma kompetencje wojskowe, ale również sądownicze i wykonawcze, nie ma jeszcze

władzy ustawodawczej. Król jest zwierzchnikiem lennym królestwa, strażnikiem

pokoju, najwyższym sędzią.

Monarchia rozdrobnienia feudalnego- władza monarchy jest niezwykle szeroka

Monarchia stanowa – władza monarchy poszerza się, ograniczają ją stany (szlachta, duchowieństwo, mieszczaństwo)

Monarchia absolutna- władza króla nie jest przez nikogo ograniczona żaden sposób; król podlega prawom boskim; posiada władze ustawodawczą, sądowniczą i

wykonawczą; podlega jedynie prawu stanowionemu przez siebie.

 Przeradza się w monarchie policyjną lub absolutyzm oświecony (służba dla dobra ogółu)

Współczesna forma monarchii:

Monarchia konstytucyjna (powstają w państwach ) ~ograniczone – nie funkcjonują rządy parlamentarne; konstytucja

jest aktem łaski władcy, który zachowuje pełnię władzy.

~parlamentarne

REPUBLIKA

Najwyższa władza: ~organ kolegialny (sejm itd.)~ organ jednoosobowy (np.: prezydent).

Demokratyczne Arystokratyczne – to takie, w których naczelne organy państwa powoływane są

przez wąską grupę ludności

Wykład z 11.04.06r

SUWEREN

Ten od kogo wywodzi się wszelka władza

Rządy:

Demokratyczne- władza zwierzchnia należy do ludu, a suwerenem jest lud (naród = obywatele)

1. bezpośrednio (DEMOKRACJA BEZPOSREDNIA) np. Szwajcaria 2. Pośrednio (DEMOKRACJA POŚREDNIA- przedstawicielska) –system wyborczy

(prawa wyborcze ustanowione w konstytucjach, ordynacje wyborcze)

BIERNE PRAWO WYBORCZE  bycie wybieranym

CZYNNE PRAWO WYBORCZE  wybieranie kogos

Autokratyczne

docsity.com

34

CENZUSY: - majątkowy

-płci

-wieku – od pewnego wieku zyskuje się czynne prawo wyborcze, od pewnego wieku bierne

-wykształcenia

-rasa

*w demokracji nie ma cenzusów (prócz wieku)

*głosy wszystkich obywateli sa równe

*wybory maja charakter bezpośredni

Naruszenia demokracji:

 Pluralny system głosów (jedni maja wiecej głosów inni mniej)

 System wyborów pośrednich

SYSTEM PROPORCJONALNY – w zależności od liczby oddanych głosów partia

otrzymuje wybraną liczbe mandatów.

SYSTEM WIĘKSZOŚCIOWY- wygrywa ten kto uzyskał więcej głosów w wyborach

STRUKTURA TERENOWO- PRAWNA PANSTWA 1) Usytuowanie względem siebie i względem władzy centralnej

PANSTWA UNITARNE (jednolite) Takie gdzie żadna jednostka w państwie

nie jest państwem. Np. Polska

- państwo dzieli się na mniejsze jednostki

(ale sa to tylko jednostki administracyjne)

PANSTWO ZŁOŻONE -dzieląc się na mniejsze jednostki (sa to

odrębne państwa) np.Wolne miasto

Gdańsk, Watykan( panstwo Watykan,

stolica Apostolska), San Marino

PANSTWO FEDERACYJNE

(związkowe)

Składa się z wielu państw,

odrębnych

Jego części składowe mają

samodzielność prawną i pewien

zakres samodzielności politycznej,

nie mają jednak prawa do secesji

(odłączenia się, wystąpienia z

federacji); nie mogą również

samodzielnie nawiązywać

stosunków międzynarodowych ani

ich utrzymywać.

Np.:Niemcy,USA,Szwajcaria,

Jugosławia(do rozpadu),ZSRR

PANSTWO

KONFEDERACYJNE

(Związek Państw)

Nie jest jednolite, Konfederacja

oparta na umowie

międzynarodowej, twór trwały,

zespolenie niezależnych

państw,które mają na celu obrone

terytorium i utrzymanie spokoju

miedzy państwami zespolonymi.

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome