Socjologia fenomenologiczna - Notatki - Socjologia - Część 1, Notatki'z Socjologia. University of Wroclaw

Socjologia fenomenologiczna - Notatki - Socjologia - Część 1, Notatki'z Socjologia. University of Wroclaw

PDF (256.8 KB)
16 strona
5Liczba pobrań
1000+Liczba odwiedzin
Opis
W notatkach omawiane zostają zagadnienia z zakresu socjologii: socjologia fenomenologiczna.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 16
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

Dwie socjologie fenomenologiczne Pierwsza socjologia fenomenologiczna polegaął głównie na korzystaniu z osiągnieć jego wczesnej filozofii podczas gdy druga wyrosłą z idei świata przeżywanego. W obu wypadkach fenomenologia została potraktowana jako pomoc w postawieniu naprzód socjologicznej teorii W grę wchodziły swobodne wariacje na temat poglądów Husserka a nie ich adaptacja Twórczość Maxa Schelera zajmuje osobne miejsce w pierwszej socjologi fenomenologicznej dlatego, że był rzeczywiście wybitnym myślicielem, jak i dlatego, że w swoich studiach socjologicznych wyszedł daleko poza inspirowane przez Husserla wariacje na temat wspólnoty i stworzenia. Schutz jako twótca drugiej socjologii fenomenologicznej Myśl socjologiczna Schutza miała dwa punkty wyjści: pierwszym była filozofia Husserla, za którego ucznia się uważał, drugim- socjologia Maxa Webera, któremu jednocześnie wytykał niekonsekwencję i niejasności. Schutz zaproponwał ontologię społeczną, która w istocie uchylałą możliwość pytania o rzeczywistość istiejącą niezależnie od znaczeń jakie nadają jej ludzie. Dla Schutza znaczenie miała koncepcja świata przeżywanego jako przed- i ponaukowego układu odniesienia wszelkiego myślenia. Wg ocjologi fenomenologicznej przedmiotem badań społecznych jest i musi być nade wszystko świat życia codziennego, z którego wyłąnia się przed jakąkolwiek nauką określony ład stosunków międzyludzkich. Chodziło w istocie o badanie myślenia potocznego. Schutz starał się zbliżyć punkt widzenia badacza do punktu widzenia badanych. Za socjologią fenomenologiczną i przeciw niej. za: *proponowała stanowisko radykalne, wymagając wyciągnięcia wszystkich możliwych wniosków z projektu socjologii rozumiejącej i przebudowy socjologii od podstaw *stanowiłą zachętę nie tylko do zmian teoretycznych i warsztatowych, ale i do przemyślenia pozycji socjologii w świecie społecznycm *byłą ostrzeżeniem przed wchodzeniem socjologii rejony teoretycznych abstrakcji i wskaźników, w których zapomina sie o ludziach *kierowałą uwagę na problemy zlekceważone przez wcześniejszą socjologię, przede wszystkim myślenia potocznego Przeciw: *Twierdzi się, że sprowadzenie badań społecznych do badań świadomości oznacza zgubienie istotnej problematyki teoretycznej i praktycznej oraz zauważa, że słusny postulat badania subiektywnej strony ludzkich działąń nie powinien być utożsamiony z twierdzeniem, że nie mają one żadnej innej strony *wyraża się obawę, że omawiana orientacja popanięciem w skrajny relatywizm, albowiem otwiera drogę do postrzegania rzeczywistości społecznej jako nieskończonej wielkości zamkniętych w sobie światów, z których każdy ma włąsną racjonalność *mówi się, że nawet słuszne postulaty wrogów obiektywizmu są dla socjologów źródłem zawodu, ponieważ stosunkowo rzadko są przekłądane na język socjologicznej praktyki ASPEKTY HISTORII SOCJOLOGII: 1.Aspekt mitologiczny- Czas zostaje niejako unieważniony, ponieważ coś jest trwałe, niezależne od upływu czasu. Ważkie twierdzenia o charakterze teoretycznym ale nadal obowiązują. Pozwala odkryć teoretyczne twierdzenia dzięki którym można odkryć, że dana nauka jest daną nauką. Aczasowe traktowanie twierdzeń. 2.Aspekt historyczny- Różne teorie i metody socjologiczne zawsze były tworzone w oparciu o dany kontekst historyczny danej teorii.

W JAKIM CELU UPRAWIAĆ HMS: 1.Posiadanie wspólnej historii decyduje w pewnym stopniu o tożsamości socjologii. Socjologia jest obecnie heterogenicznym zbiorem przedmiotów pod wspólną nazwą socjologia. Pozwala scalić często niespójne ze sobą teorie socjologiczne. 2.Ułatwia komunikowanie się między socjologami, gdyż hms uposaża ich w znajomość niuansów. Hms jest płaszczyzną komunikacji. 3.Pomaga socjologom w ukierunkowaniu i ocenie ich własnej pracy przez przypominanie pewnej liczby osiągnięć wzorcowych czy klasycznych. 4.Może być dla socjologa pożytecznym treningiem w rozumieniu punktów widzenia odmiennych od własnego. 5.Ponieważ idee dotyczące procesu społecznego same są częścią tego procesu i dopóki nie ujmuje się ich socjologicznie ważny fragment kultury ludzkiej pozostaje poza granicami wiedzy socjologicznej. ZAKRESY HISTORII FILOZOFII: 1.Śledzi się aktywność poznawczą w ramach socjologii. 2.Badanie rozwoju problemów socjologicznych. 3.Problem przedmiotu badań socjologii. TENDENCJE PSYCHOLOGIZMU: 1.Szukanie wyjaśnienia zastanej problematyki socjologicznej, lub przynajmniej części. 2.Stawianie pytań. FUNKCJONALIZM: *istnieje wiele różnych wariantów funkcjonalizmu (nie da się sporządzi żadnego zestawu twierdzeń) *funkcjonalistyczna refleksja teoretyczna sytuuje się na różnych poziomach ogólności *funkcjonalizm i poglądy Parsonsa nie są identyczne *duże różnice między funkcjonalizmem socjologicznym a antropologicznym Założenia funkcjonalizmu: 1.holizm ujęcie życia jako całości, funkcjonalnej jedności, wzajemne związki instytucji ludzkich, nawiązuje do tradycji organicystycznej. Relatywizm polega na rozszerzeniu zakresu przedmiotu: 1. odnosi się także do mniejszych układów w ramach społeczeństwa 2.odnosi się do mniejszych kompleksów stosunków społecznych w ramach społeczeństwa (kultury, osobowości) 2.socjologizm metodologiczny zmierza do wyodrębnienia kategorii faktów społecznych i analizy zachowania jednostek podporządkowując ją całkowicie zadaniom wynikającym z tych faktów. Przedmiotem analizy f. są: role społeczne, wzory instytucjonalne, procesy społeczne, wzór kulturowy, normy, struktura społeczna, 3.wyjaśnianie funkcjonalistyczne sposób rozpatrywania zjawisk społecznych zaliczonych do danego systemu polega na: 1. założeniu iż zjawisko spełnia w systemie określoną funkcje 2. domniemaniu, iż wskazanie tej funkcji jest tożsame z wyjaśnieniem danego zjawiska. Wewnątrz systemu występują elementy dysfunkcjonalne, które go rozsadzają od wewnątrz i i nie sposób ich wyjaśnić potrzebami systemu jako całości. 4.Wymogi funkcjonalne oznaczają to co musi być zrobione w społeczeństwie, jeśli społeczeństwo ma trwać jako działająca całość. Te same funkcje mogą być wypełniane przez różne konkretne elementy i te same konkretne elementy mogą w rozmaitych warunkach spełniać różne funkcje 5.Ład społeczny jako główny przedmiot zainteresowania socjologii systemy społeczne zasadniczo znajdują się w stanie dynamicznej równowagi, w każdym społeczeństwie pojawiają się okresy zachwiania i dewiacji (czasem długotrwałych), ale zawsze dążą do równowagi. F.społecznego ładu stara się jego mechanizmy i warunki. SOCJOLOGIZM: Podstawą wyjaśniania zjawisk jest społeczeństwo. Twórcy: G.Gumplowicz i E.Durkheim. Socjologizm to teoria socjologiczna związana z określonym zespołem zasad socjologicznych, czyli zawierająca wyjaśnienie jak badać i wyjaśniać zjawiska. To doktryna filozoficzna, która rościła sobie prawa do zabierania głosu w sprawach, których niepodobna była zaliczyć do socjologii, nawet w jej najszerszym znaczeniu. Socjologizm był próbą uwolnienia socjologii od skrajnego pozytywizmu. Był jednym z odgałęzień socjologii pozytywistycznej. Cechy socjologizmu: 1.Socjologiści uważali, że główne założenie pozytywizmu (prawdziwa wiedza pochodzi z doświadczenia typu fizykalnego) jest dobrze ugruntowana. Fakty społeczne należy badać empirycznie i unikać wyjaśnień nieempirycznych. Fakty podlegają prawom przyrodniczym. 2.Socjologiści zakładają, że fakty społeczne mają specyficzne cechy i badając fakty społeczne my odkrywamy swoisty charakter społeczny. Fakty społeczne różnią się od faktów psychicznych ilością i fakty społeczne mają podłoże życia społecznego. Fakty społeczne zależą od warunków społecznych. Społeczeństwo jest więc swoistą rzeczywistością. Socjologiści starali się wytyczyć granicę między zjawiskami fizycznymi a psychicznymi. 3.Autonomia i samowystarczalność

socjologii. Socjologia jako nauka nie może być nadbudową dla innej nauki, powinna być niezależna od innych nauk. Socjologizm- radykalny antybiologizm, antyekonomizm, antypsychologizm. Skoro rzeczywistość społeczna jest swoista to socjologia powinna mieć własny przedmiot badań. Socjologiści głosili autonomię socjologii. Po latach socjologia stanie się nauką autonomiczną (będzie miała przedmiot materialny, formalny, metodę i cel). Po upływie wieku przedmiot materialny- Społeczeństwo, przedmiot formalny- badanie struktur społecznych i ich dynamiki, metoda- ankieta, wywiad, dane statystyczne, cel- wykrycie owych struktur społecznych i ich dynamiki i wykrycie praw nimi rządzących. 4.Socjologia podstawową nauką społeczną wśród wielu nauk. Tendencja socjologistów do podporządkowania socjologii wszystkich dziedzin, które zajmują się fragmentami społeczeństwa. Socjologia powinna być nauką podstawową dla wszystkich nauk społecznych. U podstaw metody socjologicznej- socjologia miała dostarczać klucze do zrozumienia wszystkich zjawisk społecznych. 5.Przezwyciężenie ewolucjonizmu- socjologizm zdystansował się do ewolucjonizmu. Socjologowie skupiali się na trwałych związkach między faktami społecznymi. Można jednak zauważyć kategorie zaczerpnięte od ewolucjonistów. G.GUMPLOWICZ- uczony pochodzenia żydowsko- polskiego, który starał się o katedrę w Krakowie, ale nie otrzymał jej. Napisał wiele prac, np. „System socjologii”. Gumplowicz był socjologiem niedocenianym. Często błędnie interpretowany. Stanowczo proklamował autonomię tego co społeczne. Szukał w socjologii formuły stosowalnej do wszelkich faktów społecznych. Należy do jednego z pierwszych socjologów proklamujących autonomię społeczeństwa. Poglądy Gumplowicza: 1.MONIZM- zadaniem socjologi jest wykrywanie socjologicznych praw życia społecznego. Powstaje problem swoistości faktów społecznych (jak je wydobyć). Gumplowicz był przekonany, że fakty społeczne mają swoisty charakter w stosunku do zjawisk przyrodniczych. W faktach społecznych socjologowie powinni wydobywać prawa, które rządzą tymi faktami społecznymi. Wydobędzie się tą swoistość przez odnoszenie ogólnych praw zjawisk przyrodniczych do faktów społecznych. Gdy to zrobimy to odczytamy swoisty charakter faktów społecznych. Procesy, które zachodzą w społeczeństwie są naturalne, ale swoiste. Gumplowicz krytykował swoich poprzedników zarzucając im skłonność do dedukowania praw społecznych. Według Gumplowicza wiedza o jednostkach jest bezużyteczna dla socjologii i w związku z tym występuje przeciw badaniom statystycznym i indywidualnym. Gumplowicz bronił swoistego charakteru społeczeństwa i swoistego charakteru faktów społecznych. Odrzucał tezę, że socjologia ma badać człowieka indywidualnego. Zadanie socjologii polega więc na badaniu grup społecznych, zjawisk społecznych i makrostruktur społecznych. 2.Socjologia jako nauka o grupach społecznych- Gumplowicz szczególne znaczenie przypisywał badaniom grup społecznych. Hipoteza wieloplemienna- ludzkość jest konglomeratem heterogenicznych grup. Grupa społeczna- to plemię, klan, itd. W niektórych tekstach Gumplowicz przez grupę społeczną rozumiał rasę. Trzeba badać antagonizmy, interakcje między grupami. Główną relacją jest jednak egoizm grupowy, stąd walka, agresja. 3.Koncepcja rasy- według badaczy można ją rozumieć na sposoby: a)Luźne określenie każdej wielkiej grupy ludzi, która pod jakimś względem różni się od innej wielkiej grupy. b)Grupa połączona więzami krwi. U Gumplowicza występuje pierwsze rozumienie rasy, ponieważ on odrzucił rasistowskie znaczenie rasy, nie dzielił ich na lepsze i gorsze. Rasa jest produktem procesu historycznego, który w istocie jest procesem naturalnym. Rasa wytwarza kulturę, w związku z tym kultura byłaby czynnikiem, który wyróżnia tą wielką grupę od innych wielkich grup. Skoro kluczowa jest kultura to podział na rasy wyższe, niższe nie ma sensu. Rasy wchodzą w interakcje, one wytwarzają więzi i mogą się łączyć (amalgacja- stapianie się różnych wielkich grup społecznych). 4.Socjologia konfliktu i walki ras- nieusuwalny antagonizm między rasami. Solidarność wewnętrzna grupy wywołuje wrogość do innej grupy. Ten egoizm grupowy jest źródłem konfliktów. Egoizm grupowy jest stałym czynnikiem, który prowadzi do wojen. Możliwość konfliktów między grupami jest stale w społeczeństwie. Konflikt był więc jakimś prawem społecznym (prawem natury). Grupa społeczna dąży do podporządkowania sobie innej grupy. W związku z tym postęp wydaje się niemożliwy. Gumplowicz dopuszczał jedynie osłabienie konfliktów między grupami. Z konfliktów wynikają instytucje, np.państwo. Stąd państwo jest

przedmiotem badań socjologii, stąd powstała socjologia polityki. Państwo dalej nie powstaje ze świadomego dążenia, ale jest narzędziem panowania silniejszych nad słabszymi, jest narzędziem przemocy. DURKHEIM- profesor socjologii, prace,np „Zasady metody socjologicznej”. Klasyk socjologii, do którego nawiązują wszyscy, nawet Ci którzy się z nim nie zgadzają. Rola Durkheima – dzięki niemu powstała pierwsza katedra socjologii, socjologia staje się nauką uniwersytecką. Poglądy Durkheima: 1.Durkheim a dziedzictwo myśli społecznej XIXwieku.- Twórczość Durkheima była w dużym stopniu nawiązaniem do dyskusji o problemie kryzysu społecznego. To nieustanny dialog z nurtem głównie socjalistycznym, liberalnym, konserwatywnym. Durkheim nie godzi się z doktryną liberalną, która według niego spłyca problematykę społeczną, bo liberaliści sprowadzają człowieka do człowieka ekonomicznego (homo oeconomicus). Durkheim zarzuca liberalistom błędną antropologię. Jego zdaniem człowiek jest czymś więcej niż tylko bytem który dąży do dóbr materialnych. Człowiek powinien dążyć do dóbr, ale społeczeństwo powinno mu w tym pomagać. Durkheim nie zgadza się też z socjalistami. Socjaliści byli skłonni uznać państwo za jedyny instrument życia ekonomicznego. Według Durkheima poza państwem, to jeszcze społeczeństwo i jednostka. Dyskutuje też z konserwatystami. Konserwatyzm- należy trzymać się starych, wypracowanych struktur gospodarowania. Zdaniem Durkheima w gospodarce powinni uczestniczyć wszyscy ludzie. 2. Instytucjonalizacja zachowania się ludzkiego i niebezpieczeństwa jej braku Instytucją wzorcową jest religia, jest źródłem wszelkich instytucji, wielkie instytucje społeczne zrodziły się z religii, funkcją religii jest integrowanie społeczeństwa i regulowanie zachowania jednostek, zjawiska społeczne mają zawsze charakter religijny.Funkcje religii:1.poprzez obrzędów dokonuje się inicjacja jednostki do życia w społeczeństwie 2.Obrzędy religijne służą zespalaniu zbiorowości, kult religijny jest ośrodkiem integrowania grupy społecznej 3.kultywowanie tradycji grupowych 4.Obrzędy religijne służą podtrzymywaniu jednostek w chwilach załamań i kryzysów. Jednostka pozbawiona moralnego oparcia w grupie przestaje być zdolna do normalnego życia, a społeczeństwo niezdolne do sprawowania opieki i kontroli staje na skraju rozpadu. Jest to anomia. Brak regulacji nie pozwala na trwałą harmonię funkcji. Brak regulacji nad działalnością jednostki jest źródłem cierpienia, może to prowadzić do samobójstwa anomicznego. 3.Organicyzm i funkcjonalizm Organicyzm dzielimy na dwa założenia: 1ścisłe powiązanie wszystkich części „organizmu społecznego”, jeśli tylko znajduje się on w stanie „normalnym” 2.istnienie swoistych potrzeb tego „organizmu”, które bezwzględnie muszą być zaspokajane, a są czymś innym niż potrzeby jego poszczególnych członków. Durkheim jasno formułuje postulat analizy funkcjonalnej. Kiedy wyjaśniamy zjawiska społeczne szukamy oddzielnie przyczyny, która je wytworzyła i funkcji jaką to zjawisko wypełnia. Socjologia Durkheima to forma socjologii pozytywistycznej. Społeczeństwo pojęte jako rzeczywistość podobna do organizmu ludzkiego. Elementy są ze sobą ściśle zależne. Ta ścisła zależność wskazuje na organiczne rozumienie społeczeństwa, gdzie częściami są instytucje. 4. Socjologia jako społeczna wszechnauka. Przedmiot badań socjologii mógł być taki sam jak historii, ekonomi, etnografii, ale miał być badany w inny sposób, przy zastosowaniu metod socjologicznych, dostrzegając że fakty badane przez socjologie należą do szerszej kategorii faktów społecznych. Socjolog musi wkraczać w obszary, które do tej pory były zarezerwowane innym badaczom. Socjologiczny imperalizm- socjolog wkracza w te dziedziny, które były do tej pory przeznaczone innym badaczom. Przedmiotem socjologii staje się nie tylko morfologia i fizjologia społeczna. Przedmiotem badań socjologi- wszystkie zjawiska zachodzące w społeczeństwie. Durkheim przygotował w ten sposób pewną podstawę do powstania nowych dziedzin socjologii. 5.Fakty społeczne jako rzeczy socjolog ma podchodzić do badań bez żadnych emocji, ma odrzucić ideologie i dogmaty, ma stanąć w obliczu faktów, których prawa są nieodgadnione. Postulat metodycznej niewiedzy. Badań nie wolno ograniczać z góry przez naszą pozorną wiedzę o przedmiocie, nauka ma wychodzić nie od pojęć ukształtowanych bez jej udziału, ale od wrażeń. Tworzenie definicji i wyodrębniania przedmiotu badań przez odwoływanie się do najbardziej zewnętrznych, najłatwiej obserwowalnych oraz intersubiektywnie sprawdzalnych cech

rozpatrywanych zjawisk. Rzecz to coś zewnętrznego w stosunku do podmiotu poznającego i nie może być poznawana introspekcyjnie. Fakty społeczne są faktami sui generis, niesprowadzalnymi do faktów życia jednostkowego. 6.Filozofia człowieka rozdwojonego Człowiek odznacza się dwoistością, co widać w systemach religijnych, filozoficznych, moralnych, jest istotą rozdartą pomiędzy duszę i ciało, zmysły i rozum, instynkt i świadomość. Dwa aspekty życia psychicznego: 1 wrażenia zmysłowe, instynkty, fizyczne potrzeby, 2 myślenie pojęciowe, moralne, religia. Istnieje między nimi trwały antagonizm. Religia wytwarza nakazy i zakazy przez które jednostka nie zasklepia się w swej zwierzęcej egzystencji, lecz staje się zdolna do uczestnictwa w czymś, co ją przerasta. Zostaje zmuszona do przeobrażenia się w człowieka. 7.Społeczeństwo jako rzeczywistość sui generis 4 rodzaje argumentów: 1społeczeństwo nie posiada wyłącznie tych samych cech co cechy wchodzących w jego skład jednostek 2.psychologia tłumów-jednostki zgromadzone razem zachowują się inaczej niż zwykły to robić w odosobnieniu 3.rzeczywistość społeczna jest dla jednostek zawsze rzeczywistością zastaną, swoje sposoby myślenia, czucia i działania musi on dostosowywać do sposobów uznanych w społeczeństwie 4.świadomość jednostek jest niemal zawsze świadomością fałszywą, działalność ludzka jest działalnością świadomą ale owa świadomość nie jest adekwatna do rzeczywistości. Istnieć musi dysproporcja między zamierzeniami jednostek a skutkami ich działalności. 8.Sens tezy realizmu socjologicznego Społeczeństwo może istnieć tylko wewnątrz nas i poprzez nas. Z jednej strony jednostka zawdzięcza społeczeństwu wszystko co jest w niej najlepszego, ale z drugiej strony społeczeństwo nie istnieje i nie żyje inaczej jak tylko w jednostkach i poprzez jednostki. S.R.jest realizmem relacjonistycznym, zakłada realne istnienie trwałych stosunków między ludźmi, realne istnienie instytucji rozumianych jako te wszystkie sposoby myślenia, czucia i działania, które jednostka zastaje „gotowe” i przejmuje stopniowo w procesie socjalizacji. Kultura jako regulator postępowania jednostek. 9.Solidarność społeczna i jej przemiany. Tym co istnieje realnie są szczególne formy solidarności: rodzinna, zawodowa, narodowa, wczorajsza, dzisiejsza. Każda z nich ma swoją własną naturę toteż twierdzenia ogólne mogą dostarczyć wyjaśnień niekompletnych, gdyż pozwalają umknąć temu co konkretne i żywe. Ogólne życie społeczne nie może ulec rozszerzeniu jeżeli życie prawne nie ulega rozszerzeniu w tym samym czasie i pod tym samym względem. 1.prawo karne związane z sankcjami represyjnymi, stosowane wobec każdego kto naruszy przepisy. 2.prawo koopeacyjne sankcje restytucyjne mają przywrócić rzeczy do stanu w jakim były przed naruszeniem przepisu. W społ. o prawie kooperacyjnym podstawą solidarności jest podział pracy społecznej – „Bądź w stanie wypełniać z pożytkiem określoną funkcję”. Jednostki są solidarne bo są różne i wzajemnie siebie potrzebują, jest to solidarność organiczna 10.Problem podłoża zjawisk społecznych. Morfologia i fizjologia społeczna. Morfologia społeczna miała zajmować się badaniem podłoża świadomości zbiorowej oraz jego związków z wyobrażeniami i zachowaniami zbiorowymi. Zadanie- badanie materialnych form społeczeństwa (wielkość terytorium, położenie społeczeństwa), badanie zgrupowań wtórnych posiadających podstawę materialną (wsie, miasta, okręgi), badanie problemów emigracji. Obejmuje problematykę demograficzną, ekonomiczną, antropogeograficzną, zagadnienia struktury społecznej. Ma tworzyć klasyfikacje typów społecznych. Durk... interesowała świadomość społeczna w jej oddziaływaniu na świadomość jednostek. Interesuje go kształtowanie się i działanie na jednostki społecznych norm i instytucji. 11.Szkoła Durkheimowska- Durkheim jako pierwszy stworzył szkołę socjologiczną. Przez szkołę socjologiczną należy rozumieć zespół ludzi, którzy rozwijają określoną ideę. Tą szkołę tworzą jego uczniowie, którzy świadomie realizują główne idee, ale mają także zaplecze instytucjonalne. Socjologia staje się nauką uniwersytecką. Szkoła dominowała we Francji. Powstanie tej szkoły było możliwe dzięki 3czynnikom: a)Durkheim opracował program badawczy (przedmiotem badań wszystkie zjawiska społeczne). b)sprzyjała także ówczesna sytuacja Francji (społeczeństwo francuskie doświadczyło kryzysu społecznego i propozycja badania wszelkich zjawisk społecznych stała się bardzo atrakcyjna dla młodych). c)zaplecze instytucjonalne (finansowe). Taktyka organizacyjna i dzięki temu zostały zorganizowane katedry socjologii i był wydawany „Rocznik socjologiczny”. To czasopismo było nie tylko publikacją. Wokół niego zebrała się grupa socjologów pod przewodnictwem Durkheima i

prowadzili badania. W roczniku zaczęły pojawiać się rozprawy naukowe. Ta grupa socjologów była jednomyślna co do przedmiotu badań socjologii. MAURIS HALBWACHS- uczeń Durkheima, który pomysły socjologiczne Durkheima podbudowała empirycznie. Przedmiotem badań uczynił budżet rodzinny. W tym celu wykorzystał techniki i dane statystyczne. Także badał pamięć zbiorową i klasy społeczne. MARCEL MAUSS- zorganizował francuski instytut socjologiczny. W socjologii zwracał uwagę na problemy antropologiczne. On nie tylko reformował szkołę durkheimowską, co był dobrym organizatorem. HISTORYZM: Geneza historyzmu- Antypozytywizm wywołany trochę przez romantyzm, który zwracał uwagę na uczucia. Historyzm został sformułowany przez szkołę historyczną w ekonomii politycznej reprezentowanej przez W. Roschee, K.Knies. Jest to głównie szkoła niemiecka. Niemcy badania prowadzili na bazie historycznej. Historyzm istnieje na przełomie XIX/XX wieku. Pojęcie historyzmu- nazwa historyzm jest wieloznaczna, bo historyzm ma swoje kilka źródeł. Pierwszym jest to, że termin używano do określenia każdej choćby ogólnej doktryny, w której w rozważaniach nad człowiekiem umiejscawiano kontekst historyczny. Drugi używano jako synonim światopoglądu. Trzeci używano do metody badania zjawisk społecznych, które nie musza mieć jakiś światopoglądowych konsekwencji. Czwarty używano jako nazwy na jakąś doktrynę, opcję, teorię, w której istniała próba odkrycia tak zwanych praw historycznych rozwoju społeczeństwa. Piąty- historyzm absolutny- odnosi się do nurtu socjologicznego, który nazywamy historyzmem. Idee historyzmu absolutnego: 1.Uhistorycznienie życia-Najważniejsze dla absolutnego historyzmu było przekonanie, iż żadnego faktu ludzkiego świata nie da się wytłumaczyć tak długo, jak długo będzie się go traktować jako coś niezmiennego i danego raz na zawsze. 2.Życie historyczne jako całość- Historyzm to nie tylko owa świadomość nieustającego i wszechogarniającego przepływu, lecz również zdolność przeniknięcia wewnętrznej struktury tej wszechobejmującej zmiany. Zdaniem historyzmu w poszczególnych dziedzinach historyczno- kulturowych- w historii sztuki, historii religii, socjologii itd. jest ukazanie tych różnych sfer kultury nie w ich wewnętrznej wyłączności, lecz jako części zintegrowanych w jedną całość. 3.Podejście indywidualizujące- Zastąpienie generalizującego poglądu na siły ludzkie w historii przez proces indywidualizującej obserwacji. Nie znaczy to, że historyzm wyklucza tym samym wszelkie próby odkrycia w ludzkim życiu jakiś ogólnych praw czy typów. Musi on korzystać z tego podejścia, łącząc je z wyczuciem indywidualności. 4.Humanistyka jako samowiedza- Idei czystego rozumu została tu przedstawiona idea rozumu historycznego, zgodnie z którą wszelka wiedza humanistyczna jest obciążona wartościowaniem, człowiek poznaje bowiem swój świat jako „ całościowa istota duchowa”, osobowość zakorzeniona w określonej kulturze. Z tego punktu widzenia sytuacja uczonego nie różni się zasadniczo od sytuacji innych ludzi, którzy starają się świat zrozumieć. 5.Swoistość poznania historycznego- Poznanie tego swoistego świata historycznego wymaga zastosowania swoistych procedur, których istota polega na ustanowieniu miedzy podmiotem poznającym i przedmiotem jego poznania, czyli innymi podmiotami szczególnej więzi duchowej zwanej rozumieniem. Rozumienia nie należy sprowadzać do procesu poznawania cudzych stanów psychicznych. 6.Relatywizm historyczny- Rzecznicy absolutnego historyzmu byli relatywistami, zakładali bowiem, iż sensowne wypowiadanie się o czymkolwiek wymaga brania pod uwagę kontekstu. Idee i czyny nie mogą być oceniane z punktu widzenia żadnych uniwersalnych kryteriów. Nie ulega zaiste wątpliwości, ze rozkwit absolutnego historyzmu był związany z kryzysem wiary w postęp społeczny i jego niewzruszone prawa, z zanikiem postawy, której Jakob Burckhardt nazywał „optymizmem historycznym”. Historyzm ten uczył rozumieć świat historii, uchylając pytanie o najlepszy kierunek jego rozwoju. DILTHEY-1.”pozytywizm” i antypozytywizm Diltheya- Pozytywizm polega na obstawaniu przy postulacie pochodzenia do aktów bez jakichkolwiek metafizycznych założeń na ich temat, te bowiem mogłyby prowadzić do wniosków sprzecznych z danymi doświadczenia, które musi być instancją najwyższą. Oryginalność Diltheya polega na tym, że stosowanie przez pozytywistów kryteria skierował przeciwko nim samym i zakwestionował w ten sposób ich prawo obywatelstwa

w naukach historycznych. 2. Przedmiot Geisteswissenschaften a socjologia- Ze względu na odmienność relacji miedzy podmiotem a przedmiotem poznania Dilthey wyodrębniłdwie grupy nauk: nauki o przyrodzie i „nauki o duchu”, koncentrując swoją uwagę na tych drugich. Wśród wyliczonych przez Diltheya nauk zwraca uwagę brak socjologii, choć, jak łatwo zauważyć, bynajmniej nie pomijał spraw, którymi socjologia zwykła się zajmować. Podobnie jak wielu innych krytyków socjologii Dilthey nie wyobrażał sobie możliwości istnienia socjologii innej aniżeli pozytywistyczna. Dilthey po prostu uważał, iż droga do poznania „systemu społecznego” nie prowadzi przez budowę odrębnej dyscypliny, która w dodatku miałaby szukać natchnienia w przyrodoznawstwie. 3. Perspektywa psychologii historycznej- Najważniejszą z nauk humanistycznych była w koncepcji Diltheya psychologia. To ona została obwołana pierwszą i najbardziej elementarną nauką humanistyczną, a prawdy jakich nam dostarcza tworzą fundamenty całego gmachu. Psychologia winna opisywać psychofizyczną całość w taki sposób, aby pokazać jej nierozerwalny związek z życiem społecznym i historycznym, zachowując zarazem jej integralność jako podstawowej jego jednostki. 4. Obiektywizacje życia- w koncepcji tej mam do czynienia ze współistnieniem dwóch rodzajów rozumowania. Z jednej strony, występuje w niej obfitość twierdzeń o „projekcji” psychiki indywidualnej, z drugiej natomiast niemal na każdym kroku znajdujemy wypowiedzi na temat wew. ładu kultury stanowiącej w jakimś sensie całość ponad indywidualnością, której nie podobna pojąc, jeżeli poprzestaje się na rekonstrukcji przeżyć uczestniczących w kulturze jednostek. Zadanie historyka polega na interpretacji (obiektywizacji) ustaleń psychologa. Dokonuje on tak zwanej obiektywizacji życia ludzkiego. Zjawiska społeczne tłumaczy w pełni historyk. Nauki humanistyczne nie są od siebie izolowane. Dzięki braku tej izolacji historyk może prawidłowo interpretować zjawiska społeczne. Zastosowano tu dwa typy rozumowań: a)rozumowanie indukcyjne- historyk bierze osiągnięcia badań socjologa i interpretuje je w kontekście historycznym. b)rozumowanie redukcyjne- jest najlepsze. Połączenie tych dwóch rozumować jaki nam się jako efekt, obiektywizacja życia ludzkiego. 5.Idea rozumienia- trzeba wyjaśniać same procedury badawcze, a zastosowanie tych procedur ma nas prowadzić do zrozumienia zjawisk społecznych. Zrozumienie zjawiska społecznego polega na wejściu wewnątrz tego zjawiska. Zrozumieć fakt to nie przeżyć go, lecz umieścić go w kontekście całości. Zajmując się życiem społecznym Dilthey wnikał w ich naturę i umieszczał w całym kontekście tych zjawisk. RICKERT- 1.Nieokreśloność. 2.Amorficzność przedmiotu (nieustrukturalizowany) z jakim humanistyka miała do czynienia do tej pory. 3.Niezgadzał się aby pojmować przedmiot badań nauk społecznych we wszelkich jej przejawach. Przedmiot badań nauk społecznych jest nieokreślony. Nie można dopatrywać się różnic pomiędzy naukami humanistycznymi i przyrodniczymi. 4.Różne aspekty konceptualizacji rzeczywistości empirycznej. Przedmiot nauk empirycznych jest stosunkowo określony. 5.Jego główna uwaga skoncentrowała się na badaniu przedmiotu badań nauk humanistycznych. Rickert idzie w kierunku rozwiązywania problemu tworzenia pojęć w tych naukach. Nauki humanistyczne skupiały uwagę na to co indywidualne. Trzeba więc wypracować określoną strukturę pojęciową. Dla nauk humanistycznych trzeba wypracować odpowiednią metodologię. 6.Chcąc tworzyć pojęcia dla nauk humanistycznych trzeba wybrać określony kierunek badań. Pojęcia nauk humanistycznych trzeba badać w aspekcie wartości. Wartości pozwolą odróżnić nauki humanistyczne od nauk przyrodniczych. Dzięki wartościom będziemy w stanie badać kulturę, która obejmuje wszystko, co związane z wartościami. Wartości to kluczowe pojęcia nauk humanistycznych. Chcąc badać wartości trzeba opracować metodologię. Metodologia badań wartości pochodzące z fenomenologii. Pojęcie kultury jest nieprecyzyjne. Rickert oddziela kulturę od sfery psychicznej. W naukach humanistycznych chodzi o to jakie znaczenie dla człowieka posiada jakiś przedmiot i w tym sensie jest on wartościowy. Wartościowanie jest nadawaniem znaczeń przedmiotom, które ma do dyspozycji człowiek. 7.Struktura wartości. Na strukturę wartości składa się intencja jaka towarzyszy człowiekowi przy nadawaniu znaczenia przedmiotom i cel nadawania znaczenia przedmiotowi. 8.Przedmiotem badań nauk humanistycznych są zjawiska społeczne, którym można nadawać wartości. Można tworzyć określoną hierarchię wartości. Zadaniem badacza jest odkrycie obiektywnego świata wartości.

OD NAUK O KULTURZE DO SOCJOLOGII- Badania kultury prowadzą do badań socjologicznych. Historycy podejmowali zagadnienia typowo socjologiczne mimo iż byli historykami. Późniejsi socjologowie wykorzystywali idee historyków. Rodziło się to, co później nazwano socjologią humanistyczną. Droga do socjologii humanistycznej (Różnice historycy i socjologia pozytywistyczna): *nowa socjologia odrzucała idee stania się nauką empiryczną. *historycy byli wolni od koncepcji według której myślenie ludzkie odzwierciedla rzeczywistość społeczną. *historycy ukrycie zakładali, że człowiek jest podmiotem świadomym, który do procesów społecznych wnosi element wolności i nieprzewidywalności. *w centrum uwagi kultura, która składa się z wartości. SOCJOLOGIA HUMANISTYCZNA:1.Pojęcie socjologii humanistycznej- w języku polskim używa się nazwy socjologia humanistyczna, w Niemczech socjologia rozumiejąca. Fenomenologowie używają nazwy socjologia interpretacyjna lub interpretatywna. Te nazwy pokazują, że nurt humanistyczny jest wewnętrznie zróżnicowany bo ma wiele źródeł. 2.Cechy socjologii humanistycznej- *antynaturalizm, to znaczy, że programowo odrzuca się rozumienie społeczeństwa jako bytu przyrodniczego. Społeczeństwo to nie stado ludzi, lecz rzeczywistość sui generi, która powinna być badana inaczej niż przyroda. *interakcjonizm, czyli nauka o interakcjach społecznych. Człowiek jest świadomą jednostką, podmiotem, który wchodzi w relacje z drugim człowiekiem. Jednostka i społeczeństwo nie są czymś danym, lecz stają się w wyniku interakcji między jednostką i społeczeństwem. *podmiotowy charakter interakcji społecznych. Badacze badali interakcje i stwierdzili, że interakcja ma charakter podmiotowy. Socjologia humanistyczna bada tylko interakcje, w których jest choć zalążek świadomości. Interakcja nie jest prostym następstwem bodźca i reakcji lecz dokonuje się w sferze znaczeń, a nie instynktów. *postulat „rozumienia”. Skoro uwaga socjologii ma być skierowana na interakcję społeczną to trzeba dotrzeć do tego czym ludzie kierują się w interakcjach, a motywów działania nie da się zbadać wprost. Socjolog chcąc zbadać motywy musi podejść do interakcji rozumiejąco. *wiedza społeczna rozumiana jako samowiedzia. Socjologia humanistyczna ma na celu uzyskanie zrozumienia społeczeństwa przez badanie interakcji. Wiedza, którą uzyskuje socjolog jest raczej wiedzą o sobie a nie o innych. To forma mądrości a nie mechaniczna sprawność. FERDYNAND TÖNNIES:1.Eklektyczna synteza Tönniesa.- pierwsze pomysły pod socjologię humanistyczną są dziełem Tönniesa. Jest z założenia socjologiem humanistycznym. Trudno go przypisywać do jakiejś szkoły. Sam za socjologa się nie uważał. Badacze zwracają uwagę, że do źródeł socjologii Tönniesa należą: Hobbes (człowiek to istota egoistyczna), Nietzsche (człowiek jest prawdziwym człowiekiem gdy jest nadczłowiekiem), filozofia woli Schopenhauera (człowiek jest wolą, więc nic go nie ogranicza), myśl marksistowska, Comte (człowiek to twór biologiczny), Spencer (człowiek to twór biologiczny). Człowiek jest istotą egoistyczną, która powinna kierować się siłą by przeżyć. Tönnies tworzy doktrynę eklektyczną (zbieranina z różnych rzeczy, która nie tworzy całości, jest chaotyczna), ale po przebadaniu przez badaczy stwierdzili oni, że dokońca eklektyczna nie jest bo ma pewne idee. 2.Idee socjologii Tönniesa: a)koncepcja socjologii. Socjologia powinna badać fakty społeczne i badając je trzeba odróżnić wspólnotę od stowarzyszenia (społeczeństwa), bo wspólnota tworzy się na bazie uczuć, a społeczeństwo na bazie rozumu ludzkiego. Do tego rozróżnienia doszedł Tönnies, bo stwierdził, że życie społeczne posiada 3warstwy: biologiczną, psychologiczną i socjologiczną. Warstwy się różnią. Kiedy mamy to rozróżnienie to badanie socjologii polega na analizie społeczeństwa. Społeczeństwo to zbiór różnych związków społecznych, które ludzie tworzą na bazie interakcji, ale rozumowych. Elementem konstytuującym społeczeństwo jest rozum, a wola to urzeczywistnia. Społeczeństwo jest rozumne, świadome, dobrowolne. Tönnies odcina się od psychologizmu i wskazuje, że przedmiotem badań socjologii jest społeczeństwo. Ludzie wchodzą w interakcje między sobą, wola te interakcje urzeczywistnia. b)Status koncepcji wspólnoty i stowarzyszenia. Była kolejną odmianą ówczesnej socjologii, której przedmiotem było jakościowe wartościowanie społeczeństwa tradycyjnego i nowoczesnego. Społeczeństwo się rozwija. Tönnies trochę pod wpływem historyzmu kładł akcent na pewne prawa, które rządzą wspólnotą i stowarzyszeniami. Tönnies nie był

entuzjastą przyszłości/ nowoczesności. Pojęcia wspólnoty i stowarzyszenia wypracował w tym kierunku, aby wydobyć z nich typy idealne wspólnoty i typy idealne stowarzyszenia. Pojęcia wspólnoty i stowarzyszenia służą analizie społeczeństwa. Wspólnota to system wartości, które występują w każdym społeczeństwie. Wartości mają funkcję wspólnototwórczą. Konceptualizacja wartości, które integrują społeczeństwo, a zatem badanie stosunków społecznych. SOCJOLOGICZNY IMPRESJONIZM, G.SIMMEL: 1.Brak systemu jako światopogląd. Simmel był myślicielem, który z założenia odrzucał jakiekolwiek dogmaty. Miał skłonności asystemowe. Nazywano go impresjonistą. Jego pisarstwo przywodzi na myśl malarstwo impresjonistyczne. Simmel nie zajmował się wprost zagadnieniem metody. Nie był związany z żadną szkołą, ale najwięcej go łączyło z neokantystami. Neokantyzm powstał pod koniec XIXwieku (człowiek posiada dwa rozumy). Socjologię rozumiał bardzo wąsko. Przedmiotem socjologii nie była kultura, polityka i inne. Tematy, które podjął opracował niesystematycznie. Tych tematów było bardzo dużo. Rzeczywistość społeczna jest kalejdoskopowa, nieskończenie zmienna, nieuchwytna, fragmentaryczna. 2.Idea socjologii. Zadania socjologii i jej przedmiot są ograniczone. Simmel kwestionował możliwość uprawiania socjologii jako nauki społecznej. Społeczeństwo jest zespołem uspołecznionych jednostek, a skoro tak to materiał ludzki kształtowany jest przez społeczeństwo, a społeczeństwo jest rzeczywistością historyczną, a skoro tak jest to jest zmienne, więc jednostki też są zmienne. Niezależnie jak pojmiemy społeczeństwo wszystko w społeczeństwie jest zmienne. Socjologia nie musi i nie może zajmować się społeczeństwem jako całością, ale można badać społeczeństwo rozumiane jako zespół stosunków społecznych. Jeżeli tak to kluczowym problemem staje się zjawisko uspołecznienia. Centralnym problemem socjologii jest zjawisko interakcji. Simmel zwrócił uwagę socjologów na nieznaną im stronę życia społecznego, czyli interakcje. Po latach doprowadziło to do powstania mikrosocjologii. Człowiek poprzez interakcje uspołecznia się, więc kolejnym przedmiotem socjologii jest uspołecznianie jednostek. 3.Pojęcie formy społecznej. Wchodząc w analizę interakcji Simmel odkrył, że nie wszystkie interakcje należy badać bo jest ich zbyt wiele, ale te interakcje, które mają formę trzeba badać. Jeżeli jednostki odnoszą się do siebie to jest ich wiele. Możemy zaobserwować identyczne interakcje, których formą jest np. nadrzędność, konsolidacja. Treści form mają badać inni badacze, a nie socjolog. Treści zależą od sytuacji. Pojęcie formy u Simmela jest raczej typem interakcji. Formy to sposób odnoszenia się jednostek względem siebie w interakcji. Postępowanie socjologa ma mieć charakter następujący: *powinien skatalogować ogromną ilość interakcji. *trzeba wydobyć z tego katalogu formy interakcji. Jeżeli te formy socjolog wydobędzie to skończy swoje zadanie. 4.Socjologia formalna. Formalizm Simmela to próba wyprowadzenia socjologii ze ślepego zaułku, do którego wprowadził ją pozytywizm. Jednostki aby działać musza mieć jakiś motyw. Wszelkie interakcje można interpretować psychicznie. Jeżeli interakcje mają być przedmiotem badań socjologii, to Smmela nie można interpretować jako psychologisty, bo on zatrzymywał się na formie a nie motywanie interakcji. 5.Interakcjonizm. Simmel uznał, że psychologia jest mało przydatna dla socjologii, stąd zależało mu na koncepcji interakcji, a z drugiej strony oponował przeciw atomizmowi. Simmel walczy więc tak jakby na dwa fronty. Simmel odkrył dwa błędy w ówczesnej socjologii: *społeczeństwo jest ponad jednostką. *społeczeństwo jest redukowane do sumy jednostek. Oba błędy pokazują, że jednostka i społeczeństwo jest nierozerwalne, więc przedmiotem socjologii należy postawić interakcje, a następnie wszelkie inne zjawiska społeczne. Interakcja prowadzi nas wprost do pojęcia stosunków społecznych, a to do socjalizacji jednostek. Ludzie wzajemnie na siebie oddziałują. Społeczeństwo to zespół stosunków społecznych rozumianych jako interakcje. Jednostka przez interakcje wchodzi w relacje społeczne, potem w stosunki społeczne i automatycznie się uspołecznia. 6.Socjologizm. Simmel dokonał diagnozy współczesnego mu społeczeństwa. Ta diagnoza pokazuje, że Simmel częściowo się zajmował problemami makrostruktur. Skoro społeczeństwo jest tworem jednostek to ma jakieś własne życie. Społeczeństwo byłoby wynikiem wszelkich interakcji. Interakcje zaś mają swoje „życie”. Więc interakcje są źródłem ogólnospołecznych konsekwencji. Społeczeństwa nie można redukować do sumy interakcji. Istnieje oddziaływanie społeczeństwa na jednostkę ludzką. Analiza zjawisk makrospołecznych jaką podjął

Simmel ukrycie jest z jednej strony wyzwolona, ale z drugiej społeczeństwo ma na nią jakiś wpływ. Nie ma absolutnej niezależności jednostki od społeczeństwa. 7.Wpływ Simmela na późniejszy rozwój socjologii. Wpływ był duży. Simmel przyczynił się do załamania paradygmatu pozytywistycznego. Zaproponował analizę formalną socjologii. Zachwycający był styl myślenia Simmela. Simmel zainicjował powstanie jednej z pod dyscyplin socjologii- mikrosocjologii. SOCJOLOGIA ROZUMIEJĄCA, MAX WEBER: 1.Źródła nauki społecznej Maxa Webera. Weber określał siebie jako wychowanka "szkoły historycznej" i podkreślał, że zależy mu na poznaniu zjawisk społecznych w ich historycznej swoistości. Dla Webera socjologia była nauką pomocniczą historii, a rozwijana metodologia miała rozbudzić samowiedzę historyków i doskonalić ich narzędzia badawcze. Drugim obok "szkoły historycznej"źródłem jego myśli był neokantyzm w wydaniu Rockera. Stąd wzięło się jego przekonanie, że badacz nie obcuje z rzeczywistością jako taką, lecz z rzeczywistością zorganizowaną przez jego aparat pojęciowy. Trzecim źródłem był marksizm. Własną teorię Weber nazwał"pozytywną krytyką materializmu historycznego" 2.Chaos świata i porządek wiedzy. Punktem wyjścia socjologi Webera była wizja świata społecznego jako chaosu. Jego wizja kłóciła się zarówno z "optymistyczna wiarą naturalistycznego monizmu" jak i z podzielającym tę wiarę marksizmem. Nauki społeczne zajmują się ludzkimi sądami wartościującymi, ale same ich nie wydają, pozostawiając wolne od wszelkiej stronności, poza tą, która polega na zorientowanym na określone wartości wyborze przedmiotu badań. Po dokonaniu wyboru uczony musi liczyć się wyłącznie z faktami i regułami określającymi poprawność rozumowania badawczego. Nauka pomaga ludziom uzyskać świadomość tego co robią i do czego dążą , ale nie poucza ich, ale ni poucza ich, co powinni robić i jakie powinny być ich cele. 3.Typy idealne. Weber uznał typy idealne jako najważniejsze narzędzie realizacji celów poznawczych nauk społecznych, Jego zdaniem nauki te posługiwały się tym narzędziem zawsze wtedy, gdy dochodziły do wartościowych rezultatów, toteż on raczej nazwał i udoskonalił znaną już procedurę niż ją wynalazł. Weber podkreślał, że jego pojęcie typu idealnego nie ma charakteru bezcennego i nie ma nic wspólnego z inną doskonałością, oprócz czysto logicznej. Typu idealnego nie odkrywa się w empirycznej rzeczywistości, typ idealny się tworzy. Typ idealny pokazuje jaka rzeczywistość mogłaby być, ale nie jaka jest. Typ idealny uzyskuje się przez jednostronne spotęgowanie jednego lub kilku punktów widzenia oraz poprzez złączenie zjawisk, które pasują do tych punktów widzenia. 4.Rozumienie działań ludzkich. Głównym przedmiotem zainteresowania Webera były działania jednostek. Podkreśla on zarówno słowo "działania" jak i "jednostek" ponieważ bez tych słów socjologia Webera nie byłaby możliwa. Słowo "działania" oznacza, że Weberowi nie chodzi o wszystko co robi jednostka lecz tylko o kategorię zachowań, którą w socjologii nazywa się działaniami. Podkreśla on różnice między "działaniem znaczącym" a "działaniem odruchowym". Słowo "jednostek" należy podkreślić dlatego, że Weber był wrogiem socjologi, w której w celu wyjaśnienia faktów społecznych przywołuje się jakieś byty zbiorowe w rodzaju społeczeństwa, klas itd. Uważał, że wszystkie socjologiczne wyjaśnienia są wyjaśnieniami pozornymi tak długo, jak długo nie potrafimy powiedzieć dlaczego jednostki działają tak jak działają. Działanie społeczne jednostki jest jest zdeterminowane nie tylko przez jej cechy indywidualne (wrodzoną naturę) lecz przede wszystkim przez obecność innych, których reakcje na wywołać lub na których jest odpowiedzią. a) Rozumienie bezpośrednie- chodzi o sytuacje, w których jesteśmy w stanie pojąć znaczenie działań innych ludzi na mocy swojego rodzaju oczywistości:po prostu obserwując czyjeś działanie, wiemy co ono znaczy, bez podejmowania skomplikowanych operacji intelektualnych (np. mimika ludzka gesty, operacje matematyczne) Wymaga ono pewnej wiedzy ale jest stosunkowo proste. Posługuje sie nim każdy człowiek. b) Rozumienie wyjaśniające- jest ważnym szczeblem poznania działań ludzkich, umożliwiającym odpowiedź na pytania co i dlaczego. Pozwala na poznanie nie tylko znaczenia ludzkiego działania ale także jego przyczyn, motywów. 5.Socjologia formalna Maxa Webera Formalizm w socjologii ukształtował się jako próba przezwyciężenia absolutnego historyzmy, nie zaś jako negacja podejścia historycznego we wszystkich jego postaciach. W przypadku Webera tendencji formalistycznej sprzyjał wyznawany

przez niego ideał naukowej ścisłości, nakazujący dążyć do wyzwolenia nauk społecznych spod presji języka potocznego i i tworzyć pojęcia teoretyczne o najszerszym zastosowaniu. Stąd niezwykłe u przedstawiciela socjologii historycznej polegające na zaprojektowaniu własnego słownika i katalogu "form: społecznych, które w języku Webera nazywały się "czystymi" typami. Weber nie wykorzystał całego bogactwa stworzonych przez siebie pojęć i kategorii i to być może nie tylko dlatego, że swoją socjologię "formalną" stworzył dopiero na końcu swojej kariery uczonego. 6.Socjologia historyczna. Weber wystrzegał się uniwersalnych schematów rozwoju społecznego, poszukiwał co najwyżej ogólnej tendencji przemian społecznych. Ogólny schemat zmiany społecznej, jakim operował Weber był bezkierunkowy. Uważał, że w każdej chwili może pojawić się zdolny odmienić bieg dziejów przywódca. Przywódca taki jest w stanie wytrącić społeczeństwo z ustalonych kolein i pchnąć je w nowym kierunku. Weber wskazuje określony kierunek, w jakim zmierzają społeczeństwa europejskie. To co Weber ma do powiedzenia o kapitalizmie układa się w logiczny ciąg zmian cywilizacji zachodniej. Oto od stuleci postępuje proces polegający na racjonalizacji wszystkich sfer życia czyli rośnie przewaga działań, które Weber charakteryzuje jako racjonalne. Proces ten jest związany z rozwojem gospodarki kapitalistycznej. Jest on jednym z dwóch głównych tematów socjologii historycznej Maxa Webera. Drugi temat to osobowość cywilizacji zachodniej będącej ośrodkiem i źródłem tego procesu. Weberowi zależało także aby uchwycić zmiany w sferze motywacji jednostek. W odróżnieniu od jego poprzedników skłonnych skupiać całą uwagę na ruchach społecznych całości, na które jednostki nie mają w istocie żadnego wpływu. W stworzonej przez Webera koncepcji chodziło o psychospołeczne warunki powstania nowoczesnego społeczeństwa zorganizowanego na zasadzie racjonalności. 7.Klasa, stan i partia Klasa- pojęcie klasy odnosi się do sytuacji ekonomicznej jednostek. Marks wprowadza pojęcie klasy posiadania, o których wyodrębnieniu decyduje "naga własność" ale jest to dla niego jedna z dwóch form możliwości i sądzi, że w nowoczesnym społeczeństwie klasy te tracą swe znaczenie na rzecz klas zarobkowych. Zdaniem Webera. o sytuacji klasowej jednostki decyduje teraz nie tylko stan posiadania, ile szanse, jakie ma na rynku, sprzedając swe talenty i kwalifikacje. Wg niego pojęcie klasy jest narzędziem klasyfikacji, a nie określeniem realnych bytów społecznych Stan-odnosi się do zróżnicowania społeczeństwa pod względem konsumpcji, gustów, stylu życia i posiadanego prestiżu. Weber o położeniu stanowym mówił, że normalnie pozostaje w ostrym konflikcie z pretensjami samego posiadania jako takiego. Partia-odnosi się do zróżnicowania pod względem udziału ze władzy politycznej i wpływu na polityczne działania innych obywateli. Partia reprezentuje wprawdzie niekiedy interesy związanego z położeniem klasowym lub stanowym, ale jest to raczej wyjątek niż reguła, zazwyczaj reprezentuje te interesy jedynie po części. 8.Wpływ Maxa Webera na socjologię. Weber okazał się wielkim inspiratorem, od którego brano poszczególne idee nie troszcząc się zbytnio o resztę. Spadkobiercami Webera są wszyscy i nikt. Każdy znajdował i znajduje u niego coś dla siebie, ale mało kto miał odwagę zmierzyć się z tym Minotaurem (określenie Gouldnera) na jego własnym terenie. Dzieło wielkiego polihistora zostało rozmienione na drobne współczesnych subdyscyplin socjologicznych. Zajęcie wobec niego stanowiska stało się dziś poniekąd zawodowym obowiązkiem każdego socjologa. LUDWIK KRZYWICKI: Pozytywny przykład socjologii marksistowskiej. Odegrał on ogromną rolę w socjologii polskiej. Wykorzystał materializm historyczny w szczegółowych studiach antropologicznych, kulturowych, socjologicznych, itd. Krzywickiego nie interesował marksizm jako taki, ale jako kierunek, który można wykorzystać w naukach. Marksiści wskazywali że rozwój społeczny jest kierunkowy (klasa robotnicza ma zniszczyć burżuazję i powstanie społeczeństwo klasowe). Krzywicki mówi że rozwój społeczeństwa jest rozwojem, który nie może zasadniczo przebiegać tak jak proponują marksiści, bo na rozwój społeczeństwa wpływa wiele czynników, głównie rody. Teza Krzywickiego była bliska ewolucjonistom (społeczeństwa przechodzą rozwój, jest on etapowy). Krzywicki wskazywał na niezasadność materializmu historycznego w badaniu rozwoju społecznego.

COOLEY: socjolog gabinetowy. Błędem socjologii jest odkrywanie jej od filozofii, literatury, itp. Tezy Cooleya są spekulatywne i opierały się na organiczności. Miało to wpływ na socjologię amerykańską. Socjologia Cooleya to pobudzenie wyobraźni, z której skorzystali socjologowie amerykańscy. Poglądy Cooleya:1.Idea organiczności- społeczeństwo to organizm. Problemy socjologiczne w dotychczasowej socjologii były źle postawione, bo wszystko w życiu społecznym jest fazą, częścią całości. W socjologii należy brać wszystkie zjawiska w kontekście całości. Pasją Cooleya było znoszenie tradycyjnych antymonii poprzez znajdywanie nadrzędnych całości. Miłość, jednostka, altruizm, egoizm, itp. to aspekty całości. Wszystkie te elementy są integralną częścią życia społecznego. Cooley powraca do koncepcji socjologicznych według których wszystkie aspekty, fazy trzeba analizować w kontekście całości. 2.Problem jednostki i społeczeństwa. Krytykował amerykański indywidualizm, a z drugiej strony przeciwstawiał się kolektywizmowi. Problem nie polegał na tym czy przyznać pierwszeństwo jednostce nad społeczeństwem i odwrotnie. Sądził że jednostka odosobniona to pewna abstrakcja. Społeczeństwo oderwane od jednostek to abstrakcja. Jednostka i społeczeństwo to nie dwa oddzielne zjawiska lecz aspekt zbiorowy i aspekt jednostkowy tej samej rzeczywistości. Jednostka jest o tyle o ile żyje wraz z innymi ludźmi i odwrotnie. Jednostka żyjąc w społeczeństwie zdobywa swoją naturę, a społeczeństwo żyjąc z jednostkami niejako uspołecznia się. Społeczeństwo nabywa nowych cech jakości. Cooley występował przeciwko socjologizmowi. Społeczeństwo żyje z jednostkami, dzięki temu zdobywa nowe cechy i jednostki zdobywają naturę. Jednostka uczy się społeczeństwa a społeczeństwo jednostki. To wzajemne oddziaływanie jest możliwe dzięki komunikacji. Komunikowanie obejmuje mimikę, postawę, gesty, język, pismo, druk, telefony, telegrafy, itd. Pomiędzy społeczeństwem a jednostką zachodzi ciągle sprzężenie zwrotne. 3.Rozwój osobowości. Cooley formułuje swoje pojęcie osobowości. Rozwój osobowości odbywa się poprzez komunikowanie się. W miarę dorastania zakres komunikowania rozszerza się, a dzięki zdolności pisma, itp. jednostka staje się członkiem różnych grup, klas, narodów. Komunikowanie się jest bardzo szerokie. Środki komunikacji są różne, ale najważniejszym jest język. Mechanizm kształtowania osobowości ludzkiej jest dość jednolity. W procesie tym wytwarza się tzw jaźń odzwierciedlona. Według Cooleya jest ona rdzeniem osobowości. Był on skłonny traktować interakcję jako grę doświadczeń. Tak powstały człowiek pokazuje, że ja zasadniczo poznaję albo jestem nosicielem określonych faktów społecznych. Społeczeństwo to nic innego jak zespół wyobrażeń o jednostkach ludzkich. Podstawowym warunkiem istnienia społeczeństwa jest to żeby ludzie się zebrali i były interakcje. Miejscem tego spotkania jest umysł, a umysł to zespół wyobrażeń. 4.Grupy pierwotne i rozwój form uspołecznienia. Są różne osobowości więc ludzie różnią się psychicznie. Te różnice są wytłumaczalne przez różnice w sposobie komunikowanie się a nie są dziedzicznością biologiczną. Jak wyjaśnić podobieństwa psychiczne między ludźmi? Cooley twierdzi, że natura ludzka składa się z dwóch elementów: grupy pierwotnej i przemiany form uspołecznienia. Grupy pierwotne to pewien ideał, w którym biorą udział jednostki. Tym ideałem może być wierność, braterstwo, miłość,itp. Między jednostkami ludzkimi pojawiają się ideały, które są formami komunikowania się ludzi. Powstaje grupa pierwotna (rodzina, grupa sąsiedzka, społeczność lokalna, itp.). Grupa pierwotna kształtuje społeczną naturę i ideały jednostki. Ta społeczna natura jest identyczna u wszystkich jednostek ludzkich. Różnice pojawiają się gdy się pojawia inny ideał. Wtedy pojawia się grupa wtórna. Nowy ideał wywołuje zmiany w wyniku których grupa pierwotna przestaje mieć całkowity wpływ na jednostkę. Grupa się różnicuje, dzieli i prowadzi do konfliktów i depersonalizacji jednostek. Jednostka może znajdować się w różnych sytuacjach i musi się dostosować. 5.Organizacja społeczna. Społeczeństwo coraz bardziej się różnicuje. Wobec tego w życiu społecznym ogromne znaczenie odgrywają zjawiska bezosobowe. Wielu form zjawisk społecznych nie można zrozumieć, gdy ktoś się interesuje tylko osobami. Jednostki są tylko wyobrażeniami. Mają swoją historię w społeczeństwie, ale są aspektami życia zbiorowego a nie tworzą oddzielnych bytów. Organizacja społeczna to obiektywizacja ludzkich wyobrażeń, ideałów poza granicami życia jednostkowego i powiązania tej obiektywizacji w

bezosobowy system. Według Cooleya podstawowe kategorie, które służą do analizy organizacji społecznej to opinia publiczna, instytucja, klasa, komunikowanie się. Komunikowanie odgrywa kluczową rolę bo od niego zależy charakter i zasięg organizacji społecznej. Instytucja to określona faza opinii publicznej. Jedną z form opinii publicznej może być prawo. Klasa jest podstawowym składnikiem struktury wszystkich społeczeństw, to trwała grupa społeczna, inna niż rodzina, istniejąca w obrębie całości. Klasy mogą być otwarte i zamknięte. Głównym czynnikiem decydującym o tym czy klasa jest otwarta czy nie jest skład ludnościowy. Komunikowanie się sprowadza się do tego, że komunikacja decyduje o otwartości lub zamkniętości klasy. THOMAS W.J.: Thomas przyczynił się do powstania tak zwanej szkoły chicagowskiej, która zawróciła socjologów amerykańskich od spekulacji filozoficznych do badań empirycznych. Dążył do powstania empirycznych tez. Psychologia społeczna to technika badawcza. Owoc tej techniki to socjologia. Poglądy Thomasa: 1.Odkrycie psychologii społecznej. Thomas wyszedł od psychologizmu. Początkowo zajmował się społeczeństwami pierwotnymi, ale doszedł do wniosku iż należy tłumaczyć historycznie i społecznie a nie tylko biologicznie. Kluczową teorią była teoria zachowania się ludzi. Główne elementy tej teorii to pojęcia takie jak kontrola, kaprys, nawyk. Kontrola to wszystko cokolwiek umożliwia człowiekowi panowanie nad środowiskiem przyrodniczym lub społecznym. Jednym z owoców kontroli jest uwaga. Uwaga przejawia się poprzez nawyk lub kryzys. Gdy pojawia się kryzys, uwaga się zaostrza. Thomas największą uwagę zwrócił na kryzys, bo wywołuje on zmianę, wzmacnia uwagę. Zmiana społeczna zakłóca nawyki i zmusza do szukania nowych form adaptacji społecznej. Kryzys wyjaśnia kierunek zmian społecznych. Thomas wpadł na pomysł, żeby badać współczesne społeczeństwo metodą analizy dokumentów historycznych. Proponuje by analizować listy, dzienniki, życiorysy, księgi sądowe, kościelne, autobiografie. 2.Kluczową pracją jest „Dzieło o Polskiej imigracji”- połączenie teorii socjologicznej z badaniami empirycznymi. Trzeba badać współczesne społeczeństwa dostępnymi metodami. Dziełem ważnym jest „Chłop polski w Europie i Ameryce”. Współautorem był Florian Znaniecki. W tej pracy teoria socjologiczna jest niezależna od badań empirycznych. Na program badawczy składa się: w punkcie wyjścia trzeba sformułować teorię socjologiczną, potem trzeba ją realizować empirycznie. 3.Postawy i wartości. Wartości to obiektywne, kulturowe elementy życia społecznego. Postawy to subiektywne cechy charakterystyczne dla członków zbiorowości. Wartość nie sposób wyjaśnić przez odwoływanie się do cech jednostek. Według Cooleya wartość jest obecna w społeczeństwie jako pewna kategoria, która wyjaśnia nam pewną formę życia zbiorowego. Na wartość składa się zespół działań ludzkich, które prowadzą do określonych skutków. Każdy z tych skutków jest inny bo działania są inne. Wartość jest pewnym skutkiem, czymś powszechnym. Postawa to zbiorcza nazwa wszystkich elementów życia psychicznego ludzi, które wywierają wpływ na rodzaj, kierunek i intensywność tych elementów. Istnieje zależność między wartościami a postawami. Franz Boas (1858 -1942 ) - amerykański antropolog i językoznawca, niemieckiego pochodzenia, twórca historyzmu Boasowskiego.Boas był zwolennikiem poglądu, że badanie kultury jest niemożliwe bez uwzględnienia kontekstów historycznych.To co różniło go od ewolucjonistów to fakt, że ewolucję uważał za pewien zbiór dynamicznych, następujących po sobie zmian, który dokonywał się w obrębie danej kultury, nie zaś, jak twierdzili Morgan czy Tylor w obrębie całego globu i wszystkich kultur na nim się znajdujących.Pierwszy zaczął mówić o kulturach nie zaś o jednej kulturze. Jest więc twórcą relatywizmu w antropologii. Do antropologii wprowadził badania historyczne - z historii wywodził obecny kształt kultur. Interesował go konkret i uważał, że jedyną metodą sprawdzania słuszności danej teorii są badania empiryczne. Uważał, że wszystkie ludy ewoluowały w tym samym kierunku, choć odmiennymi drogami, a różnice kulturowe muszą mieć uzasadnienie w uniwersalnych prawach przyrody. CooleyCharles ( 1864 - 1929) - amerykański socjolog, jeden z ważniejszych przedstawicieli tej dyscypliny w Stanach Zjednoczonych, należących do tzw. "drugiego pokolenia" w tym kraju. Za najważniejszy problem socjologii uznał relację jednostki i społeczeństwa. Uważał, że oba te rodzaje bytów są nierozdzielne i stanowią aspekty jednej rzeczywistości.Najbardziej interesujące dla Cooleya było określenie w

jaki sposób człowiek zdobywa w ciągu swego rozwoju ludzka naturę. Według niego jednostka ludzka staje się w pełni człowiekiem, dopiero gdy ukształtuje swą jaźń, refleksyjne przekonanie o sobie samym. Samoocena jednostki zależy od reakcji innych ludzi na jej czyny. Gdy reakcje te są pozytywne, samoocena się poprawia, gdy negatywne, obniża. Ukształtowana jaźń odzwierciedlona skutkuje konformistycznym postępowaniem, gdyż jednostka pragnąc uzyskać wysoką samoocenę, spełnia oczekiwania innych ludzi. Jest to efekt skutecznej socjalizacji i kontroli społecznej. Nabywanie jaźni odzwierciedlonej dokonuje się najpełniej w grupach pierwotnych (w rodziny, grupy rówieśniczej i grupy sąsiedzkiej), będących pierwszymi grupami społecznymi z jakimi styka się dziecko.Zauważył, że wraz z ewolucja społeczeństw postępuje depersonalizacja stosunków społecznych, co objawia się tym, ze jednostki nie komunikują się ze sobą, jak w grupach pierwotnych "całą osobą", lecz tylko częścią tej osoby.W Social Organization przeciwstawił pojęcie klasy i kasty. W przypadku społeczeństwa podzielonego na kasty jednostka może należeć do jednej kasty, w społeczeństwie opartym o "klasy otwarte" jednostka może należeć do wielu klas.Cooley był tzw. socjologiem gabinetowym, nie prowadził prawie w ogóle własnych badań empirycznych, ani nie śledził prac badawczych innych socjologów, wolał odwoływać się do literatury i potocznej obserwacji. Nie przykładał także wagi do metodologii, która według niego mogła prowadzić do dogmatyzmu, a także krytykował rozwijające się wówczas metody statystyczne. Wilhelm Dilthey (ur.1833-1911 ), niemiecki filozof.Autor Einleitung in die Geisteswissenschaften (1883). Dokonał metodologicznego rozróżnienia nauk humanistycznych (Geisteswissenschaften) i nauk przyrodniczych (Naturwissenschaften). Jego zdaniem w humanistyce uprawnione są oprócz sądów o faktach i sądów o prawach, także sądy wartościujące. Podstawową jednak różnicą między tymi rodzajami nauk jest ich cel: nauki przyrodnicze dążą do poznania zjawisk; nauki humanistyczne - do ich rozumienia (czyli przeżywania). Humanistyka powinna unikać schematów, natomiast trzymać się życia. Wprowadził rozumienie "pokolenia humanistycznego" jako grupy jednostek istniejących jednocześnie, podlegających tym samym wpływom i uzależnionych od tych samych zdarzeń, a przez to w podobny sposób pojmujących rzeczywistość. Rickert Heinrich (1863-1936), filozof niemiecki, przedstawiciel szkoły badeńskiej neokantyzmu. Jego zasadnicze zainteresowania koncentrowały się na logicznych i epistemologicznych podstawach nauk przyrodniczych i historycznych. Bliski poglądom W. Windelbanda, przyjął jego podział nauk na "nomotetyczne", formułujące prawa ogólne, oraz "idiograficzne", zajmujące się faktami i przedmiotami jednostkowymi, ale odrzucił ich rozgraniczenie, uważając je za dwa równoległe sposoby badania rzeczywistości. Wspomniany podział nauk uzupełnił nowym, dzieląc je na nauki o naturze i nauki o kulturze. Przedmiotem pierwszych jest rzeczywistość powstała samoistnie, drugie zajmują się wytworami człowieka. Rickert uważał, że funkcjonują transcendentne, ponadczasowe wartości, które muszą obowiązywać niezależnie od wszelkiego doświadczenia. Owe wartości nie posiadają ani cielesnego, ani duchowego bytu; ich byciem ma być obowiązywanie Lévi-Strauss Claude (ur. 1908), francuski etnolog, kulturolog i socjolog; twórca antropologii strukturalnej; był uczestnikiem znanych wypraw badawczych poświęconych badaniom kultur pierwotnych; jest zwolennikiem stosowania metod matematycznych w badaniach antropologicznych; jako zwolennik strukturalizmu ujmuje rzeczywistość społeczno-kulturową jako odbicie głębokich struktur umysłu, wspólnych dla wszystkich ludzi; w badaniach terenowych dużo miejsca poświęcił systemom pokrewieństwa, organizacji społecznej i mitom społecznym. Freud Sigmund (1856-1939), psychiatra wiedeński, który uzupełniając studia przed końcem XIX w. w Paryżu uformował doktrynę psychoanalizy. Myślą centralną psychoanalizy Freuda było, że psychiczność nie jest identyczna ze świadomością, że istnieje także życie psychicznie nieświadome. Ma ono w całości podłoże irracjonalne: pierwotnymi bowiem elementami życia psychicznego są popędy, zwłaszcza seksualne, rozum zaś odgrywa tylko rolę służebną. Psychoanaliza Freuda stała się także pewną filozoficzną koncepcją kultury i człowieka, stąd też głęboko przeniknęła do niektórych poglądów filozoficznych i do twórczości literackiej.

Freuda struktura osobowościZgodnie z teorią psychoanalizy Freuda podstawowymi składnikami struktury osobowości są: -"id" najstarszy ze składników, którego treść stanowi wszystko, co dziedziczone, wrodzone, ustalone konstytucyjnie (genetycznie), przede wszystkim popędy wynikające z budowy ciała, znajdujące swój pierwszy wyraz psychiczny, którego formy nie są nam znane. Ta najstarsza część aparatu psychicznego pozostaje najważniejsza przez całe życie. Od niego zaczęła się praca badawcza psychoanalizy. -"ego", koordynuje postrzeżenia zmysłowe z akcją mięśni. Pełni funkcje samoobronne na zewnątrz, przez rozpoznawanie bodźców, gromadzenie o nich doświadczenia (w pamięci), unikanie zbyt silnych bodźców (poprzez ucieczkę), uczy się zmieniać w celowy sposób świat zewnętrzny na swoją korzyść (aktywność). Kontroluje "id" poprzez uzyskiwanie władzy nad popędami. Stara się uzgodnić relacje pomiędzy "id" i "superego". -"superego", owoc długotrwałego okresu dzieciństwa, dorastania i dojrzewania, w którym człowiek jest poddany kontroli i wpływom wychowawczym rodziców i społeczeństwa (odziedziczona przeszłość i kulturowa teraźniejszość z którymi muszą być uzgadniane działania). Działanie "ego" jest wtedy właściwe, gdy jednocześnie czyni ono zadość wymogom "id", "superego" i realności, gdy potrafi ze sobą pogodzić ich wymogi. Mead George Herbert (1863-1931), amerykański filozof, psycholog społeczny i socjolog. W 1894-1931 profesor uniwersytetu w Chicago. Jeden z twórców i głównych przedstawicieli pragmatyzmu. Uprawiał tzw. behawioryzm społeczny, polegający na analizowaniu działań jednostki i jej związków z otoczeniem przy użyciu pojęć bodźca i reakcji. Nie kwestionował istnienia świadomości, twierdząc jednak, iż stanowi ona nie samodzielną dziedzinę treści idealnych, lecz efekt i element ludzkiego bycia w świecie. Człowieka ujmował jako byt-wśród-ludzi, konstytuowany przez dwa momenty: jaźń podmiotową ("ja") decydującą o poczuciu jego odrębności od reszty świata i jaźń przedmiotową ("mnie") wiążącą go z innymi jako przedmiot ich postrzegania. Posługiwał się pojęciem czynu, obejmując nim zarówno dostosowywanie się indywiduum do otoczenia, jak jego oddziaływanie na nie. Osobowość traktował jako wytwór społeczny. Wiele miejsca poświęcił w swoich rozważaniach komunikacji międzyludzkiej, zwłaszcza językowi i problemowi znaczenia. Georg Simmel (ur. 1858 w Berlinie- 1918 ) był jednym z pierwszych niemieckich socjologów, a także filozofem, eseistą oraz teoretykiem kultury. Simmel rozwinął zapoczątkowaną przez Ferdinanda Tönniesa socjologię formalną. Nie stworzył jednak żadnego odrębnego systemu społecznego ani nie zaproponował własnej metody naukowej. Za właściwy przedmiot zainteresowań socjologii Simmel uznawał trwałe formy stosunków międzyludzkich, badane niezależnie od kontekstu historyczno- psychologicznego, w jakim występują. Pojęciu społeczeństwa rozumianemu jako realnie istniejąca ponadjednostkowa całość przeciwstawiał proces uspołecznienia, którego badaniem miałaby zająć się socjologia. W szczególności socjologowie według niego mieli skupić się na badaniu interakcji i ich form, bowiem społeczeństwo jest rezultatem procesów interakcji. Jednak choć społeczeństwo jest tworem oddziaływających na siebie jednostek, to zarazem jawi się jednostkom jako byt wobec nich zewnętrzny i wywierający na nie presję. Simmel był jednym z twórców mikrosocjologii. Obecnie jest uważany również za jednego z prekursorów socjologii codzienności.

\Ferdinand Tönnies (1855 1936 ), niemiecki socjolog i filozof..Tönnies wpisuje się w tradycję socjologii rozumiejącej. Inspirował się filozofią Thomasa Hobbesa oraz Artura Schopenhauera. Jego zdaniem społeczeństwo ma swe źródła w woli tworzących je jednostek, ale jest jednocześnie bytem wobec jednostek nadrzędnym i od nich niezależnym.Twórca koncepcji więzi społecznej, na którą składają się dwa typy zbiorowości społecznej: wspólnota (niem. Gemeinschaft) i zrzeszenie (stowarzyszenie) (niem. Gesellschaft).Gemeinschaft to rodzaj stosunków społecznych oparty przede wszystkim na "woli organicznej" opartej głównie na emocjach. Łączy jednostki, rozumiane jako pełne osobowości, na podstawie bliskości emocjonalnej i ogarnia całe ich życie.Gesellschaft to rodzaj stosunków społecznych o charakterze formalno-rzeczowym, opartych na "woli arbitralnej", na racjonalnej kalkulacji, umowie i wymianie (regulowanych przez formalne prawo).

Łączy jednostki jedynie w aspekcie wykonywania przez nie określonych ról społecznych.Typologia ta odnosi się zarówno do różnych rodzajów społeczeństw w wymiarze historycznym (wspólnota była typowym sposobem uspołecznienia w tradycyjnym społeczeństwie agrarnym, stowarzyszenie - w kapitalistycznym społeczeństwie przemysłowym), jak i do różnych typów więzi występujących w ramach jednego społeczeństwa (wspólnota jest rodzajem więzi charakterystycznym dla rodziny czy społeczności lokalnej, stowarzyszenie dla życia w nowoczesnym mieście).

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome