Geneza i forma państwa - Notatki - Nauka o Państwie - Część 1, Notatki'z Nauka o państwie. Warsaw School of Economics
Henryka
Henryka24 March 2013

Geneza i forma państwa - Notatki - Nauka o Państwie - Część 1, Notatki'z Nauka o państwie. Warsaw School of Economics

PDF (344.0 KB)
11 strona
1000+Liczba odwiedzin
Opis
W notatkach wyeksponowane zostają zagadnienia z nauki o państwie: geneza i forma państwa. Część 1. geneza,forma
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 11
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

GENEZA I FORMA PAŃSTWA

 Państwa nie powstawały w formie linearnej – jedno po drugim  powstawały równolegle, w różnym czasie i miały różne cechy

PODEJŚCIE EWOLUCYJNE

okres stada pierwotnego – ograniczone możliwości człowieka, walka o przetrwanie, człowiek był jednostką, działał sam, nie przywiązywał się do terytorium

okres ustroju rodowo-plemiennego – podstawy rodzinne, narzędzia tworzone świadomie - matriarchat - dominująca rola kobiety w rodzinie, mąż poluje i żywi rodzinę, kobieta nim dyryguje ;) dobra wytwarzane wyłącznie dla zaspokojenia własnych potrzeb i rodziny, samowystarczalność, brak świadomej uprawy roli - patriarchat – mężczyzna, ojciec, później syn, jest głową rodziny, świadoma uprawa roli, osiadły tryb życia, brak niewolnictwa

okres ustroju demokracji wojskowej – część społeczeństwa zaspokaja potrzeby grupy, zaś inni zapewniają bezpieczeństwo; pojawia się niewolnictwo, gdyż człowiek jest w stanie wytwarzać nadwyżki, ekspansja terytorialna

POWSTANIE PAŃSTWA -władza publiczna, władza polityczna (głównie jednostek, które wcześniej zapewniały

bezpieczeństwo) - terytorium z określonym ładem wewnętrznym (1) system podatkowy (F.Engels) (2) naród – społeczeństwo

Państwo powstaje w wyniku dostrzeżenia różnic klasowych w społeczeństwie, pojawiają się zagrożenia wewnętrzne.

 PAŃSTWO powstaje w wyniku komplikowania się stosunków społecznych wynikających z rozwoju narzędzi, doskonalenia ich i umiejętności posługiwania się nimi oraz przyswajania sobie przez człowieka pewnych cech organizacji pracy

KONCEPCJE PAŃSTWA:

1) koncepcja Arystotelesa – dominowała do epoki odrodzenia – patriarchalna koncepcja genezy państwa (naturalna) - państwo powstaje w drodze naturalnego rozwoju - rozwój naturalny od rodu (rodziny) aż do państwa - „więzy krwi”

2) koncepcja teistyczna – najstarsza i konkurencyjna do Arystotelesa - myśl teoretyczna chrześcijaństwa – św. Augustyn, VI w. ; św. Tomasz, XII w. - państwo powstało z woli Boga, a nie w sposób naturalny - to Bóg ustanowił monarchów, którzy w jego imieniu sprawowali władzę. Bóg interweniuje w proces tworzenia państwa, a nie w proces rządzenia. Naród ma podporządkować się władzy

docsity.com

- gdy władca jest zły to Stwórca go ukarze, ale nie należy się buntować. Dobroć Stwórcy jest wszechobecna

13 STYCZNIA – ZERÓWKA

- od XII wieku rywalizacja dwóch odpowiedzi na pytanie jak powstało państwo – materialistycznej – Arystoteles i idealistycznej – Stwórca

- obie koncepcje dotrwały do oświecenia. Tu następuje rewizja

> Koncepcja umowy społecznej XVII-XVIII wiek (oświecenie) nastąpiło odrzucenie obu wcześniejszych konstrukcji.

> T.Hobbes, J.Locke, J.J.Rousseau

KONCEPCJA UMOWY SPOŁECZNEJ

Państwo nie musiało powstać w wyniku obiektywnego procesu ani też przez Stwórcę. Państwo powołali do życia obywatele, ludzie. Oni wyjaśniają nie tylko jak ale i dlaczego państwo powstało. Zakładają, że pojawienie się państwa było poprzedzone stanem powszechnej dzikości. Wyjście z takiego stanu nastąpiło na drodze umowy społecznej. Miało to dać silną strukturę władzy państwowej, gwarantującej bezpieczeństwo.

Umowa społeczna mogła mieć charakter niepisany, strony zobowiązują się do przestrzegania warunków tej umowy. Po raz pierwszy w sposób nowoczesny pojawiły się pojęcia suweren, władza państwowa, prawa naruralne.

T. Hobbes – stan 1 – walka o przetrwanie, brak bezpieczeństwa („Lewiatan” – człowiek człowiekowi wilkiem; ludzie czuli się zagrożeni ze strony innych, także o własne życie) stan 2 – to umowa społeczna. Powołuje się umowę społeczną (osoba lub grupa ludzi) w zamian za zrzeczenie się części swoich praw, które są wyższe niż prawa stanowione uzyskuje się bezpieczeństwo.

Umowa Społeczna miała 2 elementy:

- ludzie umawiają się między sobą i przekazują część praw naturalnych (ograniczą część swoich praw naturalnych) suwerenowi, który ma strzec praw naturalnych; ale prawa do wolności, życia nie zrzekli się

- umowa suweren – ludzie; zakres uprawnień suwerena – po raz pierwszy po monarchii absolutnej taka możliwość, prawa i przywileje nie tylko dla władzy, ale też obywateli; kiedy władca nie wywiązuje się z umowy można go odwołać i zawrzeć umowę z kimś innym

J.Locke – inaczej opisany stan przed państwem. Biblijny raj. Stan sielski anielski, nie było praw, moralności, był dobrobyt. Ludzie żyli w zgodzie z prawami naturalnymi.

docsity.com

Dlaczego państwo:

- aby bronić się przed siłami przyrody; oni tego nie rozumieli, sami nie przeżyją

- zagrożenia ze strony dzikich zwierząt; sam nie miał szans, grupa tak

J.J. Rousseau – umowa społeczna była czymś co miało nastąpić (umarł w 1788r, czyli rok przed rewolucją francuską ale był jej prorokiem, przewidział ją) Rewolucja zburzy dotychczasowy porządek, łamanie praw naturalnych poddanych. Po tej rewolucji zostanie zawarta umowa społeczna z prawami naturalnymi obywateli.

Koncepcja podboju i przemocy

(K.Kautsky, L.Gumplowicz) – XIX/XX wiek – geneza azjatyckiego typu państwa (Mongolia, Chiny)

- Państwo powstało w wyniku podboju. Ludy silniejsze, lepiej zorganizowane, posiadające przewagę ekonomiczną, militarną zagarniały ziemie wraz z ludnością.

Teoria zróżnicowania klasowego

K.Marks, F.Engels

- Państwo łączono z powstaniem klas społecznych. Państwo wynaleziono po to aby utrzymać klasowość i uprzywilejowanie grup społecznych.

- Państwo wyłoniło się na skutek podziału społecznego na dwie klasy: jedna stała się dysponentem środków produkcji (mniej liczna), a ta druga klasa została uzależniona od pierwszej i wrogo jest do niej nastawiona.

Teoria patrymonialna

- Państwo pochodzi od małego pierwotnego dominium ziemskiego, a w wyniku połączenia obszarów sąsiednich nastąpił rozrost posiadłości.

- Państwo to wyłączność tych, którzy rządzą – mieszkańcy są poddanymi właściciela.

Współcześnie pewne są trzy kwestie:

1. państwo powstaje na pewnym etapie rozwoju społecznego, gdy społeczeństwo zaczęło się różnicować (biedni i bogaci, czy różnice w innych wymiarach)

2. tworzenie państwa i instytucji ma związek z doskonaleniem narzędzie (państwa powstają najpierw tam gdzie ludzie wytworzyli lepsze narzędzia, bo to dawało podstawę do bogacenia i różnicowania oraz przewagę nad innymi – trwałe nadwyżki i podtawa do bogacenia się – rozwarstwienie społeczne może się pojawić)

3. państwo jako forma organizacyjna społeczeństwa będzie zbędna, przestanie być użyteczna

Definicje państwa

1) Arystoteles – państwo jest to zdolna do samowystarczalności wspólnota różnych ludzi, mająca na celu doskonałe życie. Państwo ma więc pełnić służebną rolę wobec społeczeństwa. Miało ono powodować, aby ludziom żyło się lepiej, aby skuteczniej mogli podporządkowywać sobie przyrodę. Z

docsity.com

czasem państwa zaczęły się różnicować. Arystoteles dokonał podziału na państwa dobre: monarchia, arystokracja i politea oraz złe: tyrania, oligarchia i demokracja.

2) Państwo jest to przymusowa terytorialna i suwerenna organizacja społeczeństwa globalnego

przymusowa – każda jednostka jest w sposób niedobrowolny przypisana do konkretnego bytu państwowego, obywatelstwo; prawo krwi lub miejsca

terytorialna - elementem kontyttuującym każde państwo, bez czego nie może istnieć jest terytorium – wody, przestrzeń powietrzna, placówki dyplomatyczne

suwerenna – niezależne, samodecydujące

3) Państwo wg G.Jelinka – trójelementowa definicja – 1. terytorium, 2. zamieszkała na nim ludność 3. władza suwerenna (publiczna)

4) Państwo wg A.Prertiakowicza – to trwały związek ludzi stale osiadłych na pewnej przestrzeni ziemi i pod władzą najwyższą

Istota państwa – państwo musi być postrzegane jako coś przejściowego – co pojawia się na pewnym etapie rozwoju cywilizacyjnego i być może na pewnym etapie zaniknie.

WŁADZA

Władza jest jednym z elementów konstytuujących państwo – miała decydujący wpływ na powstanie państwa. Władza jest czymś co ma dłuższą historię niż samo państwo. Państwo powstaje wówczas, gdy zostaje zinstytucjonalizowana i zhierarchizowana

Władza jest jednak pojęciem złożonym i wielopłaszczyznowym – odnosi się do bardzo wielu elementów życia człowieka i całych społeczeństw

Władza w znaczeniu przedmiotowym – substancjalnym

Władza jest w tym ujęciu rozumiana jako coś co można posiadać, a w zasadzie można być dysponentem władzy

On posiada władzę – choć władza nie musi mieć charakteru materialnego. Ale może dawać dobra materialne.

Władza w postaci relacyjnej

Władza jest tu rozumiana jako pewien sposób zachowania ujawniający się w stosunkach między ludźmi – w którym jeden podmiot może kierować zachowaniem lub nawet decydować o zachowaniu innego podmiotu, a podmiot podporządkowany gotów jest poddać się temu kierownictwu.

Władza jest relacją, więzią między podmiotem władzy a przedmiotem władzy A B Nie wszyscy mogą być A i nie wszyscy mogą być B. Muszą być obie strony.

Władza jako proces decyzyjny

docsity.com

Władza jest złożonym procesem decyzyjnym, w którym w różnych rolach występują bardzo liczne i jakościowo zróżnicowane podmioty. Jedne przygotowują projekty decyzji, inne podejmują decyzje, jeszcze inne dostarczają informacji o sytuacji w której decyzja ta ma być wykonana. Są też podmioty kontrolujące legalność decyzji, nadzorujące jej wykonanie.

Np. proces legislacyjny, postępowanie karne. Podział władzy w państwie. Proces decyzyjny w przedsiębiorstwie.

DEFINICJE BEHAWIORALNE

Socjologiczno-behawioralne, zachowaniowe:

bada się zewnętrzne objawy władzy, zachowania; definicje te powstały w zasadzie na gruncie socjologii. Traktują one władzę w kategoriach pewnego oddziaływania na zachowanie ludzi przez inne grupy ludzkie lub jednostki. Wpływanie i modyfikowanie zewnętrznych postaw i zachowań. Inaczej myślimy a inaczej zachowujemy się wobec przedmiotu władzy.

R.M. Tawney – władza – może być zdefiniowana jako zdolność jednostki lub grupy do modyfikowania zachowań innych grup czy jednostek w pożądany sposób

M.A. Simon – wskazuje na następującą konstrukcję słowną: zamiast A ma władzę nad B, można powiedzieć, że odpowiednie zachowanie A powoduje określone zachowanie B

DEFINICJE TELEOLOGICZNE

T. Parsons, B.Russel - obecnie występują na gruncie nauk o zarządzaniu, ekonomii - Władza (1) jest to umiejętność wytworzenia zamierzonych skutków (2) jest to umiejętność osiągania zakładanego celu

Wg Russela jest to wytwarzanie zamierzonych skutków, umiejętność skłonienia kogoś do realizacji celu, który podmiot władzy sobie założył. My możemy być tego nawet nieświadomi. Przy czym w tych definicjach nie akcentuje się samego oddziaływania, wzajemnych relacji, lecz skutek, który ma zostać osiągnięty.

DEFINICJE INTRUMENTALNE

atrybutem władzy była siła. Władza oznacza możliwość użycia sily. Zmuszamy kogoś do czegoś. Przy czym wcale tej siły nie musimy używać. Wystarcza sama groźba jej użycia.

M. Duverger – władza jest to zjawisko siły, ograniczania i przymusu

DEFINICJE STRUKTURALNO-HISTORYCZNE

A.Gramsci, K.Kautsky, K.Marks, F.Engels - wladza to dychotomiczny układ – konflikt między dwoma podstawowymi grupami (historycznie te grupy ulegają zmianie). Ten obraz świata trzeba zmienić – rewolucja.

docsity.com

A.Gramsci – elementarną zasadą władzy jest to, że istnieją rządzący i rządzeni, kierujący i kierowani

DEFINICJA WŁADZY JAKO WPLYWU

- Wpływ – jest to władza jednostkami lub grupami społecznymi, która wyraża się m.in. modyfikowaniem ich zachowań. jednak nie tyle na gruncie behawioralnym, lecz na gruncie psychologicznym. Modyfikowanie tego, jakie ktoś ma poglądy, jak się zachowuje, co odczuwa itp.

Ja poprzez perswazję, argumentację mogę wpływać na sposób myślenia, rozumowania a nawet zachowania kogoś innego.

DEFINICJE KONFLIKTOWE WŁADZY

- Władza jest rozpatrywana jako coś zewnętrznego. Konflikt następuje między A i B, a władza jest tym czymś lub kimś, co ten konflikt rozstrzyga lub reguluje

- Istotą definicji konfliktowych jest więc występowanie pewnego konfliktu o dobra materialne lub niematerialne, natomiast jego rozstrzygnięcie pozostawia się władzy

- Konflikt jest pierwotny wobec władzy. Choć należy pamiętać, że przedmiotem konfliktu może być władza

- Władza instytucjonalizuje się tam, gdzie mamy do czynienia z możliwością zaistnienia konfliktu

NARZĘDZIA WŁADZY

Narzędzia władzy dzielą się na:

 środki bierne  środki czynne

Środki bierne wykonywania decyzji władzy:

 autorytet władzy  prawo (system prawny)

Środki czynne sprawowania władzy:

 przemoc (siła) – przymus (ma możliwość legalnego użycia siły)  manipulacja dobrami (władza ma dostęp do pewnych dóbr i może to wykorzystać, np.

prowadzić redystrybucję dla określonych grup społecznych czy jednostek)

WŁADZA POLITYCZNA

- Jest realizowana w wielkich grupach społecznych, lecz niekoniecznie w oparciu o normy prawne (może chcieć je zmienić) - Może mieć charakter faktyczny, ale także przybierać postać władztwa sprawowanego na podstawie norm pozaprawnych (np. religijnych, tradycji)

docsity.com

- Bardzo ważny jest tu wymiar międzynarodowy. Układ władzy politycznej np. między USA a Federacją Rosyjską.

WŁADZA PUBLICZNA

- węższe ujęcie, władza ta oparta jest na normach prawnych, lecz niekoniecznie musi być realizowana przez państwo i jego organy - Władza publiczna może być także sprawowana przez instytucje samorządowe, zawodowe, gospodarcze, akademickie, partie polityczne - Sprawując władzę publiczną, ale pozostając poza władzą państwową mamy pośredni na nią wpływ

WŁADZA PAŃSTWOWA

- najwęższe ujęcie, składa się z dwóch elementów: instytucji oraz ludzi (urzędników) - oparta jest na normach prawnych - instytucje to organy państwowe (parlament, rząd, sądy, armia, policja…) - urzędnicy składają się z dwóch kategorii: wybieranych (wybory) i mianowanych. - władza państwowa decyduje o rozdziale najszerszego wachlarza dóbr materialnych i niematerialnych, dlatego też sama jest dobrem szczególnym

FORMA PAŃSTWA

Podział państw wg Platona:

Timokracje – rządy ludzi odważnych, np. Sparta  Oligarchie – rządy bogatych  Demokracje – mało stabilne i niekompetentne rządy ludzi  Tyranie – ustrój oparty na strachu i niewolnictwie

Podział państw wg Arystotelesa:

 Państwa o dobrych ustrojach o monarchia – władca z autorytetem rządzi w imieniu poddanych o arystokracja – grupa ludzi, władza z urodzenia o politea – rządy wielu mędrców, filozofów, światłych, otwartych ludzi, nieważne jest

ich pochodzenie, lecz wykształcenie  Państwa o ustrojach zdegenerowanych

o tyrania o oligarchia o demokracja – rządy nieudaczników, rządy w interesie głupiej większości

Pod wpływem marksistowskiej filozofii dziejów czyli tzw merkantylizmu historycznego przyjęto podział na państwa:

 niewolnicze  feudalne

docsity.com

 kapitalistyczne  socjalistyczne

FORMA PAŃSTWA

To konstytucyjnie określony sposób organizacji życia politycznego i społecznego. czyli jest to sposób, w jaki państwo jest zorganizowane.

Na formę państwa składają się 3 elementy:

forma rządu – przez którą rozumiemy budowę i strukturę naczelnych organów władzy w państwie

reżim polityczny (styl rządzenia) – całokształt zasad metod oraz technik sprawowania władzy przez grupę rządzących wobec obywateli

ustrój terytorialny – dotyczy sposobu w jaki państwo jest podzielone, stosunki miedzy władzą centralną a terenową, stopień centralizacji władzy oraz zakresu samorządności

Podział państw ze względu na formę rządu:

 monarchie – na czele stoi król, cesarz etc… Charakterystyczny układ władzy, w którym jednoosobowa władza ma charakter dziedziczny, a pewne grupy posiadają specjalne przywileje nadawane przez monarchę. System instytucji odpowiada statusowi uprzywilejowanych grup społecznych.

 republiki – najwyższa władza może być sprawowana jednoosobowo lub przez grupę. Zwykle jest to grupa lub jednostka, która nie dziedziczy swojego stanowiska, lecz pochodzi z wyboru. Ważne jest aby wybory były powszechne, wolne i demokratyczne. Podstawowym elementem, który normuje sprawy między obywatelami a władzą jest określone prawo, uchwalane przez parlament. Prawo obowiązuje wszystkich, instytucje, władzę i obywateli.

MONARCHIE

1. monarchia despotyczna – 4-5tys l. p.n.e. (Egipt, Babilonia, Mezopotamia)

- monarchia stanowa – początki średniowiecza. Monarcha wspomagał się stanami, które zwoływał (duchowny, arystokratyczny, mieszczański, chłopski). Decyzje jednomyślne na forum stanów oddzielnie. Niektóre decyzje większość stanów. Ale król zwoływał stany kiedy chciał. (Francja, Niderlandy)

2. monarchia absolutna – władza króla nie jest ograniczona prawem - Ludwik XIV, Henryk VII w Anglii, Katarzyna II w Rosji. Charakteryzowała się zdecydowanym wzmocnieniem władzy królewskiej.

- Kres monarchiom absolutnym daje rewolucja burżuazyjna w tych państwach, w których się odbyły, bądź inne wydarzenia które inicjują owe rewolucje.

3. monarchia konstytucyjna – wywalczona w wyniku rewolucji burżuazyjnych

- absolutyzm monarchy jest ograniczany przez konstytucję

- konstytucje dotyczą nie tylko poddanych ale i monarchy, czy organów państwowych jak np. parlamentu. To doprowadziło do uporządkowania państwa i stosowania równych miar.

docsity.com

- trójpodział władzy. Monarcha ma tylko władze wykonawczą. Z czasem nawet tym się zaczyna dzielić z doradcami a później z ministrami

4. monarchia parlamentarna – monarchia współczesna

- powstaje pod koniec XIX w i na pocz XX w

- monarcha traci realne możliwości rządzenia. Ona panuje a nie rządzi. jego uprawnienia przechodzą na premiera i ministrów

- rząd jest uniezależniony od parlamentu

REPUBLIKI

1. Pierwowzorem dla republik jest republika ateńska z czasów peryklesa. decyzje podejmowane prze wszystkich wolnych, rdzennych i dorosłych obywateli (władza nie była powszechnie dostępna)

- kadencyjność, możliwość ponownego wyboru, decyzje podejmowane na zgromadzeniu

2. republiki średniowieczne – państwa-miasta, ograniczony charakter, rządzą się własnymi prawami wynikającymi ze statusu i struktury wewnętrznej.

3. republiki burżuazyjno – demokratyczne – były efektem rewolucji francuskiej i amerykańskiej; nowa struktur organizacyjna, odcięcie się od monarchii

4. republiki parlamentarne – przyniósł okres rewolucji burżuazyjnych. Republika ta wiąże się z początkami takiej instytucji jak parlament. W zasadzie zaczyna on funkcjonować w dzisiejszym kształcie po rewolucji angielskiej, niderlandzkiej, francuskiej. Wówczas pojawia się nowy układ w którym parlament, a więc pewne zbiorowe ciało wybierane przez obywateli w wyborach powszechnych decyduje o wszystkim tym co się dzieje w państwie.

5. republiki socjalistyczne (komunistyczne) są jakościowo odmienne. Pojawiły się po rewolucji październikowej w 1917r Obecnie Kuba, Korea Pn, Republika Ludowa Chin.

6. republiki postsocjalistyczne

Podział państw ze względu na reżim polityczny (styl rządzenia):

1. Państwa demokratyczne – państwa tego typu realizują następujące zasady: suwerenność narodu, podział władzy, pluralizm polityczny, wolności obywatelskie

2. Państwa autokratyczne – cechuje brak możliwości działania społeczeństwa obywatelskiego. Prawo i rynek są mało skuteczne i odgrywają rolę drugoplanową. Udział obywateli w życiu państwa jest rytualny i jest ściśle kontrolowany np. reżimy w Ameryce Południowej. Elitarność – uczestnicy życia publicznego podejmujący decyzje wywodzą się z wąskich elit, kręgów bliskich władzy, nikt z zewnątrz nie ma możliwości przebicia się do ważnych stanowisk. Katalog wolności obywatelskich też istnieje, ale nie jest zawsze przestrzegany.

3. Państwa totalitarne – jego istota polega na wszechobecności państwa we wszystkich przejawach życia społecznego. Władza odwołuje się do mitów i ideologii eksponujących np. cele socjalne lub narodowe. Interes państwa dominuje nad interesami jednostkowymi.

docsity.com

Władza skupia się w rękach jednej partii. Nie istnieje opozycja parlamentarna. Nie ma organów władzy podzielonych zgodnie z zasadą Monteskiusza.

Państwa demokratyczne dzielimy na:

1. liberalne – ukształtowały się na bazie liberalnej doktryny polityczno-ekonomicznej na przełomie XVII i XVIII wieku. Podstawową zasadą reżimów liberalnych jest wprowadzanie pewnych zasad do instytucjonalnej budowy państwa np. zasada podziału władzy, zasada suwerenności narodu, zasada reprezentacji, zasada rządów państwa. Oprócz tego są to państwa które starają się minimalizować ingerencję instytucji państwowych w funkcjonowanie mechanizmów rynkowych.

2. socjalne – zasady typowe dla państw demokratycznych jednak państwo ma dbać o obywatela także w wymiarze politycznym m.in. poprzez modyfikację i ingerencję w mechanizmy rynkowe.

Podział ze względu na ustrój terytorialno-prawny:

1. państwa proste – unitarne – czyli takie, które są jednolite narodowościowo. Nie oznacza to, że nie istnieją w tych państwach mniejszości narodowe. Natomiast nie istnieją w nich pewne autonomiczne terytorialnie okręgi w których zamieszkuje i ma specyficzne prawa owa mniejszość. W państwach tych istnieje jednolita struktura organizacyjna. Jednostki administracji państwowej są ściśle podporządkowane organom centralnym i nie posiadają politycznej samodzielności. Jest to najbardziej rozpowszechniona forma państwa. Możemy je podzielić wewnętrznie na państwa scentralizowane (gromadzą główne narzędzia władzy na szczeblu centralnym – np. finanse publiczne) i zdecentralizowane (starają się jak najwięcej obszarów aktywności przenieść na jak najniższe szczeble).

Cechy charakterystyczne:  jednolity system prawa materialnego i formalnego  jednolite obywatelstwo  jednolity system organów sądowych, prawodawczych i wykonawczych  jeśli organy regionalne są niezależne od centralnych to mamy do czynienia z państwem

zdecentralizowanym np. Japonia, Nowa Zelandia, Wielka Brytania  jeśli odwrotnie to są scentralizowane np. Finlandia, Holandia

2. państwa złożone – federalne – są to takie państwa w obrębie których z różnych powodów historycznych czy narodowościowych istnieją zróżnicowane struktury terytorialne w postaci bądź autonomicznych bądź departamentów. Części składowe tego państwa zachowują pełną lub ograniczoną suwerenność. Każda z nich ma określone kompetencje i własny system organów prawodawczych, wykonawczych i sądowniczych. Dwuizbowość parlamentu.  unie personalne - związek dwóch lub więcej państw złączony poprzez osobę wspólnej

głowy państwa. Każda część składowa zachowuje swoją odrębność, oddzielny system instytucji państwowych. Współczesna konfederacja.

unie realne – współczesna federacja. Związek dwóch lub więcej państw w którym sprawy zagraniczne, wojskowe, polityka finansowa są prowadzone wspólnie dla wszystkich państw

konfederacja – związek państw powołany w celu realizacji określonych zamierzeń. organy konfederacji wykonują swoje zadania za pośrednictwem organów państw

docsity.com

członkowskich. Państwa członkowskie są suwerenne, np. Szwajcaria. Władza centralna jest równorzędna na każdym szczeblu władzy.

federacja – to państwo związkowe którego części składowe mają samodzielność prawną i określony zakres samodzielności politycznej. Części składowe (stany, prowincje, kantony, państwa) mają własny podział administracyjno-terytorialny. Jest to najbardziej popularna forma państwa złożonego. Władza centralna ma własny zakres kompetencji zarezerwowany wyłącznie dla niej i nie mogą w niego ingerować władze stanowe.

autonomia – tzn. wewnętrznie samodzielna część terytorium państwa. Ta samodzielność może dotyczyć spraw o znaczeniu lokalnym. Powstanie autonomii uwarunkowane jest np. wyspiarskim pochodzeniem (Grenlandia), konsekwencją niedorozwoju ekonomicznego (Sycylia, Walia), historycznie (Szkocja).

INSTYTUCJE PAŃSTWA – KONSTYTUCJA, GENEZA I ZNACZENIA

- etymologicznie słowo „konstytucja” pochodzi od łacińskiego constituo, constituere = urządzać, ustanawiać

- akt w przypadku którego określano by prawa zarówno rządzących jak i rządzonych

- pojawiają się jako bezpośrednia konsekwencja Rewolucji Francuskiej

- konstytucja może mieć 3 wymiary:

(1) Termin konstytucja oznacza pewien faktyczny, realnie występujący w danym państwie układ sił społecznych. Mówiąc o konstytucji rzeczywistej, mówiono o tym, co realnie istnieje, co realnie funkcjonuje, odróżniając ją tym samym od konstytucji w innym znaczeniu. Konstytucja rzeczywista państwa, czyli ta, którą posiada każde państwo.

(2) Konstytucję utożsamia się z pewnym zbiorem norm prawnych, które regulują ustrój danego państwa i które to normy czy przepisy mogą znajdować się w różnych aktach prawnych, nie koniecznie w jednym. Elementem składowym konstytucji mogą być konwenanse. Konstytucja jest to więc zbiór różnych aktów, przepisów, norm pisanych i niepisanych, które dotyczą roli państwa oraz relacji między władzą państwową a obywatelami, dotyczących ustroju państwowego.

(3) Konstytucję możemy rozumieć jako tzw. ustawę zasadniczą obowiązującą w danym państwie, która ma formę jednolitego pisanego aktu prawnego zawierającego najważniejsze elementy ustalane i uchwalane w określonym trybie. Można ustalić, kiedy została uchwalona. akt ten uznawany jest za najwyższy akt prawny w państwie. Uznawana jest ze względu na trzy podstawowe cechy: szczególną moc prawną, szczególną treść i szczególną formę.

Cechy konstytucji:

szczególna moc prawna - siła obowiązywania konstytucji jest większa od pozostałych aktów prawnych; zajmuje najwyższe miejsce w hierarchii źródeł prawa. Wszystkie inne prawa muszą mieć swoje źródło w konstytucji. Jest ona jak gdyby praźródłem systemu prawnego; żaden akt prawny niższej rangi nie może być w sprzeczności z konstytucją. Mogą uszczegóławiać konstytucję. Jeśli akt jest sprzeczny to bada się zgodność aktu z konstytucją 1. przez sąd

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome