Dydaktyka ogólna - Notatki - Dydaktyka - Część 1, Notatki'z Dydaktyka. University of Warsaw
Polanski_R
Polanski_R4 March 2013

Dydaktyka ogólna - Notatki - Dydaktyka - Część 1, Notatki'z Dydaktyka. University of Warsaw

PDF (545.5 KB)
10 strona
455Liczba odwiedzin
Opis
Wychowanie ma na celu wprowadzenie zmiany w wychowaniu; zmiany w zakresie: wychowania fizycznego, estetycznego, moralnego(etycznego) i intelektualnego.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 10
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

1

DYDAKTYKA OGÓLNA

Wychowanie ma na celu wprowadzenie zmiany w wychowaniu; zmiany w zakresie: wychowania fizycznego, estetycznego, moralnego(etycznego) i intelektualnego.

Pedagogika zajmuje się wychowaniem (poprzez zmiany), a także samą sobą (jak określać cel, jakie metody stosować). Pedagogika: → ogólna

→ kształcenie: umysłowe (dydaktyka), moralno-społeczne, fizyczne, estetyczne

pais – chłopiec, dziecko, ago – prowadzę paideia – wprowadzenie w kulturę, wysublimowane, wysokie cele, kształcenie osobowości do kultury → jęz. staropolski – pedagogia /do XIX w. – wychowanie dzieci/ Częścią wychowania jest nauczanie. Teoretyczne rozważania nad nauczaniem mają początki w XVII wieku.

1613 r. – „Krótkie sprawozdanie z dydaktyki, czyli sztuki nauczania Ratychiusa” Krzysztof HELWIG i Joachim JUNG didaktikos – pouczający didasco – uczę, pouczam Wolfgang RATKE (1571 – 1635) – językoznawca, nauczał języków obcych, na ówczesne czasy wielkie osiągnięcia

Nauczanie – czynność, której się można nauczyć, ale trzeba mieć tę „iskrę bożą” Jan Amos KOMEŃSKI (1592 – 1670) – największy pedagog wszechczasów! „Wielka dydaktyka, czyli uniwersalna sztuka nauczania wszystkich wszystkiego” (1657)

Dydaktyka = sztuka nauczania wszystkich wszystkiego! wszystkich → i chłopców, i babięta, i niemowlę, i staruszka

↔ uniwersalna sztuka (wszystkich wszystkiego!) Takie rozumienie dydaktyki przetrwało do wieku XIX; wtedy na widownię wkracza kolejny wielki pedagog:

Jan Fryderyk HERBART (1776-1841). Odrzuca on nauczanie jako sztukę; szuka naukowych przesłanek.

Dydaktyka = teoria nauczania I ta teoria zaczęła obowiązywać, przetrwała do końca XIX wieku. 1900 r. – Ellen KEY „Stulecie dziecka”! → Wiek XX ma być wiekiem dziecka. Dziecko ma być przedmiotem zainteresowania, obiektem zabiegów. Tymczasem wiek XX... Ale jednak dziecko zostało postawione w jakimś sensie na piedestale, bo w ciągu ostatnich 100-u lat odwróciły się role (na początku XX wieku ludzie starzy byli najważniejsi – nośniki tradycji, „głowy rodziny”, hierarchia pokoleniowa, a teraz, w XXI wieku, wszystko się kręci wokół dzieci i młodzieży, np. reklamy są adresowane nie do starszych ludzi, ale do młodych, nastawienie jest na dzieci, świat kłania się dzieciom). John DEWEY (1859-1952)

Dydaktyka – ma być teorią uczenia się, nauczyciel nieważny, trzeba się interesować tym, jak dziecko myśli, jak się ma uczyć, Dziecko zostaje postawione w centrum. Jest to „przewrót kopernikański” w dydaktyce! W połowie XX wieku dochodzi do głosu myśl, że dydaktyka jest teorią nauczania i uczenia się.

Dydaktyka = nauczanie + uczenie się Zaczynają się badania nad procesem nauczania. Jest wiele teorii, wiele prawd, ale ok. lat 70-tych umacnia się twierdzenie, że: dydaktyka jest nauką o nauczaniu i uczeniu się. Dydaktyka zajmuje się:

1. Celami nauczania i uczenia się.

docsity.com

2

2. Treściami nauczania i uczenia się. 3. Metodami nauczania i uczenia się. 4. Środkami nauczania i uczenia się. 5. Formami organizacyjnymi. 6. Zasadami nauczania i uczenia się. 7. Procesami nauczania i uczenia się. 8. Systemami dydaktycznymi. + niepowodzeniami dydaktycznymi

Dydaktyka: → ogólna → szczegółowe (dydaktyki szczególne to metodyki, np. metodyka jęz. polskiego, metodyka EP) Dydaktyka:

 opisuje rzeczywistość (deskrypcja)

 bada rzeczywistość i tłumaczy (eksplanacja)

 szukanie faktów (= przyczyna + skutek + wytłumaczenie) i prognozowanie (predykcja, prognoza)

 daje wytyczne do pracy /nigdy: na pewno, nigdy: musisz/ (praktyka)

- 10.10.2002 - SYSTEMY DYDAKTYCZNE:

 dydaktyka tradycyjna (herbartowska)

 dydaktyka progresywistyczna (Nowego Wychowania)

 dydaktyka współczesna

Już starożytni Grecy mówili o poznaniu świata, jak poznajemy, jaki wpływ edukacji. Filozofia – różnie o edukacji, np. determinizm neguje w ogóle edukację, determinizm religijny – wszystko, co nas dotyczy, ustalone w niebie, skrajny determinizm fizyczny (↔fatalizm) – „fatalny los” kieruje życiem i nie mamy na niego wpływu. SOKRATES (461 – 399 p.n.e.) Twórca doskonałej metody nauczania, aczkolwiek wyprowadził ją z fałszywego mniemania o tkwiących w człowieku ideach. Rola nauczyciela – wydobywanie Dobra, Piękna i Prawdy z ucznia. Drugi błąd, to przekonanie, że wystarczy wiedzieć, co jest dobre, aby dobrze czynić, dobrze żyć. Jest to INTELKTUALIZM ETYCZNY (↔ niemożliwe jest przekazywanie wiedzy, transmisja wiedzy; trzeba tylko wydobywać). Metoda Akuszeryjna (MAJEUTYCZNA) – dwa etapy:

1. Etap ironii (nauczyciel się zgadza z uczniem, mimo że on się myli i jego sądy są fałszywe); doprowadzenie w ten sposób ucznia do stwierdzenia wiem, że nic nie wiem.

2. Faza pozytywna – nauczyciel doprowadza ucznia do tego, że sam dochodzi do Prawdy, do Prawdy, która w nim jest ukryta.

Dialog „Menon” Pogadanka sokratyczna (HEUREZA) – odkrywanie.

PLATON (427 – 347 p.n.e.) Człowiek przychodzi na świat z gotową wiedzą, uczyć się, to przypominać sobie wrażenia zmysłowe duszy i zapamiętywać; zapamiętywanie, to najważniejszy etap uczenia. ARYSTOTELES (384 – 322 p.n.e.) Zrywa z ideami wrodzonymi. POZNANIE = poznanie zmysłowe + umysłowe W średniowieczu dogmatyzuje się rola pamięci. Zapamiętywanie! (niekoniecznie ze zrozumieniem!)

docsity.com

3

Dopiero JAN AMOS KOMEŃSKI (1592 – 1670) w XVII wieku to zmienia. Komeński jest zdecydowanym sensualistą → całe nasze poznanie wiedzie poprzez zmysły, dopiero na tej podstawie powstają POJĘCIA. Celem poznania jest poznanie siebie i otaczającego świata poprzez poznawanie zmysłowe – do dziś nie stosowane!!! Świat trzeba poznać dla lepszego przygotowania do życia w nim i w tym pozaziemskim. Złota reguła poznania: „Poznawać poprzez wszystkie zmysły!” JOHN LOCKE (1632 – 1701) - typowy sensualista, ‘tabula rasa’! - umysł ludzki jest czystą, woskową tabliczką; to, co się na umyśle odciska, to efekt działania

świata otaczającego → OPTYMIZM PEDAGOGICZNY – niestety nieprawda!

JOHAN HEINRICH PESTALOZZI (1746 – 1827) Pedagog szwajcarski, nie myśliciel, teorię zaczyna wprowadzać w praktykę; to, czego się uczymy, to uogólnianie wiadomości zmysłowych. / zadręczał tym uczniów – dzieci analizowały wszystkie cechy przedmiotu, dopiero potem nazwa/ JAN FRYDERYK HERBART Wiek XVIII – masowe tworzenie szkół ludowych, powstaje zawód nauczyciela, rozwija się budowa szkół dla wszystkich. Jest potrzeba doskonałych metod nauczania, które można zastosować dla wszystkich. Herbart szuka tego w różnych naukach, nie teoria! Cel wychowania: wykształcenie silnego moralnego charakteru! Prowadzą do niego trzy drogi:

1. Kierowanie wychowankiem.

2. Dbanie o zachowanie karności.

3. Nauczanie.

Herbart jest twórcą nauczania wychowującego. Od Herbarta zaczyna się karna szkoła polska. Tezy o nauczaniu wyciąga z własnych poglądów psychologicznych. Nasz umysł tworzy z wrażeń jakieś wyobrażenia, one zapełniają nasz umysł, często się między sobą łączą (sploty, wyobrażenia). Razem tworzą MASĘ APERCEPCYJNĄ. Niektóre sploty, nieużywane, przechodzą do lamusa naszej pamięci. Tam wiodą nędzny żywot. Może się zdarzyć, że jakieś wyobrażenie wiąże się z którymś z lamusa i powstaje nowy splot wyobrażeń, który włącza się do masy. Po raz pierwszy u Herbarta umysł jest czynny, twórczy. (≠ Locke) Nauczyciel daje porcje wrażeń, które w umysłach uczniów wywarzają sploty. Ma on prowadzić uczniów przez stopnie formalne. Te stopnie zostały dopasowane do wszystkich szkół w II połowie XVIII w. (mimo że były przeznaczona dla liceum klasycznego).

docsity.com

4

STOPNIE FORMALNE HERBARTA

HERBARTREIN & ZILLER

ZGŁĘBIANIE OGARNIANIE

SPOCZYWAJĄCE POSTĘPUJĄCE SPOCZYWAJĄCE POSTĘPUJĄCE JASNOŚĆ

KOJARZENIE SYSTEM METODA PRZYGOTOWANIE PODANIE

POWIĄZANIE ZEBRANIE ZASTOSOWANIE

dot. czynności ucznia dot. czynności nauczyciela Przygotowanie – wydobycie z masy percepcyjnej, sprawdzanie, co uczniowie wiedzą, „wyciąganie” ich wiedzy Podanie – nowych informacji Powiązanie – połączenie nowych i starych informacji Zebranie – materiały Zastosowanie – praca domowa

- 17. 10. 2002 - system herbartowski → system tradycyjny Od czasów Herbarta nie wymyślono lepszego sposobu nauczania wiedzy biernej (podanie i przyswojenie przez ucznia). Herbart zostawił SYSTEM TEORII NAUCZNIA; podstawy są z innych nauk – filozofia i psychologia, ale nie bardzo było skąd brać. Rozwój nauk dopiero później: Darwin – „O powstawaniu gatunków drogą doboru naturalnego” 1859r. Mendel – 1866r. Comte – „Socjologia” 1842r. Marks – „Kapitał” 1867r. Wundt – „Fizjologiczna psychologia” 1874r. Dydaktyka Herbartowska obowiązywała do 1923 r., wówczas to na emeryturę przeszedł uczeń Herbarta – Rein; jego katedrę w Jenie objął Peter PETERSEN. Całkowicie odrzucił dydaktykę Herbarta i jego uczniów. Od herbartyzmu zaczęto odchodzić już w 1900 r. → „Stulecie dziecka”. Ellen Key: nauczanie może być skuteczne wówczas, gdy nie będzie się nauczać, lecz gdy dziecko będzie się rozwijać w sposób nieskrępowany. Szkołę tradycyjną można porównać do ZOO, w którym wszystkie zwierzęta karmione są trawą. Roślinożerne – O.K., wszystkożerne – mniej więcej, mięsożerne – umierają. To jakby wszystkich ubrać w płaszcz tego samego rozmiaru (pasuje ٧ nie dopina się ٧ za duży). Wszystkie kierunki Nowego Wychowania usiłowały zmienić pracę szkoły, aby to ona dostosowała się do ucznia. JOHN DEWEY (1859 – 1952)

docsity.com

5

- wykładał m.in. na uniwersytecie w Nowym Jorku, Chicago, Pekinie, Moskwie. „Jak myślimy” 1910, „Moje pedagogiczne credo” 1897, „Szkoła a społeczeństwo” 1899, „Szkoła i dziecko” 1906, „Demokracja a wychowanie” 1916, „Zasady moralne wychowania” 1909 Poglądy – na podst. filozofii i psychologii. To filozof, którego poglądy ukształtowały się na podstawie filozofii pragmatyzmu. PRAGMATYZM - aby wydobyć znaczenie myśli potrzebujemy jedynie określić do jakiego działania może ona prowadzić. Charles PIERCE (1839 – 1914) – twórca, wprowadził nazwę pragmatyzm Wiliam JAMES (1842 – 1910) To myśl powoduje właśnie działanie, ponieważ wpierw nadaje naszemu doświadczeniu pewne konkretne zabarwienie, a doświadczenie to będzie wymagało od nas właśnie takiego działania. Henri POINCARE (1854 – 1912) Prawdy, a w szczególności prawdy naukowe, nie są kopiami rzeczywistości. Prawdziwość nie może być rozumiana jako zgodność z rzeczywistością, ani w ogóle jako stosunek myśli do rzeczywistości, bo niepodobna porównywać myśli z rzeczywistością; prawdziwość może być rozumiana jedynie jako właściwość samej myśli. John DEWEY (1858 – 1952) Pojęcia, jakimi się posługujemy, nie są obrazem przedmiotów, lecz planem akcji, systemem oczekiwań łączonych z tymi przedmiotami, a podobnie i teorie są tylko narzędziami, instrumentami działania. Są prawdziwe, gdy pozwalają przedmiotami skutecznie operować. Ten to motyw pragmatyzmu jest tak ważny, że warto odeń brać nazwę dla całego kierunku nazywając go INSTRUMENTALIZMEM.

1. Myśl ludzka jest narzędziem walki o byt, nie ma jednej, obiektywnej prawdy, prawdą jest wszystko to, co jest użyteczne.

 myśl jest prawdziwa jeżeli działanie z nią zgodne przynosi rezultaty

 o prawdziwości sądów o świecie świadczy ich użyteczność w działaniu

 prawdziwe jest to, co większość (np. wspólnota naukowa) uznaje za prawdziwe

2. Psychologia jako teoria myślenia. 3. Cały proces wychowania to „proces wzrastania jednostki w społeczną świadomość

gatunku. Proces wychowania ma 2 strony: → psychologiczna (przejawia się w dostosowaniu całego procesu wychowania do natury dziecka) → socjologiczna (materiał nauczania ma wprowadzić dzieci w doświadczenia społeczeństwa, jego tradycje i formy życia)

„Wierzę, że szkoła jest przede wszystkim instytucją społeczną. Wychowanie jest procesem społecznym, wobec czego szkoła jest po prostu formą życia społecznego, w którym ześrodkowują się wszystkie czynniki mogące najskuteczniej doprowadzić dziecko do brania udziału w odziedziczonych zasobach rasy i do używania swych sił dla celów społecznych. Wierzę, że wychowanie jest procesem życia, nie zaś przygotowaniem do życia w przyszłości.” W 1859 r. Dewey założył LABORATORY SCHOOL, w której dzieci uczą się przez działanie, same muszą dojść do rozwiązania, poprzez najbardziej prymitywne a potem coraz bardziej złożone sposoby. Dewey nie mówił nic o nauczaniu, tylko uczenie się! „Uczymy się, gdy myślimy. Myślimy, gdy napotykamy jakąś trudność. Trudności napotykamy, gdy działamy.” Krytyka Herbarta: „U Herbarta myślenie jest incydentem w procesie nauczania, natomiast u mnie nauczanie jest incydentem w procesie uczenia się.”

docsity.com

6

→ przewrót kopernikański w pedagogice! Herbart w centrum stawiał nauczyciela, wokół którego krążył uczeń; Dewey w centrum stawia ucznia, który narzuca temat, tempo, ma cały czas sam myśleć, a nauczyciel zostaje wyrzucany na orbitę – tylko pomaga i wspiera wychowanka. STOPNIE FORMALNE UCZENIA SIĘ J.DEWEY

= PEŁNY AKT MYŚLENIA (!)

1. Zetknięcie się z trudnością teoretyczną lub praktyczną. 2. Obserwacja faktów w celu umiejscowienia i sformułowania zagadnienia (określenie trudności). 3. Postawienie hipotezy. 4. Opracowanie hipotezy drogą rozumowania. 5. Sprawdzenie hipotezy za pomocą nowych obserwacji lub eksperymentów.

SYSTEM HERBARTOWSKI N > U

SYSTEM DEWEYOWSKI N < U

 klasowo-lekcyjny (podział na przedmioty)  przekazywanie wiedzy przez nauczyciela  uczeń bierny, pasywny, przyswaja wiedzę, nie

ma wpływu na dobór treści kształcenia  metody słowne i uczenie się pamięciowe

(encyklopedyzm, werbalizm)  nacisk na motywację zew. (stopnie)  ciągła kontrola i ocena (brak samooceny)  wzmacniane jest współzawodnictwo  stopnie formalne  szkoła jest jedynym miejscem zdobywania

wiedzy  brak poszanowania indywidualności  nie ma nacisku na własną twórczość  NAUCZANIE WYCHOWUJĄCE  dyscyplina, karność

 nauczanie blokowe – interdyscyplinarne  dochodzenie do wiedzy przez ucznia  uczeń aktywny, może mieć wpływ na dobór treści

kształcenia  dzieci uczą się przez działanie, przez

rozwiązywanie problemów  motywacja wewnętrzna  samoocena i autokontrola  uczenie współpracy  PEŁNY AKT MYŚLENIA  szkoła jest jednym z miejsc zdobywania wiedzy  nacisk na indywidualizację kształcenia  nacisk na własną twórczość dziecka  NAUCZANIE USPOŁECZNIAJĄCE I

WYCHOWUJĄCE  dyscyplina nie jest niezbędna

- 24.10.2002 - Edukacja - - ogół procesów oświatowo-wychowawczych obejmujących kształcenie, wychowanie oraz szeroko pojętą edukację. System oświatowy (edukacyjny):  system szkolny  system wychowania rodzinnego  system wychowania przedszkolnego  system wychowania równoległego  system wychowania pozaszkolnego

[System wychowania równoległego – instytucje, do których się uczęszcza w czasie trwania nauki szkolnej (zajęcia muzyczne, kółka szachowe itd.)] W II połowie XX wieku w krajach wysoko rozwiniętych wyraźnie zauważalne tendencje:

 umasowienie pełnowartościowej (daje dokument uprawniający do studiów wyższych) szkoły średniej

 upowszechnienie szkoły wyższej W krajach rozwijających się:

 wciąż walka z analfabetyzmem! 1947 r. – Sejm Polski uchwala ustawę o likwidacji analfabetyzmu

[„Przyjaciółka” – pismo dla kobiet wiejskich, aby doskonaliły zdolności czytania – po przejściu kursu dla analfabetów]

1973 r. – Sejm podejmuje uchwałę o upowszechnieniu pełnowartościowej szkoły średniej; nie wprowadzono 10-ciolatki, ale wprowadzono nowy program nauczania, tyle że rozciągnięto go

na 12 lat; „zerówka” nie obowiązkowa;

docsity.com

7

1999 r. – obecna reforma edukacji 6 + 3 + 3 [6+3 – obowiązek szkolny (→ przedłużony o 1 rok!)], głównie z myślą o dzieciach

wiejskich; II poł. XX wieku – niespotykany wcześniej okres zmian w życiu społeczno-politycznym, gospodarczym i kulturowym. PRZEMIANY W ŻYCIU POLIT. I SPOŁ.

 początek XX wieku – 50 mln km 2 terenów kolonialnych, potem dekolonizacja

 wzrost kontaktów międzynarodowych (komunikacja samolotowa powoduje zdecydowane zbliżenie); rozwój stosunków handlowych, turystyki itp.

 demokratyzacja różnych form życia społecznego (demokracja jako udział jednostki w podejmowaniu decyzji istotnych dla życia społ., odpowiedzialność za te decyzje)

PRZEMIANY W ŻYCIU GOSP.

 niespotykany wcześniej wzrost produkcji dóbr wszelakich i towarzyszący temu wzrost konsumpcji

 wzrost roli ekspertów, wzrost roli wykształcenia  szybkie wdrażanie osiągnięć nauki do życia, tak społeczeństwa, jak i jednostki

PRZEMIANY W ŻYCIU KULT.  ludzie są zasypywani lawiną informacji, łatwość rozprzestrzeniania informacji (→ Internet)

→ programy edukacyjne nie mogą być stałe i niezmienne  wzrost czasu wolnego (czas wolny – czas poza pracą zawodową, pracą zarobkową)

→ trzeba ludzi przygotować do racjonalnego spędzania czasu wolnego  zanikanie barier edukacyjnych, ale współzawodnictwo zeszło już do przedszkoli  wydłużanie czasu życia ludzkiego  dezaktualizacja wiedzy

→ nauczyć ludzi, żeby chcieli się uczyć, by cały czas dążyli do wiedzy  wzrost oddziaływania środków masowego przekazu Po tych wszystkich przemianach szkoła przestaje wystarczać!

I. DESKOLATORZY: szkoła zła, trzeba zlikwidować, pogłębia nierówności społeczne! II. ADMINISTRACJA SZKOLNA: szkoła dobra, tylko trzeba wrzucić w nią trochę pieniędzy

i będzie O.K. III. Szkoła musi zostać unowocześniona, dostosowana do potrzeb, ale według konkretnych

zasad.

- 07.11.2002 -

PRZYKŁADOWE SZKOŁY ALTERNATYWNE

* OWIDIUSZ DECROLY (1871 – 1932)

 psycholog i pedagog, opracował metody pracy z dziećmi opóźnionymi i normalnymi (Grzegorzewska korzystała z jego metod!), w 1914r. założył Fundację Ognisko Sieroce

SZKOŁA DLA ŻYCIA PRZEZ ŻYCIE! przygotowanie dzieci do życia w społ.

 Ta szkoła przyciągnęła sławnych pedagogów.

 metoda: ośrodków zainteresowań (wszystkie szkoły w kraju) respektowanie zainteresowań!

docsity.com

8

 Decroly: dzieci bardziej uzdolnione i nieuzdolnione traciły dotychczas na systemie kształcenia; grupy powinny być jednolite możliwościami, a nie klasy podzielone według wieku.

 nauczyciel – czynny, obserwujący

 Lekcje: → ranne – ćwiczenia w wypowiadaniu i rachunkach, gry ruchowe (gra – współzawodnictwo), roboty ręczne → popołudnie – języki, prace ręczne

 Rozwój inicjatywy poprzez organizowanie pogadanek, ważna jest spontaniczność; relacje między istotą żywą (dzieckiem) a środowiskiem!

 Potrzeby człowieka (←Maslow); mamy zapewnić warunki do zaspakajania ich: 1. Odżywianie, oddychanie, czystość. 2. Walka z wpływami atmosferycznymi. 3. Obrona przed niebezpieczeństwem i nieprzyjemnością. 4. Ruch i praca, rozrywki, poprawianie bytu.

 Ogród szkolny! → obserwacja bezpośrednia i pośrednia

 Nauka: 1. Korzyści i sposób ich osiągania. 2. Strony ujemne i niwelowanie ich. 3. Wnioski praktyczne jak ma dziecko postępować dla swojego dobra.

 Psychologiczne podstawy uczenia się: obserwacja, kojarzenie, wyrażanie.

 Nauka w szkole: a) lekcje obserwacji (lekcje oparte na obserwowalnych zjawiskach, np. zmiany w rozwoju rośliny; w klasie ośrodek obserwowania) b) kojarzenie (dziecko nauczy się sięgać pamięcią wstecz; synteza wiadomości) c) wyrażanie (wykonywanie przedmiotów związanych z ośrodkiem zainteresowań)

 Przykład nauki czytania i pisania metodą myślowo – wzrokową → dzieci uczą się liter z całości słów, za pomocą odtwarzania); ♦ pokazanie kilku zadań związanych z ośrodkami zainteresowań (przedmioty podpisane na kartkach) ♦ dzieci piszą zdania pismem obrazkowym (wyrażanie) ♦ wyrażanie pismem

GRY WYCHOWAWCZE zabawa (ze znamionami pracy)praca (świadomy cel) Zabawa ma się stać przyjemną pracą.

 Gry: I. indywidualne (dziecko samo weryfikuje wynik) II. ćwicz. w małych grupach (pod kierownictwem szefa) III. kolektywne (dla całych klas)

 Kolejność wprowadzania pojęć na przykładzie nauki arytmetyki: 1.) Pojęcie obecności i nieobecności (jest – nie ma). 2.) Nauka odróżniania i identyfikowania. 3.) Etap powtarzania. 4.) Pojęcie jedności i wielości, pojęcie ‘2’. 5.) Pojęcie ‘3’. 6.) Pojęcie ‘4’. 7.) Pojęcie ‘5’ i ułamek. itd.

aktywność (!) uczniów i nauczycieli

 METODA: 1. SZKOŁA PRZYGOTOWUJE DO ŻYCIA I PRZEZ ŻYCIE. 2. SZKOŁA ORGANIZUJE SWOJE ŚRODOWISKO TAK, ABY KAŻDE DZIECKO ZNALAZŁO TAM BODŹCE ROZWIJAJĄCE JEGO POZYTYWNE SKŁONNOŚCI.

 W szkole Decroly’ego nie było podręczników, dzieci są odpowiedzialne za dobór treści. * ALEXANDER SUTHERLAND NEILL (1883 – 1973)

o SUMMERHILL o dziecko rodząc się jest dobre – odniesienie do Rousseau o szkoła lecząca z nieszczęścia → życie w szczęściu!

przeznaczona dla dzieci, którym się nie powiodło, głównie z rodzin zamożnych

docsity.com

9

o nie było obowiązku chodzenia do szkoły, nie chodzi o edukację ”Wolę, aby mój uczeń był szczęśliwym śmieciarzem, niż nieszczęśliwym naukowcem.”

o źródła: m.in. Freud, Fromm o wolność nie oznacza samowoli, rozpasania

”Wolność człowieka jest ograniczona tylko przez wolność drugiego człowieka.” o samorząd & równość wszystkich (takie same prawa dorosły i dziecko)

* PETER PETERSEN (1884 – 1952) szkoła: JENA PLAN-SCHULE  kierownik katedry pedagogiki w Jenie (po Reinie)  idea szkoły humanitarnej, później próba łączenia z hitlerowskim totalitaryzmem  wychowawca to nie nauczyciel, ale grupa społeczna, np. rodzina, jakaś wspólnota

wychowanie prowadzi do uczłowieczenia, uduchowienia, rozwoju osobowości, a także do uspołecznienia

wspólnota – ma wspólne cele, którym się wszyscy podporządkowują  Wspólnoty:

1. Rodzina = wspólnota miłości. 2. Wspólnota szkolna – wolna, niezależna od państwa, bez autorytarnego nauczyciela, szkoła musi być powszechna i narodowa (ludowa), bo naród też jest wspólnotą i elementem kultury także; szkoła ma być koedukacyjna

 w 1924 otwarta szkoła eksperymentalna  wychowawca / nauczyciel – kierownik w grupie  wg. Petersena nauczanie to sprawa drugoplanowa, ważniejsze jest wychowanie!

Nauczanie poprzez wspólnotę szkolną, naturalne. nauczanie odbywa się głównie poprzez pracę w grupach

 Konkretne kursy przedmiotowe powstają wówczas, gdy dzieci wyrażają swoje zainteresowanie nimi.

4 podstawowe formy kształcenia: 1.) rozmowa, np. w kole 2.) zabawa (każda) 3.) praca, np. w grupach 4.) uroczystość, np. rozpoczęcie tygodnia

 te formy kształcenia oparte są na 4 procesach: myślenie, rozważanie, oglądanie, odczuwanie

 podręczników u Petersena z reguły nie ma  ważna rola rodziców w szkole, ale odnoszą się nie do swojego dziecka, lecz do ogółu dzieci

* RUDOLF STEINER – b.krytyczne (M.Keyser, P.A.Wagemann)

 Opinia o szkołach waldorfskich brzmi: dalekie od przymusów szkoły państwowej, naucza i uczy się w nich bez lęku, uwzględniając talenty i zdolności poszczególnych uczniów, bez nacisku na osiągnięcia, w swobodnej atmosferze, w pięknym otoczeniu, obierając orientację artystyczno-praktyczną; nie brakuje zarówno zdecydowanych jej zwolenników, jak i przeciwników; pod względem dydaktycznym i metodycznym.

 Założono, że przewaga szkół waldorfskich nad szkołami państwowymi, w takich zakresach, jak szczególne osiągnięcia w zakresie praktycznego działania w warsztatach, w ramach kształcenia zawodowego, w ogródkach przyszkolnych itd. są znane i dlatego pominięto je w rozważaniach.

 Szkoły waldorfskie dokonują pozytywnej selekcji uczniów, pochodzą przeważnie z uprzywilejowanych finansowo i społecznie rodzin. Rodzice wydatnie wspierają finansowo szkołę, udzielają się w niej społecznie, umożliwiają dziecku dodatkowe kształcenie, np. w postaci pobytów za granicą, pozaszkolnych zajęć muzycznych itd. Wybiera się przydatne dzieci i rodziców pasujących do tej pedagogiki.

 Steiner proponuje pedagogiczną utopię w religijnym kontekście, postuluje etos zawodowy, który można pojmować jedynie jako powołanie. → fragment mowy z okazji otwarcia pierwszej szkoły Te słowa świadczą o wyznaniowym charakterze szkoły waldofskiej.

 Centralna postać wiary – wiary, która po śmierci Steinera miała objąć także nadzwyczajny kult jego osoby – to Chrystus.

docsity.com

10

 Psychiatra Wolfgang Treher, który oskarża Steinera o schizofrenie, próbuje także udowodnić, że antropozofia zawiera tendencje para- czy też prefaszystowskie.

 Rozwój szkół waldorfskich w latach 60-tych, a potem 90-tych tłumaczy się krytyką szkoły państwowej, jako kładącej tylko nacisk na osiągnięcia intelektualne uczniów przy równoczesnym zaniedbaniu ważnych wymiarów człowieka; dlatego cenne hasła „całościowości”, „wychowania wychodzącego od dziecka” i „wychowania ku wolności”. Wizja pedagogiki, która może zaspokoić tęsknotę za serdecznym, zindywidualizowanym, swobodnym, duchowym wychowaniem. W latach 90-tych liczba uczniów wzrosła do ponad 50 tys., liczba szkół do 120, a przedszkoli do 130. Tej ekspansji sprzyjała gospodarcza prosperita i jednoczesny głód duchowy, przesycenie materialne itd. skutek: syndrom braku sensu, który dotyka wielu ludzi naszych czasów.

PRZECHADZKA PO SZKOLE

 Z zewnątrz wszystkie waldorfskie szkoły są podobne, stwarzają bardzo przyjemne wrażenie. „Wyobraźmy sobie, że jest piękny letni dzień...

Eurytmia – wyjątkowo mocno związana z sacrum; przedmiot obowiązkowy, państwo nie opłaca eurytmików(!); sala dostarcza mało bodźców – skupienie tylko na tańcu, odpowiednich krokach i układach, rytmie muzyki. Pląsające ciała wyrażać mają słowa i myśli, a nawet utwory literackie, poezje Goethego; wodzirej sypie tytułami, a pozostali pląsają po sali; dziecko nie może mieć zahamowań wobec eurytmii, musi chcieć się zanurzać w „strumieniu ruchu”. „Ruch I” Cel „ruchu I” – coraz lepsze poznanie swojej własnej wewnętrznej aktywności, która przy tworzeniu I obejmuje ciało, a nawet osobowość; siła I coraz bardziej porusza duszę; I koreluje z prowadzeniem życia godnego człowieka. Szkoła waldorfska nie może zrezygnować z eurytmii, bo dokonałoby się to kosztem odrzucenia jej ideologicznych podstaw, pism Rudolfa Steinera, który powiązał był kiedyś eurytmię z wysiłkiem mającym na celu całościowe uzdrowienie duszy ludzkiej. Dlatego eurytmia mieści się w ofercie duchowych ćwiczeń nie tylko w szkołach waldorfskich, lecz również we wszystkich pozostałych instytucjach antropozoficznych (szpital, dom starców, bank, koncern produkujący żywność).

NAUCZYCIEL

 Problem dewocyjnej postawy wielu nauczycieli wobec Rudolfa Steinera, problem zmącenia świadomości, uzależnienia – wiersz zawierający światopogląd „Przyjacielowi Boga i ludzkości, Rudolfowi Steinerowi” Alberta Steffena

 Nauczyciel – traktuje swój zawód jako powołanie i czuje się jak pedagogiczny misjonarz, który chce sprowadzić dziecięce dusze na właściwą drogę. Wychowanie traktuje się jako pomoc przy inkarnacji, ma się rozwijać to, co już przynosi się ze sobą na świat. Nauczyciele nie muszą być wprawdzie członkami Towarzystwa Antropozoficznego, niemniej jednak powinni się identyfikować z podstawami pedagogiki waldorfskiej. W szczególności nauczanie wymaga specjalnej wiedzy z zakresu nauki o człowieku stworzonej przez Rudolfa Steinera. Nie dopuszcza się możliwości głoszenia innych poglądów pedagogicznych niż oficjalnie usankcjonowane.

 Dlaczego jest tak wielu nauczycieli waldorfskich mimo licznych mankamentów? Wydaje się, że b. ważna jest ta szczególna rola nauczyciela – bycie artystą wychowania, który ma do wypełnienia wobec ucznia karmiczną, a więc związaną z jego przeznaczeniem misję i który pragnie wychować pełnych ludzi; musi mieć wiedzę profetyczną o tym, jaką postać przybierze kiedyś w jego uczniu inkarnowana osobowość. Jest przewodnikiem dusz, jako jedyny zna właściwą drogę, to prowadzi także jego duszę do zbawienia.; spłaca swój dług z innych wcieleń. Drugie wytłumaczenie jest związane z frommowską teorią ucieczki od wolności – w czasach, gdy nie ma pewności obowiązujących wartości antropozofia daje pewność reinkarnacji wytycza drogę życia – od kołyski, aż po grób. Bardzo powszechny wśród nauczycieli jest mechanizm wyparcia, nieustannie nauczyciel walczy z samym sobą, brak jakiejkolwiek akceptacji samego siebie, silna projekcja na swoich wychowanków.

 Wagemann opisuje działający wśród nauczycieli mechanizm przystosowawczy – ujęcia przystosowania jako psychomutacji i przemiany osobowości (pastor Friedrich-Wilhelm Haack)

 Duża dbałość o nauczycieli – zajęcia dla nich, konferencje czwartkowe, ćwiczenia, przybliżanie poglądów Steinera, cytaty. Wagemann pisze: „W szkole waldorfskiej spotkałem się...; panują niemal feudalne stosunki; Można przypuszczać, że szkoła...

LEKCJE

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome