Postępowanie naprawcze, likwidacyjne - Notatki - Finanse - Część 2, Notatki'z Finanse. Cracow University of Economics
Kamila_S
Kamila_S26 February 2013

Postępowanie naprawcze, likwidacyjne - Notatki - Finanse - Część 2, Notatki'z Finanse. Cracow University of Economics

PDF (492.8 KB)
13 strona
541Liczba odwiedzin
Opis
Definicja stwierdzeń: postępowanie naprawcze, postępowanie likwidacyjne, proces upadłości, postępowanie układowe
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 13
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

Postępowanie upadłościowe. Postępowanie dotyczące upadłości składa się z dwóch ściśle ze sobą powiązanych faz: pierwsza to postępowanie o ogłoszeniu upadłości, druga - postępowanie upadłościowe w ścisłym tego słowa znaczeniu. Postępowanie wszczyna się w sądzie rejonowym - sądzie gospodarczym, w którego okręgu znajduje się zakład główny przedsiębiorstwa dłużnika. W przedmiocie ogłoszenia upadłości sąd orzeka w składzie trzech sędziów zawodowych. Wszczęcie postępowania o ogłoszenie upadłości może nastąpić wyłącznie na wniosek uprawnionego podmiotu. W żadnej sytuacji sąd nie jest uprawniony do wszczęcia tego postępowania z urzędu. Do złożenia takiego wniosku są uprawnieni w. pierwszej kolejności wierzyciel i dłużnik. Złożenie takiego wniosku jest prawem wierzyciela i obowiązkiem dłużnika. Na mocy art. 5 Prawa upadłościowego podmiot gospodarczy jako dłużnik jest zobowiązany,nie później niż w ciągu dwóch tygodni od zaprzestania płacenia długów, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości, chyba że wniósł podanie o otwarcie postępowania układowego. Jeżeli dłużnikiem jest podmiot gospodarczy, którego działalność jest oparta wyłącznie o wkład kapitałowy, ma on obowiązek w tym samym terminie i z tym samym wyjątkiem zgłosić taki wniosek także wówczas, gdy jego majątek nie wystarcza na zaspokojenie długów.

Naruszenie tego obowiązku jest zagrożone surową odpowiedzialnością odszkodowawczą, a w wypadku spółek kapitałowych (spółki z o.o. i akcyjne) także odpowiedzialnością karną. W spółkach tych obowiązek złożenia wniosku obciąża członków zarządu względnie likwidatora (zob. art. X98, 301 i 483 k.h.).

Zgodnie z art. 5 § 3 Prawa upadł. kto nie wykona obowiązku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, odpowiada za szkodę, wyrządzoną przez to wierzycielowi. Kilka osób (np. zarząd spółki) odpowiada solidarnie. Osoby te odpowiadają zawsze całym swoim majątkiem. Dotyczy to również członków zarządu spółki; choćby członkowie ci byli wspólnikami i wykonywali te funkcje bezpłatnie.

Wniosek o ogłoszenie upadłości mają prawo również zgłosić:  w stosunku do spółki jawnej - każdy ze wspólników,  w stosunku do osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych - każdy, kto ma prawo

je reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami, np. gdy idzie o przedsiębiorstwa państwowe - dyrektor, o spółdzielnie - zarząd spółdzielni,

 w stosunku do przedsiębiorstwa państwowego - także organ założycielski oraz organ uprawniony do reprezentowania Skarbu Państwa,

 w stosunku do osoby prawnej i spółki jawnej będących w stanie likwidacji - również każdy z likwidatorów. W świetle art. 1 Prawa upadł. podstawy ogłoszenia upadłości są zróżnicowane w

zależności od tego, czy podmiot gospodarczy prowadzi działalność gospodarczą wyłącznie w oparciu o osobistą pracę (np. rzemieślnik), czy działalność ta opiera się również o stosowny kapitał, np. spółka z o.o. Każdy podmiot gospodarczy, bez względu na to, czy opiera swą działalność o stosowny kapitał, czy własną pracę będzie uznany przez sąd za upadłego, jeżeli zaprzestał płacenia

docsity.com

długów i ma to charakter trwały. Nie jest bowiem podstawą ogłoszenia upadłości krótkotrwałe wstrzymanie płacenia długów wskutek przejściowych trudności. Takie trudności powinny być oceniane w kontekście aktualnej sytuacji gospodarczej. Jeżeli trudności płatnicze wynikają np. z braku zapłaty za towar ze strony kontrahentów dłużnika, to okoliczność ta może być uznana za trudność przejściową wówczas, gdy wstrzymanie się kontrahenta z zapłatą za towar jest krótkotrwałe. Nie jest więc przeszkodą w ogłoszeniu upadłości fakt, że kontrahenci zaprzestali płacić za towar ze względu na własną trudną sytuację finansową powodującą, że znajdują się na krawędzi bankructwa i nie ma szans uzyskania w rozsądnym dla normalnej działalności gospodarczej terminie tych wierzytelności. Dodatkową przesłanką ogłoszenia upadłości przewiduje prawo Upadłościowe w stosunku do przedsiębiorstwa państwowego, spółdzielni, spółki z o.o., spółki akcyjnej, innej osoby prawnej będącej podmiotem gospodarczym oraz spółki jawnej będącej w likwidacji, a więc w zasadzie osób prawnych których działalność gospodarcza jest oparta o wkład kapitałowy (w całości lub części). W stosunku do tych podmiotów upadłość jest ogłaszana także wówczas, gdy ich majątek nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich długów. Podstawy ogłoszenia upadłości tych podmiotów gospodarczych są więc znacznie szersze. Ma to zapobiec sytuacji, w której dłużnik wprawdzie jeszcze płaci długi, jednak nie jest w stanie spłacić ich w całości albowiem przewyższają aktywa.

Szczególne regulacje prawne dot. upadłości. Przepisy regulujące ustrój niektórych kategorii podmiotów gospodarczych będących osobami prawnymi, przewidują obowiązek podejmowania przez ich organy stosownych działań celem zapobieżenia upadłości.

W razie gdy bilans sporządzony przez zarząd wykaże stratę przewyższającą sumę kapitałów zapasowego i rezerwowego oraz połowę kapitału zakładowego, kodeks handlowy zobowiązuje zarządy spółek z o.o. i akcyjnych do niezwłocznego zwołania zgromadzenia wspólników celem powzięcia uchwał co do dalszego istnienia spółki. Przez "bilans" powinno się rozumieć nie tylko bilans roczny, ale także bilanse robocze powszechnie sporządzane okresowo właśnie w razie zagrożenia wypłacalności spółki. Zgromadzenie wspólników maże podjąć uchwałę o rozwiązaniu takiej spółki, co pociąga za sobą likwidację spółki, a następnie wykreślenie jej z rejestru handlowego.

Bardziej zaostrzone są te obowiązki w spółkach bankowych. W myśl art. 104 Prawa bankowego zarząd banku ma obowiązek zawiadomić Prezesa NBP i wszcząć postępowanie uzdrawiające niezwłocznie, z chwilą stwierdzenia powstania straty bądź groźby jej nastąpienia albo powstania niebezpieczeństwa niewypłacalności. Przepisy te również modyfikują postępowanie upadłościowe w stosunku do banków.

Nowa ustawa o działalności ubezpieczeniowej (dotyczy ubezpieczeń osobowych i majątkowych) przewiduje przed wszczęciem postępowania upadłościowego przymusową likwidację zarządzaną przez Ministra Finansów. Może to nastąpić m.in. gdy ubezpieczycie nie

docsity.com

realizuje w terminie zatwierdzonego krótkoterminowego planu wypłacalności, a wysokość kapitału gwarancyjnego jest mniejsza niż wymagany minimalny kapitał gwarancyjny.

Również Prawo spółdzielcze przewiduje specyficzne zasady związane z nie- bezpieczeństwem bankructwa spółdzielni. Zgodnie z art. 130 tego prawa jeżeli według bilansu spółdzielni ogólna wartość jej aktywów nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich zobowiązań, zarząd spółdzielni powinien niezwłocznie zwołać walne zgromadzenie, na którego porządku obrad zamieszcza się sprawę dalszego istnienia spółdzielni. Walne zgromadzenie może podjąć uchwałę o dalszym istnieniu spółdzielni mimo jej niewypłacalności jedynie pod warunkiem wskazania środków umożliwiających wyjście jej ze stanu niewypłacalności. Jednak na wniosek wierzyciela, który zgłosił wniosek o ogłoszenie upadłości sąd może zarządzić postawienie spółdzielni w stan upadłości pomimo podjęcia przez walne zgromadzenie uchwały o dalszym istnieniu spółdzielni.

Znacznie bardziej rozbudowane są przepisy ustawy o przedsiębiorstwach państwowych dotyczące zapobiegania upadłości tych przedsiębiorstw. Ustawa ta kładzie nacisk przede wszystkim na likwidację bankrutujących przedsiębiorstw, a także na postępowanie naprawcze i ustanowienia nad nimi zarządu komisarycznego. Postępowanie naprawcze zostało obecnie na nowo uregulowane na podstawie ustawy z dnia 19 lipca 1991 r. o zmianie ustawy o przedsiębiorstwach państwowych (Dz.U. Nr 75, poz. 329). Te działania podejmowane przez organy przedsiębiorstwa i organ założycielski, a także Ministra Przekształceń Własnościowych nie uchylają przepisów Prawa upadłościowego. Jeżeli zatem zachodzą podstawy ogłoszenia upadłości, o których była mowa, każdy wierzyciel może wystąpić do sądu ze stosownym wnioskiem. Podkreśla to również ustawa o przedsiębiorstwach państwowych. W myśl art. 24 tej ustawy przedsiębiorstwo państwowe może być postawione w stan upadłości – na zasadach i w trybie określonym w Prawie upadłościowym. Wyjątek dotyczy przedsiębiorstw wymienionych w art. 3 Prawa upadłościowego. Skutki ogłoszenia upadłości firmy. Z powyższego przeglądu przepisów ustrojowych podmiotów gospodarczych wynika, iż żadne postępowanie zapobiegające upadłości nie może wstrzymywać. postępowania upadłościowego, jeżeli wierzyciele nie wyrażą na to zgody. Wynika to z omówionego już celu tego postępowania, jak i skutków ogłoszenia upadłości.

Uwzględniając wniosek o ogłoszenie upadłości, sąd w postanowieniu orzeka: a) o ogłoszeniu upadłości danego podmiotu gospodarczego, b) wzywa wierzycieli upadłego, aby zgłosili swe wierzytelności w terminie, c) wyznacza sędziego-komisarza oraz syndyka upadłości.

Orzeczenie takie jest doręczane zainteresowanym, a nadto wiadomości publicznej przez obwieszczenie. Zgodnie z nadal obowiązującym dekretem z dnia 12 maja 1954 r. o ogłaszaniu obwieszczeń , (Dz.U. Nr 23, poz. 83) sąd ogłasza obwieszczenie w sposób, który zależnie od okoliczności i wagi sprawy uzna za celowy, w szczególności przez zarządzenie wywieszenia obwieszczenia w budynku sądowym, w lokalu urzędu gminnego (dzielnico-

docsity.com

wego), w lokalu zakładu pracy albo opublikowania w gazecie lokalnej lub ogólnopolskiej. Ten sposób ogłaszania o upadłości niestety nie zawsze zabezpiecza interesy wierzycieli.

Ze względu na skutki prawne ogłoszenia upadłości orzeczenie takie uznać trzeba za mające charakter konstytutywny. Skutki te są uregulowane zwłaszcza w art. 20-62 Prawa upadłościowego i - jak to wynika z tych przepisów - są daleko idące. Zostały one podzielone na trzy grupy, a mianowicie skutki dotyczące: a) osoby upadłego, b) zarządu i rozporządzania majątkiem, oraz c) zobowiązań upadłego.

W krótkim wprowadzeniu do problematyki prawnej upadłości trudno omówić szczegółowo te skutki. Dlatego w dalszych wywodach wskażemy jedynie na najważniejsze z nich.

W wyniku ogłoszenia upadłości upadły ma obowiązek wskazać i wydać syndykowi cały swój majątek; jak również wydać księgi handlowe, korespondencję i inne dokumenty oraz udzielić sędziemu-komisarzowi i syndykowi wszelkich potrzebnych wyjaśnień. Obowiązek ten nie obejmuje wyjawienia technicznych sposobów produkcji, stanowiących jago tajemnicę.

Upadły traci z mocy prawa zarząd oraz możliwość rozporządzania i korzystania z należącego do niego w dniu ogłoszenia upadłości majątku. Majątek ten stanowi masęupadłości. W konsekwencji tego czynności prawne upadłego dokonane po ogłoszeniu upadłości nie mają skutków prawnych w stosunku do masy upadłości. Jeżeli jednak kontrahent wykonał zawartą z upadłym umowę, może domagać się zwrotu tego, czym masa upadłości się wzbogaciła. Również wszelkie uiszczenia należności dokonane do rąk upadłego nie są skuteczne wobec masy, chyba, że równowartość została przekazana do masy lub uiszczający nie mógł wiedzieć o ogłoszeniu upadłości.

Ogłoszenie upadłości wywiera również daleko idąca skutki w sferze zobowiązań upadłego. Ogłoszenie upadłości powoduje między innymi: a) zobowiązania pieniężne upadłego jeszcze nie wymagalne, a więc których termin płatności

jeszcze nie nastąpił, stają się płatne z dniem ogłoszenia upadłości. b) Zobowiązania majątkowe niepieniężne, zamieniają się z dniem ogłoszenia upadłości na

zobowiązania pieniężne i z tym dniem stają się płatne, chociażby termin ich wykonania jeszcze nie nastąpił.

c) Odsetki od wierzytelności, przypadających od upadłego nie biegną w stosunku do masy upadłości od daty ogłoszenia upadłości. Ma to szczególnie doniosłe znaczenie przy nadal utrzymującej się wysokiej stopie procentowej. Nie dotyczy to jednak wierzytelności zabezpieczonych hipoteką, zastawem, lub prawem zatrzymania. Jednak odsetki od tak zabezpieczonych wierzytelności mogą być zaspokojone tylko z przedmiotu zabezpieczenia.

d) Potrącenia upadłego z długiem wierzyciela są dopuszczalne jedynie na warunkach określonych w art. 34-37 Prawa upadłościowego.

e) Umowy o pracę z pracownikami upadłego nie rozwiązują się automatycznie z powodu ogłoszenia upadłości. Syndyk upadłości może je jednak rozwiązać zgodnie z przepisami ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami

docsity.com

stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (Dz.U. Nr 4 z 1990 r. z późn. zm.). Dotyczy to również umów o pracę zawartych na czas określony. Jednocześnie pracow- nikowi służy w pierwszym miesiącu od daty ogłoszenia upadłości prawo rozwiązania umowy o pracę za tygodniowym wypowiedzeniem. Dotyczy to umów zawartych zarówno na czas nieokreślony, jak i czas określony.

f) W razie upadłości jednego z małżonków majątek wspólny małżonków na leży do masy upadłości. Małżonek upadłego może żądać wyłączenia rzeczy zaliczonych do masy upadłości, jeżeli stanowią jego majątek odrębny, jak również rzeczy zaliczonych do tej masy, jeżeli stosownie do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego istnieją podstawy do ograniczenia odpowiedzialności z majątku wspólnego.

g) Czynności prawne pod tytułem darmym (darowizny), zdziałane przez upadłego w ciągu roku przed złożeniem wniosku o ogłoszeniu upadłości. Prawo upadłościowe przewiduje szereg modyfikacji przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących umów nazwanych wiążących upadłego, m.in. umów dzierżawy i najmu, sprzedaży, zlecenia i komisu, agencji i innych. Poza wskazaną nieskutecznością darowizn Prawo upadłościowe reguluje w sposób szczególny bezskuteczność i zaskarżalność czynności upadłego zdziałanych ze szkodą wierzycieli. Ogłoszenie upadłości wpływa również na toczące się procesy cywilne i na postępowanie

egzekucyjne przeciwko upadłemu. Postępowanie dotyczące mienia wchodzącego w skład masy upadłości może być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Jednak mienie, toczy się sprawa będzie wyłączone z masy upadłości, jeżeli syndyk oświadczy, iż nie weźmie udziału w sprawie zamiast upadłego.

Do masy upadłości mogą być zgłoszone wierzytelności zarówno zasądzane przez sąd, jak i nie zasądzone. Z tego względu postępowanie sądowe w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed ogłoszeniem upadłości o wierzytelność, która ulega zgłoszeniu do masy, może być podjęte przeciwko syndykowi jednak tylko w tym wypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym sędzia-komisarz nie uznał wierzytelności, albo gdy na skutek sprzeciwu sąd odmówił uznania..

Postępowanie egzekucyjne przeciwko upadłemu dotyczące jego długu osobistego nie zabezpieczonego hipoteką, zastawem lub prawem zatrzymania podlega zawieszeniu z chwilą ogłoszenia upadłości i umorzeniu z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Sumy uzyskane w zawieszonym postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny (komornik sądowy, skarbowy urząd komorniczy) ma obowiązek przelać do masy upadłości.

Sędzia-komisarz · Syndyk upadłości · Zarządca · Rada wierzycieli. Datą ogłoszenia upadłości jest data postanowienia sądu wydanego w takiej sprawie. Z chwilą jego uprawomocnienia się rozpoczyna druga faza postępowania w przedmiocie upadłości. Doniosłą rolę w tym postępowaniu spełnia sędzia-komisarz i syndyk masy upadłościowej.

Sędzia-komisarz. Wykonuje on - po ogłoszeniu upadłości - wszystkie czynności w postępowaniu upadłościowym w ścisłym tego słowa znaczeniu, z wyjątkiem czynności wyraźnie zastrzeżonych w Prawie upadłościowym do sądu. Do sędziego-komisarza należy w szczególności:

docsity.com

a) kierowanie tokiem postępowania upadłościowego, b) nadzór nad czynnościami syndyka, c) oznaczanie czynności, których syndykowi nie wolno wykonać beż szczególnego jego

zezwolenia albo bez zgody rady wierzycieli, d) wykonywanie innych czynności przewidzianych w Prawie upadłościowy. Sędzia-

-komisarz jest ustanawiany spośród sędziów sądu, w którym toczy się postępowanie upadłościowe. Sąd może jednak zlecić te czynności innemu sądowi gdy zachodzą okoliczności określone w art. 66 § 2. Prawa upadłościowego. Na postanowienia sędziego- komisarza służy zażalenie. Jest on wyłączony ze składu orzekającego w sprawie zażalenia. Syndyk upadłości. Z mocy prawa syndyk obejmuje majątek upadłego, zarządza tym

majątkiem i przeprowadza jego likwidację Jest osobą wyznaczaną przez sąd całkowicie niezależną od wierzycieli. Przed przystąpieniem do spełniania obowiązków składa wobec sędziego - komisarza przyrzeczenie sumiennego wykonywania obowiązków. Ta niezależność syndyka od wierzycieli i nadzór nad jego działalnością sprawowany przez sędziego-komisarza ma wyeliminować niebezpieczeństwa działań wymierzonych przeciwko wierzycielom, np. zmowę z dłużnikiem jednych faktycznych lub fikcyjnych wierzycieli przeciwko innym, faktycznym wierzycielom.

Syndykiem może być zarówno osoba fizyczna jak i osoba prawna. Przed wyznaczeniem syndyka upadłości przedsiębiorstwa państwowego sąd ma obowiązek wysłuchać opinii organu założycielskiego.

Prawo upadłościowe nie określa warunków, jakie powinien spełniać kandydat na syndyka upadłości. Z całokształtu zadań syndyka, jak i jego odpowiedzialności można uznać, że powinna to być osoba mająca kwalifikacje, a co najmniej umiejętności zarządzania, znająca podstawy prawne postępowania upadłościowego oraz zasad ustrojowych i działania danego podmiotu gospodarczego. Jeżeli syndyk nie pełni należycie swych obowiązków, sąd może na jego miejsce wyznaczyć innego syndyka. Jednocześnie syndyk odpowiada za szkodę wyrządzoną niesumiennym pełnieniem obowiązków.

Brak kandydatów do pełnienia funkcji syndyka upadłości jest jedną z poważnych przeszkód w sprawnym prowadzeniu postępowania upadłościowego. Przełamaniu tego wyjątkowo niekorzystnego zjawiska mogą służyć stosowne zachęty w zakresie wynagrodzenia za pełnioną funkcję. Reguluje je obecnie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 września 1991r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia syndyka masy upadłości i zarządcy odrębnej części majątku wchodzącego w skład masy upadłości (Dz.U. Nr 83, poz. 377) zamieszczone w zbiorze pod poz. 5.

Zarządca części majątku upadłego. Sędzia-komisarz na wniosek syndyka może wyznaczyć osoby, którym zleci zarząd częścią majątku upadłego, stanowiącą odrębną całość gospodarczą (np. oddziałem spółki).

Zarządca wykonuje swe obowiązki pod nadzorem syndyka i ma obowiązek stosować się do jego poleceń. Zarządca tak, jak syndyk składa stosowne przyrzeczenie wobec sędziego-komisarza i ma prawo do wynagrodzenia określonego w wyżej już powołanym rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości zamieszczonym pod poz. 5 niniejszego zbioru.

docsity.com

Sędzia-komisarz może usunąć zarządcę, jeżeli nie pełni swych obowiązków. Zarządca odpowiada za szkodę wyrządzoną niesumiennym wykonywaniem obowiązków.

Rada wierzycieli. Sędzia-komisarz może ustanowić taką radę, jeżeli uzna to za potrzebne. Jeżeli jednak wniosek o ustanowienie takiej rady zgłoszą wierzyciele mający co najmniej jedną piątą część ogólnej sumy wierzytelności, ustanowienie rady jest obowiązkowe. Jej skład to 3-5 członków oraz 1-2 zastępców.

Rada służy pomocą syndykowi, kontroluje jego czynności, bada stan funduszów masy, udziela zezwolenia na czynności określone w art. 131 Prawa upadł. oraz inne w tym Prawie wymienione oraz wydaje opinie w innych sprawach, jeżeli tego wymaga syndyk.

Zgromadzenie wierzycieli. Niezależnie od rady wierzycieli działa także zgromadzenie wierzycieli. Jest ono zwoływane przez sędziego-komisarza w następujących wypadkach: a) gdy według Prawa upadł. wymagana jest uchwała zgromadzenia, b) na wniosek co najmniej dwóch wierzycieli, mających łącznie nie mniej, niż trzecią część

ogólnej sumy uznanych wierzytelności, c) w sprawach, w których sędzia-komisarz uzna to za potrzebne. Postępowanie po ogłoszeniu upadłości. W postępowaniu upadłościowym m.in. sporządza się inwentarz masy upadłości i dokonuje jej oszacowania. Inwentarz jest sporządzany przez syndyka albo na jego żądanie przez komornika lub notariusza. Na podstawie spisu inwentarza i innych dokumentów oraz oszacowania syndyk sporządza bilans lub prostuje bilans, złożony przez upadłego.

Spis inwentarza i bilans powinien być sporządzony w ciągu miesiąca od ogłoszenia upadłości i przedstawiony sędziemu-komisarzowi. Jeżeli wykonanie tego w tym terminie nie jest możliwe syndyk składa w tym terminie ogólne sprawozdanie o stanie masy upadłości i o możliwości zaspokojenia wierzycieli.

Po spisaniu inwentarza i sporządzeniu bilansu albo po złożeniu sprawozdania syndyk przeprowadza likwidację majątku masy upadłości.

Sędzia-komisarz może wstrzymać likwidację m.in. w razie wniesienia przez upadłego podania o dopuszczenie do układu. W toku bowiem postępowania upadłościowego może być zawarty układ (art. 171-201 Prawa upadłościowego).

Likwidacja następuje poprzez: a) sprzedaż ruchomości i nieruchomości, b) ściągnięcie wierzytelności od dłużników upadłego oraz c) zrealizowanie innych jego praw majątkowych wchodzących w skład masy upadłości. Przedsiębiorstwo upadłego powinno być, jeżeli to będzie możliwe, sprzedane jako całość. Przed sprzedażą przedsiębiorstwa państwowego lub jego zakładu syndyk ma obowiązek wysłuchać wniosków rady pracowniczej, organu założycielskiego i organu uprawnionego do reprezentowania Skarbu Państwa. Tryb postępowania przy sprzedaży określają przepisy Prawa upadłościowego oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z

docsity.com

dnia 10.I.1935 r. o trybie dokonywania licytacji publicznej ruchomości w postępowaniu upadłościowym, zamieszczonym pod poz. 3 niniejszego zbioru.

Po ustaleniu przez sędziego-komisarza listy wierzytelności, dokonuje się podziału funduszów masy - jednorazowo lub kilkakrotnie w miarę likwidacji majątku masy. Kolejność zaspokojenia należności z masy określa art. 203 Prawa upadłościowego z tym że zgodnie z art. 118 Prawa upadł. zaspokojenie należności ze składników majątkowych wymienionych w § 1 tego przepisu następuje z uwzględnieniem § 2.

Mimo, iż ostatecznym celem postępowania upadłościowego jest zaspokojenie wierzycieli z masy powstałej w wyniku sprzedaży przedsiębiorstwa lub poszczególnych jego składników majątkowych, to jednak nie jest wykluczona możliwość zaspokojenia wierzycieli z dochodów, jakie przynosi przedsiębiorstwo w związku z jego prowadzeniem w czasie postępowania upadłościowego albo z czynszu w razie jego wydzierżawienia. Jednak w myśl art. 114 Prawa upadł. jeżeli ma to trwać do 3 miesięcy syndyk musi uzyskać zgodę Rady wierzycieli, a jeżeli jej nie powołano - zgodę sędziego-komisarza. Jeżeli natomiast prowadzenie przedsiębiorstwa, ma trwać dłużej niż 3 miesiące, niezbędne jest zezwolenie sądu.

docsity.com

V. POSTĘPOWANIE UKŁADOWE

Jak o tym była już mowa z problematyką upadłości ściśle wiąże się postępowanie układowe. Układ może być zawarty w toku postępowania upadłościowego. Dłużnik może wystąpić o zawarcie układu w tym postępowaniu zgodnie z art. 171-201 Prawa upadłościowego. .

Nasze rozważania poświęcimy jednak postępowaniu układowemu wszczynanym poza postępowaniem upadłościowym, na podstawie na wstępie już powołanego Prawa o postępowaniu układowym z 1934 r. zamieszczonego pod poz. 11 zbioru. Do tego postępowania bardzo zbliżone jest postępowanie układowe wszczynane w ramach postępowania upadłościowego. Od daty otwarcia postępowania układowego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia co do układu lub umorzenia postępowania nie może być ogłoszona upadłość dłużnika. Jeżeli przed rozpoznaniem podania dłużnika o otwarcie postępowania układowego wierzyciel złożył wniosek o ogłoszenie upadłości, sąd powinien podanie dłużnika i wniosek wierzyciela rozpoznać łącznie i rozstrzygnąć jednym postanowieniem.

Postępowanie układowe składa się niejako z trzech faz. Pierwsza dotyczy otwarcia postępowania układowego, druga - postępowania dotyczącego zawarcia i zatwierdzenia układu, trzecia zaś - jego wykonania. Pierwsza faza postępowania jest konsekwencją faktu, że Prawo o postępowaniu układowym stawia istotne warunki w przedmiocie samego otwarcia postępowania układowego jak i ograniczenia w objęciu tym układem niektórych wierzytelności.

Nie każdy podmiot gospodarczy, który zaprzestał płacenia długów może żądać otwarcia postępowania układowego. Z postępowania tego może korzystać tylko taki podmiot, który zaprzestał płacenia długów "wskutek wyjątkowych niezależnych od niego okoliczności". Do postępowania układowego dopuszcza się więc dłużników, którzy przede wszystkim nie zawinili powstania trudności finansowych albowiem wynikły one - przykładowo - z niepowodzenia w podjęciu nowej produkcji mieszczącego się w granicach ryzyka gospodarczego (produkcyjnego), nie wywiązania się kooperantów ze swych zobowiązań, załamanie się rynku na produkty wytwarzane przez dłużnika, podwyższenia stawek celnych i nieopłacalności dokonywanego w tym czasie importu itp. Jednocześnie art. 2 Prawa o post. układ. określa szczególne sytuacje wyłączające prawo żądania otwarcia postępowania układowego. Nie ma takiego prawa dłużnik, który:  mimo obowiązku nie prowadził księgowości według zasad prawidłowej gospodarki,  jużraz zawarł układ w postępowaniu układowym lub był upadłym, jeżeli od zatwierdzenia

układu lub ukończenia postępowania upadłościowego nie upłynęło jeszcze 5 lat,  niewykonał układu, zawartego w postępowaniu układowym lub upadłościowym,  dopuścił do umorzenia postępowania układowego, jeżeli od umorzenia postępowania nie

upłynęło jeszcze 5 lat. Postępowanie układowe jest również ograniczone z punktu widzenia przedmiotowego.

Postępowanie to nie może obejmować następujących wierzytelności:

docsity.com

1) podatków, opłat oraz świadczeń pieniężnych, do których stosuje się przepisy ustawy o zobowiązaniach podatkowych, z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucji,

2) należności z tytułu ubezpieczenia społecznego i obowiązkowych ubezpieczeń majątkowych, bieżących i zaległych za rok poprzedzający otwarcie postępowania układowego,

3) należności z umowy o pracę, 4) należności z umowy o rentę lub dożywocie oraz alimentów, 5) należności zabezpieczonych zastawem, 6) należności zabezpieczonych hipoteką z wyjątkiem hipotek uzyskanych w ostatnim

miesiącu przed otwarciem postępowania układowego, 7) roszczeń o wydanie mienia, które w razie upadłości byłoby wyłączone z masy upadłości.

Należności z powyższych tytułów powinny być uregulowane poza postępowaniem układowym, ewentualnie mogą one być przedmiotem decyzji lub ugody z wierzycielami zwłaszcza co do odroczenia ich spłaty lub rozłożenia na raty.

Otwarcia postępowania układowego może żądać wyłącznie dłużnik. W tym celu składa on stosowne podanie do właściwego sądu rejonowego - sądu gospodarczego. Właściwym jest sąd, w którego okręgu znajduje się zakład główny przedsiębiorstwa dłużnika:

Do podania dłużnik ma obowiązek dołączyć dokumenty określone w art.19 § 2 Prawa o post.ukł., w tym propozycje układowe. Mogą to być - według omawianego Prawa - jedynie następujące propozycje: a) odroczenie spłaty długów, b) rozłożenie ich spłaty na raty, c) zmniejszenie sumy długów (ewentualnie wraz z odroczeniem ich spłaty lub rozłożeniem

na raty). Gdy dłużnikiem jest przedsiębiorstwo państwowe lub spółdzielnia propozycje układowe

powinny również wskazywać na ewentualne planowane przekształcenie przedsiębiorstwa w całości lub części w spółkę, na podział lub połączenie przedsiębiorstwa albo na podział lub połączenie spółdzielni z udziałem lub bez udziału wierzycieli.

Sąd ma obowiązek wydać postanowienie w przedmiocie otwarcia postępowania układowego w ciągu dwóch tygodni od wniesienia podania. Przed rozstrzygnięciem podania sąd może żądać wyjaśnień, zarządzić przeprowadzenia dowodów, może też wyznaczyć rozprawę, na którą wzywa dłużnika i wysłuchuje wierzycieli, którzy stawią się na rozprawę. Na wniosek dłużnika sąd może wstrzymać wszczętą egzekucję w poszukiwaniu wierzytelności objętej postępowaniem układowym, jeżeli egzekucja mogłaby uniemożliwić lub utrudnić zawarcie układu.

Po rozpoznaniu sprawy sąd wydaje postanowienie na mocy którego bądź to podanie uwzględnia i otwiera postępowanie układowe bądź też podanie oddala. W postanowieniu o otwarciu postępowania układowego sąd wyznacza sędziego komisarza, nadzorcę sądowego oraz terminy sprawdzenia wierzytelności. Powinny one być tak wyznaczone, aby sprawdzenie było ukończone w ciągu dwóch miesięcy od otwarcia postępowania układowego. Postanowie- nie takie podaje się do publicznej wiadomości poprzez obwieszczenie.

docsity.com

Jeżeli sąd oddala podanie, a zachodzą ustawowe przesłanki ogłoszenia upadłości, sąd może orzec o ogłoszeniu upadłości. Takie stanowisko wyrażało przedwojenne orzecznictwo Sądu Najwyższego i - jak się wydaje - zachowuje ono nadal pełną aktualność.

Postanowienie o otwarciu postępowania układowego wywiera daleko idące skutki prawne. Od daty otwarcia postępowania do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia co do układu lub umorzenia postępowania dłużnik ma jedynie prawo do zwykłego zarządu swym przedsiębiorstwem. Przez zwykły zarząd rozumie się zwykłe, codzienne czynności niezbędne do normalnej eksploatacji przedsiębiorstwa i na zaciąganiu zobowiązań związanych z tą eksploatacją. Dłużnik nie może zatem zaciągać zobowiązań przekraczających ten zwykły zarząd, ani rozporządzać swym majątkiem (sprzedać, darować itp.). Nadzór nad przedsiębiorstwem dłużnika sprawuje nadzorca sądowy pod kontrolą sędziego- komisarza. W tych ramach nadzorca ma obowiązek niezwłocznie po otwarciu postępowania układowego przystąpić do zamknięcia ksiąg dłużnika, sprawdzić złożony przez niego bilans, rachunek wyników i spis wierzycieli, a także zbadać stan przedsiębiorstwa. Za zgodą sędziego komisarza czynności te mogą być wykonane przy pomocy jednego lub kilku biegłych. Wierzyciele powinni zgłosić swe wierzytelności przed upływem terminów wyznaczonych w postanowieniu przez sąd do sprawdzenia wierzytelności. Sprawdzenia wierzytelności dokonuje sędzia komisarz. Przyjęcie i zatwierdzenie układu oraz jego wykonanie. Po sprawdzeniu wierzytelności sędzia-komisarz zwołuje zgromadzenie wierzycieli. Jest ono zwoływane zgodnie z art. 50 i nast. Prawa o post. ukł. Przy zawiadomieniu o zgromadzeniu sąd doręcza każdemu wierzycielowi propozycje układowe dłużnika. Na zgromadzeniu zarówno dłużnik, jak i wierzyciele mogą zgłaszać propozycje zmian i uzupełnień do propozycji pierwotnych. Są one poddawane pod głosowanie przez sędziego-komisarza. Zasady i tryb głosowania określają przepisy art. 55 i nast. Prawa o post. ukł. Układ jest przyjęty jeżeli wypowie się za nim większość głosujących wierzycieli, mających łącznie nie mniej, niż dwie trzecie części ogólnej sumy wierzytelności, które uprawniają do uczestniczenia w zgromadzeniu. Jeżeli jednak dłużnik chce uzyskać zmniejszenie długu ponad 40%, wówczas większość wierzycieli głosujących za układem powinna mieć łącznie nie mniej, niż cztery piąte części ogólnej sumy wierzytelności, które uprawniają do uczestniczenia w zgromadzeniu.

Układ jest skuteczny z chwilą zatwierdzenia go przez sąd. Prawo o postępowaniu układowym przewiduje obligatoryjne i fakultatywne podstawy odmowy zatwierdzenia układu.Sąd ma o b o w i ą z e k odmówić zatwierdzenia układu w następujących wypadkach: a) układ był niedopuszczalny, b) zgromadzenie wspólników lub głosowanie było wadliwe, co mogło mieć wpływ na wynik

głosowania, c) układ sprzeciwia się dobrym obyczajom lub porządkowi publicznemu,

docsity.com

d) zatwierdzeniu układu dotyczącego przedsiębiorstwa państwowego sprzeciwia się organ założycielski lub organ reprezentujący Skarb Państwa. Natomiast niezależnie od tych przesłanek obligatoryjnych przewiduje się również przesłanki fakultatywne. Sąd może odmówić zatwierdzenia układu, jeżeli uzna, że:

a) warunki układu są zbyt krzywdzące dla wierzycieli, którzy głosowali przeciwko układowi, b) dłużnik po otwarciu postępowania układowego dopuścił się w zarządzaniu lub

rozporządzaniu swoim majątkiem czynów, wyrządzających wierzycielom szkodę. Po uprawomocnieniu się postanowienia zatwierdzającego układ dłużnik w zasadzie odzyskuje pełną zdolność do zarządzania i rozporządzania swoim majątkiem. Układ może jednak przewidywać stosowne ograniczenia w tym przedmiocie do czasu wykonania przez dłużnika przyjętych w nim zobowiązań.

Postępowanie układowe nie kończy się z chwilą zatwierdzenia układu. Trwa ono nadal do czasu wykonania układu przez dłużnika albo uchylenia układu i umorzenia postępowania.

Wierzyciele mogą podjąć uchwałę o nadzorze nad wykonywaniem układu. W takim wypadku sąd wyznacza kuratora, którym może być dotychczasowy nadzorca sądowy. Kurator ma obowiązek czuwać nad sumiennym wypełnieniem układu przez dłużnika. W tym celu służy mu prawo kontroli przedsiębiorstwa dłużnika oraz dostęp do korespondencji i ksiąg przedsiębiorstwa.

Układ może być uchylony przez sąd, jeżeli po jego zawarciu dłużnik został prawomocnym wyrokiem skazany za jedno z przestępstw wymienionych w art. 74 § 1 Prawa o postępowaniu układowym oraz jeżeli dłużnik nie wykonuje wynikających z układu zobowiązań.

Sąd działa w pierwszej sytuacji na wniosek wierzycieli mających łącznie co najmniej jedną czwartą część ogólnej sumy wierzytelności, które uprawniały do uczestnictwa w zgromadzeniu, a w drugiej sytuacji – na wniosek wierzyciela lub kuratora.

Sąd uznaje postępowanie układowe za ukończone – na wniosek dłużnika lub kuratora – po stwierdzeniu, że wszystkie zobowiązania wynikające z układu zostały wykonane. Postanowienie w tym przedmiocie sąd podaje do wiadomości publicznej poprzez obwieszczenie.

BIBLIOGRAFIA

Prawo upadłościowe, prawo o postępowaniu układowym, bankowe postępowanie ugodowe / Kazimierz Piasecki. – Bydgoszcz: Oficyna Branta, 1994. Prawo upadłościowe / Maurycy Alerhand. – Warszawa: Wydawnictwo Elinex, 1991. Ustawa o przedsiębiorstwach państwowych // Dziennik Ustaw. – 1991; 1993; 1994.

docsity.com

Publikacje Prasowe

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome