Struktura rewolucji naukowych - Notatki - Filozoficzne podstawy pedagogiki, Notatki'z Filozoficzne podstawy pedagogiki. University of Warsaw
Polanski_R
Polanski_R4 March 2013

Struktura rewolucji naukowych - Notatki - Filozoficzne podstawy pedagogiki, Notatki'z Filozoficzne podstawy pedagogiki. University of Warsaw

PDF (177.8 KB)
3 strony
974Liczba odwiedzin
Opis
Notatki określające strukturę rewolucjji naukowych: rewolucja jako zmiany sposobu widzenia świata.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument

1

KUHN

Struktura rewolucji naukowych

 nie podoba mu się obecny sposób rozpowszechniania i badania wiedzy historycznej

 Nauka normalna, tj. działalność, której większość uczonych w nieunikniony sposób poświęca prawie cały swój czas, opiera się na założeniu, że społeczność uczonych, wie, jaki jest świat

 Dla naukowców nowa teoria oznacza dokonanie zmian w regułach, które rządziły dotychczasową praktyką nauki normalnej. To zaś nieuchronnie stawia w niekorzystnym świetle znaczną część ich

dotychczasowej pracy naukowej. Właśnie dlatego rzadko kiedy, a może nawet nigdy nie zdarza się, aby

nowa teoria - bez względu na to, jak wąski byłby zakres jej zastosowania - po prostu zwiększała zasób daw-

nych informacji. Jej asymilacja wymaga rekonstrukcji dawnych teorii i przewartościowania uprzednio

znanych faktów. Jest to proces rewolucyjny, którego nie może zazwyczaj dokonać jeden człowiek i który na

pewno nie zachodzi z dnia na dzień. Nic więc dziwnego, że historycy muszą się bardzo nabiedzić, aby ściśle

określić datę takiego długotrwałego procesu, który przyjęta terminologia każe im traktować jako

indywidualne zdarzenie

 Jedynym historycznym procesem, który rzeczywiście doprowadza do zarzucenia poprzednio akceptowanej teorii i do przyjęcia nowej, jest współzawodnictwo między poszczególnymi odłamami

środowiska naukowego

NAUKA NORMALNA ROZWIĄZUJE ŁAMIGŁÓWKI

 Najbardziej uderzającą, jak się zdaje, cechą problemów nauki normalnej, z którymi zapoznaliśmy się dotąd, jest to, w jak małym stopniu dąży ona do uzyskania czegoś zasadniczo nowego zarówno w pła-

szczyźnie doświadczalnej, jak teoretycznej

 Nawet w eksperymencie, którego celem jest uszczegółowienie paradygmatu, nie chodzi o odkrycie czegoś nieoczekiwanego.

Jeśli jednak w nauce normalnej nie dąży się do czegoś zasadniczo nowego, jeśli niepowodzenie w

uzyskaniu wyniku bliskiego przewidywanemu oznacza zazwyczaj niepowodzenie uczonego, to czemu

problemy te są w ogóle podejmowane?

- Przynajmniej dla samego uczonego wyniki uzyskane w toku normalnych badań są ważne, rozszerzają

bowiem zakres stosowalności paradygmatu i zwiększają ścisłość tych zastosowań.

 Przekonaliśmy się już poprzednio, że dzięki paradygmatowi społeczność uczonych zyskuje kryterium wyboru problemów, które - dopóki przyjmuje się ten paradygmat - można uznać za rozwiązalne. I właściwie

tylko te problemy uzna społeczność uczonych za naukowe i przede wszystkim do ich rozwiązywania będzie

zachęcać swych członków. Pozostałe zagadnienia, łącznie z tymi, które poprzednio uznawano za

standardowe, są teraz odrzucane jako metafizyczne, jako należące do innej dyscypliny lub po prostu jako

zbyt zagadkowe, by warto było poświęcać im czas

 Co łączy łamigłówki z problemami nauki normalnej? Na jedną z takich wspólnych cech już wskazaliśmy. Kryterium wartości łamigłówki nie jest to, że jej wynik jest sam przez się doniosły czy

interesujący. Doniosłość rozwiązania nie jest kryterium wartości łamigłówki; jest nim natomiast samo

istnienie rozwiązania

 Paradygmat może nawet odizolować uczonych od społecznie istotnych problemów, jeśli nie da się ich sprowadzić do postaci łamigłówki, a więc jeśli nie można ich sformułować przy użyciu tych narzędzi,

pojęciowych i technicznych, jakich on dostarcza

 Przejdźmy teraz do kolejnego, trudniejszego i bardziej znaczącego aspektu analogii między łamigłówkami a problemami nauki normalnej. Do tego, by uznać problem za łamigłówkę, nie wystarczy to,

że ma on zagwarantowane rozwiązanie. Istnieć muszą ponadto reguły, które wyznaczają tak zakres

możliwych do przyjęcia rozstrzygnięć, jak i metody, za pomocą których można je uzyskać

 istnienie całego zespołu założeń - pojęciowych, teoretycznych, instrumentalnych i metodologicznych - pozwala porównać naukę normalną do rozwiązywania łamigłówek. Ponieważ dostarczają one specjalistom

reguł mówiących, jaki jest świat i czym jest nauka, mogą się oni bezpiecznie skoncentrować na

docsity.com

2

wyspecjalizowanych problemach wyznaczonych przez te reguły i nagromadzoną wiedzę

 Reguły wywodzą się z paradygmatów, ale paradygmaty kierować mogą badaniami nawet wtedy, gdy brak reguł

ISTOTA I NIEUCHRONNOŚĆ REWOLUCJI NAUKOWYCH

rewolucje naukowe to niekumulatywne epizody w rozwoju nauki, w których stary paradygmat zostaje zastą-

piony częściowo bądź w całości przez nowy, nie dający się pogodzić z poprzednim

Jest to jednak tylko część odpowiedzi. Aby ją uzupełnić, zadać musimy kolejne pytanie: dlaczego zmianę

paradygmatu nazywać mamy rewolucją? Jakie analogie między rozwojem naukowym i politycznym - tak

zasadniczo różnymi zjawiskami - pozwalają mówić w obu wypadkach o rewolucjach?

- źródłem rewolucji politycznych jest rosnące - przynajmniej u części społeczeństwa- poczucie, że istniejące

instytucje nie są już w stanie rozwiązać problemów powstających w otoczeniu, które one same po części

ukształtowały

- źródłem rewolucji naukowych jest rosnące - znów zazwyczaj wśród wąskiej grupy społeczności uczonych -

poczucie, że istniejący paradygmat przestał spełniać adekwatnie swe funkcje w poznawaniu tego aspektu

przyrody, którego badania sam poprzednio umożliwił

 Zarówno w rozwoju politycznym, jak i naukowym poczucie to prowadzi do kryzysu, który jest warunkiem wstępnym rewolucji

 Rewolucje społeczne dążą do takich przekształceń instytucji politycznych, jakich same te instytucje zabraniają. Powodzenie ich wymaga zatem likwidacji niektórych instytucji na rzecz innych, a w okresie

przejściowym społeczeństwo rządzi się po części bez instytucji. Tak jak kryzys osłabia rolę paradygmatów,

tak też początkowo osłabia on rolę instytucji politycznych. Coraz większa liczba ludzi wyłącza się z życia

politycznego i zachowuje się w sposób inny, niż nakazują jego kanony. Gdy kryzys się pogłębia, wielu z

nich opowiada się za jakąś konkretną propozycją przebudowy społeczeństwa w ramach nowej struktury

instytucjonalnej. Społeczeństwo dzieli się na dwa obozy, dwie partie, z których jedna stara się bronić starego

porządku, a druga- wprowadzić nowy. Zchwilą gdy następuje taka polaryzacja, zaczyna brakować wspólnej

płaszczyzny politycznej

 Z chwilą gdy w sporze o wybór paradygmatu odwołujemy się do paradygmatu - a jest to nieuniknione - popadamy nieuchronnie w błędne koło. Każda grupa, występując w obronie własnego

paradygmatu, odwołuje się w argumentacji właśnie do niego

Zasadniczo istnieją tylko trzy rodzaje zjawisk, na gruncie których tworzyć można nową teorię:

- zjawiska uprzednio już dobrze wytłumaczone przez istniejące paradygmaty; rzadko kiedy jednak są one

motywem czy też punktem wyjścia do konstruowania nowej teorii

- zjawiska, których naturę określa istniejący paradygmat, lecz których szczegóły zrozumiane być mogą tylko

w wyniku dalszego uszczegółowienia teorii. Są to zjawiska, których badaniu uczony poświęca większość

swego czasu. Jego celem jednakże jest tu raczej uściślenie istniejących paradygmatów niż zastąpienie ich

innymi

Dopiero wtedy, gdy tego rodzaju próby uściślenia zawodzą, uczony ma do czynienia z trzecim rodzajem

zjawisk :

- z rozpoznanymi anomaliami, które charakteryzuje to, iż uporczywie opierają się ujęciu za pomocą istnieją-

cych paradygmatów

Czyż rzeczywiście można się dziwić, że ceną, jaką się płaci za postęp naukowy, jest ryzyko błędu związane

z zaangażowaniem w określony paradygmat?

Paradygmaty odnoszą się nie tylko do przyrody, ale zwrotnie również do nauki, która je powołała do życia. -

Z nich wywodzą się metody, zakres problematyki i wzorce rozwiązań, jakie w danym okresie akceptuje

każda dojrzała społeczność uczonych. Dlatego przyjęcie nowego paradygmatu wymaga często

docsity.com

3

przedefiniowania odpowiedniej nauki. Niektóre stare problemy mogą zostać przesunięte do innej nauki bądź

w ogóle uznane za „nienaukowe"

Dowodziłem dotychczas, że paradygmaty są konstytutywnym elementem nauki. Chciałbym teraz pokazać,

że w pewnym sensie konstytuują one również samą przyrodę.

REWOLUCJE JAKO ZMIANY SPOSOBU WIDZENIA ŚWIATA

Historyk nauki, który bada dawne prace naukowe z punktu widzenia współczesnej historiografii, może

nabrać przekonania, że kiedy paradygmat ulega zmianie, wraz z nim zmienia się i świat. Kierując się nowym

paradygmatem, uczeni stosują nowe przyrządy i widzą nowe obszary rzeczywistości. Co ważniejsze, w

okresie rewolucji naukowej, posługując się dobrze znanymi przyrządami i badając obszary, które badali

dawniej, dostrzegają oni coś zupełnie innego

W nauce nie dokonuje się wszystkich możliwych doświadczeń laboratoryjnych. Wybiera się natomiast te,

które służyć mogą do konfrontacji paradygmatu z bezpośrednim doświadczeniem, przez tenże paradygmat

częściowo wyznaczonym. W rezultacie uczeni uznający różne paradygmaty podejmują różne badania

laboratoryjne

pomiary dokonywane bez paradygmatu rzadko prowadzą do jakichkolwiek wniosków

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
Zobacz i pobierz cały dokument.