Przedgórze Sudeckie - Notatki - Geografia, Notatki'z Geografia
Grzegorz
Grzegorz14 June 2013

Przedgórze Sudeckie - Notatki - Geografia, Notatki'z Geografia

PDF (147.9 KB)
6 strona
504Liczba odwiedzin
Opis
Geografia: notatki z zakresu geografii opisujące Przedgórze Sudeckie.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 6
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

Temat: Przedgórze Sudeckie

Przedgórze Sudeckie jest to obszar (makroregion) położony na północ od właściwych Sudetów, będący z nimi w łączności, jednak oddzielony od Sudetów wyraźną linią tektoniczną (uskok brzeżny sudecki).Najwyższym wzniesieniem jest Ślęża 718 m n.p.m.Od północnego zachodu Przedgórze Sudeckie graniczy z Niziną Śląsko-Łużycką, od północnego wschodu z Niziną Śląską, od południowego wschodu, południa i południowego zachodu z Sudetami.

Pod względem geologicznym należy do bloku przedsudeckiego. Zbudowane jest ze skał krystalicznych - metamorficznych i magmowych, poprzecinanych wystąpieniami wulkanicznych bazaltów i przykrytych płaszczem skał osadowych. Przedgórze Sudeckie do oligocenu stanowiło jedną całość z resztą Sudetów, nie uległo jednak ruchom wypiętrzającym i pozostało regionem równinnym. Obszar leży na wysokości od 200 do 350 m n.p.m. Urozmaicają go znacznie wyższe (do 718 m n.p.m. Ślęża) twardzielcowe wzniesienia zbudowane z gabra, amfibolitów, granitów, hornfelsów, gnejsów, łupków łyszczykowych, kwarcytów, marmurów, mylonitów, łupków kwarcowych i serpentynitów oraz bazaltów. Gleby pylaste (lessowe) sprzyjają rozwojowi rolnictwa. Obszar jest dość gęsto zaludniony, znajdują się tu liczne ośrodki przemysłowe (największe: Świdnica, Bielawa, Dzierżoniów).

Podział Sudetów: Sudety Zachodnie (od Nysy Łużyckiej po Bramę Lubawską), Środkowe (sięgające po Kotl. Kłodzką i góry Bardzkie), Wschodnie (znajdujące się głównie na terytorium Czech, w Polsce zaliczamy do nich jedynie części Masywu Śnieżnika, G. Bialskich i Złotych oraz skrawek G. Opawskich). Surowce mineralne: Węgiel kamienny (Wałbrzych, Nowa Ruda), brunatny (turoszów), rudy metali kolorowych i szlachetnych (miedzi, ołowiu, cynku, srebra i złota- Karkonosze, Rudawy Janowickie, G. Wałbrzyskie, G. Sowie, Masyw Śnieżnika), baryt (Boguszów-Gorce, Stanisławów k. Jawora), fluoryt (Kletno), gipsy i anhydryty (Lubań, Lwówek Śląski), granity (Przedgórze Sudeckie), piaskowce, porfiry, melafiry, bazalty, wapienie, marmury. Gleby: brunatne, bielice, górskie, mady (w dolinach rzek), odmiany gleb brunatnych i płowych, czarnoziemy na Przedgórzu sudeckim. Klimat kształtują go oceaniczne masy powietrza. Stosunkowo chłodny i wilgotny, a poszczególne piętra klimatyczne leżą tu na wysokościach od 250 do 300 m niżej niż w Tatrach. Częste są tu wiatry halne. Charakterystyczny jest także smog. Na Przedgórzu Sudeckim panuje łagodniejszy klimat niż w Sudetach. Kształtują go także napływające tu oceaniczne masy powietrza. Krainę tę cechuje wyraźna przejściowość między ostrym klimatem Sudetów a łagodnym klimatem Niz. Śląskiej. Wody: Rzeki sudeckie należą prawie w całości do dorzecza Odry. Na lewych dopływach Odry wybudowano jeziora zaporowe. Na niektórych z nich wybudowano małe hydroelektrownie. Roślinność: na przedgórzu oraz w kotlinach śródgórskich bory mieszane i grądy, w lasach dolnoreglowych świerki, regiel górny- naturalne bory świerkowe. Kosodrzewina w Karkonoszach,

G. Izerskich i Masywie Śnieżnika. Roślinność alpejska tylko w Karkonoszach. Często spotykane torfowiska. Gospodarka: Góry są regionem typowo przemysłowym, Przegórze zaś jest krainą typowo rolniczą, choć nie pozbawioną przemysłu. Rozwinięta jest także turystyka. Powstał tu także najrozleglejszy okręg przemysłowy, zwany sudeckim. Przemysł: górnictwo- wydobywanie surowców mineralnych, patrz: surowce mineralne; przemysł włókienniczy (większe miasta Sudetów, Przedgórze w rejonach Dzierżoniowa i Świdnicy), przemysł drzewno- papierniczy, celulozowy, przemysł szklarski, porcelanowy (Sudecki Okręg Przemysłowy; Piechowice, Szklarska Poręba,Wałbrzych), przemysł elektromaszynowy, przemysł środków transportu Rolnictwo: Na Przedgórzu Sudeckim łagodny klimat i dobre gleby spowodowały, że dominują tutaj uprawy pszenict i buraków cukrowych. Rozwinęła się hodowla bydła. W Masywie Ślęży rozwinęło się sadownictwo czereśni i wiśni. Warunki naturalne Sudetów nie sprzyjają rozwojowi rolnictwa. Uprawia się tu głównie ziemniaki i żyto. Wody mineralne: Sudety są największym obszarem występowania wód mineralnych w Polsce. Występują tam głównie szczawy (zawierają CO2), wody radoczynne (zawierają niewielkie ilości pierwiastków promieniotwórczych) oraz cieplice (wody, których temp. jest wyższa niż 20 stopni C). Przedgórze Sudeckie do schyłku oligocenu stanowiło jedną całość ze strukturami geologicznymi Sudetów. Wielka dyslokacja tektoniczna o kierunku północo - zachód - południo - wschód i amplitudzie pionowego przemieszczenia obu części wielkości kilkuset metrów rozdzieliła istniejący poprzednio blok na część górską (wewnętrznie bardzo zróżnicowaną) i część przedgórską, która pozostała niewysoką równiną z kilkoma twardzielcowymi wzniesieniami. Największą wysokość ma granitowo - gabrowy masyw Ślęży; niższe od niego są granitowe masywy Wzgórz Strzegomskich i Wzgórz Strzelińskich. Poza nimi Przedgórze Sudeckie pokrywają częściowo mioceńskie osady morskie oraz czwartorzędowe piaski, gliny morenowe i podobne do lessu utwory pyłowe, na których powstały dosyc urodzajne gleby brunatnoziemne, co sprawia, że jest to region rolniczy z niewielkimi płatami leśnymi na wyższych wzniesieniach. W związku z eksploatacją surowców skalnych rozwinęło się kilka ośrodków miejsko - przemysłowych. Przedgórze Sudeckie zajmuje powierzchnie około 2,6 tys. km2 i można w jego obrębie wyróżnić siedem regionów: Sudety i Przedgórze Sudeckie są częścią Masywu Czeskiego, na ich obszarze występują utwory wszystkich er geologicznych. Sudety – główne fałdowanie w czasie orogenezy hercyńskiej; – w czasie orogenezy alpejskiej górotwór uległ popękaniu i przekształcił się w góry zrębowe o wysokościach od 700 do 1600 m; – w czasie orogenezy alpejskiej powstał zrąb tektoniczny, który został wydźwignięty wzdłuż uskoku brzeżnego, przebiegającego na linii Bolesławiec – Złoty Stok. Zrąb tektoniczny tworzy dziś

krawędź wysokości ok. 300 m oddzielającą Sudety od Przedgórza Sudeckiego; – klimat cechuje piętrowość – piętra klimatyczne znajdują się tu na wysokościach 250-300 m niżej niż w Tatrach; – największymi rzekami są: Bóbr z Kwisą, Nysa Łużycka, Nysa Kłodzka, Kaczawa i Bystrzyca; – rzeki mają zmienne stany wód w ciągu roku, co stwarza zagrożenie powodziowe w kotlinach śródgórskich i na Przedgórzu Sudeckim; – piętrowość roślinności mało wyraźna: • regiel dolny do wysokości 1000 m n.p.m. zachował się tylko w Górach Sowich; • rygiel górny (1000-1250 m n.p.m.) – las świerkowy z domieszką buka, jaworu i jodły; • kosodrzewina (1250-1500 m n.p.m.); • łąki górskie – powyżej 1500 m n.p.m.; • często spotykanym zbiorowiskiem roślinnym są torfowiska (na obszarach równi podszczytowych); – Sudety dzielą się na Sudety Zachodnie, Środkowe i Wschodnie; – Sudety Zachodnie obejmują Kotlinę Turoszowską i centralnie położoną Kotlinę Jeleniogórską otoczoną ze wszystkich stron pasmami górskimi, w tym najwyższym pasmem Karkonoszy: • powierzchnia szczytowa Karkonoszy leży na wysokości 1350-1450 m n.p.m., a masyw Śnieżki osiąga wysokość 1602 m n.p.m.; • Śnieżka pokryta jest rumowiskiem skalnym powstałym w warunkach klimatu peryglacjalnego; • Karkonosze dwukrotnie uległy lokalnemu zlodowaceniu – cyrki lodowcowe (Kocioł Wielkiego i Małego Stawu, Kotły Śnieżne); – Sudety Środkowe rozciągają się od obniżenia zwanego Bramą Lubawską po Kotlinę Kłodzką: • są niecką geologiczną, której wnętrze wypełniają skały osadowe – węgiel kamienny, wapienie, piaskowce; • proces wietrzenia doprowadził do powstania osobliwych form, np. w Górach Stołowych; • Kotlina Kłodzka jest rowem tektonicznym dzielącym Sudety na Środkowe i Wschodnie; – Sudety Wschodnie – w Polsce leży tylko ich północno- zachodni fragment, tj. Góry Złote i Masyw Śnieżnika. Południowo-zachodni grzbiet Masywu Śnieżnika z Małym Śnieżnikiem (1318 m n.p.m.) i Trójmorskim Wierchem (1145 m n.p.m.) jest grzbietem wododziałowym zlewisk trzech mórz: Bałtyckiego (dorzecze Odry), Północnego (dorzecze Łaby) i Czarnego (dorzecze Dunaju). – Sudety i Przedgórze Sudeckie to obszar występowania wielu surowców mineralnych: • węgiel kamienny – okolice Wałbrzycha i Nowej Rudy; • węgiel brunatny – rejon Turoszowa; • rudy metali: miedzi, srebra, złota, cynku i ołowiu, cyny, magnezu, arsenu; • surowce chemiczne: baryt, fosforyt, gips, anhydryt; • surowce skalne: granit, piaskowiec, wapień, bazalt, porfiry i melafiry. Przedgórze Sudeckie – falista równina, w podłożu której znajdują się skały krystaliczne (gnejsy i łupki); – intruzje wulkaniczne, tj. granitowo-gabrowy Masyw Ślęży i granitowe masywy Strzelina i Strzegomia. ------------

Wzgórza Strzegomskie (niem. Striegauer Berge) – wzgórza w południowo-zachodniej Polsce na Przedgórzu Sudeckim

Wzgórza położone są na najbardziej wysuniętym na północny zachód krańcu Przedgórza Sudeckiego, pomiędzy dolinami Nysy Szalonej i Strzegomki. Na południowym zachodzie od Sudetów oddzielone są Obniżeniem Podsudeckim, od strony zachodniej graniczą z Równiną Chojnowską, na północnym zachodzie na małym odcinku graniczą z Równiną Legnicką, w kierunku północnego wschodu łagodnie przechodzą w Równinę Wrocławską a od południowego wschodu graniczą z Równiną Świdnicką.Wzgórza wg podziału fizycznogeograficznego Jerzego Kondrackiego i W. Walczaka – mezoregion o powierzchni ok. 513 km², wchodzący w skład Przedgórza Sudeckiego. Stanowią najniższą częścią Przedgórza a z powodu otaczających je równin, wyglądają dość imponująco, Najwyższym wzniesieniem jest Krzyżowa Góra. We Wzgórzach wyróżnia się trzy pasma: pasmo południowe – najwyższe, zbudowane z granitu, pasmo środkowe – ciągnące się na północ od linii Rogoźnica-Goczałków Górny-Jaroszów, w którym dominują kopulaste wierzchołki dochodzące do 288 m oraz pasmo północne – najniższe.

Budowa geologiczna

Pod względem geologicznym wzgórza obejmują fragment bloku przedsudeckiego. Stanowi je płaska granitowa intruzja wieku karbońskiego, w obrębie zmetamorfizowanych łupków paleozoicznych, przebita żyłami bazaltu, który tworzy kulminacje szczytowe w postaci izolowanych garbów osiągających prawie 360 m wysokości. Skały krystaliczne (granity, hornfelsy, łupki łyszczykowe, fyllity) pokrywa płaszcz skał osadowych – mułki, iły z cienkimi wkładkami węgli brunatnych, kaoliny, gliny, piaski i lessy.

Krajobraz

Krajobraz wzgórz przedstawia krajobraz pogórza niskiego. Najwyższe wzniesienia nie przekraczają 360 m n.p.m. Obszar, słabo porośnięty lasem, w którym dominują wzgórza porośnięte lasami mieszanymi, na których występują wychodnie skalne. Jest to teren zaludniony, większość obszaru zajmują pola uprawne i łąki. Krajobraz przeobrażony, w znacznym stopniu zurbanizowany. Obszar obniżenia jest ciekawy przyrodniczo i krajobrazowo, o wspaniałych widokach. Wzdłuż koryt rzek ciągną się pasy zieleni z drzew liściastych, liczny jest również starodrzew w formie przydomowych nasadzeń. Charakterystyczne, zwłaszcza w południowej części, są liczne kamieniołomy, w których wydobywa się granit, bazalt i kaoliny.

Rzeźba [edytuj]

Cały obszar pasma jest górzysty, pofałdowany, poprzecinany głębokimi korytami rzek na segmenty z wyraźnie zaznaczonymi wzniesieniami, o kopulastych zalesionych szczytach.

Klimat

Klimat kształtuje się nieco odmiennie niż na pozostałych obszarach Dolnego Śląska, stanowi swoisty mikroklimat obejmujący szczególnie Górę Krzyżową, którą porasta niespotykana w tej strefie ciepłolubna roślinność. Z jednej strony oddziałują na klimat wiatry południowo-zachodnie z kierunku Gór Sowich i Karkonoszy, a przede wszystkim charakterystyczne dla Sudetów i Dolnego Śląska wiatry fenowe. Na wzgórza przedostaje się, jako prąd suchy i bardzo ciepły. Na terenie wzgórz występuje przewaga deszczów letnich, powodowana przez masy wilgotnego powietrza przechodzące na Przedgórze Sudeckie przez Bramę Morawską. Średnioroczne opady wynoszą ok. 600 mm wody. Najniższe temperatury notuje się w styczniu, najwyższe w lipcu. Panujący mikroklimat ma korzystny wpływ na produkcję rolniczą.

Wody

Wzgórza Strzegomskie należą do zlewiska Morza Bałtyckiego, położone są w dorzeczu Odry, między rzekami Strzegomką i Nysą Szaloną (dopływem Kaczawy) zbierające wody ze wzgórz.

Ciekawostki

• Wzgórza Strzegomskie zwane są "Górami wyspowymi". • Z krajobrazu wzgórz znika powoli bazaltowa Góra Szeroka, która eksploatowana przez

dziesiątki lat, zachowała już tylko szczątkową formę. • W okolicy wzgórz 4 czerwca 1745 roku miała miejsce jedna z bitew wojen śląskich – bitwa

pod Dobromierzem.

Masyw Ślęży (332.13) – najbardziej na północ wysunięty fragment Przedgórza Sudeckiego, wraz z nim należący do geograficznej podprowincji Sudetów. Masyw jest także najwyższym wzniesieniem Przedgórza Sudeckiego (szczyt Ślęży ma wysokość 718 m n.p.m.). Przewyższa otaczające go równiny o ponad 500 metrów, stąd wydaje się niezwykle monumentalny. Przy dobrej widoczności widoczny jest ze Wzgórz Trzebnickich, a także ze Śnieżnych Kotłów, Śnieżki, Śnieżnika, Keprnika i Vozki. Masyw przypomina nieco rozczłonkowaną i zdeformowaną literę Y, można w nim wyróżnić trzy wyraźne części:

• od północy ku południowi, pomiędzy Sobótką, a przełęczą Tąpadła, wznosi się Ślęża z Wieżycą (nazywana niekiedy Górą Kościuszki), Gozdnicą i Stolną,

• na południe od przełęczy Tąpadła znajduje się Radunia, drugi co do wysokości szczyt Masywu, a na północny wschód od niej, od Przełęczy Słupickiej przez Przełęcz Sulistrowicką aż po kulminację Gozdnika ciągnie się pasmo niewysokich Wzgórz Oleszeńskich,

• na południowy zachód od Raduni znajduje się trzecia co do wysokości góra masywu, Czernica (481 m n.p.m.), w zboczach której istnieją ślady szybów kopalni chromitu z przełomu XIX i XX wieku,w tym samym kierunku od Raduni leżą nieco odosobnione niewielkie Wzgórza Kiełczyńskie z najwyższym szczytem Szczytną.

Masyw Ślęży znajduje się 34 km na południowy zachód od Wrocławia. Od zachodu przylega do niego Równina Świdnicka, od północy i wschodu Równina Wrocławska, natomiast od południowego zachodu Kotlina Dzierżoniowska.

Wzgórza Bielawskie - mikroregion Wzgórz Niemczańsko-Strzelińskich.

Można podzielić na trzy części: północną, południową i wschodnią. Części południowa i północna są oddzielone od siebie szeroką Przełęczą Ostroszowicką i tworzą razem wyraźny wał ciągnący się równolegle do Gór Sowich. Tutaj znajdują się najwyższe szczyty tych wzgórz : Parkowa (451 m n.p.m.), Długa (455 m n.p.m.), Wrona i Orzeł (oba po 458 m n.p.m.), w części północnej oraz Suchań (448 m n.p.m.) i Wacławka (473 m n.p.m., jest to najwyższy szczyt) w części południowej. Nieco niższa jest część wschodnia, którą od części północnej oddziela malownicza dolina przełomowa rzeczki Rogoźnicy. Część ta ma kształt krótkiego grzbieciku, od którego odchodzi kilka raczej słabo zaznaczonych ramion. Najwyższymi szczytami w tej części Wzgórz jest Kluczowska Góra (428 m n.p.m.) i Ptasza (407 m n.p.m.).

Geografia wzgórz bielawskich:

Wzgórza Bielawskie są gnejsowymi pagórkami przylegającymi do Gór Sowich. Przebiega przez nie dział wód Bystrzycy i Nysy Kłodzkiej. Są to drugie co do wysokości pasma wzgórz we Wzgórzach Niemczańsko - Strzelińskich. Zajmują obszar około 60 km kwadratowych znajdujący się w trójkącie, którego rogi stanowią : Bielawa, Kluczowa i Lutomierz. Wzgórza te od północy opadają

100 m progiem ku Kotlinie Dzierżoniowskiej. Od południowego - zachodu sąsiadują z Górami Sowimi, od południa z Obniżeniem Stoszowic a od wschodu ze Wzgórzami Gumińskimi.

Równina Świdnicka (332.12) to - wg podziału fizycznogeograficznego Jerzego Kondrackiego i W. Walczaka - mezoregion wchodzący w skład Przedgórza Sudeckiego. Obejmuje środkową część Przedgórza. Jest to obszar położony na północ od właściwych Sudetów, oddzielony od nich wyraźną linią tektoniczną (uskok brzeżny sudecki). Od północnego wschodu graniczy z Niziną Śląską, od południowego wschodu i południa z Masywem Ślęży, od południowego zachodu z Obniżeniem Podsudeckim i od północnego zachodu ze Wzgórzami Strzegomskimi.

Pod względem geologicznym obejmuje fragment bloku przedsudeckiego. Podłoże równiny tworzą skały metamorficzne i granit strzegomski. Na tym fundamencie zalegają osady trzeciorzędowe, m.in. zwietrzeliny ilaste oraz osady czwartorzędowe - gliny polodowcowe, piaski, żwiry i mułki rzeczne oraz pokrywy utworów pylastych (lessy). Na tych ostatnich występują urodzajne gleby pszenno- buraczane.

Przeważają tu wysokości 200-230 m n.p.m., dochodząc na południe od Świdnicy do 281 m. Na północnym krańcu Równiny Świdnickiej, wyodrębniają się Wzgórza Imbramowickie. Równinę przecina dolina Bystrzycy. Równina Świdnicka jest krainą rolniczą, gęsto zaludnioną, z dobrze rozwiniętą siecią dróg i linii kolejowych. Największym ośrodkiem miejskim jest położona w południowej części Świdnica, nad Bystrzycą, niegdyś stolica udzielnego księstwa Piastów dolnośląskich. Przy linii kolejowej z Wrocławia do Wałbrzycha leżą miasta: Żarów (ok. 7 tys. mieszkańców) i Jaworzyna Śląska (ok. 5 tys. mieszkańców) - węzeł kolejowy i fabryka porcelany. Wydobywa się tu granit oraz surowce ilaste. W Mietkowie wybudowano na Bystrzycy zaporę, dzięki której powstał zbiornik o powierzchni zalewu 9,2 km² i pojemności 65 mln m³ (Jezioro Mietkowskie).

Obejmuje środkową część Przedgórza. Od południowego zachodu wzdłuż wyraźnie widocznej w morfologii linii sudeckiego uskoku brzeżnego graniczy z Sudetami Środkowymi, od północnego wschodu ze Wzgórzami Strzegomskimi, Równiną Świdnicką i Masywem Ślęży, natomiast od wschodu ze Wzgórzami Niemczańsko-Strzelińskimi.

Geologia

Pod względem geologicznym obejmuje fragment bloku przedsudeckiego, przykryty grubą warstwą osadów neogeńskich i plejstoceńskich.

Rolnictwo

Obniżenie podsudeckie posiada bardzo żyzne gleby przez co jest intensywnie wykorzystywane rolniczo. Występują tu bardzo dobre warunki glebowe i klimatyczne co powoduje, że dobrze rosną tu wymagające rośliny takie jak pszenica i buraki cukrowe.

Urbanizacja i przemysł

W południowo wschodniej części tego mezoregionu w Kotinie Dierżonowskiej znajduje się Dzierżoniów, Bielawy i Piława Górna słynące przede wszystkim z przemysłu włókienniczego. Na granicy z Pogórzem Wałbrzyskim leżą Świebodzice.

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome