Wykłady z literaturoznastwa - Notatki - Dziennikarstwo, Notatki'z Dziennikarstwo prasowe
Karolina_90
Karolina_9028 maja 2013

Wykłady z literaturoznastwa - Notatki - Dziennikarstwo, Notatki'z Dziennikarstwo prasowe

RTF (58 KB)
5 strona
1000+Liczba odwiedzin
Opis
Dziennikarstwo: notatki z zakresu dziennikarstwa przedstawiające wykłady z literaturoznastwa.
20 punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 5

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 5 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 5 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 5 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 5 pages

Pobierz dokument

Wykłady z literaturoznastwa

EPIKA jest jednym z trzech podsta-wowych rodzajów literackich (oprócz liryki i dramatu). Ukształtowała się z ustnych sag, podań, legend, mitów o przeszłości. Wyznacznikami epiki są: obecność narratora, który opowiada zdarzenia - jest on usytuowany na zewnątrz świata przedstawionego świat przedstawiony fabuła i akcja (układ przy- czynowo-skutkowy zda-rzeń) zapis prozą (proza) (wyjątki - epopeja "Pan Tadeusz ", powieści poetyckie) Gatunki epickie: powieść - utwór pisany pro-zą, obszerny, wielowątko-wy, o dużej ilości bohate-rów; np. "Quo vadis " nowela - utwór krótki, jed-nowątkowy, z małą ilością bohaterów i punkcie kulminacyjnym znajdującym się w zakończeniu; np. "Janko muzykant " epos - rozbudowany utwór wierszowany przedstawiający dzieje mitycznych, legendarnych lub historycznych bohaterów na tle wydarzeń przełomowych dla danej społeczności; np. "Iliada i Odyseja " opowiadanie - utwór niewielki, tematycznie ograniczony do jednego wątku, różniący się od noweli brakiem wyraźnej konstrukcji, luźnym układem akcji często wzbogacanej epizodami baśń - utwór opowiadający dzieje bohaterów z reguły fantastycznych, nie posiadający określonego miejsca oraz czasu (dawno, dawno temu za górami za lasami) legenda (podanie) - opowieść o bohaterze często o życiu świętego, męczennika ujawniająca czas i miejsce akcji mit - krótki utwór opowiadający dzieje starożytnych bogów lub bohaterów bajka satyra Narrator nie jest autorem, nie można go z nim utożsamiać, może posiadać tylko jego cechy. Jest to uniwersalna osoba opowiadająca, ukryta za wyda- rzeniami w sposób zobiektyzowany. Narrator jest centralnym punktem wokół, którego budujemy treść. Jest on ukrytym reżyserem prezentowanych wydarzeń, od zakresu jego wiedzy, stosunku do opisywanej rzeczywistości i realnego autora zależy kształt świata przedstawionego. Narrator może być konkretny, wiemy że jest to postać literacka, świadek lub uczestnik wydarzeń lub ukryty, wtedy nie możemy uchwycić jego cech- czasem określa się to jako narracje odautorską.(Mowa zależna, niezależna, pozornie zależna kiedy narrator oddaje głos postacią). Narratora abstrakcyjnego należy wią-zać z obiektywizmem przez to, że jest trudnym do zidentyfikowania, dlatego uważamy, że jest to wypowiedź obiek-tywna. Narrator ma pełną wiedzę o postaciach i wydarzeniach a dzięki temu może on manipulować czytelni-kiem. Narrator staje się też komentato-rem a komentarz zawsze jest w jakimś stopniu nacechowany subiektywi-zmem. W ten sposób może stać się autorytetem, manipuluje

czytelnikiem. Narrator, który nie należy do świata przedstawionego ale panuje nad niepo-dzielnie, narzuca swój system wartości i ocen. Przy czym jego ingerencje mogą być mniej lub bardziej jawne. Nazywany jest narratorem autokrial-nym. A narracja prowadzona z takiego stanowiska nazywana jest autokrialną. W epice dominują wydarzenia i świat przedstawiony, ten świat posiada pozorny obiektywizm, na pierwszy plan wysuwają się wydarzenia i postacie Cztery typy czasu w powieści: retencyjny - przeszłość podporządkowuje sobie teraźniejszość i przyszłość protencyjny - dominuje rola przyszłości konsubstancjalny - równo-legła obecność wszystkich czasów zamrożony - czas nie posu-wa akcji w przód W powieści, w której nie zachowana jest chronologia zdarzeń występują zjawiska: reinterpretacji (wydarzenia wcześniejsze niż zasadniczy czas fabuły) i/lub antycypowania (wydarze-nia późniejsze niż zasadniczy czas fabuły. Nie jest możliwe istnienie utworu prozatorskiego, w którym nie występuje kategoria czasu.Powieść to gatunek, którego struktura opiera się nanarracyjnej strukturze świata tworzonego przez bohaterów, stosunki między nimi zachodzące w czasie i przestrzeni zdarzeń w jakich uczestniczą. Odmiany powieści to: powieść społeczno obyczajowa, histo- ryczna, psychologiczna, sensacyjna, fantastyczna. Dramat wywodzi się z Grecji, od procesji dionizyjskich. Główna rola to kozioł wyobrażany jako bożek Pan, który opowiadał historię, mit. Gatunek tragedii pochodzi od greckiego trados odos - pieśń kozła. Dzieli się na kome-dię, tragedię i tragikomedię. LIRYKA - jeden z trzech głównych rodzajów literackich (obok dramatu i epiki). Obejmuje utwory, których głównym przedmiotem przedstawienia są przeżycia wewnętrzne przekazywa-ne za pośrednictwem wypowiedzi monologicznej, odznaczającej się subiektywizmem, podporządkowanej funkcji ekspresywnej języka. Centralnym elementem utworu lirycznego jest tzw. podmiot liryczny Podział liryki Ze względu na sposób wypowiedzi podmiotu bezpośrednia - bezpośrednio, wprost w 1 os. lp., "ja " liryczne wyznaje swoje uczucia, przeżycia, myśli (np. elegia) pośrednia - podmiot liryczny jest bardziej ukryty, nie wyznaje wprost lecz wyraża swe myśli przez sytuacje, zdarzenia, opisy. Utwory te mają charakter narracyjny lub dialogowy, stąd mamy kilka odmian tego rodzaju liryki: o opisowa - uczucia podmiotu lirycznego wyrażone są przez opis np. krajobrazu, przedmiotu o sytuacyjna (nar-racyjna) - w formie wypo-wiedzi dialogo-wych i narracyj-nych podmiot liryczny prezentuje jakieś zdarze-nie (sytuację), w którym nie brał udziału; oprócz podmiotu lirycz-nego pojawia się bohater liryczny (np. sielanka) zwrotu do adresata (inaczej inwokacyjna) - podmiot li-ryczny jest wyraźnie obec-ny, ale swe myśli kieruje do konkretnego

adresata (człowieka, grupy ludzi, przedmiotu, zjawiska, abs-trakcyjnego pojęcia). Zazwyczaj utwory w stylu podniosłym (np. oda, list poetycki) podmiotu zbiorowego - podmiot liryczny to tzw. "my " liryczne - grupa wy- powiadająca się w utworze, prezentująca swój zbiorowy pogląd, myśli (np. hymny) osobista - bezpośrednie wy-znania podmiotu lirycznego prezentują rozważania na temat myśli, uczuć poety, utożsamianego z podmio-tem lirycznym roli - podmiot liryczny nie jest utożsamiany z poetą, a treści mają charakter ogól-ny, uniwersalny maski - podmiot liryczny przyjmuje postać np.: rośli-ny, zwierzęcia, rzeczy, przypisując im np. swoje uczucia Ze względu na typy wyrażanych przeżyć (tematyka) miłosna - tematem utworów jest miłość, jej oblicza, for-my refleksyjno-filozoficzna - rozważanie pojęć, uczuć w uogólniający sposób patriotyczno-obywatelska - naród, ojczyzna i cała sfera zagadnień z tym związa- nych agitacyjno-polityczna - tek-sty w formie manifestów nawołujących do popierania jakiejś idei lub czynu wiel-kiej rangi funeralna - upamiętnia zmarłą osobę, wyraża żal po jej śmierci Gatunki liryczne hymn oda pieśń elegia tren fraszka sonet - sonet jest podgatunkiem poematu. Nie jest przedstawiany jako oddziel-ny gatunek liryczny poemat DRAMAT to przede wszystkim jeden z trzech rodzajów literackich (obok liryki i epiki). Jest to właściwie rodzaj sztuki na granicy teatru i literatury. Jako utwór literacki charak-teryzuje się przede wszystkim tym, że jest tworzony w celu realizacji scenicz-nej, jednak występują też dramaty niesceniczne, których autorzy skupili się bardziej na rozbudowie samego tekstu. Ale i te granice są płynne, na początku uważano dramaty romantycz-ne za niesceniczne, podczas gdy dziś Dziady Adama Mickiewicza to jeden z najczęściej wystawianych dramatów.Dramaty oparte są przede wszystkim na akcji, która wyrażona zostaje głów-nie w dialogach i monologach (tekst główny), a także komentarzach, wska- zówkach i opisach sytuacji na scenie, czyli didaskaliach (tekst poboczny). Za główne odmiany dramatu uważa się komedię i tragedię, ale po przełomie w drugiej połowie XIX wieku granice te są płynne, jednakże główne gatunki dramatu to: dramat poetycki, dramat romantyczny, dramat absurdu, dramat mieszczański, dramat realistyczny, dramat liturgiczny, dramat satyrowy, dramat psychologiczny, dramat histo-ryczny i inne. Budowa dramatu: podział na akty, sceny i role tekst poboczny, czyli didaskalia Dramat: dramat romantyczny dramat modernistyczny dramat szekspirowski (elż-bietański) dramat współczesny

dramat antyczny dramat historyczny misterium (dramat litur-giczny) moralitet Trzy teorieLiteracka teoria dramatu (Roman Garden, Renata Majnowa) Tekst dramatu jest absolutnie autonomiczny. Dramat jest integralną częścią literatury w taki sposób traktowany dramat należy interpretować w oderwaniu od teatru. Jeśli mamy tekst to nie podlega on żadnym modyfikacja, a w teatrze jest to zawsze realizacja subiektywna, a wiec nie jest to już wierna adaptacja. Dramat nie jest tożsamy ze swoją sceniczną realizacją. Tym co jest istotą dramatu jest tekst, a sposób w jaki się go wyłoży to kwestia teatru.Jest wiele inscenizacji i każda inaczej odczytuje treść dramatu. Wg zwolenni-ków tej teorii nie wolno wychodzić poza tekst bo inscenizacje są niepełne. Istnieją też dramaty książkowe, nie można ich wystawić (należy do nich m.in. dramat romantyczny np. Niebo-ska komedia Krasińskiego, Kordian Słowackiego) Teatralna teoria dramatu (Stefania Skwarczyńska, Raszyński) tekst drama-tu jest scenariuszem do zrealizowania tylko w teatrze. Ostateczną postać dramat otrzymuje dopiero w teatrze. Napisanie dramatu jest dopiero wstęp-na fazą. Autor piszący dramat ma świadomość, że ten tekst będzie wy-stawiany w teatrze. Tekst literacki i dramat sceniczny operuje odmiennym tworzywem, literatura ma tylko znaki, a teatr: gesty, muzykę, stroje, taniec, światło, mimikę. Tekst będzie się musiał zmierzyć z przełożeniem na inne tworzywo mogą o tym świadczyć: -didaskalia - apart wypowiedź jednostki w towarzystwie innych, której nikt nie słyszy (tak jakby ta osoba głośno pomyślała o czymś) - wypowiedź zwrócona do publiczności: apel, prolog, epilog Opis i opowiadanie w dramacie poja-wiają się w sposób wtórny, bo są uzależnione od dialogu i monologu. Tekst literacki jest czymś w rodzaju scenariusza, który informuje kiedy pojawiają się postaci, jakie gesty robią. Reżyser może pominąć fragm. bez uszczerbku na sensie sztuki. Teoria przekładu (J. Brach, Z. Rusiński) ta teoria godzi dwie po-wyższe teorie Uznaje dramat literacki i spektakl za dwie odrębne, autono-miczne sztuki. Różnią się kodem i wieloakcentowość i sposobem istnie-nia. Są inne ale przekazują te same treści. Autor jest nadawcą posługują-cym się kodem (językiem) i gdy jest deszyfrowany objawia inną wartość i mamy odczynienia z przełożeniem, może być interpretowany jako dzieło literacki i dramat sceniczny, wtedy poszerza się nasza perspektywa. Wymaga to adaptacji przekładu. Wiedząc o tym trzeba pamiętać o tym, że wystawiony dramat to już sztuka.Wg omawianej teorii inscenizacja powstająca w drodze przekładu znaków jęz. Na teatralne stanowi system wza-jemnych powiązań, funkcjonalnych uzależnień, słowo musi współdziałać z gestem, głosem, kostiumem i scenografią. Inscenizacja musi odnaleźć naj-bardziej adekwatne teatralne środki wyrazu dla idei przedstawionej w dziele literackim.Najsłuszniejszą teorią jest teoria prze-kład, ponieważ traktuje

dramat i insce-nizacje jako dwie niezależne sztuki przekazujące te same wartości za pomocą charakterystycznych dla siebie znaków. PODZIAŁ PERIODYZACYJNY: Antyk, Średniowiecze, Renesans, Barok, Oświecenie, Romantyzm, Pozytywizm, Młoda Polska, Dwudziestolecie Mię- dzywojenne, Współczesność. TROPY STYLISTYCZNE:Porównaniem nazywa się zestawienie dwóch pojęć pozornie odległych, ale mające jakieś cechy wspólne, zesta-wienie to najczęściej odbywa się za pomocą łączników: jak, jakby, niby, niczym.Epitet to wyraz, określający rzeczow-nik, modyfikuje jego znaczenie. Wy-różniamy cztery rodzaje epitetów: może być wyrażony przymiotnikiem np. gorzka sława, imiesłowem np. rany oślepiające, rzeczownikiem np. kobieta diabeł, metaforyczne, w których epitet może zmieniać znaczenie wyrazu np. suchy ocean.Metafora to figura, w której pojedyn-cze wyrazy tracą swe pierwotne zna-czenie i tworzą nową całość seman-tyczną. Typy metafor:Metonimie i synekdochy opierają się na związkach realnych istniejących między przedmiotami Kolumna ogłoszeń z chlebem związek logiczny lub czasoprzestrzenny.Odmiana metonimii jest synekdocha jest to typ metafory, w której część zastępuje całość (metoda parspratoto) np. w czasie II wojny żołnierz polski wykazał się ogromną odwagą (żołnierz polski występuje tu jako cała armia).Animizacja to nadawanie przedmiotom martwym właściwości istot żywych. Personifikacje-nadawanie właściwości ludzkich(antropomorfizacja- nadawa- nie cech wyglądu człowieka przedmio-tom). Reifikacja- uprzedmiotowienie człowieka. Dehumanizacja- odbieranie cech ludzkich ludziom. Oksymoron- trop zbudowany z wyklu-czających się znaczeń, zestawienie dwóch wyrazów o wzajemnie wyklu-czających się znaczeniach np. czarny śnieg, sucha woda, syty głodny, ciepły lód, ciepły śnieg.Hiperbola- wyolbrzymienie, jest to trop stylistyczny wyolbrzymiający cechy zjawisk i przedmiotów, chęć potęgowania jakiegoś wrażenia. Peryfraza- omówienie, jest albo synonimem metafory albo synekdocha albo metonimia, jest to zastąpienie jakimiś wyrazami wyrazu analizowanego np. słońce jest złotą tarcza n a niebie. Eufemizm (bliski peryfrazy)- stosowne, przystojne wyrażenie. SCHEMAT KOMUNIKACJI Kontekst Komunikat językowy Nadawca ..Odbiorca KontaktKodNadawca i odbiorca musza posługiwać się tym samym kodem. Przy określonym kodzie mogą zachodzić różne relacje, jak, jak ktoś nas nie rozumie w kodzie werbalnym, to naturalnie zaczynamy używać kodu niewerbalnego. Zakłócenie jednego z elementów np. kontekstu i powstaje sprzeczność.

komentarze (0)

Brak komentarzy

Bądź autorem pierwszego komentarza!

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 5 pages

Pobierz dokument