Rachunkowość finansowa i zarządcza - Notatki - Rachunkowość - Część 1, Notatki'z Rachunkowość finansowa. University of Lódz
stokrotka80
stokrotka8019 March 2013

Rachunkowość finansowa i zarządcza - Notatki - Rachunkowość - Część 1, Notatki'z Rachunkowość finansowa. University of Lódz

PDF (166.5 KB)
15 strona
1000+Liczba odwiedzin
Opis
Notatki przedstawiające zagadnienia z zakresu rachunkowości: rachunkowość finansowa i zarządcza; zagadnienia. Część 1.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 15
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.

1

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA WYKŁAD I RACHUNKOWOŚĆ ↓ ↓ rachunkowość finansowa rachunkowość zarządcza RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA → rachunek kosztów → system gromadzenia, opracowania i prezentacji informacji / finansowych i niefinansowych/ dot. przeszłych i przyszłych zjawisk gospodarczych w celu wspomagania kierownictwa w planowaniu, podejmowaniu decyzji i kontroli. Rachunkowość zarządcza powstała na bazie kalkulacyjnego rachunku kosztów Rachunek kalkulacyjny kosztów-> badanie kosztów jednostkowych Rachunek kosztów standardowych Rachunek kosztów na przyszłość Nowe techniki decyzyjne i w ślad za nimi rachunek kosztów -> decyzyjnych i RK zmiennych TECHNIKI → ułatwić zarządzającym podejmowanie i koordynowanie decyzji. CONTROLING → jest zdecentralizowanym systemem informacyjnym, który wykorzystuje w szerokim zakresie rachunkowość zarządczą dla celów planowania i kontroli przedsiębiorstwa. Rach. finansowa podlega standardom rachunkowości a rachunkowość zarządcza nie podlega żadnym standardom. PŁASZCZYZNY PORÓWNAŃ RACHUNKOWOŚĆ FINANSOWA RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA Prezentacja informacji i ich odbiorcy

Na zewnątrz jednostki dla ochrony interesów różnych odbiorców

Dla kierownictwa różnych szczebli wewnątrz jednostki

regulacja Oparta na przepisacjh prawnych / ustawa o rachunkowości

Oparta na miernikach zweryfikowanych poprzez rachunkowość finanową lecz zestawianych w zależności od preferencji kierownictwa jednostki

Cechy charakterystyczne Dokładność rzetelność, ciągłość, prawidłowość, materialność

Istotność, szybkość, nastawienie na cel np. różne koszty dla różnych celów

Rodzaj danych obiętych pomiarem

Główne dane finansowe wg tzw. Kosztu historycznego

Dane finansowe oraz niefinansowe / ilościowe i jakościowe /

sprawozdawczość Sprawozdania z przeznaczeniem na zewnątrz sporządzane dla jednostki jako całości

Sprawozdanie do użytku wewnętrznego sporządzane wg ośrodków odpowiedzialności

Przedziały czasowe Ścisła periodyzacja /chronologia/ rok, kwartał, miesiąc

Elastyczne cykle finansowe w zależności od stopnia realizacji zadań/ dzieli się proces działalności firmy, ale wszystko b. elastycznie

Rodzaj generowanych sprawozdań

Głównie ex post Rachunek ex ante np. wariantowe plany kosztów i dochodów, przepływów finan. itp.

Rodzaj kontroli Rewizja księgowa i kontrola finansowa zewnątrz i wewnątrz

Stosując kryteria i mierniki motywujące stanowi organ kierowniczej kontroli efektywniości i skuteczności

KALKULACYJNY R-K KOSZTÓW ZARZĄDCZY RACHUNEK KOSZTÓW Orientacja na wytwarzanie produktów / wewnątrz jednostki Orientacja rynowa / ale otoczenie / Ustalenie kosztów jako cel obliczeń Ustalenie kosztów w celu określenia co i jak wytwarzać Oderwanie kosztów od definicji / stałe układy / Powiązanie kosztów z decyzjami Przypisanie ośrodkom kosztów powstałych w trakcie działalności

Planowanie kosztów w celu kształtowania zachowań ośrodków

Klasyfikacja kosztów dla celów sprawozdawczych ART. 3 UST.1 PKT 31 → / definicja dla celów sprawozdawczych / koszty i straty → to uprawdopodobnione zmniejszenia w okresie sprawozdawczym korzyści ekonomicznych o wiarygodnie określonej wartości, w formie zmniejszenia wartości aktywów albo zwiększenia wartości zobowiązań i rezerw, które doprowadzą do zmniejszenia kapitału włas lub zwiększenia jego niedoboru w inny sposób niż wycofanie środków przez udziałowców lub właścicieli. WARTOŚĆ GODZIWA-> koszt oddziaływuje na wynik lub niektóre pozycje np. kapitał z aktualizacji wyceny, zwiększenie wartości zobowiązań – zmniejszenie kapitału Kosztem jest celowe i niecelowe zużycie -> w rach. zarządczej – koszty utraconych możliwości W/w koszt jest tylko dla rachunkowości finansowej, w/w definicja kosztów pasuje również do podatku dochodowego. KRYTERIA KLASYFIKACJI KOSZTÓW DLA CELÓW SPRAWOZDAWCZYCH

i.KOSZTY WG TYPÓW DZIAŁALNOŚCI 2. koszty działalności operacyjnej

– właściwa działalność operacyjna - pozostała działalność operacyjne

2. koszty finansowe 3. straty nadzwyczajne

2

KOSZTY DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ / ART. 3 UST. 1 PKT 32 / są ponoszone w celu zrealizowania podstawowej, statutowej działalności, dla której jednostka została powołana. Działalność ta może mieć charakter wytwórczy , usługowy lub handlowy. Koszty działaln. Operac. składają się z kosztów właściwej działalności operacyjnej i tzw. pozostałych k. operacyjnych. Koszty właściwej działalności operacyjnej mogą być klasyfikowane z punktu widzenia różnych kryteriów ART. 44 ust. 2 -> wynik jest różnicą pomiędzy …. Tyle, że tam są koszty wytworzenia ART. 3 ust. 1 pkt. 32 -> pozostałe koszty operacyjne związane z : - utrzymaniem obiektów działalności socjalnej i służących rehabilitacji osób niepełnosprawnych - zbyciem środków trwałych , śr. trw. w budowie oraz wartości niematerialnych i prawnych - odpisaniem należności przedawnionych, umorzonych i nieściągalnych nieściągalnych wyjątkiem należności o charakterze publiczno-prawnycm nie obciążających kosztów KOSZTY FINANSOWE ART. 42 UST. 3 jak ustalić wynik na operacji finansowej. Wynik operacji finansowych stanowi różnicę między przychodami finansowymi a kosztami finansowymi / z wyjątkiem odsetek, prowizji, dodatnich i ujemnych różnic kursowych / . Straty nadzwyczajne ART. 3 UST. 1 PKT 33 → koszty trudne do przewidzenia nie związane z normalnym ryzykiem. dot. przypadków losowych np. pożar.

II UKŁAD RODZAJOWY KOSZTÓW 1. amortyzacja 2. zużycie materiałów i energii 3. usługi obce 4. podatki i opłaty 5. wynagrodzenia 6. ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia 7. pozostałe koszty rodzajowe

III.UKŁAD KALKULACYJNY 1. koszty bezpośrednie———————————I - materiały bezpośrednie | - płace bezpośrednie | - inne koszty bezpośrednie | → koszty wytworzenia 2. koszty pośrednie | - uzasadnienie produktu———————| - koszty zarządu |→ koszty okresu - koszty sprzedaży——————————I

W/w podział jest zgodny z ustawą Art. 28 ust. 3 Reasumując koszt wytworzenia obejmuje: ART. 28 ust. 3

1. wartość zużytych materiałów bezpośrednich 2. koszty pozyskania i przetworzenia związane bezpośrednio z produkcją np. płace bezpośrednie, koszty zakupu

materiałów 3. inne koszty dotyczące doprowadzenia produktu do mieisca i postaci, w jakich się znajduje w dniu wyceny np. na

dzień bilansowy 4. uzasadniona części pośrednich kosztów wytworzenia produktu, w tym:

– zmienne koszty pośrednie produkcji nie uwzględniające strat produkcyjnych, których wysokość jest uzależniona od wielkości produkcji - część stałych pośrednich kosztów produkcji, która odpowiada poziomowi tych kosztów przy normalnym wykorzystaniu zdolności produkcyjnych.

Normalny poziom wykorzystania zdolności produkcyjnych -> maksymalna zdolność produkcyjna Wg art. 28 ust. 4 → koszt wytworzenia można podwyższyć o koszt obsługi zobowiązań zaciągniętych w celu finansowania zapasu towarów lub produktów w okresie ich przygotowania do sprzedaży, bądź wytworzenia i związanych z nimi różnic kursowych, pomniejszone o przychody z tego tytułu. KOSZTY STAŁE

- amotyzacja maszyn, urządzeń, budynków i budowli danego wydziału - ubezpieczenia rzeczowe - dopłaty stałe do płac pracowników bezpośrednio produkcyjnych nie zaliczane do płac bezpośrednich - koszty ogrzewania i oświetlenia, utrzymania czystości - koszty konserwacji i remontów budynków i budowli danego wydziału - koszty zarządzania wydziałem - koszty szkoleń BHP itp. - - koszty kontroli jakości

KOSZTY ZMIENNE: - energia napędowa maszyn i urządzeń - koszty konserwacji i remontów maszyn i urządzeń wraz z częściami zamiennymi - zużycie materiałów na cele ruchu / smary, oleje / - amortyzacja narzędzi, przyżądów produkcyjnych - zużycie materiałów pomocniczych / technologicznych / nie zaliczane do kosztów bezpośrednich - dopłaty i płace uzupełniające pracowników bezpośrednio produkc. nie zaliczane do płac bezpośrednich

3

PRZYKŁAD Informacje o działalności jednostki w 4 kolejnych okresach Okresy 1 2 3 4 Wielkość produkcji 100 80 50 110 Koszty bezpośrednie 1000 800 500 1100 Koszty pośrednie 500 420 300 540 Koszt jednostkowy 15 15,25 16 14,9 Im więcej się robi danego produktu, tym koszty są większe / k. stałe / Okres I jest okresem normalnego poziomu wykorzystania zdolności produkcyjnych za pomocą np. metody księgowej, dokonano podziału kosztów na zmienne 400 i koszty stałe 100. Kalkulacja kosztu jednostkowego uwzględniająca koszty niewykorzystanych zdolności produkcyjnych przedstawiają się następująco: /STANDARD MSR NR 2 ZAPASY / CD OKRESY JW Wielkość produkcji 100 80 50 110 Koszty bezpośrednie 1000 800 500 1100 Koszty pośrednie zmienne 400 / 100*4 / 320 / 80 * 4 / 200 / 50 * 4 / 440 / 110 * 4 / Koszty pośrednie / stałe / 100 100 100 100 Uzasadnione 100 80 50 100 Nieuzasadnione - 20 -50 - Koszt wytworzenia 1500 1200 750 1640 Koszt jednostkowy 15 15 15 14,9 Koszty bezczynności nie powinny znaleźć się w kosztach tych produktów RMK -> nie są kosztem z jednej strony faktura a z drugiej RMK Rezerwy są kosztem – są zobowiązaniami KLASYFIKACJA KOSZTÓW DLA CELÓW DECYZYJNYCH PODZIAŁ CHARAKTERYSTYKA ZMIENNE Reagują na zmiany rozmiarów działalności Proporcjonalne Zmieniają się w takim samym stopniu jak rozmiary działalności Wz = 1 Progresywne Zmieniają się w tempie szybszym niż rozmiary działalności Wz > 1 Degresywne Zmieniają się w tempie wolniejszym niż rozmiary działalności Wz < 1 STAŁE Nie reagują na zmiany rozmiarów działalności Bezwzględne Całkowicie niezależne od zmian rozmiarów działalności Skokowe Zachowują jednakowy poziom, tylko w pewnym przedziale rozmiarów działalności

KRYTERIUM ROZMIARU DZIAŁALNOŚCI METODA A B C ISTOTNE mają wpływ na wybór decyzji. Jedynie koszty przyszłe / dotyczące przyszłych wariantów

działania / oraz różniące się rodzajem albo wielkością w poszczególnych wariantach działania UTRACONE Są efektem decyzji podjętych w przeszłości, na które nie można wpłynąć na etapie

podejmowania bieżących decyzji / nie są istotne / UTRACONYCH KORZYŚCI

Są to utracone korzyści z powodu podjętej decyzji, w wynku, której zaniechano jednego działania na rzecz podjętego innego działania

KRAŃCOWE Koszty wytworzenia dodatkowej jednostki produktu PRZYROSTU PRODUKCJI

Różnica między łąćznymi kosztami wytworzenia nowej wielkości produktu a kosztami wytworzenia dotychczasowej działalności

SYSTEMY / MODELE / RACHUNKÓW KOSZTÓW Ogół działań zmierzających do odzwierciedlenia procesów gospodarczych zachodzących w jednostce gospodarczej, poprzez ujęcie , zgrupowanie i interpretację w stosowanych przekrojach kosztów działalności , mierzonych ilościowo i wartościowo za pewien okres, w celu uzyskania możliwie wszechstronnych informacji potrzebnych dla ustalenia wyników i kierowania jednostką gospodarczą. ZAKRES RACHUNKU KOSZTÓW

1. pomiar, wycena i dokumentacja kosztów 2. ewidencja i rozliczanie kosztów 3. kalkulacja kosztów 4. sprawozdawczość w zakresie kosztów

ZADANIA RACHUNKU KOSZTÓW 1. tworzenie podstaw decyzyjnych 2. ustalenie kosztów dla potrzeb polityki cenowej 3. kontrola przebiegu procesów i uzyskiwanych efektów 4. obserwacja i badania zmian strukturalnych 5. dostarczenie informacji kosztowych odbiorcom wewnętrznym i zewnętrznym

KLASYFIKACJA MODELI RACHUNKU KOSZTÓW K. BEZPOŚREDN. I POŚREDNIE KOSZTY STAŁE I ZMIENNE ZAKRES ROZLICZ KOSZTÓW> CHARAKTER KOSZTÓW

R-K KOSZTÓW PŁYNNYCH /RKP/

R-K KOSZTÓW ZMIENN. /RKZ/

RZECZYWISTE KR RKP / KR RKZ / KR

4

POSTULOWANE / PRZYSZŁOŚCIOWE / KP RKP / KP RKZ / KP Porównanie r-ku kosztów rzeczywistych i postulowanych Cechy rachunku kosztów Rzeczywistych Postulowanych Zdarzenia gospodarcze Przyszłe Przyszłe Zasady ustalania kosztów Koszty faktyczne Koszty a priori Rachunek przeprowadzany w trybie Ex post Ex aute Sposób wyznaczania wzorów kosztów

Brak - normy zużycia - standardy - plany - budżety

Tradycyjny lub rzeczywisty Postulowany lub przyszły Odmiany rachunku Brak Rachunek kosztów

- normatywnych - standardowych - planowanych - budżetowych

PORÓWNANIE RACHUNKU KOSZTÓW PEŁNYCH I ZMIENNYCH RACHUNEK KOSZTÓW PEŁNYCH:

1. Podział kosztów całkowitych na bezpośrednie i pośrednie 2. wycena wykorzystanych wyrobów na poziomie kosztów pełnych 3. rozliczanie kosztów pośrednich na produkty 4.funkcja kosztów całkowitych ma postać k = kc * x

koszt całkowity = jednostkowy koszt pełny * rozmiary produkcji Wynik finansowy czysty Ustalenie wyniku r-ku kosztów pełnych WADY RACHUNKU KOSZTÓW PEŁNYCH - niedoskonałość metod rozliczania kosztów pośrednich na produkty - ograniczanie kosztów do kategorii bezpośrednich i pośrednich ZALETY RACHUNKU KOSZTÓW PEŁNYCH - prowadzenie długookresowej polityki cenowej - możliwość zastosowania rachunków kosztów działań - sporządzanie sprawozdań finansowych - analiza różnych rodzajów produktów lub form działalności RACHUNEK KOSZTÓW ZMIENNYCH

1. podział kosztów na zmienne i stałe 2. wycena wytworzonych produktów w wysokości tylko kosztów zmiennych 3. koszty stałe w całości obciążają wynik 4.funkcja kosztów całkowitych ma postać k = kz * x + ks

koszty całkowite = jednostkowe koszty zmienne * rozmiary produkcji + koszty stałe 5. ustalenie wyniku / dwustopniowe /

PRZYCHÓD ZE SPRZEDAŻY / - / KOSZTY ZMIENNE SPRZEDANYCH PRODUKTÓW = MARŻA BRUTTO MARŻA BRUTTO / - / KOSZTY STAŁE = WYNIK ZE SPRZEDAŻY

WADY RACHUNKU KOSZTÓW ZMIENNYCH - trudności w absolutnie dokładnym podziale kosztów na zmienne i stałe - kompletność marży brutto / marża ma pokryć koszty i zysk / - zbyt duża grupa kosztów stałych - konieczność stosowania dualnego rachunku kosztów i wyników dla sprawozdawczości finansowej - mała przydatność do rozwiązywania problemów długookresowych

ZALETY RACHUNKU KOSZTÓW ZMIENNYCH - szczególnie przydatny w warunkach niepełnego wykorzystania zdolności wytwórczych - ułatwia ocenę rentowności produktów - możliwość stosowania nowoczesnej analizy; koszty - przychody - wyniki - ustalenie cen - dostarcza istotnych informacji do zarządzania w krótkim okresie Koszt wytworzenia sprzedanych produktów

RPW

PRZYKŁAD I Ustalić wynik działalności jednostki produkcyjnej stosując r-k kosztów pełnych i r-k kosztów zmiennych Dane o rozmiarach produkcji i sprzedaży oraz wysokości kosztów w trzech kolejnych okresach: WARIANT 1. Wielkość produkcji w każdym okr. 300 szt. Jest to normalny poziom wykorzystania zdolności produkc. danej jednostki Wielkość sprzedaży: okres I = 300 szt okres II = 400 szt okres III = 200 szt

5

P = 300 p = 300 Sp = 100 S = 300 s = 200 p = 300 Sk = 100 s = 400 I II III RACHUNEK KOSZTÓW PEŁNYCH Przychody ze sprzedaży 30000.- 20000,- 40000,- Koszt wytw. sprzedanych produktów 22500,- / 300*75% / 15000,- / 200 * 75% / 30000,- / 400 * 75 % / wynik ze sprzedaży brutto 7500 /30000-22500/ 5000 /20000-15000/ 10000 /40000-30000/ Koszty Zarządu 2000 2000 2000 Koszty sprzedaży 1200 800 1600 Wynik ze sprzedaży 4300 2200 6400/10000-2000-1600/ R-K K. ZMIEN. 75% k. wytw. 1 szt. prod. przychody ze sprzedazy 30000 20000 40000 Koszt wytw. sprzedanych produktów 21000 /70*300/ 14000 / 70*200/ 28000 / 70*400 / Koszty sprzedaży zmienne 1200 800 1600 Marża brutto 7800 5200 10400 Koszty stałe produktu 1500 1500 1500 Koszty zarządu 2000 2000 2000 Wynik ze sprzedaży 4300 1700 6900 P=S P>S P<S Wp=Wz Wp>Wz Wp<Wz PrzykładI Sp=100 Wariant II P=300 P=400 P=200 S=300 s=300 s=300 tu wystąpią Sk=100 koszty nieuzasadnione RACHUNEK KOSZTÓW PEŁNYCH KOSZT WYTWORZENIA Materiały bezpośrednie 6000 8000 4000 Płace bezpośrednie 10500 14000 7000 Koszty pośrednie /k.jedn*ilość/ zmienne 4500 6000 3000 Koszty pośrednie stałe uzasadnione 1500 1500 1000 Koszt wytworzenia 22500 29500 15000 Koszt jednostkowy 75 73,75 75 To wszystko dotyczy r-ku kosztów pełnych Jakie są relacje pomiędzy kosztami pełnymi, a kosztami zmiennymi PRZYCHÓD ZE SPRZEDAŻY 30000 30000 30000 Koszty wytworzenia sprzedanych produktów 22500 22125 15000 Wynik ze sprzedaży brutto 7500 7875 7625 Koszt sprzedaży 1200 1200 1200 Koszty zarządu 2000 2000 2000 Koszty nieuzasadnione Wynik ze sprzedaży 4300 4675 3925 RACHUNEK KOSZTÓW ZMIENNYCH Przychód ze sprzedaży 30000 30000 30000 Koszty wytworz. sprzedanych wyr. 70,-/szt Koszt sprzedaży 4,- 1200 1200 1200 Marże brutto 7800 7800 7800 Koszty stałe produkcji 1500 1500 1500 Koszty zarządu 2000 2000 2000 Wynik ze sprzedaży 4300 4300 4300

 w rachunku kosztów pełnych wynik zależy od wielkości produkcji i sprzedaży  w rachunku kosztów zmiennych tylko od wielkości sprzedaży

6

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA WYKŁAD II Rachunek kosztów zmiennych- dwustopniowe ustalenie wyniku: Wady: - kompleksowość marży brutto, - za duże grupy kosztów stałych. Wielopoziomowy rachunek kosztów zmiennych może służyć kiedy bierzemy rzeczywiste koszty. Celem wielostopniowego kosztu zmiennego jest - - usprawnienie rentowności sterowania jednostek Marża brutto I - jest wkładem na pokrycie wszystkich bloków kosztów stałych i zysku. Marża brutto II - jest uważana za najbardziej realne kryterium pomiaru efektywności, gdyż z jednej strony przychody ze sprzedaży są pomniejszone o rabaty, upusty itp. a z drugiej strony indywidualnie ustalone wg produktów koszty zmienne i indywidualne koszty stałe nie są zniekształcone przez żadne arbitralne klucze rozliczeniowe. Świadczy ona o opłacalności produktów. Służy jako podstawa obliczania stopy marży brutto (wskaźnik rentowności). Marża brutto III – służy do oceny efektywności na podstawie poszczególnych grup produktów. Marża brutto IV – w rachunkowości odpowiedzialność jest jednym z mierników oceny dokonań kierowników ośrodków odpowiedzialności. Służy ona lepiej do budowy systemów motywacyjnych niż zysk, którego obliczenie wymaga umownego doliczenia kosztów ogólnego zarządu. Przykład 2 (kartka) Sposób ustalenia wyniku finansowego brutto stosując wielostopniowy koszt zmienny. WYDZIAŁ A B GRUPA I II III IV WYRÓB 1 2 3 4 5 6 7 Przych. ze sprzedaży Koszty zmienne Jedn. marża brutto Koszty stałe Marża brutto II

700 300 400 160 240

500 150 350 120 230

300 220 80 80 -

250 100 150 70 80

600 300 300 - 300

180 190 (10) - (10)

550 300 250 90 160

Marża grup. Koszty stałe grup Marża brutto III

470 200 270

80 - 80

290 20 270

160 - 160

Marża wydziału Koszt stałe wydziału Marża brutto IV

350 110 240

430 100 330

Marża firmy Koszty stałe zarządu Wyn.finans. brutto

570 90 480

Działalność pomocnicza – świadczenie usług (z kartki) Kiedy i jakie warunki musi mieć działalność pomocnicza:

1) działalność komórki pomocniczej ma być mierzalna – istnieje możliwość świadczeń 2) wydział pomocniczy wykonuje świadczenia dla większej liczby oraz dla innych z zewnątrz 3) koszty wydziału pomocniczego są znaczne lub ulegają znacznym wahaniom okresowym

Świadczenia pomocnicze: komórka transportowa, remontowa, budowlano – instalacyjna. Do działalności pomocniczej nie zaliczamy działalności socjalnej i bytowej.

Koszty działalności pomocniczej ewidencjonujemy: - syntetycznie – koszty działalności pomocniczej, - analitycznie- np. kotłownia itp.

Koszty dz. Pomocn. dzielimy na koszty pośrednie i bezpośrednie. Dz. Pomocn. dotyczy działalności operacyjnej jednostki.

Metoda podziałowa (prosta) – koszty dzielić przez ilość wykonanych świadczeń (to co ona będzie robić) Metoda doliczeniowa Jeżeli nie możemy ustalić jedn. ? jednej z nich wykonujemy metodę doliczeniową.

Art.28 ust.3 (jak wyceniamy) Art.34 ust.3 Działalność pomocniczą świadczą usługi na rzecz zewnętrznych odbiorców (nie świadczą sobie usług).

Przykład z kartki Zaczynamy od tego wydziału, który świadczy usługi dla innych.

kotłownia Transport 10 000 10 000 1) 14 600

1) 400 2)

15000

15 000 2) 15 000

Koszty wydziałow Koszty zarządu

7

7 500 (1500x5) 1) 2100 (420x5) Kj = 15000/5000 = 3 tkm

Koszty zakupu Koszty sprzedaży 2) 9000 (3000x3) 2) 6000 (2000x3)

Przykład Wydział transportu: 14 000 – świadczymy w proporcjach 30% z 14 000 = 4200 transport 50% z 1 800 = 2 300

Metoda 2 Stała kolejność rozliczania świadczeń – koszty rzeczywiste. W metodzie tej w pierwszej kolejności rozlicza się koszty wydziału świadczącego najwięcej na rzecz wszystkich, bądź większość wydziałów pomocniczych, następnie rozlicz się stopniowo koszty wydziałów pomocniczych, które na rzecz wydziałów już rozliczonych nie świadczą usług w ogóle, lub świadczą je na niewielkim zakresie. Nie uwzględnia się świadczeń powrotnych, przyjmując założenia, że wydział już rozliczony nie korzysta z usług innych wydziałów.

1) obliczenia kosztów jednostkowych wydziałów pomocniczych. Wydział transportowy – 1tkm = 14000/10000tkm = 1,4 Kotłownia – 1 m3 = 1800/600m3 = 3 Świadczenia wydziału transportu na rzecz kotłowni: 2000 tkm x 1,4 = 2 800 Świadczenia kotłowni na rzecz wydziału transportu 60 m3 x 3 = 180

W związku z tym, że świadczenia wydz. Transp. są większe niż świadczenia kotłowni to rezygnujemy z tych ostatnich 2)Rozliczenie kosztów wydziału transportowego - wydział I produkcji podstawowej 3 000 x 1,4 = 4 200 - wydział II produkcji podstawowej 5 000 x 1,4 = 7 000 - kotłownia 2 000 x 1,4 = 2 800

RAZEM 14 000 3)Ustalenie kosztów kotłowni - koszty zebrane na koncie 1800 - koszty wydziału transp. obciążające kotłownię – 2800 RAZEM 4 600 4)Ustalenie kosztu jednostkowego kotłowni (z pominięciem świadczeń na rzecz wydziału transportowego)

- ilość usług 600 –60 = 540 m3 4600/540 = 8,52

5)Rozliczenie kosztów kotłowni - wydział I prod. podstawowa 300x 8,52 = 2 556 - wydział II prod. podstawowa 240x 8,52 = 2 044

RAZEM 4 600,00 kotłownia Transport 1 800 1) 2 800

4 600 2) 14 000

14 000 1)

Wydział I Wydział II 1) 4 200 2) 2 556 6756

1) 7 000 2) 2 044 9044

6756 = 9044 = 15 800,00 Metoda 3

Stała kolejność rozliczania świadczeń z uwzględnieniem świadczeń powrotnych. Sposób postępowania przy stosowaniu tej metody jest taki jak przy poprzedniej metodzie ale z uwzględnieniem świadczeń powrotnych. Są ale kalkulowane w wysokości kosztów umownych. Rozliczanie kosztów rozpoczyna się od świadczeń wzajemnych, tych która kwota jest niższa, następnie przebieg rozliczania jak poprzednio.

Jednostkowy koszt umowny (planowany): - wydział transportowy 1tkm = 1,5 - kotłownia 1 m3 = 8,00

1)rozliczanie świadczeń wzajemnych w wysokości kosztu umownego; - wydział transportowy na rzecz kotłowni 2 000x1,5 = 3 000,00 - kotłownia na rzecz wydziału transportu 600 m3x 8 = 480

2)rozlicznie kosztów wydziału transportowego - koszty zebrane na koncie 14 000,00 - koszty kotłowni obciążające wydział 480

RAZEM 14 480,00 1tkm = 14 480/10 000 = 1,448 Koszty świadczeń na rzecz: - wydział I prod. podstawowa 3000x 1,448 = 4 344,00 - wydział II prod. podstawowa 5000x 1,448 = 7 240,00 - kotłownia 2000 x 1,448 = 2 896,00

RAZEM 14 480,00

8

kotłownia Transport 1 800 1) 2 896

480 1) 4 216 3)

14 000 1) 480

14 480 2)

Wydział I Wydział II 2) 4 344 3) 2 343 6687

2) 7 240 3) 1 873 9113

3)Rozliczenie kosztów kotłowni - koszty zebrane na koncie 1 800,00 - koszty obciążające wydz. transportu - (480) - koszty wydz. transportu obciążające kotłownie 2 896,00

RAZEM 4 216,00 1 m3 = 4 216/ (600-60) = 7,81 Koszty świadczone na rzecz: - wydziału I prod. podstawowa 300x 7,81 = 2 343,00 - wydziału II prod. podstaw. 240x 7,81 = 1 873,00

RAZEM 4 216,00 Metoda 4

Rozliczenie kosztów wydziałów pomocniczych wg. kosztów umownych. Przy stosowaniu tej metody kolejność rozliczeń jest obojętna. Wszystkie świadczenia zgodnie z kierunkiem są rozliczane wg. stawki umownej. Różnice między kosztami rzeczywistymi a kosztami umownymi obciążają koszty ogólnego zarządu. Można je także rozliczyć proporcjonalnie wyłącznie na wydziały produkcji podstawowej lub inne komórki, ale poza wydziałami pomocniczymi. Rozliczenie dokonywane jest na koniec okresu sprawozdawczego. Na koncie „Działalność pomocnicza” może pozostać saldo oznaczające wartość produkcji w toku.

Przykład Metoda 4 Jednostkowy koszt umowny (planowany) - wydział transportowy 1tkm= 1,5 - kotłownia 1m3 = 8,00

1) wycena świadczeń wydziału transportowego 1tkm = 1,5 - wydział I prod. podstawowa 3 000x 1,5 = 4 500 - wydział II prod. podstawowa 5 000x 1,5 = 2 500 - kotłownia 2 000x 1,5 = 3 000

RAZEM 15 000,00 2) wycena świadczeń kotłowni 1m3 = 8,00 - wydział I prod. podstawowa 300x 8 = 2 400 - wydział II prod, podstawowa 240x 8 = 1 920 - wydział transportu 60x 8 = 480

RAZEM 4 800,00 kotłownia Transport 1800 1) 3000 4800

4800 2) 4800

14000 2) 480 14480 3) 520

15000 15000

Wydział I Wydział II 1) 4500 2) 2400 6900

1) 7500 2) 1920 9 420

Koszty zarządu x 520 3)

lub do operacji 3 Transport Koszty zarządu 14 000 2) 480 14480

15000 15000 (520) 3)

X 3) (520)

3) przenieść odchylenia Koszty wydziałowe dzielimy na zmienne i stałe. Koszty działalności podstawowej – zasada wyceny to wycenia się w wysokości kosztów wytworzenia. Półprodukty Półprodukty nie stanowią produkcji gotowej, wyceniamy kiedy dajemy do odsprzedaży albo służy do produktu finalnego. Wycena do kosztów rzeczywistych

9

Wycena produkcji w toku Wyrób gotowy i usługa, która na dzień bilansowy nie trwają dłużej niż 6 miesięcy (krótkoterminowe). Art. 34 ust. 1 pkt.1 – jak wyceniać? można wg. kosztów rzeczywistych w danym etapie produkcji. Kiedy to się robi?

Kiedy jest duży udział kosztów bezpośrednich kosztów wytworzenia. Kiedy w koszcie wytworzenia materiały wynoszą 50% i więcej….. Można też nie wyceniać produkcji w toku, jeśli stany na koniec produkcji w toku są w takiej samej pozycji (podobnej wielkości pozycja)

Przykład Jednostka produkcyjna poniosła następujące koszty: Materiały bezpośrednie 24 000,00 Płace bezpośrednie 3 300,00 Koszty wydziałowe 2 200,00 Razem koszty wytworzenia 29 500,00 W bieżącym okresie wytworzono 800 sztuk wyrobów gotowych oraz 25 sztuk produkcji w toku zaawansowanej w 80% z punktu widzenia kosztów poniesionych.

Metoda 1 Produkcja w toku jest wyceniana kolejno w wysokości:

a) kosztu wytworzenia (materiały bezpośrednie, płace bezpośrednie, koszty wydziałowe) Kj Wg – koszt jednostkowy wyrobu gotowego Kj Rk – koszt jednostkowy produktu w toku, na koniec okresu

pozycja kalkulacyjne Koszty okresu Ilość Kj Wg Kj Rk Materiały bezpośrednia Płace bezpośrednia Koszty wydziału RAZEM

24 000 3300 2200 29 500

1000 1000 1000

24,00 3,3 2,2 29,50

19,20 80% z 24 2,64 80% z 3,30 1,76 80% z 2,2 23,60

b) kosztów bezpośrednich (produkt nieskończony w toku jest wyceniany wg. k. bezpośrednich) np. materiały, płace. Pozycja kalkulacyjne Koszty okresu Ilość Kj Wg Kj Rk Materiały bezpośrednia Płace bezpośrednia

Koszty wydziałuRAZEM

24 000 3300 2200 29 500

1000 1000 800

24,00 3,3 2,75 30,05

19,20 2,64 - 21,84

Sprawdzamy: 800x 30,05 + 250x 21,84 = 29 500,00

c) kosztów materiałów bezpośrednich Pozycja kalkulacyjne Koszty okresu Ilość Kj Wg Kj Rk Materiały bezpośrednia Płace bezpośrednia Koszty wydziału RAZEM

24 000 3300 2200 29 500

1000 800 800

24,00 4,125 2,75 30,87

19,20 80% z 24 19,20

Sprawdzamy 800x 30,87 + 250x 19,20 = 29 496,00

1

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA WYKŁAD III Kalkulacja – ogól czynności ustalających koszt jednostkowy na jednostkę produktu (chodzi o koszt wytworzenia) z podziałem na pozycje kalkulacyjne (Art.28 ust. 3 pkt.4) Koszt wytworzenia dzieli się na dwie grupy

- koszty bezpośrednie, - koszty pośrednie.

Robiąc kalkulacje przyjmujemy, ze mamy wszystkie koszty uzasadnione. Właściwy dobór przedmiotu kalkulacji może być wyrażony w jednostkach naturalnych (sztuki, kg) lub umownych. W jednostkach naturalnych wyrażany jest wybór lub produkt. Miary umowne są zbyt pracochłonne, wyrażane w jednostkach naturalnych. Tworzy się też zbiorcze jednostki kalkulacyjne. Rodzaje kalkulacji:

1) kalkulacja wstępna (planowa) Opracowana przed rozpoczęciem procesu wytwórczego produktu (lub na podstawie danych zaplanowanych lub rzeczywistych po uwzględnieniu poprzednich okresów). Może to być kalkulacja planowa, ofertowa, kosztorysowa. Może też mieć nazwę: normatywna, budżetowa. 2) kalkulacja wynikowa

Jest to kalkulacja końcowa, sprawozdawcza. Na podstawie danych rzeczywistych uzyskiwanych z danych z księgowości.

Rodzaje kalkulacji są sporządzane przy określonych metodach, (ale i wstępna i wynikowa przy tej samej metodzie). Są dwie metody: 1. kalkulacja podziałowa

2. kalkulacja doliczeniowa. Kalkulacja podziałowa – podział sumy kosztów przez ilość wytworzonych produktów, wyrobów lub wytworzonych usług. Kalkulacja podziałowa dzieli się na: - kalkulacja podziałowa prosta

- kalkulacja prosta ze współczynnikami Kalkulacja doliczeniowa – to taka gdy coś do czegoś doliczamy. Czyli koszty pośrednie doliczamy do bezpośrednich (przy pomocy bezpośrednich kluczy doliczeniowych lub bazy doliczeń). Jeżeli znajdujemy dobry klucz to wtedy koszty są doliczane prawidłowo. Dobór klucza jest bardzo ważny, zależy od specyficznych warunków jednostki gospodarczej. Kalkulacja doliczeniowa ma dwie odmiany: - kalkulacja asortymentowa

- kalkulacja zleceniowa W praktyce najczęściej te metody nie występują w czystej postaci ale ulegają modyfikacji. Istnieją kalkulacje: - fazowa

- procesowa W produkcji sprężonej (łącznie) występują wyżej wymienione kalkulacje. Kalkulacja podziałowa prosta polega na podzieleniu kosztów przez ilość wytworzonych produktów. Stosowana w tych jednostkach, które wytwarzają tylko jeden rodzaj nieskomplikowanego produktu np. elektryczna, gazowa. Trudno znaleźć firmy, w której można skalkulować koszty według tej metody, ale można to zrobić np. w jednostkach pomocniczych. Może to być robione w firmach, która ma tylko produkty gotowe nie ma nie zakończonej produkcji. Gdy jest produkt w toku to koszty są przetworzone z poprzedniego okresu. Produkt w toku może być wyceniony wg. kosztów przeciętnych lub bieżących. Przykład I (z materiałów, ostatnia str.) Jeżeli występuje produkcja na koniec okresu sprawozdawczego to trzeba dokonać podziału kosztów na produkty zakończone (gotowe) i nie zakończone (w toku) Przykład II 2000szt x 1,9 = 3 800 (koszt wytworzenia produktu nie zakończonego) 40 tyś – 3,8 tyś 36 200/9= 4,02 Koszt wytworzenia produkcji zakończonej 40 000/ (9 000+1 000) = 4 zł Przykład III (podziałowa prosta- musimy się zastanowić) Jaka jest ilość produktów – ustalamy jednostki kalkulacyjne

a) dla materiałów bezpośrednich - wyroby gotowe 900 kg - produkcja w toku 400 kg RAZEM 1 300 kg

b) dla kosztów przerobu - wyroby gotowe 900 kg - produkcja w toku (25% od 400 kg) = 100kg RAZEM 1 000kg

Kalkulacja wg pozycji kalkulacyjnych Pozycja kalkulacyjne Koszty okresu Ilość produkcji Koszt wyr. Got. Koszt prod.i w toku Materiały bezpośrednie Płace bezpośrednie Koszty wydziałowe RAZEM

8 450 4 200 3400 16 050

1300 100 1000 -

6,50 4,20 3,40 14,10

6,50 1,05 0,85 8,40

Sprawdzenie wyników kalkulacji 900 kg wyrobów gotowych po 14,10 12 690 400 kg produkcji w toku po 8,40 3 360 RAZEM 16 050 Koszty dział. podst. Wyroby gotowe 16050 12690 12690 (900x14,10)

Przeciętny koszt to taki, który ma w sobie koszty z tego i poprzedniego okresu.

1

Zadanie IV Koszty dział. podstaw. 16 050 Rp (remanent pocz.) Ko (koszty okresu

Wg (wyrób gotowy) Rk (remanent końcowy)

Kj Wg p– koszt jednostkowy wyrobu gotowego wg. kosztu przeciętnego Kj Wg p= (Rp+Ko)/(Wg+Rk)

Koszt jednostkowy wyrobu gotowego (bezpośrednie) w bieżącym okresie. Kj Wg b = Ko/ (Wg+Rk – Rp)

Przykład – dane z poprzedniego przykładu Ustalenie liczby jednostek kalkulacyjnych

a) dla materiałów bezpośrednich - bezpośrednich- wyroby gotowe 900 kg - produkcja w toku 400 kg na koniec okresu - produkcja w toku (200 kg) na początek okresu

RAZEM 1 100 kg b) dla kosztów przerobu

- wyroby gotowe 900 kg - produkcja w toku na koniec okresu (25% od 400) 100 kg - produkcja w toku na początek okresu (40% od 200 kg) (80 kg)

RAZEM 920 kg Wycena produkcji gotowej nie zakończonej wg kosztów bieżących: Pozycja kalkulacyjne Koszty prod.(bieżącego okr) Ilość produkcji Koszt wyr. Got. Koszt prod. w toku Materiały bezpośrednie Płace bezpośrednie Koszty wydziałowe RAZEM

8 360 4 140 3220 15720

11000 920 920 -

7,60 4,50 3,50 15,60

7,60 1,125 0,875 9,60

Przeciętny był 15,00 a teraz mamy 15,60 – podniosły się koszty Ustalenie średniego jednostkowego kosztu wytworzenia wyrobu gotowego przy produkcji nie zakończonej w wysokości kosztów bieżących Wszystkie poniesione koszty 17 160

400 kg produkcji w toku po 9,60 - 3 840 Koszty produkcji gotowej 13 320,00 Średni ważony jednostkowy koszt wyrobu gotowego: 13 320/ 900 = 14,80 w zależności od przyjętego sposobu rozliczeń kosztów mamy trzy rożne wartości kosztów. Przykład V Rp 200produktów przetworzonych w 50%

Pozycje kalkulacyjne Prod. w toku pocz. Okr. Rp

Koszty bieżącego okresu Ko

RAZEM Liczba jedn. Kalkulac.

Koszt jednost. Wg

Koszt jedn. Prod. w toku Rk

Materiał bezpośr. A Materiał bezpośr. B Koszty przerobu RAZEM koszty

900. 220 820 1940

5850 2750 9980 15580

6750 2970 10800 20520

1500 1350 1350

4,50 2,20 8 14,70

4,50 1,1 4 9,60

Koszty dział. podst. Roz. koszt. dział. 20520 17640 2) 2) 17640

(1200x14,7) 17640

16800 1) (1200x14) 840 3) 17640

Wyroby gotowe Odchyl. od cen ewiden. 1) 16800 12600 4) 3) 840 630 6)

Koszty zarządu Koszty sprzedaży 1800 750 Rozlicz. z odbiorcami

5) 21960 Kj Wg rzeczywisty = 14,70 14,70 x 1200= 17640 Kj Wg planowany = 14,00 17640 – 16800 = 840 Wyroby gotowe są warte 16 800,00

4)Wz – 900 szt. X 14 = 12600 5)Fa – 400 x 20 = 18000 = 22% VAT ( 3960) = 21960

VAT należny Przychody ze sprzedaży 3960 5) 18000 5)

1

Koszt wytw. sprzed. Wyrob. 4)12600

6) 630

Wynik ze sprzedaży 18 000 – (12600+630+1800+750) = 2220,00 Kalkulacja podziałowa ze współczynnikami Jest stosowana do działalności nieskomplikowanej do masowej produkcji (wiele asortymentów, ale produkty są podobne z tego samego surowca, różnią się wagą, pojemnością np.: słoiki o różnej pojemności) Wszystkie koszty SA zebrane razem dla produktów. Współczynnik to jest cos takiego aby sprowadzić wszystko do jednego mianownika. Czynniki obliczeniowe przy kalkulacji ze współczynnikami 1) ustalenie odpowiednich współczynników przeliczeniowych (umowne jednostki kalkulacyjne) dla poszczególnych

wyrobów z podziałem na pozycje kalkulacyjne. 2) Przeliczenie wielkości produkcji na umowne jednostki kalkulacyjne 3) Podzielenie kosztów produkcji przez łączną liczbę umownych jednostek kalkulacyjnych w celu ustalenia

jednostkowego kosztu tej jednostki. 4) Przemnożenie jednostkowego kosztu umownej jednostki kalkulacyjnej przez współczynniki właściwe dla

poszczególnych wyrobów w celu ustalenia jednostkowego kosztu wytworzenia. Przykład VI Wyrób/pozycje kalkulacyjne

Ilość wytworz

współczy nniki

Liczba jedn. współ. (2x3)

Koszt jedn. współczynnik.

Koszt wyr. (3x5)

K. pr. W toku

1 materiały bezpośr. A B Koszty przerobu A B

2 1000 2000 1000 2000

3 1 2 3 2

4 1000 4000/5000 3000 4000/7000

5 4,50 4,50 4,00 4,00

6 4,50 9,00 12,00 8,00

7 2,25 2,25 6,00 2000

22 500/ 3000 = 4,50 koszt jednostkowy współczynnika (21 500+ 6500)/ 700= 4 (kol.5) kolumna 6 liczy się kolumna 3x kolumna 5 Wyrób A ma 50% zaangażowania Wyrób B ma 25% zaangażowania Czyli 4,5 x 50% = 2,25 9 x 25% = 2,25 Obliczenie kosztu jednostki współczynnika Materiały bezpośrednie 22 500/ 500= 4,50

Koszty przerobu 28000/7000=4 Ustalenie łącznego jednostkowego kosztu wytworzenia

50% x 12 = 6 a) wyrobu gotowego A B 25% x 8 = 2 - materiały bezpośr. 4,50 9

- koszty przerobu 12,00 8 RAZEM 16,50 17,00

b) produkcja w toku A B - materiały bezpośr. 2,25 2,25 - koszty przerobu 6,00 2,00 RAZEM 8,25 4,25

Sprawdzenie wyników kalkulacji: 900 szt. Wyrobów gotowych A po 16,50 = 14 850 1800 szt. Wyrobów gotowych B po 17,00 = 30 600 200 szt. Produkcji w toku A po 8,25 = 1 650 800 szt. Produkcji w toku B po 4,25 = 3 400

RAZEM 50 500,00 Zadanie VII Wyrób/pozycje kalkulacyjne Ilość

produkcji współczyn niki

Ilość jednost. współczynnika

Koszt jedn. Współczyn.

Koszt jedn. wyrobu got .

Koszt jedn. Rk

materiały bezpośr. A B Płace bezpośrednie A B Koszty wydziałowe A B

1400 2500 1100 210 1100 2100

2 1 3 4 1 2

2800 2500/5300 3300 8400/11700 1100 4200/5300

20 20 3 3 4 4

40 20 9 12 4 8

40 20 2,25 2,40 1,00 1,60

1

Wyrób A – Wg = 1000 szt. Rk = 400 szt. (25%) Wyrób B – Wg = 2000 szt. Rk = 500 szt. (20%) Wg = 106 000 Pb = 35100 Kw = 21200

Kj Wg A= 40+9+4=53zł Kj Rk wyr. A = 40+2,25+1= 43,25zł Kj Wg B = 20+12+8= 40zł Kj Rk wyr. B = 20+2,40+1,60= 24zł 106 000/ 5300= 20

35 100/ 11700= 3 21200/5300= 4

Kalkulacja podziałowa fazowa (lub procesowa) w fazach lub procesach Koszty bezpośrednie są ujmowane na odrębnych kontach kalkulacyjnych do nich dopisuje się koszty pośrednie.

Dwie odmiany kalkulacji fazowej I półfabrykatowa- jest stosowana w tych jednostkach gospodarczych, w których produkcja przebiega przez kilka następujących po sobie faz produkcyjnych, przy czym w każdej fazie powstaje półfabrykat, będący punktem wyjścia dla fazy następnej. Jednostkowe koszty wytworzenia produktów(półfabrykatów i wyrobów gotowych) są ustalone poprzez obliczanie kosztu narastającego. Umożliwia to rozliczenie ilościowe i wartościowe ruchu półfabrykatów. (koszty obliczane narastająco) II bezpółfabrykatowa – jest stosowana w jednostkach, w których produkcja polega na poddaniu obróbce materiałów wyjściowych w kilku kolejnych procesach. Koszty materiałów bezpośrednich ujmuje się na karcie kalkulacyjnej wyrobu gotowego, natomiast koszty przerobu gromadzi się wg poszczególnych procesów. Koszty półfabrykatów przetworzonych w poprzednich procesach nie są doliczane do kosztów procesów, w których są dalej przetwarzane. Koszt jednostkowy wyrobu gotowego otrzymuje się przez dodanie do siebie kosztów jednostkowych.

EGZAMIN Kalkulacja półfabrykatowa pozwala prześledzić półfabrykatów w poszczególnych fazach.

Zadanie VIII Przedsiębiorstwo produkujące masowo wyrób X Koszty produkcji w bieżącym okresie wyniosły FAZA I FAZA II FAZA III K. bezpośrednie 15 700 3 600 3 900 K. wydziałowe 13 000 1 200 1 000 RAZEM 17 000 4 800 4 900 Produkcja w szt. 1 000 800 700 Kalkulacja półfabrykatowa FAZA I Koszt jednostkowy półfabrykatu A 17 000/ 1000 szt. = 17,00 Koszt półfabrykatów A przekazanych do fazy II 800x 17 = 13 600 Produkcja w toku na koniec okresu 200 x 17 = 3 400 FAZA II Koszty poniesione w fazie II 4 800 Koszty pobranych półfabrykatów A 13 600 RAZEM 18 400

Faza I Faza II 1700

13 600 1) 3 400 Sk

4 800 1) 13600

16 100 2) 2 300 Sk

Faza III Wyroby gotowe 4 900 2) 16 100

21 000

3) 21 000

Koszt jednostkowy półfabrykatu B 18 400/ 800 = 23,00 Koszt jednostkowy półfabrykatów B przekazanych do fazy III 700x 23 = 16 100 Produkcja w toku na koniec okresu 100x 23 = 2 300 FAZA III Koszty poniesione w fazie III 4 900 Koszt pobranych półfabrykatów B 16 100 RAZEM 21 000 Koszt jednostkowy wyrobu gotowego X = 21000/700 szt. = 30 KALKULACJA BEZPÓŁFABRYKATOWA

Faza I Faza II 17000

11 900 1) 5 100 Sk

4 800

4 200 1) 600 Sk

Faza III Wyroby gotowe

1

4 900 4 9001) 1) 21 000

Kalkulacja bezpółfabrykatowa K. jednostkowy fazy I 17 000/ 1000=17 k. jednostkowy fazy II 4 800/800= 6 k. jednostkowy fazy III 4 900/ 700szt = 7 Koszt jednostkowy wyrobu gotowego X = 30

Udział faz w kosztach wytworzenia wyrobów gotowych Faza I 17x 700 = 11 900 FAZA II 6x 700 = 4 200 FAZA III 7 x 700 = 4 900 RAZEM 21 000

Fazowa prosta ze współczynnikami Zadanie IX (będzie kalkulacja półfabrykatowa)

Faza I Faza II 11 400

11 400 1)

5 600 1) 11 400

W - 200 szt. – 2X – 400 X Z – 200 szt. – 4X – 800X RAZEM 1200 X Ile kosztuje 1X koszt jednostkowy 11 400 / 1 200 = 9,50 Kalkulacja ze współczynnikami Koszty płac są tylko w fazie II Kj W 2 sztuki po 9,50 = 19 Kj W Kj Z 4 sztuki po 9,50 = Kj Z

Wyroby Ilość współczynnik ilość koszt współ Kp W 200 1 200 4x1= 4,00 Z 200 3 600 3x4= 12,00 Razem 800 Koszty Wydziałowe 2 400/400 = 6 zł KjW KjZ Półfabrykat X 19,00 38,00 Płace bezpoś. 4,00 12,00 Kw 6,00 6,00 RAZEM 29,00 56,00

1

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA WYKŁAD IV 14.12.2003. PRODUKCJA ŁĄCZNA /SPRZĘŻONA/ - z jednego wkładu materiałowego otrzymuje się kilka produktów różniących się cechami oraz produkty uboczne i odpady. Wyróżniamy PRODUKTY GOTOWE – stanowią główny cel produkcji przedsiębiorstwa. Koszty produkcji / wytworzenia / muszą stanowić 60 % ogólnych kosztów sprzężonych PRODUKTY UBOCZNE – często służą do produkcji innych produktów naszym przedsiębiorstwie lub do sprzedaży. ODPADY – nie mają żadnych wartości użytkowych / ale powodują koszty / Jednostka powinna dbać o to aby / produkty / odpady zmieniały się w produkty uboczne. SPOSÓB WYCENY - / kilka sposobów kalkulowania / Jeżeli w procesie produkcyjnym powstaje jeden produkt główny i jeden uboczny / lub kilka / to jest to kalkulacja odjemna / resztowa / Wg tej metody koszt jednostkowy produktu głównego ustala się wg kalkulacji podziałowej prostej. Koszty produktu głównego ustala się przez odjęcie od kosztów wytworzenia / całej łącznej / wartości produktów ubocznych, które są wyceniane wg cen ewidencyjnych / przyjętych do ewidencji / DWA WARIANTY:

1. Wariant cen sprzedaży /dotyczą produktów ubocznych, które sprzedajemy /. Tu przyjmujemy założenie: „koszty produktów ubocznych są pochodną ich cen sprzedaży” Ta cena sprzedaży musi być pomniejszona o przeciętny udział kosztów zarządu i kosztów sprzedaży. W ten sposób dochodzimy do kosztów wytworzenia. Koszty dodatkowej obróbki odejmujemy od cen sprzedaży.

2. Wariant substytucji – do tych produktów ubocznych, które są na potrzeby wewnętrzne firmy. Ustalamy zastępczą wartość tych produktów / sami wewnętrznie oceniamy ile jest on wart /.

PRZYKŁAD WARIANT SPRZEDAŻY W okresie sprawozdawczym wytworzono produkty łączne, których ilość i ceny sprzedaży były następujące. Produkt Ilość produkcji Cena sprzedaży A 6000 kg 4,- B 1000 kg 6,5 C 800 kg 6 D 2000 kg 0,5 E 200 kg - Koszty zarządu i sprzedaży stanowią 20 % ceny sprzedaży Koszty wytworzenia produkcji łącznej wynosiły: Materiały bezpośrednie – 25000,- Koszt przerobu 2000,- Razem: 27000,- Produktem głównym jest produkt A, produkt E – to odpady produkcyjne / nie ma ceny sprzedaży /, natomiast pozostałe są produktami ubocznym. KALKULACJA PODZIAŁOWA ODJEMNA – Koszt wytworzenia produkcji łącznej 27000,- Wartość w cenach sprzedaży: produkt B -> 1000 * 6,5 = 6500: C -> 800 * 6,0 = 4800,- D -> 2000 * 0,5 = 1000,- razem = 12300,- Koszty zarządu i sprzedaży 20% od 12300 = 2460,- Koszty wytworzenia produktów ubocznych 12300 – 2460 = 9840,- Koszt wytworzenia produktu głównego 27000 – 9840 = 17160,- Koszt początkowy produktu głównego 17160 : 6000 kg = 2,86 Gdybyśmy nie mieli jednego produktu głównego tylko kilka produktów głównych, to wtedy robimy kalkulacjęnie podziałową prostą tylko kal;kulację ze współczynnikami. PRZYKŁAD: Dane z poprzedniego przykładu przy założeniu, że tylko produkt D jest produktem ubocznym, natomiast A , B i C to produkty główne. Współczynniki dla tych produktów zostały ustalone w oparciu o ceny ich sprzedaży. Koszt wytworzenia produkcji łącznej 27000,- Wartość sprzedaży produktu D 2000 * 0,5 = 1000,- Koszty zarządu i sprzedaży 20 % od 1000 = 200,- Koszt wytworzenia produkcji ubocznej D = 800 Koszt wytworzenia produktów gotowych A, B i C = 26200,- Produkty Ilość produk Współczynnik Liczba jednostek sprzedanych K. współczyn. Koszt jedn. Prod. goto A 6000 4 24000 0,742 2,97 B 1000 6,5 6500 0,742 4,82 C 800 6 4800 0,742 4,45 = 35300,- Koszt jednostki współczynnikowej 26200 : 35300 = 0,742 Przy działalności sezonowej Jeżeli jest jeden asortyment to kalkulacja prosta, gdy kilka asortymentów to kalkulacja ze współczynnikami albo ….. Przy produkcji sezonowej koszty dzielimy ZAWSZE na koszty stałe i zmienne. Koszty działalności podstawowej – to koszty zmienne , to koszty w działalności zakładu, to koszty stałe. W produkcji sezonowej jest tzw. Sezon i okres posezonowy / okres martwy / KOSZTY STAŁE: wynagrodzenie pracowników, konserwacja maszyn i urządzeń, te koszty są zbierane na koncie „ rozliczenie międzyokresowe kosztów” a dopiero potem odpowiednio obciążymy koszty wydziałowe, a później konto

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.
Docsity is not optimized for the browser you're using. In order to have a better experience we suggest you to use Internet Explorer 9+, Chrome, Firefox or Safari! Download Google Chrome