Pytania do egzaminu z historii myśli ekonomicznej - Notatki - Ekonomia, Notatki'z Ekonomia
Konrad_88
Konrad_883 June 2013

Pytania do egzaminu z historii myśli ekonomicznej - Notatki - Ekonomia, Notatki'z Ekonomia

PDF (194.6 KB)
6 strona
1000+Liczba odwiedzin
Opis
Ekonomia: notatki z zakresu mikro e makroekonomii przedstawiające pytania do egzaminu z historii myśli ekonomicznej.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 6
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

1. Intensywna gos podarka towarowa w myśli Starożytnego Rzymu Zwolennikiem intensywnej gospodarki

rynkowej był Katon Starszy: wyzysk niewoln ików, im mniejsza zdolność do pracy danego człowieka, tym

mniejsze wyżywienie, brak zainteresowania ludźmi starymi, korzyści z lokalizacji gospodarstwa względem

rynków zbytu np. blisko dróg. Warron – opowiadał się za szanowaniem pracy niewolnika, ponieważ są oni

podstawą funkcjonowania gospodarki rzymskiej. Nadawać wolność niewolnikom, aby poprawić efektywność i

wydajność. 2. Ocena handlu w ideach Średniowiecza Św. Augustyn: handel i lichwiarstwo nie zaliczają się do zajęć

szlachetnych. Dwoista ocena handlu. Tomasz z Akwinu:Handel drobny – zapewnia dochody proporcjonalne do

wykonywanej pracy i nie narusza zasady sprawied liwości społecznej. Handel duży (zwykle międzynarodowy)

sprzyja zapotrzebowaniu na dobra luksusowe (niezgodne z katolicką koncepcją życia umiarkowanego). Z drugiej

strony przynosi wielki zysk nie proporcjonalny do pracy i niesprawiedliwy. Handel jest zjawiskiem n iższym i

nieetycznym, ponieważ podstawowym bodźcem rządzącym jest pogoń za zyskiem.

3. Znaczenie zasobów kruszców w merkantylizmie Utożsamianie bogactwa z kruszcem pieniądzem kruszcowym. W dobie merkantylizmu p ieniądz kruszcowy stanowił bogactwo narodowe a) krótki okres – w

państwach, które miały dostęp do kolonii, zauważono postęp gospodarczy, gdyż z kolonii czerpały złoto. Za

ilość zdobytego kruszcu mogły utrzymać: wojsko, flotę, tworzyć nowe inwestycje, podwyższać konsumpcję, ponieważ nabywały dodatkowo potrzebne towary za granicą b) długi okres – kruszec to nie tylko pieniądz, ale

również kap itał. Posiadanie kruszców było skutkiem pośrednim, tak uważała siła rządząca. Dopływ kruszcu

sprawiał, że rozszerzały się nowe inwestycje i obrót gospodarczy. Dzięki posiadaniu kruszcu, możliwe było

nabywanie różnych środków produkcji.

4. Optymalna struktura handlu zagranicznego wg merkantylistów Cel: osiągnięcie dodatniego salda

bilansu handlowego, zakaz wywozu kruszców( we wczesnym okresie), ograniczenie importu g łównie dóbr

przemysłowych, zachęcanie do importu surowców do produkcji i do eksportu towarów przetworzonych, wysokie

cła na artykuły importowane które mają być wytworzone w kraju, brak ceł na importowane surowce dla

przemysłu krajowego, tania żywność dla utrzymania n iskich płac robotników i n iskich kosztów wytwarzania;

promowanie eksportu, zakaz lub ograniczenie importu; utrzymanie odpowiedniej struktury eksportu i importu.

5. Zalety wysokiej płacy (merkantyliści) Merkantyliści opowiadali się za niskimi p łacami. Płace musiały być

niskie, aby zapewnić gospodarce krajowej konkurencyjność w handlu międzynarodowym. Płace decydowały o

nakładach (kosztach) pracy. Wyższe płace wg merkantylistów zniechęcałyby robotników do pracy. Nie poszliby

do pracy, gdyby mieli oszczędności. Dzieci też musiały p racować, żeby nie było żebractwa i włóczęgostwa.

Robotnik musi pracować przy tak niskich płacach aby: nie miał możliwości oszczędzania, nie będzie

dysponował wolnym czasem, zwiększył p racowitość.

6. Wolność w koncepcjach fizjokratów Wolność działan ia, wolność postępowania. Założenie wolności –

Pewna doza wolności musi zawsze istnieć. Od jej zakresu zależy postęp gospodarczy. Ideałem jest rozwój

gospodarczy, w którym panowałaby pełnia wolności.Wolność handlu wewnętrznego i zewnętrznego zapewnia

dobre ceny(krytyka protekcjonizmu), - idea wolności: osobistej wolności jednostki ludzkiej, świętej własności

prywatnej, wolności gospodarczej, - hasło fizjokratów: Laissez faire, laisser passer – dajcie nam swobodę

działania i ruchu.

7. Porządek naturalny i pozytywny (fizjokraci) Idea porządku naturalnego i pozytywnego: porządek naturalny

(stan doskonały) jest porządkiem wiecznym, wynikającym z samej natury, porządek pozytywny jest stanem

rzeczywistym, bądź postulowanym, mniej lub bardziej zgodnym z porządkiem naturalnym, jest tworem

zmiennym i ludzkim.

Podstawowe fundamenty porządku naturalnego to: osobista wolność jednostki ludzkiej, „święta własność

prywatna”, wolność gospodarcza. O te fundamenty powinien opierać się porządek pozytywny. Porządek

pozytywny jest odzwierciedlony w prawie stanowiącym przez człowieka, władzę państwo.

8. Warunki uzyskania produktu czystego (fizjokratyzm) - źródłem bogactwa jest natura, - rolnictwo jest

jedyną dziedziną produkcyjną, - jedynie tam nas tępuje pomnażan ie bogactwa, wytwarza się produkt czysty, -

dochód, to suma dóbr wyrażona w jednostkach fizycznych, - tylko duże gospodarstwa przynoszą dochód czysty ,

tam inwestuje się nakłady pierwiastkowe ( kap itał trwały :mas zyny, urządzenia, bydło), - produkt czysty,

nadwyżka wielkości produkcji nad kosztami wytworzenia,- ziemia potrzebuje kapitału, nie b rak ludzi ale b rak

kapitału jest faktycznym źródłem nędzy, - działy pozaro lnicze – proces dodawania a nie pomnażan ia wartości są

to prace nieprodukcyjne, choć użyteczne.Koncepcja podatku jedynego: tylko roln ictwo może być obciążone

podatkami, bo tam powstaje dochód czysty. Przemysł i handel mają być zwolnione. Wyłączn ie rolnictwo daje

produkt czysty. Ono więc jest jedynym źródłem bogactwa społecznego. Produkt czysty powstaje dzięki

nakładom i naturalnej urodzajności ziemi.

9. Postulowana polityka gos podarcza wewnętrzna (merkantylizmu) Zasadniczym czynnikiem rozwoju

gospodarczego jest ingerencja państwa w życie gospodarcze, powinna zmierzać w kierunku zapewnienia

dodatniego bilansu handlowego. Uprzemysłowienie zakładów z własnych środków manufaktur i rozwój

produkcji przemysłowej. Popieranie prywatnych przedsiębiorstw. Sprowadzenie wykwalifikowanych

robotników. Utrzymanie niskich płac. Maksymalne zatrudn ienie. Rozwój infrastruktury gospodarczej. Cel-

osiągnięcie takiego rozwoju przemysłu i ro lnictwa oraz powiązanie ich ze sobą by import nie był potrzebny.

Popierano wzrost liczby ludności, nakaz p racy, zakaz żebractwa. Stosowano kary cielesne dla zwiększen ia

produktywności.

10. Polityka konkurencji wg merkantylistów - negatywna postawa kupców wobec konkurencji (bo obniża

ceny sprzedaży a w związku z tym zmniejsza zysk i dopływ kruszcu); - interesom kupieckim służyły ugody i

porozumienia co do cen między sprzedawcami (Monopole), dążono do przyznania im przez króla monopolu na

określony produkt lub na handel z określoną częścią świata. Powstały kampanie handlowe: Rosyjskie,

Francuskie, Holenderskie Pierwsze kampanie pojawiły się w wieku XVI i XVII

11. Obalenie doktryny dodatniego bilansu handlowego D. Hume:Żadna gospodarka nie jest w stanie ciągle

utrzymywać dodatniego bilansu handlowego. Czynnikiem, który zapewnia dostosowania bilansów są ceny. North stwierdza, że w polityce gospodarczej nie powinno chodzić o zgromadzenie jak największych ilości

kruszców szlachetnych, ale o dobrobyt społeczny, który niekonieczn ie musi być osiągany przez dodatni bilans

handlowy. Teza dodatniego bilansu handlowego jest w swej realizacji sprzeczna z interesami kraju, albowiem

nie można stale prowadzić polityki na swoją korzyść kosztem interesów innych krajów. Interesy danego kraju są

związane z interesami innych krajów, skąd działanie na szkodę innych krajów musi się odbić na interesach danego kraju. North: Dobrobyt społeczny nie musi być osiągnięty w rezu ltacie dodatniego bilansu handlowego.

12. Czynniki produkcji i ich znaczenie (W. Petty) ziemia, praca, arts(kunszty, kwalifikacje zawodowe),

stocks(zasoby, środki trwałe i materiały)Dwa pierwsze to podstawowe a dwa następne to pomocnicze.

Znaczenie: źródła bogactwa- praca i ziemia ,, Matką wartości jest ziemia, a jej o jcem praca''. W zrost bogactwa

wynika z procesu produkcji a nie wymiany. Wielkość produkcji zależy od ziemi i pracy, są to czynniki

pierwotne, pochodnym jest kapitał. Żaden czynnik n ie może sam nic wytworzyć.

13. Jedność gospodarki światowej (D. North) Jedność gospodarki światowej jest założeniem teorii handlu

zagranicznego. Wymiana międzynarodowa musi mieć charakter ekwiwalentny. Rynek automatycznie reguluje

relacje między wielkościami ekonomicznymi. Mechanizm prowadzący do podziału i specjalizacji produkcyjnej

na świecie i wewnątrz kraju n ie wymaga interwencji państwa.

14. Istota mechanizmu rynkowego (R. Cantillon)

Podaż współgra z istniejącymi zapasami produktów w ks ztałtowaniu się cen. Ceny ustalają się w proporcji

pomiędzy produktami wystawionymi na sprzedaż a ilością pieniędzy oferowanych za n ie. Podaż i popyt zależą

od subiektywnych ocen kupców, producentów i kupujących a te z ko lei zależą od „humorów, upodobań, c zy

stylu życia” każdego z podmiotów. Wszystkie elementy gospodarki rynkowej pasują do siebie tworząc

naturalny, samokontrolujący i zmierzający do stanu równowagi system.

15. Rola akumulacji w gospodarce (D. Hume) Akumulacja stanowi istotę bogacenia się kra ju. Wpływa na

obniżenie stóp procentowych. Stanowi zachętę i bodziec do dalszego rozwoju aktywności gospodarczej-

poszukiwanie nowych rynków. Stopniowy wzrost cen sprzyja rozwojowi przemysłu i zwiększa

zatrudnienie(inflacja pobudza ducha przemysłu). Gromadzen ie kapitałów pieniężnych-byle nie w nadmiernych

ilościach-przynosi istotną korzyść umiarkowanego wzrostu cen(wysoka inflacja hamuje rozwój)

16. Prawo niewidzialnej ręki rynku (A. S mith) Smith był zwolennikiem liberalizmu ekonomicznego. Każda

jednostka gospodarująca działa tak, aby osiągnąć dla siebie jak największe korzyści nawet kosztem innych,

mogły powstawać sprzeczna interesy prowadzące do chaosu, ale ład i porządek przywracała „niewidzialna ręka

rynku”.

17. Rola czynników wytwórczych (A. S mith) Teoria produkcji – świadom był istnienia trzech czynników

produkcji – czy li ziemi, pracy, kapitału. Smith wyróżnił pracę produkcyjną i pracę n ieprodukcyjną co na dobrą

sprawę jest błędem. Wprowadził znaczenie podziału i specjalizacji pracy, stwierdził, że podział pracy przyczynia

się do wzrostu produkowanych dóbr. Alienacja (wyobcowanie) W zakresie pracy doceniał znaczen ie

kwalifikacji uznawał ziemię za wyraz bezp ieczeństwa człowieka (ten kto ma ziemię – to mu będzie lepiej kto ją

ma) opowiedział się za gospodarstwami niewielkimi, gdyż uważał że one są bardziej efektywne od gospodarstw

dużych. Smith wyróżnił: - kapitał stały (maszyny, urządzanie, surowce, półfabrykaty, które zostają

przekształcone w procesie produkcji i zmienia się ich właściciel) -kapitał obrotowy produkcji

18. Czynniki wzrostu wydajności pracy (A. S mith) Czynnikami wzrostu wydajności pracy jest: wprowadzenie

nowych technik do produkcji (mechanizacja), podział pracy, specjalizacja, względnie wysokie płace.

19. Struktura kapitału (A. S mith) Wzrost kapitału jest głównym środkiem dobrobytu, umożliwia większą

produkcyjność i podział pracy. Smith podzielił kap itał na trwały i obrotowy. Kryterium podziału – sposób

generowania zysku: *kapitał obrotowy – na skutek cyrkulacji obrotu *kapitał trwały – przynosi zysk nie biorąc

udziału w cyrku lacji, a w produkcji i musi współdziałać z kapitałem obrotowym. Kapitał trwały: to maszyny i

narzędzia pracy, budynki do celów produkcyjnych i handlowych, nakłady podnoszące urodzajność gleby,

umiejętności, kwalifikacje bezpośrednich wytwórców. To taki kapitał, który przynosi dochód bez potrzeby

zmiany właściciela, czyli urządzen ia produkcyjne, narzędzia, zdolności i nabyte umiejętności ludzi. Kapitał

obrotowy: kapitał ten w jedynym cyklu produkcyjnym przenosi całą wartoś ć w nim zawartą na produkt, daje

dochód przy zmianie właściciela. Wyróżn ia tu: pien iądze, zapasy konsumpcyjne znajdujące się w rękach

producentów, kupców, zapasy gotowych produktów.

20. Dogmat A. S mitha Cena każdego towaru składa się i dzieli się na dochody (wynagrodzenia) czynników

wytwórczych, a więc jest sumą płacy, zysku i renty. To stwierdzenie nie jest słuszne, gdyby tak było produkt

globalny składał by się z samych dochodów. Gdyby towary po ich sprzedaży zamienione były tylko na dochody,

przeznaczone na konsumpcję to nie byłoby środków na wznowienie produkcji.

21. Cechy stagnacji sekularnej (A. S mith, D. Ricardo) Spadek stopy zysku, przychodzenie do coraz mniej

rentownych inwestycji doprowadzi do zmniejszenia się rozmiarów akumulacji, nastąpi spadek p łac,

zmniejszen ie przyrostu naturalnego i w konsekwencji zastój w gospodarce charakteryzujący się: niską stopą

zysku, płace równe min imum kosztów utrzymania, wysoka renta gruntowa, brakiem akumulacji i ustabilizowaną

liczbą ludności.

22. Rola państwa w gos podarce (klasycy) Wszelka ingerencja państwa jest niewskazana, ponieważ hamuje

samoczynne dostosowanie w gospodarce. Przymus administracyjny nie sprzyja wzrostowi wydajności pracy,

ważn iejs ze jest oddziaływanie motywów ekonomicznych.

23. Wydajność pracy a bogactwo narodów – D. Ricardo Wzrost wydajności pracy wpływa na wzrost

bogactwa społecznego (można wytwarzać coraz więcej dóbr), wzrost wydajności prowadzi jednak do skrócenia

czasu wytwarzania dóbr, a więc wpływa negatywnie na wartość towaru (wzrasta wyd ajność, spada cena).

Czynnikiem, który decyduje o wielkości dóbr są nakłady pracy. Dotyczy to pomiaru dóbr masowych.

24. Źródło renty gruntowej (D. Ricardo) RICARDO Renta gruntowa - renta różniczkowa a) I stopnia mówi,

że renta zależy od urodzajności gleby; b) II stopnia renta zależy od odległości rynków zbytu Ricardo defin iuje

prawo malejącej urodzajności gleby – prawo to mówi, że dodatkowe nakłady kap itału w ten sam grunt przynoszą

mniej niż p roporcjonalny przyrost zysków. Poszczególne grunty różnią się między sobą urodzajnością, natomiast

cena produktów rolnych zależy od rynku (na rynku wolnej konkurencji jest jednakowa). Na działkach gorszych

ponoszone są wyższe koszty wytwarzania jednostki towarów rolnych. Nadwyżka ceny rynkowej ponad kosztami

może być niewielka, bądź w ogóle n ie występować. Grunty urodzajniejsze uzyskują dochody równe różn icy

między ceną (a tym samym kosztem produkcji na najgorszych działkach), a kosztem wytwarzania na tej działce.

Ten dochód to renta różniczkowa. Na najgorszych działkach renta ta nie powstaje, uzyskiwany jest jedynie

dochód z kapitału i pracy. Zjawisko renty różn iczkowej występuje również przy intensyfikacji upraw.

25. Prawo rynków zbytu Prawo rynku Saeya - produkcja sama tworzy rynki zbytu i wobec tego systemy

gospodarcze zawsze dążą do pełnego wykorzystania czynników produkcji. Keynes twierdzi że nie istnieją siły

prowadzące do stanu równowagi przy pełnym wykorzystaniu czynników produkcji. Dla niego jest tylko

równowaga pomiędzy globalnym popytem a globalną podażą. *jeden towar jest rynkiem zbytu dla drugiego

towaru *najskuteczniejs zym sposobem do powiększania konsumpcji jest sama produkcja *nie może być mowy o

kryzysie nadprodukcji ogólnej *n ie może wystąpić jedynie nadprodukcja częściowa wynikająca z n iewłaściwej

struktury produktu *można ją usunąć przez zwiększoną produkcję innych towarów

26. Przyczyny równości popytu i podaży (D. Ricardo) Według niego rozmiary efektywnego popytu są

określone przez globalną podaż. Są sobie zawsze równe. W gospodarce występuje tendenc ja do pełnego

wykorzystania potencjału wytwórczego. Robotnicy zarabiają tylko tyle, ile określa min imum kosztów

utrzymania, n ie mogą więc oszczędzać. Właściciele ziemscy ży ją w luksusie, przyzwyczaili się do

otrzymywania rent, a więc nie troszczą się o jutrzejsze dochody – również nie oszczędzają. Jedynie oszczędzają

przedsiębiorcy na powiększenie kapitału, są zatem zrealizowane ich inwestycje. O poziomie i wzroście dochodu

narodowego decydują jedynie czynniki podażowe. Akumulacja umożliwia powiększenie zdo lności wytwórczych

gospodarki, a tym samym produkcji i dochodu. Wzrost produkcji prowadzi do odpowiedniego rozszerzenie

rynków zbytu. Gospodarka jest zawsze w równowadze.

27. Przyczyny niedostatecznego popytu (T. Malthus) Przyczyną nierównowagi gospodarczej jest wg Malthusa

zjawisko niedostatecznego wzrostu popytu. Są dwie przyczyny tego zjawiska: - zmniejszają się dochody i

wydatki grup pośrednich (producenci drobnotowarowi, klasa feudałów i właściciele ziemscy, wojskowi)

liczebność tych grup maleje; - producentów kapitalistów cechuje dążenie do oszczędzania, zmniejsza to

jednocześnie bezpośrednią konsumpcję społeczeństwa.

28. Sposoby przeciwdziałania prawu ludnościowemu T. Malthusa Teoria ludnościowa 1798-1803. wzrost

liczby ludności w tempie geometrycznym(co 25 lat się podwaja), wzrost produkcji środków utrzymania w

tempie geometrycznym. Wniosek; zabrakn ie środków utrzymania! Środki zaradcze -hamulce preferencyjne:

dobrowolne powstrzymywanie się od posiadania potomstwa, późne zawieran ie małżeństw, celiba t proletariatu.

Hamulce pozytywne: głód, wojny, ep idemie.

29.Zniszczenie a ożywienie gos podarki(F. Bastiat)W eseju ,,Co widać a czego nie widać '' użył alegorii zb itej

szyby. Otóż zbicie szyby przynosi stratę właścicielowi i pożytek szklarzowi- zdarzenie to przyśpiesza bowiem

obieg pieniądza i pozornie wspomaga przemysł. Lecz z drugiej strony powyższa szkoda uniemożliwia

właścicielowi zbitej szyby alokację środków w innych gałęziach poprzez zakup innego dodatkowego dobra.

Bastiat uczy patrzeć globalnie zauważając drugą niewidoczną stronę medalu.

30. Metoda badania rzeczywistości gospodarczej. Wg Saint Simon badanie działań gospodarczych i

społecznych jest możliwe tylko w powiązan iu z warunkami w których powstały. Należy badać procesy a nie

tylko fakty. I to jako etapy dłuższych procesów.

31. Wady ustroju kapitalistycznego wg Ch. Fouriera 2 zasadnicze wady kapitalizmu: *odosobnienie

producentów wynikające z ich samodzielności i rozdrobnienie własności – skutkiem tego jest walka

konkurencyjna, anarchia produkcji, kryzysy i olbrzymie marnotrawstwo pracy ludzkiej i środków produkcji;

*pasożytnictwo handlu jego dezorganizujące i demoralizu jące oddziaływanie na całą gospodarkę

32. Eksperymenty R. Owena *próba racjonalnej produkcji przemysłowej -ludzie powinni być dobierani do

zajęć wg umiejętności, poprawa warunków pracy i życia podnosi wydajność, praca powinna wychowywać

*założenia wzorcowej komuny – zakaz zatrudniania dzieci <10 lat, czas pracy 10,5 godz, radykalna poprawa

warunków mieszkan iowych, założenie sklepu spożywczego dla robotników, zyski ze sklepu na utrzymanie

szkoły publicznej, samorząd mieszkańców, ubezpieczenia od chorób i starości *założenie bazaru wymiany –

towary powinny być wymieniane wg wydatkowanej na nie pracy, wyeliminowanie pieniądza, wymiana

nadwyżek wytworzonych w komunach. Wystarczy wymyślić socjalizm aby opanował świat(umysł, serca

wszystkich ludzi)

33. Racjonalizacja produkcji wg R. Owena - ludzie powinni być dobierani do zajęć wg umiejętności; -

poprawa warunków pracy i życia podnosi wydajność; - praca powinna wychowywać

34. Istota bazaru wymiany R. Owena Towary powinny być wymien ione wg wydatkowanej na nie pracy.

Powinno się wyeliminować pieniądz jako pośrednik wymiany (bony pracy) i bezpośrednio wymien iać nadwyżki

wytworzone w komunach. R. Owen założy ł bazar wymiany w Londynie w 1832 działał tylko 2 lata.

35. Schemat rozwoju człowieka i ludzkości (K. Marks) Marks wysunął własną wizję rozwoju społeczeństwa,

a nawet całej ludzkiej cywilizacji. Gospodarka ulega zmianom, ulega ewolucji, prze kształceniom społeczeństwo,

przekształceniom ulega cała ludzka cywilizacja, znajduje się w procesie ciągłych zmian. Dostrzegając te zmiany

Marks wysunął własną koncepcję tego jak te zmiany następowały. Tą koncepcję można przedstawić jako

formację społeczno-gospodarczą. Polega to na tym, iż Marks w dotychczasowym rozwoju ludzkości od

najwcześniejszych okresów cywilizacji ludzkiej wyróżnił 5 fo rmacji społeczno-gospodarczych, 5 systemów

społeczno-gospodarczych: 1.wspólnota pierwotna 2.niewolnictwo 3.feudalizm 4.kap italizm 5.socjalizm

(najwyższą jego formą miał być komunizm) Tak ludzkość miała się rozwijać przechodząc przez te kolejne stadia

rozwoju, które Marks nazwał formacjami społeczno – gospodarczymi. Poszczególne formacje różn ią się między

sobą dość istotnie, przede wszystkim systemem własności oraz systemem pracy.

36. Struktura nakładów pracy (K,Marks) Praca jest źródłem wartości, ale jaka?: konkretna, abstrakcyjna (to

sam fakt wydatkowania siły roboczej). Wartość towaru= wart dodana+wart przeniesiona. Wartość towaru

wyrażona jest w pracy abstrakcyjnej. Miarą wartości jest czas społecznie niezbędny. Oznacza to, że jednostka

towaru, niezależn ie przez którego producenta została wytworzona, ma taką samą wartość, niezależn ie od

poniesionych nakładów pracy. Występuje tu sprzeczność, gdyż różnym nakładom czasu pracy odpowiada ta

sama wartość.

37. Istota czasu społecznie niezbędnego To czas potrzebny do wyprodukowania danego towaru w przeciętnych

warunkach produkcyjnych, pomocą środków produkcji stosowanych przez p roducentów wytwarzających

dominującą część danego produktu oraz siły roboczej o przeciętnym poziomie kwalifikacji pracującej z

przeciętną intensywnością. Czas społecznie niezbędny decyduje o poziomie wartości.

38. Skutki akumulacji kapitału w dłuższym czas ie (K. Marks) Akumulacja to obiektywna konieczność w

działaniu każdego kapitalisty wynikająca z walki konkurencyjnej. Prowadzi do koncentracji i centralizacji

kapitału i produkcji. Proces koncentracji i wdrażanie postępu technicznego powodują pojawien ie się w

gospodarce rezerwowej armii pracy – bezrobocia.

39. Wartość w ujęciu klasycznym i neoklasycznym Klasyczna teoria nie może objaśnić wartości dóbr

rzadkich. Dobra mają wartość niezależn ie od tego ile nakładów pracy poniesie się na ich wytworzenie czy

zdobycie. Występują np. Martwe dobra dla których cena rynkowa nie pokrywa kosztów wytworzenia. Dobra

mają wartość samą w sobie. ,,Perły nie dla tego są wartościowe, że ludzie ich poszukują, ale d latego ludzie

nurkują za nimi bo są wartościowe'' R Whately. Teoria wartości(użyteczności) C. Mengera:

użyteczności=intensywność satysfakcji Użyteczność to wartość dobra rozumiana jako subiektywne odczucie

konsumenta. To subiektywna ocena dokonywana przez człowieka n ie istnieje poza świadomością ludzką.

Wartość nie stanowi cechy rzeczy. Teoria subiektywna rozwiązywała paradoks wody i diamentów, którym tak

szeroko zajmowali się ekonomiści klasyczni. Tab lica C. Mengera- zakłada się tu, że konsument jest w stanie

wycenić wartość wszystkich dóbr i zakwalifikować je do różnych kategorii. Woda znajduje się w grup ie I bo jest

to dobro najistotniejsze dla konsumenta diament w grupie o numerze wyższym. Całkowita użyteczność wody

jest wyższa od użyteczności diamentu jednak użyteczność krańcowa diamentu jest wyższa n iż wody.

40. Gos podarka a matematyka i przyroda (A.Marshall) Uważał, że równania matematyczne n ie są

właściwymi metodami dla rozważań ekonomii, ekonomia ma czerpać nie z nauk ścisłych, ale powinna

nawiązywać do inspiracji z nauk przyrodniczych. Dlatego, że życie społeczno-gospodarcze w swojej

chaotycznej bujności, żywiołowości, spontaniczności znaczn ie bardziej jest zbliżone do życia organicznego, do

jakiegoś żywego organizmu niż do mechanicznych konstrukcji fizyki.

41. Teoria plam na słońcu( W.S. Jevons)teoria Jevonsa dotycząca plam na Słońcu - jest to najstarszy zbiór

poglądów tłumaczący wahania w gospodarce, zgodnie z tą koncepcją sytuacja gospodarcza zależy od stopnia

aktywności Słońca; oznacza to, że rosnąca liczba plam na Słońcu spowodowanych wybuchami przyczynia s ię do

powstawania kataklizmów na Ziemi, a tym samym powstania niekorzystnych warunków gospodarowania i

odwrotnie; cykl Jevonsa zwany jest cyklem świńskim;

42. Źródła nadwyżki konsumenta (A. Marshall) Analizując popyt wprowadził Marschal pojęcie Renty

konsumenta. Konsument czerp ie korzyści z konsumpcji w warunkach wolnego rynku. Bieżącą cenę rynkową

wyznacza konsument krańcowy (ostatni). Jeśli zatem inny konsument byłby skłonny zapłacić cenę wyższą a

niżeli konsument krańcowy to nadwyżka tej ceny przynosi s zczególną rentę konsumentowi (subiektywna

nadwyżka konsumenta).

43. Mechanizm rynk owy a cena (krótki, długi okres) – A. Marshall wyjaśnił działanie mechanizmu

rynkowego i ustalanie się cen. Cena równowagi n ie zaws ze pokrywa indywidualne koszty produkcji tzn równa

się cenie podażowej. Cena bieżąca krótkookresowa- zależy tylko od nabywców, gdyż w krótkim czasie podaż się

nie zmienia. Cena normalna d ługookresowa- zależy od dostosowań podaży tzn od zmian aparatu wytwórczego

(czy li kosztów)

44. Kryteria podziału dochodów (J. B. Clark) Jego podstawowa praca to podział bogactwa. Clark zdefiniował

prawo sprawiedliwego podziału wytworzonego produktu pomiędzy 3 czynnikami produkcji – praca, kap itał i

ziemia. Nawiązał tu do prawa malejącej urodzajności gleby (Ricardo) i rozciągnął działanie tego prawa. Kapitał

zaangażowany w produkcje nie u lega zmian ie. Zatem każdy dodatkowy pracownik będzie współdziałał z coraz

mniejszą porcją kapitału co spowoduje spadek przyrostu produktu. Dlatego tez pracownicy otrzymują płacę w

wysokości produktu uzyskanego przez robotnika krańcowego.

45. Warunki stanu równowagi ogólnej (L. Walras) Warunkiem jest to, aby to samo dobro, ten sam towar,

produkt miał taką samą cenę w każdym miejscu gospodarczym oraz aby ta cena odpowiadała kosztom produ kcji

tego dobra. Niezależnie od tego gdzie konsument dokonuje zakupu dobra, ten sam produkt powinien mieć taką

samą cenę. Cena powinna odpowiadać kosztom wytworzenia tego dobra. Cena powinna być tak skalkulowana,

aby była równa kosztom wytworzenia tego dobra.

46. Alokacja zasobów a dobrobyt społeczny (V. Pareto) Optymalna jest taka alokacja zasobów, której n ie da

się poprawić bez pogorszenia sytuacji innego podmiotu. Jest to stan zwany Optimum Pareto. Działanie rynków

konkurencyjnych prowadzi właśnie do takiego stanu. Zasada 20/80 Podział dochodów w społeczeństwie jest

zaws ze nierównomierny. 80% całkowitych dochodów przypada na 20% konsumentów. Zasada ta znalazła

zastosowanie w wielu aspektach życia gospodarczego np. w marketingu, w bankach.

47. Przyczyny pauperyzmu (J.Ch.L.Simonde de Sismondi) Za g łówne makroekonomiczne przyczyny

pauperyzacji uznać należy : niski poziom rozwoju techniki i technologii, którego konsekwencją jest niska

produktywność czynników wytwórczych i niedostateczne rozmiary dochodu narodowego, oraz istniejący system

ekonomiczno-społeczny, określający zasady podziału dochodu narodowego pomiędzy poszczególnych

obywateli. Sis mondi zauważył, że postęp techniczny przyczynił się do wzrostu bezrobocia, a to z kolei

powodowało obniżkę konsumpcji mas. Dostrzegł też, że tylko bogate, duże przedsiębiorstwa mogły wprowadzić

postęp techniczny. Inne, małe n ie mogły sobie na niego pozwolić i upadały. Następstwem tego był postępujący

proces koncentracji i centralizacji kapitału produkcji.

48. Pozytywny program rozwoju gos podarczego (J.Ch.L.Simonde de Sismondi) Jedynym wyjściem dla

realizacji tego postulatu jest hamowanie rozwoju gospodarki kap italistycznej i wprowadzen ie w niej pewnych

zmian: 1. interwencja państwa:- zapewnien ie rozwoju produkcji drobnotowarowej;- reforma ro lna

wprowadzająca wielu drobnotowarowych rolników, co zapewni wg Sismondiego także wzrost produkcji rolnej;

- stworzenie warunków utrzymywania się produkcji rzemieślniczej; - dążenie do zapewnienia robotnikom

możliwości awansu do klasy drobnych wytwórców;2. zmiany w metodach podziału dochodu:- wzmocnien ie siły

przetargowej robotników przez tworzenie „koalicji robotniczych”; - udział w zyskach jako podstawowa forma

wynagradzania;- „gwarancja zawodowa” – rodzaj odprawy dla zwoln ionego pracownika jako metoda

zwiększenia trwałości stosunku pracy;- ustawodawstwo socjalne chroniące robotników w czasie choroby lub na

wypadek trwałego kalectwa; - ustawowa regulacja płac, - ochrona pracy kobiet i dzieci, - skrócenie dnia

roboczego do 10 godzin;3. ha mowanie nieuczciwej konkurencji;4. roboty publiczne jako nadzwyczajny środek

ograniczania bezrobocia. Reformy Sis mondiego odnoszą się głównie do sfery podziału, produkcję pozostawiając

praktycznie bez zmian (prywatna własność środków produkcji)

49. Możliwość zastosowania liberalizmu (szkoła narodowa) Zdecydowanie odrzucali koncepcję liberalizmu

ekonomicznego jako nie odpowiadającą warunkom n iemieckim i postulowali aktywną gospodarczo politykę

państwa. Głównym narzędziem interwencjonizmu państwa miał być pieniądz, który powin ien mieć

ukonstytuowana wartość nadana przez państwo. Odrzucali ideę wolnego handlu, zalecali p rotekcjonizm celny –

ochronę towarów niemieckich przed konkurencja zagranicznych produktów.. 50. Istota praw ekonomicznych (szkoły historyczne w Niemczech) Prawa ekonomiczne imetoda badawcza

W ekonomii nie działają żadne prawa przyczynowe i uniwersalne. Zaprzecza temu choćby istnienie wolnej woli

nie podlegającej żadnym prawom naturalnym (Tomasz z Akwinu). Niektórzy ekonomiści niemieccy uznawali

jedynie występowanie pewnych prawidłowości (Hildebrant) czy praw rozwoju (Roshell i Smoller). Ekonomiści

niemieccy uważali, że gospodarkę należy rozpatrywać w czasie bo dopiero, wtedy widoczne są zmiany i

kierunek rozwoju. Postulowali stosowanie metody historycznej polegającej na poszerzeniu wykładu z ekonomii

o historię gospodarczą i h istorię myśli ekonomicznej. Nauka ekonomii jest nauką id iograficzną posługująca się

opisem i indukcją.

51. Duch kapitalizmu (W. Sombart) uważał że rozwijał teorię kapitalizmu K. Marksa *rozwój dziejów jest

zdeterminowany przez cechy psychiczne jednostek *uważał że kapitalizm narodził się z przeżyć relig ijnych i

psychicznych narodu żydowskiego, uznał żydów za właściwą najistotniejszą siłę nośną kapitalizmu (koncepcja

ducha gospodarczego)*uosobieniem ducha kapitalizmu jest przedsiębiorca. Podstawowe elementy ducha

kapitalizmu: *maksymalizacja dochodu pieniężnego jako motyw działalności gospodarczej *konkurencja

*racjonalność działan ia w sprawach gospodarczych(kalkulacja).

52. Cel ekonomii wg. Veblena Za główne zadanie ekonomii uważał badanie współczesnych instytucji.

Cywilizację ujmował jako system instytucji społecznych. Kapitalizm określał jako "kulturę pien iężną" a zysk

uznawał za motyw działan ia ludzkiego właściwy systemowi kapitalistycznemu. Jego krytyka "ku ltury

pieniężnej" obejmowała wyłączn ie "klasę próżniaczą" - bankierów, spekulantów, itp. Dowodził, że rozwój

gospodarczy dokonuje się poprzez konflikt przeciwstawnych sił - technologii i instytucji. Wg Veblena

ortodoksyjna ekonomia neoklasyczna charakteryzuje się podejściem "taksonicznym" tj. zajmuje się

klasyfikowaniem i systematyzacją zjawisk zgodnych z prawami natury i oddziałujących z zewnątrz na system

gospodarczy.

53. Instytucje a rynek (T. Veblen) Veblen traktował rynek jako twór podlegający procesom ewolucyjnej

zmiany, inspirowanej przez przemiany instytucjonalne. Realne działania gospodarcze, których efektywność

wynika z jednej strony z korzyści uczestniczenia w rynku uporządkowanym za pomocą instytucji nieformaln ych

i fo rmalnych – publicznych i p rywatnych, zaś z drugiej strony z kosztów tworzenia tych instytucji.

54. Instytucje technologiczne a ceremonialne (T. Veblen) Instytucje technologiczne – wynikają z wiedzy

ludzkiej z dobrych instynktów, są to innowacje, technologie, techniki nastawione na wytwarzanie nowych dóbr.

Instytucje ceremonialne – kształtują się przez złe instynkty. Jest to prawo własności, systemy finansowe,

nastawione na pomnażan ie indywidualnego bogactwa. Instytucje ceremonialne - stabilne raczej- zachowawcze

ale rozwijające się dynamicznie instytucje technologiczne stoją w sprzeczności. Technologiczne zmien iają się

ciągle a ceremonialne stoją.

55. Gos podarka a równowaga (J.M. Keynes) Keynes uważał, że związki jakie występują pomiędzy

zjawiskami ekonomicznymi w gospodarce zależne są od zjawisk pobocznych, przy działaniu przyczynowo -

skutkowym gospodarka samoczynnie nie dąży do równowagi. Według niego przyjrzenie się b liżej badaniom

krótkiego okresu czasu, spowoduje iż odpowiednio szybkie dostarczenie środków oddziaływania depresyjnego

na gospodarkę pozwoli jej wyjść z kryzysu. W związku z czym bieżące procesy gospodarcze oraz związane z

nimi problemy można rozwiązywać za pomocą manipulowania popytem.

56. Popytowy efekt inwestycji (J.M. Keynes) Dla Keynesa stan równowagi może prezentować bezrobocie oraz

nie do końca wykorzystane moce produkcyjne, natomiast żadne siły w gospodarce nie potrafią utrzymać na

rynku idealnej równowagi. Występują dwie metody, które określają dochód narodowy . -Dochód narodowy jest

sumą konsumpcji i oszczędności; -Dochód narodowy jest sumą konsumpcji i inwestycji. W związku z tym, iż w

tych obu przypadkach dochód oraz konsumpcja prezentowane są na tym samym poziomie to w warunkach

równowagi oszczędności są równe inwestycji. Niestabilność, nadwyrężenie któregoś z tych czynników prowadzi

do stanów nierównowagi wtedy gdy popyt wzrasta (popyt większy od podaży), występuje wtedy ożywienie

rynku. Natomiast gdy podaż jest większa od popytu występuje depresja.

57. Rola państwa w gos podarce (J.M. Keynes) Keyns analizuje procesy, które w sposób globalny dotyczą

całej gospodarki narodowej, nie rozwarstwiając się na poszczególne czynniki o których mówiła ekonomia

marginalna. Jego badania zajmują się w szczególności zjawiskami makroekonomiczny mi. Rozwija on teorię

która dotyczyła formowania się dochodu narodowego w gospodarce, wyjaśniając powiązan ia jakie występują

miedzy dochodem narodowym a popytem efektywnym społeczeństwa, szczególn ie popytem inwestycyjnym.

Zaprezentował on wiele prawid łowości jakie występowały w gospodarce wolnorynkowej, a mianowicie popyt

inwestycyjny. Założenia tego typu posiadają przełomowy charakter w rozpatrywaniu znaczen ia państwa w

gospodarce.

58. Paradoks ubóstwa wśród obfitości (J.M. Keynes) Gospodarka jest nastawiona na problem produkcji i

wzrost bogactwa. Braki mają charakter nie tylko gospodarczy, ale także psychologiczno - socjologiczny: -

fascynacja wzrostem bogactwa, pogoń za zyskiem, produkcja na pokaz, snobizm, przepych, zb iednienie tych

którym się nie powiodło, n iszczenie środowiska. Wszystko to nie zapewni społeczeństwu pełnego dobrobytu.

Państwo powinno oddziaływać na społeczeństwo, żeby zmien iło nastawienie społeczne.

59. Twórcza destrukcja (J.A.Schumpeter) W tej strukturze najważniejszą ro lę odgrywa przeds iębiorca, który z

własnej inicjatywy i na własne ryzyko, wprowadza nową technologię i innowacyjne produkty do gospodarki.

Inni producenci naśladują i upowszechniają sprawdzone już metody wytwarzania. Źródło wzrostu

gospodarczego tkwi więc w innowacyjnej działalności przedsiębiorcy, który powin ien być dobrze wynagradzany

za swoją kreatywną działalność. „Rzeczywiście, podstawowy impuls, który wprawia i utrzymuje w ruchu

machinę kapitalistyczną, ma swe źródło w nowych dobrach konsumpcyjnych, nowych modelach produkcji i

transportu, nowych rynkach, nowych typach organizacji przemysłu. Wszystkie te elementy tworzą się dzięki

inicjatywie kap italistycznej.

60. Równowaga a postęp techniczny (R.Solow) Zgodnie z poglądami Roberta Solowa wzrost gospodarczy

określony jest poprzez rozmiary produkcji. Przyjął on, że wielkość produkcji jest funkcją dwóch zmiennych:

kapitału i pracy. -wielkość kapitału zależy z jednej strony od inwestycji (które powiększają jego rozmiary), z

drugiej strony od zużycia kapitału w wyniku zaangażowania w proces produkcji (co pomniejsza wartość

kapitału); -nakład pracy zależy od postępu technicznego oraz od przyrostu naturalnego.

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome