Skrypt z wykładu - Notatki - Ekonomia rozwoju - Część 1, Notatki'z Ekonomia. Warsaw School of Economics
Henryka
Henryka24 marca 2013

Skrypt z wykładu - Notatki - Ekonomia rozwoju - Część 1, Notatki'z Ekonomia. Warsaw School of Economics

PDF (362 KB)
13 strona
11Liczba pobrań
1000+Liczba odwiedzin
Opis
W notatkach wyeksponowane zostają zagadnienia z ekonomii rozwoju: skrypt z wykładu; cechy wspólne / charakterystyczne KSR. Część 1.
20 punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 13

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 13 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 13 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 13 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 13 pages

Pobierz dokument

1

1. CECHY WSPÓLNE/ CHARAKTERYSTYCZNE KSR

 niskie dochody o do 755 $ na osobę o Dochody poniżej średniej (755-2995) o powyżej średniej (2995 - 9265) o najbogatsze (>9266)

 przeszłość kolonialna o niewiele czasu są niepodległe o kolonizatorzy: Francja, Anglia, Portugalia, Hiszpania, Niemcy... o w latach 50’ uważano, że potrzeba 20-30 lat by odzyskały niepodległość, ale w latach 60’ już

większość była niepodległa o w 1947 już prawie cała Azja pd-wsch, potem reszta Azji o Afryka trochę później – od połowy lat 50’ o w 1965 Wielka Brytania dała wszystkim swoim koloniom niepodl oprócz Zimbabwe (1979) o Ameryka Łacińska – na początku XIX wieku, Haiti 1803, Brazylia 1822 – miały więc czas

wzbogacić się, ale tak się nie stało

 rozwarstwienie dochodów: - nierówność podziału dochodów w społeczeństwie - protesty najbiedniejszych Efekt:  destabilizacja gospodarki  pozbawienie dużych grup społecznych możliwości podejmowania jakiejkolwiek działalności gospodarczej (zbyt biedni)  wycofywanie kapitału zagranicznego i blokada napływu nowego  konflikty etniczne (dominacja klanów skupiających władzę i kapitał)

 ubóstwo i niedożywienie 30-40 % ludności jest niedożywione (2,5 mld ludzi żyje za 1 $ dziennie)

 rolniczy charakter gospodarki - b. wysoki udział rolnictwa w tworzeniu PKB - b. dużo ludzi zatrudnionych w rolnictwie - b. mała efektywność za mało żywności

 dualizm gospodarczy i technologiczny - współistnienie przestarzałego i nowoczesnego przemysłu - enklawy wysokiej technologii ściśle powiązane z rynkami międzynarodowymi - nie ma transferu zaawansowanej technologii do tradycyjnej gospodarki

o dualizm przestrzenny rozwinięte regiony i zupełnie zacofane (polaryzacja przestrzeni) - i kulturowy (etniczny) – niektóre społeczności są zaangażowane w nowoczesne technologie, a

inne nie

 szybki wzrost populacji - zagrożenie dla środowiska - brak wody - zagrożenie dla bogatych krajów imigranci

 szybkie tempo urbanizacji - mega-miasta rozrost slumsów (ludność w slumsach podwaja się co 10-15 lat) - złudzenie lepszego życia w mieście - około 60% ludzi w miastach żyje w slumsach

docsity.com

2

 niepełne wykorzystanie siły roboczej - niepełne zatrudnienie – mniej niż osoba chce pracować (sezonowo, dwa dni w tygodniu itp.) - nieracjonalne zatrudnienie: * nadmierne zatrudnienie w jednym sektorze

* ukryte bezrobocie * niska efektywność pracy

 niedorozwój instytucji - słabe państwo: * niestabilna sytuacja wewnętrzna

* brak integracji narodowej (silne więzi plemienne) * wieloletnie konflikty wewnętrzne * niestabilność rynków (produktów)

- silne instytucje tradycyjnego społeczeństwa (korupcja, brak przestrzegania praw człowieka)

 degradacja środowiska naturalnego - presja na środowisko (wzrost populacji) - nieistniejące przepisy w zakresie ochrony środowiska - degradacja środowiska (przemysł) - przenoszenie brudnych gałęzi przemysłu do KSR

2. WZROST A ROZWÓJ GOSPODARCZY

Wzrost gospodarczy  Zwiększenie globalnej produkcji i usług w danym czasie (rok) w danym miejscu  zwiększenie się rocznej produkcji dóbr i usług w kraju. Miarą wielkości wykorzystaną do pomiaru

wzrostu gospodarczego są: PNB, PKB, DN. Odnosi się tylko do zmian ilościowych, przy założeniu, że podstawowe wielkości makroekonomiczne charakteryzują się długofalowym trendem.

 Korzyścią ze wzrostu gospodarczego i rozwoju gospodarczego jest podwyższenie standardu życia, zwiększenie produkcji, lepsza sytuacja socjalna, większe bezpieczeństwo publiczne.

 Od niedawna część badaczy kwestionuje PKB jako uniwersalną miarę wzrostu gospodarczego. Nowe sugerowane miary w większym stopniu mają koncentrować się na wzroście wartości posiadanych przez osoby fizyczne i firmy dóbr i oparte są o powiązane ze sobą miary PKB oraz indeksy cen: PPI i CPI.

 Mierzenie wzrostu gospodarczego: - sumowanie produktów - sumowanie dochodów - sumowanie wydatków

WZROST GOSPODARCZY, ekon. proces rozszerzania zdolności produkcyjnych gospodarki nar.; pot. — przyrost realnego Produktu Nar. Brutto (PNB). W teorii ekonomii pojęcie wzrostu gospodarczego służy do opisania zmian ilościowych, a nie jakościowych; zmiany jakościowe opisuje rozwój gospodarczy. Ze względu na to, że zdolności produkcyjne gospodarki są trudne do zmierzenia (i praktycznie nie są mierzone), miarą wzrostu gospodarczego jest przyrost realnego PNB. Nie jest to jednak miara precyzyjna, gdyż w cyklu koniunkturalnym PNB zmienia się nie tylko ze względu na zmiany rozmiarów zdolności produkcyjnych, ale również zmiany stopnia ich wykorzystania. Dlatego realny PNB jest lepszą miarą wzrostu gospodarczego w długim okresie, kiedy są eliminowane krótkookresowe wahania cykliczne. Tempo wzrostu gospodarczego zależy od zasobów czynników produkcji (ziemi, pracy, kapitału) oraz postępu technicznego. Rozróżnia się ekstensywny wzrost gospodarczy, osiągany przez zwiększanie zasobów, np. wzięcie pod uprawę nowych areałów ziemi oraz — intensywny wzrost gospodarczy, osiągany przez zwiększenie efektywności wykorzystania zasobów, np. przez zwiększenie wydajności z hektara gruntów ornych.

docsity.com

3

Wysokie i stabilne tempo wzrostu gospodarczego jest nadrzędnym celem polityki gosp. wszystkich rządów; niekiedy bywa ono fetyszyzowane (C. Furtado Mit rozwoju gospodarczego 1976, wyd. pol. 1982). W okresie konfrontacji między systemem komunist. i kapitalist. (zimna wojna), wysokie tempo wzrostu gospodarczego krajów komunist. było wykorzystywane jako argument przemawiający za wyższością systemu komunistycznego. We współcz. świecie procesy wzrostu gospodarczego przebiegają w różnym tempie w różnych regionach świata; najszybciej rozwija się region Azji Pd.-Wsch. (tzw. azjatyckie tygrysy), najwolniej kraje wysoko rozwinięte (Europa i Ameryka Pn.). Istnieją rozległe regiony, w których nie występuje wzrost gospodarczy (przede wszystkim Afryka) oraz kraje, w których tempo wzrostu gospodarczego jest ujemne (przede wszystkim kraje powstałe po rozpadzie ZSRR).

Rozwój gospodarczy  Szersze znaczenie niż wzrost  Obejmuje nie tylko zmiany ilościowe (wzrost), ale też przekształcenia jakościowe gospodarki (np.:

zmiana struktur wytwarzania, nowe sposoby organizacji produkcji)  Ważny jest też rozwój społeczny (ludzie też są kapitałem)  jest długofalowym procesem przemian dokonujących się gospodarce. Obejmuje zarówno zmiany

ilościowe, dotyczące wzrostu produkcji, zatrudnienia, inwestycji, rozmiarów funkcjonującego kapitału, dochodów, spożycia i in. wielkości ekonomicznych charakteryzujących gospodarkę od strony ilościowej (wzrost gospodarczy), jak również towarzyszące im zmiany o charakterze jakościowym. Jest terminem szerszym, ponieważ oprócz zmian ilościowych obejmuje zmiany jakościowe (zmiany organizacji społeczeństw).

 Korzyścią ze wzrostu gospodarczego i rozwoju gospodarczego jest podwyższenie standardu życia, zwiększenie produkcji, lepsza sytuacja socjalna, większe bezpieczeństwo publiczne.

 Trudniej go mierzyć niż wzrost  Rozwój ekonomiczny – wzrost dochodu narodowego per capita  Rozwój społeczny: poprawa warunków życia i zaspokojenia potrzeb  Trwały rozwój zależy od:

- czynników ekonomicznych: wzrost efektywność stabilność

- czynników społecznych: równość spójność zmienność partycypacja tożsamość kulturowa

- czynników środowiskowych: środowisko zdrowe dla ludzi racjonalne wykorzystanie surowców mineralnych

Czynniki rozwoju gospodarczego:  kapitał ludzki  ziemia i surowce – odnawialne i nieodnawialne  postęp techniczny  inwestycje – powiększanie kapitału rzeczowego

ROZWÓJ GOSPODARCZY, ekon. jakościowe i strukturalne zmiany w gospodarkach nar., będące następstwem wzrostu gospodarczego. Rozwój gospodarczy może przejawiać się np. zmianą struktury ludności wg zatrudnienia. W krajach słabo rozwiniętych przeważająca część ludności jest zatrudniona w rolnictwie, w krajach średnio rozwiniętych — w przemyśle, w krajach wysoko rozwiniętych — w usługach. Jeszcze do niedawna rozwój gospodarczy wiazano z ideą postępu i przypisywano mu jednoznacznie pozytywną wartość. Od lat 70. coraz powszechniejszy staje się pogląd, iż nie należy przypisywać mu żadnych ocen wartościujących, bowiem rozwój gospodarczy może powodować zarówno pozytywne, jak i negatywne skutki. Najszerzej znaną teorią rozwoju gospodarczego jest teoria startu W. Rostowa, wg której kraje (gospodarki nar.) przechodzą przez 5 stadiów rozwoju: 1) społeczeństwa

docsity.com

4

tradycyjnego, w którym zasoby są skoncentrowane w rolnictwie i nie występuje zjawisko mobilności społ.; 2) przesłanek do startu, w którym część ludności społeczeństw tradycyjnych ponosi ryzyko działalności gosp. i inicjuje proces przemian; 3) startu, w którym przemiany społ. i ekon. ulegają gwałtownemu przyspieszeniu, a szybko postępujący proces uprzemysłowienia powoduje zmiany obyczajów i instytucji; 4) osiągania dojrzałości gospodarczej, w którym rośnie produkt nar. brutto na głowę mieszkańca, a wzrost gosp. jest stymulowany przez dodatnie sprzężenie zwrotne; 5) masowej konsumpcji, w którym większość społeczeństwa osiąga wysoki standard życia. Czynnikami decydującymi o rozwoju gospodarczym są: kapitał ludzki, rzeczowy i finansowy, zasoby naturalne, technologia, czynniki kulturowe; czynniki te mogą, gdy występują w obfitości, stymulować rozwoju gospodarczy lub, gdy wystąpi ich niedobór — być barierą rozwoju gospodarczego

3. negatywne zjawiska towarzyszące rozwojowi

1. bezrobocie - nowoczesne techniki produkcji i sposób organizacji pracy może wiązać się z koniecznością redukcji zatrudnienia ( m.in. zwiększenie efektywności rolnictwa)

2. Wzrost rozwarstwienia dochodów – dostęp do kapitału, surowców maja tylko niektórzy (często np. niektóre grupy etniczne); nowe techniki produkcji mogą wymagać bardziej wykwalifikowanej siły roboczej, co wiąże się z wyższym poziomem wykształcenia (więc część ludzi pozostaje bez pracy) chyba nie

3. wzrost dualizmu gospodarczego, czyli pogłębienie się dysproporcji między sektorem nowoczesnym i tradycyjnym przy utrzymaniu ich wzajemnej izolacji – pogłębia to wykluczenie niektórych grup społecznych i może prowadzić do destabilizacji sytuacji wewnętrznej

4. rozwój łączy się z szybkim tempem urbanizacji. Ludność masowo migruje do miast mając nadzieję na potencjalne zatrudnienie – w wielkich miastach powstają dzielnice nędzy

5. wzrost gospodarczy wpływa na podniesienie poziomu życia, a więc zwiększa m.in. dostęp do opieki medycznej (ograniczenie śmiertelności). Jeśli jednocześnie nie następują zmiany społeczne, czyli odejście od modelu bardzo licznej rodziny, bardzo wysoki jest przyrost naturalny, czyli wzrost populacji.

6. intensywny rozwój gospodarki pogłębia degradację środowiska (m.in. wzrasta zużycie wody)

4. Kryzys zadłużeniowy. Przyczyny i konsekwencje.

KRYZYS ZADŁUŻENIOWY W AMERYCE ŁACIŃSKIEJ - kryzys gospodarczy w latach 80. w Ameryce Łacińskiej, wynikający z nadmiernego zadłużenia zagranicznego jej krajów; zapoczątkowany VIII 1982 w Meksyku, szybko objął pozostałe kraje latynoamerykańskie; Główne źródła zadłużenia:  model wzrostu gospodarczego, przyjęty przez te kraje w poprzednich dziesięcioleciach, w którym

nacisk położono na produkcję antyimportową, zaniedbując promocję eksportu, polityka stałego (przewartościowanego) kursu waluty

 narastanie dysproporcji strukturalnych i przestrzennych w rozwoju  wzrost importochłonności produkcji  opóźnienie w rozwoju rolnictwa i, co za tym idzie, konieczność importowania żywności  szerokie korzystanie z kredytów zagr. w celu finansowania inwestycji, często mało efektywnych,

dofinansowywania konsumpcji oraz pokrywania rosnącego deficytu budżetowego, powodowanego m.in. rozszerzaniem nieefektywnego sektora państw.

docsity.com

5

Kredyty zostały zaciągnięte na rynku międzynarodowym na początku lat 70., gdy ze względu na szok naftowy były tanie i łatwo dostępne; z końcem dekady, po znacznym pogorszeniu warunków na rynku finansowym, coraz trudniej było zastąpić je nowymi, a spłacenie ich stało się niemożliwe, zwłaszcza że kraje będące importerami ropy naftowej, czyli wszystkie kraje regionu poza Meksykiem i Wenezuelą, poniosły znaczne straty w związku ze zmianami cen nośników energii; obsługę zadłużenia czasowo zawieszano; zadłużenie osiągnęło 333,5 mld dol., co stanowiło 40% zadłużenia wszystkich krajów rozwijających się; najbardziej zadłużone były: Brazylia (92,2 mld dol.), Meksyk (86,6 mld dol.), Argentyna (32,1 mld dol.), Wenezuela (32,1 mld dol.), Chile (17,3 mld dol.); ciężar obsługi zadłużenia zagr. 1982 w relacji do eksportu wynosił odpowiednio: 81%, 57%, 50%, 29% i 71% (średnio dla regionu 47%) i wymienione kraje nie mogły mu sprostać Po wybuchu kryzysu, ze względu na niemożność uzyskania nowych kredytów, kraje dłużnicze były zmuszone do uzyskiwania wysokiej nadwyżki w handlu zagranicznym, co osiągano dzięki kolejnym dewaluacjom waluty; czynniki te powodowały nasilenie inflacji, recesję, obniżenie stopy życiowej ludności, a w konsekwencji wymusiły zmianę strategii i polityki gospodarczej, polegającą na radykalnym ograniczaniu deficytu budżetowego, głównie przez eliminację inwestycji państwowych, znoszenie dotacji i subsydiów oraz dochody z prywatyzacji, liberalizację kontaktów gospodarczych z zagranicą, deregulację sektora wewnętrznego; złagodzenie kryzysu zadłużeniowego stało się możliwe dopiero w końcu dekady, gdy wierzyciele zmienili stanowisko wobec dłużników, a swoje propozycje przedstawili 1985 w ramach tzw. planu Brady’ego i 1989 — planu Bakera; ze względu na straty poniesione w wyniku kryzysu lata 80. są nazywane w odniesieniu do Ameryki Łac. „straconą dekadą”.

5. Wewnętrzne i zewnętrzne finansowanie

 Wzrost wymaga zwiększenia dostępnego zasobu czynników produkcji lub/i wzrostu efektywności ich wykorzystania

 Ma to swoje odzwierciedlenie w nakładach finansowych  Źródła pokrycia nakładów:

o wewnątrz gospodarki – oszczędności wewnętrzne o spoza gospodarki krajowej

 Podmioty gromadzące środki na inwestycje: o Oszczędności wewnętrzne – gospodarstwa domowe, firmy, państwo o Oszczędności zagraniczne – podmioty prywatne, organizacje międzynarodowe, państwa

Oszczędności wewnętrzne

 W makroekonomii oszczędności to nieskonsumowana część produktu krajowego  Wielkość oszczędności jest wypadkową wielkości produktu

i skłonności do konsumpcji  Oszczędności przeznaczane są na inwestycje, pokrycie salda obrotów z zagranicą lub przyrost

zapasów  Finansowanie wzrostu gospodarczego odbywa się głównie poprzez część przeznaczoną na

inwestycje, jednakże w okresach wzrostu, przyrost zapasów jest zazwyczaj niezbędny  Saldo obrotów z zagranicą odzwierciedla bądź to zewnętrzne finansowanie danej gospodarki, bądź

też transfer środków za granicę w przypadku eksporterów kapitału  Od klasyków ekonomii głównego źródła finansowania inwestycji upatrywano

w oszczędnościach wewnętrznych.  A. Smith: oszczędności generowane przez nową wówczas grupę przedsiębiorców  D. Ricardo: akumulacja jest finansowana z zysku, a ten ulega ograniczeniu

w wyniku wzrostu kosztów utrzymania robotników (gł. kosztów żywności). Liberalizując handel zapewnia się zaopatrzenie w tańszą, importowaną żywność i zwiększa zyski, a w ślad za nimi oszczędności.

docsity.com

6

 K. Marks: dodał rozważania z zakresu podziału dochodów. Ten jest zawsze niekorzystny dla robotników, co urąga zasadom sprawiedliwości społecznej, pozwala jednak na zwiększenie stopy zysku i ułatwia finansowanie inwestycji

 J.M. Keynes: poziom oszczędności uzależniony od poziomu dochodów per capita, co w warunkach niskiego ich poziomu daje pozwala propagować wymuszanie oszczędności przez państwo

 W modelach neoklasycznych zwrócono także uwagę na rolę czynnika ludzkiego w generowaniu wzrostu gospodarczego, co w przyszłości miało zaowocować podkreśleniem roli kapitału ludzkiego i wagi inwestowania weń

Oszczędności w KRS  W przypadku krajów gospodarczo mniej zaawansowanych w większości przypadków historyczny

poziom oszczędności wewnętrznych nie zapewniał przyśpieszonego tempa wzrostu gospodarczego, a więc „doganiania” światowej czołówki

 Przez dziesięciolecia głównego źródła finansowania wzrostu gospodarczego upatrywano w dochodach z surowcowego eksportu.

 Dochody te były największe w okresie od 1870 do 1929 r. Nie zawsze jednak stawały się źródłem oszczędności wewnętrznych.

 By tak się stało należności za eksport musiały trafić do kraju eksportera i nie zostać wykorzystane dla finansowania konsumpcji.

 Tylko w nielicznych przypadkach, takich jak Argentyna na przełomie XIX i XX wieku, dochody eksportowe stały się podstawą awansu gospodarczego kraju.

 Wielki kryzys i załamanie światowego popytu na surowce na dziesięciolecia zmarginalizowały to źródło finansowania inwestycji.

 Opóźnienie w rozwoju gospodarczym – wywołane brakiem oszczędności wewnętrznych i inwestycji. Przykład:

 Teoria Nurksego tzw. teoria „błędnego koła ubóstwa” o Niski poziom oszczędności w KRS jest wynikiem niskiego poziomu płac, ten zaś z kolei

niskiej wydajności pracy, spowodowanej ubogim wyposażeniem kapitałowym stanowisk pracy

o Brak środków wewnętrznych na inwestycje nie pozwala na odwrócenie owego niekorzystnego sprzężenia zwrotnego

 Logiczną konsekwencją jej przyjęcia jest bowiem stwierdzenie, iż wystarczy przerwać owo błędne koło, by gospodarka weszła na drogę wzrostu gospodarczego

 Uważano, iż może to nastąpić w wyniku uzupełnienia oszczędności wewnętrznych środkami zewnętrznymi

 Z czasem okazało się iż przyczyny niedorozwoju są znacznie bardziej skomplikowane niż brak środków finansowych, co nie zwalniało jednak od troski o ich mobilizację

 KRS charakteryzują się zazwyczaj wysokim tempem przyrostu naturalnego przez co zwiększanie udziału oszczędności w produkcie napotyka na wyjątkowo silnie zaakcentowaną barierę konsumpcji

 Tempo wzrostu konsumpcji musi być co najmniej równe tempu przyrostu naturalnego, a po to by stopa życiowa ludności rosła musi być od niego wyższe

 W typowej dla KRS sytuacji, gdy przyrost naturalny kształtuje się średnio na poziomie 2,5%, dopiero oszczędności netto ponad 10% PKB mogą zapewnić przyrost produktu stanowiący potencjalne źródło dodatkowych oszczędności

 Wzrost oszczędności nastąpi tylko wówczas, gdy część lub całość przyrostu produktu przeznaczona zostanie na oszczędności

 Forsowanie oszczędności wewnętrznych w krajach o wysokim przyroście naturalnym nie zawsze jest więc wskazane ani uzasadnione

 W latach 90. przyrost konsumpcji gospodarstw domowych per capita wynosił średnio dla krajów rozwijających się 2,1% rocznie, a przyrost PKB per capita 1,8% rocznie, co oznaczało zmniejszenie wewnętrznych oszczędności

docsity.com

7

Jednym z najbardziej niepokojących zjawisk ostatnich lat jest jednak, iż owe i tak dość niskie oszczędności wewnętrzne w coraz większym stopniu są transferowane za granicę z tytułu obsługi zadłużenia zagranicznego oraz transferu zysków od bezpośrednich inwestycji zagranicznych

Zewnętrzne finansowanie

 Po II Wojnie Światowej, wielu ekonomistów i polityków uważało, iż zapewnienie dopływu zewnętrznych środków na inwestycje przerwie „błędne koło ubóstwa” i szybko zapewni biedniejszym krajom wejście na drogę wzrostu i rozwoju gospodarczego

 Tak się stało w przypadku krajów zniszczonych w wyniku działań wojennych, które uczestniczyły w Planie Marshalla

 W przypadku KRS przełożenie nie jest tak proste  Nie zmienia to faktu, iż przy niedostatku środków na finansowanie wzrostu gospodarczego ich

pozyskiwanie z zewnątrz jest nadal istotne

Źródła:  Inwestycje bezpośrednie  Pożyczki  Inwestycje portfelowe  Specyficzną formą finansowania zewnętrznego jest pomoc zagraniczna:  Transfery rzeczowe i finansowych  Kontrakty zawierane na warunkach korzystniejszych niż rynkowe  Pożyczki i inwestycje portfelowe - powstanie zobowiązań dewizowych, długu zagranicznego  Inwestycje zagraniczne - nie stwarzają takiego zagrożenia, ale powodują zwrotne strumienie

dewizowe – transfer zysków  W przypadku inwestycji bezpośrednich ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej pozostaje za

granicą, podczas gdy w przypadku finansowania inwestycji pożyczkami zagranicznymi lub poprzez rynek papierów wartościowych ryzyko „pozostaje w kraju”

 Jednakże w przypadku inwestycji bezpośrednich powstaje strumień zwrotny w postaci zysku, którego stopa z założenia powinna być wyższa niż stopa procentowa, według której obsługiwane będą pożyczki zagraniczne

 Inne korzyści inwestycji bezpośrednich:  Transfer technologii, wiedzy, sposobów organizacji działalności gospodarczej,  Wiedza o rynkach zagranicznych i kontakty ułatwiające eksport  Ułatwienia w pozyskaniu tańszych kredytów zagranicznych dla inwestorów

 Inwestorzy zagraniczni mają skłonność do wyboru technik produkcji bardziej kapitałochłonnych niż firmy krajowe, co stymuluje wprawdzie modernizacje gospodarek, przyczynia się jednak do wolniejszego rozwiązywania problemów na rynku pracy

 Regionem najrzadziej korzystającym z finansowania zewnętrznego jest Ameryka Łacińska, aczkolwiek okresowo odnotowywano przypływ kapitału do niektórych krajów należące do światowych rekordów

 Średni napływ kapitałów do Chile w latach 197-81 wynosił 12,7% PKB, do Meksyku w latach 1992- 1994 8,5% PKB

 Finansowanie zewnętrzne stanowi natomiast bardzo istotne źródło akumulacji w Afryce

 Brak zgody co do wpływu finansowania zewnętrznego na wzrost gospodarczy  Np. przedstawiciele szkoły zależności – eksponują rozmiary strumieni zwrotnych oraz zmniejszenie

stabilności finansowania  Inni podkreślają znaczenie finansowania zewnętrznego dla ożywienia gospodarek i lepszego

wykorzystania istniejących zasobów czynników produkcji  W ostatnim półwieczu można wskazać zarówno na przypadki szybkiego wzrostu gospodarczego bez

korzystanie z zewnętrznych źródeł finansowania, jak kraje Ameryki Łacińskiej w latach

docsity.com

8

pięćdziesiątych i sześćdziesiątych, jak i z wykorzystaniem finansowania zewnętrznego, jak kraje Azji Południowo-Wschodniej do 1997 r.

Zagrożenia:  Niestabilność przepływów  Zadłużenie zagraniczne  Od 1982 r. jest to jedno z najczęściej badanych zjawisk gospodarczych  Próby wyznaczania poziomu bezpiecznego zadłużenia  Zadłużenie zagraniczne nie stanowi problemu tak długo, jak długo przyrost PKB wywołany

inwestycjami finansowanymi ze środków zewnętrznych przewyższa średnio i długookresowe koszty obsługi tego zadłużenia przy równoczesnym zapewnieniu pozyskiwania środków dewizowych na pokrycie kosztów owej obsługi

 Kwantyfikacja owych warunków celem prowadzenia monitoringu nie jest już tak prosta, gdyż zależy od strukturalnych cech każdej gospodarki jak też sposobu wykorzystania środków zagranicznych

 W dodatku ze względu na znaczną zmienność warunków na rynkach międzynarodowych przewidywanie długo, a nawet średniookresowych dochodów dewizowych jest w tym wypadku obarczone znacznym błędem.

6. Teoria Nurksego – zaklęte koło ubustwa

Pierwsze próby teoretycznego wyjaśnienia niedorozwoju krajów KRS często polegały na znalezieniu podstawowego czynnika wywołującego zacofanie, czynnika, który warunkuje niski poziom innych zmiennych określających. Dla R. Nurksego takim czynnikiem był niedobór kapitału (oszczędność w inwestycji). Inni teoretycy stawiali na szybki przyrost naturalny (C. Clarke i H. Leibenstein) lub na niskie kwalifikacje ludności i niską wydajność pracy (B. Knall, J.M.D. Little i P. de Briey). Część autorów przychylało się do wizji zacofania jako zaklętego kręgu ubóstwa, w którym wszystkie czynniki są połączone ze sobą w łańcuch zależności. Ogólna idea tej koncepcji badawczej polega na sugerowaniu istnienia czynników i zjawisk, które układają się w krąg przyczynowości, to jest w taki sposób, że każdy czynnik jest zależny od poprzedzającego go zjawiska i jest determinantą innego zjawiska. Wszystkie te czynniki są powiązane ze sobą w sposób okrężny, wywołując równowagę całego układu, to jest stan stagnacji gospodarczej. Z serii kilku koncepcji błędnych kół ubóstwa, które powstały, największą popularność zyskała koncepcja norweskiego ekonomisty Ragnara Nurksego. Stało się to pod wpływem ogólnej fali ogromnego zainteresowania kapitałem, w którym inni ekonomiści upatrywali w owym czasie podstawowy motor wzrostu gospodarczego. Na „błędne koło ubóstwa” R. Nurksego składają się dwa kręgi. Jeden z nich wyjaśnia stan stagnacji w dziedzinie podaży kapitału, drugi zaś wyjaśnia zjawisko utrzymywania się na niskim poziomie popytu na kapitał. W kręgu pierwszym (siły kształtujące podaż) występują takie czynniki, jak niska podaż kapitału, niska zdolność do oszczędzania, niski poziom realnych dochodów oraz niska wydajność. Niska zdolność do oszczędzania wynika z niskiego poziomu realnych dochodów. Ten z kolei odzwierciedla niska wydajność, którą zdaniem Nurksego należy przypisać w dużym stopniu brakowi kapitału. Brak kapitału zaś jest następstwem małej zdolności do oszczędzania. I w taki oto sposób pierwszy krąg się zamyka. Po stronie popytu bodźce do inwestowania mogą być słabe – pisze Nurkse – ponieważ siła nabywcza ludności jest niewielka, co wynika z jej niskiego dochodu realnego, ten zaś z kolei jest następstwem niskiej wydajności. Jednakże niska wydajność jest konsekwencją małego zastosowania kapitału w produkcji, co z kolei może być przynajmniej częściowo wywołane słabością bodźców inwestycyjnych. Podstawowym osiągnięciem teorii Nurksego polegało na wskazaniu możliwości i metody przezwyciężania zaklętego kręgu ubóstwa, poprzez podnoszenia wydajności pracy. Jednocześnie Nurkse, zakładając niski poziom czynników ujętych w kole, udowodnił, iż nie wierzy w możliwość przezwyciężenia koła ubóstwa poprzez wysiłki samych KRS. Teoria Nurksego zbyt pesymistycznie zakładała, iż kraje Trzeciego Świata są biedne, ponieważ są biedne, a szybki wzrost gospodarczy mogą zawdzięczać jedynie krajom bogatym poprzez „zastrzyk” kapitału zagranicznego.

docsity.com

9

7. Mierniki wzrostu i rozwoju gospodarczego

WZROST (ZWIĘKSZENIE PRODUKCJI DÓBR I USŁUG) PKB - zestawienie danych z kilku lat pokazuje dynamikę wzrostu PKB obliczane na 3 sposoby:

 Sumowanie wartości dóbr i usług wytworzonych w danym roku  Sumowanie dochodów czynników produkcji (płace, renty, %, zyski)  Sumowanie wydatków na dobra finalne (konsumpcyjne, inwestycyjne)

PKB per capita:  Wysokość rozporządzalnych dochodów (uzyskiwanych przez obywateli w przeliczeniu na 1 osobę)  Informuje o sytuacji w pozostałych kategoriach społeczno-ekonomicznych. Niskie dochody/osobę

oznaczają: - niską długość życia - wysoką śmiertelność dzieci - wysoki przyrost naturalny - niskie wydatki na naukę i wysoki % analfabetów w społeczeństwie

EVI – Economic Voulnerability Index (Indeks Wrażliwości Ekonomicznej):  Udział przetwórstwa i nowoczesnych usług w PKB  Eksport artykułów przetworzonych  Zmienność produkcji rolniczej (ale roczne wahania +/- 10% to standard)  Niestabilność eksportu dóbr i usług  Wielkość populacji

ROZWÓJ

/PKB nie jest dobrym miernikiem ROZWOJU, bo:  Obserwując wielkość i zmiany globalnej produkcji nie jesteśmy w stanie ocenić stopnia zamożności

obywateli  Wysokie dochody (PKB) mogą łączyć się z niskim poziomem życia mieszkańców (np. Indie, Chiny)

i odwrotnie (Szwecja, Luksemburg)  PKB nie uwzględnia produkcji nie rejestrowanej, czyli: 1) nielegalnej, powstającej w „szarej

strefie”, 2) legalnej, ale wykonywanej domowymi sposobami, na własny użytek  Nie mierzy wartości czasu wolnego  Nie uwzględnia efektów zewnętrznych produkcji /

HDI – Human Development Index (miernik UNDP, w przedziale (0-1)):  Określa element ekonomiczny – rozwój wyrażony wartością realnego dochodu (PPP, czyli parytet

siły nabywczej)  Czynniki pozaekonomiczne:

- przewidywana długość życia w chwili narodzin - poziom alfabetyzacji i liczba lat trwania nauki

HAI – Human Assets Index (miernik ONZ), mierzy elementy społeczne:  wyżywienie (wartość spożywanych kalorii)  zdrowie (śmiertelność dzieci poniżej 5 roku życia)  dostęp do szkolnictwa podstawowego i średniego (% kończący te szkoły)

docsity.com

10

8. Rozwarstwienie dochodów – konsekwencje dla gospodarki

Konsekwencje rozwarstwienie dochodów: o rozwarstwienie a oszczędności – ujęcie klasyczne: wysokie dochody- wysokie oszczędności

– wysoki poziom inwestycji brak oszczędności hamuje popyt o rozwarstwienie a wzrost – inwestycje prywatne; inwestycje państwowe o rozwarstwienie a popyt wewnętrzny – KSR duża skłonność do konsumpcji; biedne

społeczeństwa – dobra pierwszego rzędu (egzystencjalne) o substytucja importu – rozwój w oparciu o potrzebę rynku wewnętrznego, chłonność i

struktura rynku – produkcja nie opłaca się więc jest importowane o strategia antyimportowa – ochrona rynku przed konkurencją zewnętrzną upośledzenie

rolnictwa w stosunku do przemysłu, wypaczenie cen czynników produkcji o strategia proeksportowe – tendencja do utrzymywania płac na bardzo niskim poziomie

Konsekwencje ubóstwa:  niedożywienie  wzrost umieralności niemowląt/dzieci  mniejsza wydajność pracy  choroby/epidemie  konflikty w Afryce  uchodźcy  duże kontrasty w warunkach życia

9. Pozaekonomiczne czynniki rozwoju gospodarczego

Warunki geograficzno-klimatyczne i naturalne  Żaden kraj leżący w zbyt trudnym dla człowieka klimacie, zimnym lub zbyt gorącym, tropikalnym,

suchym lub pełnym huraganów, powodzi i gwałtownych zmian, nie osiągnął wysokiego rozwoju społeczno-gospodarczego (patrz: Grenlandia, obszary podbiegunowe, tundry i tajgi rosyjskiej, Mongolia, okołozwrotnikowe państwa Afryki, państwa pustynne i stepowe)

 Z punktu widzenia gospodarki krajowej posiadanie bądź brak zasobów naturalnych nie jest warunkiem wzrostu gospodarczego. Znane są bowiem przypadki krajów nie posiadających korzystnych warunków naturalnych, które osiągały wysoki poziom rozwoju gospodarczego – Japonia (konieczny import zasobów – ten jednak ograniczony zdolnościami eksportowymi gospodarki krajowej). Istnieje również wiele krajów, których duże zasoby naturalne nie zagwarantowały wysokiego rozwoju gospodarczego – naftowe kraje arabskie, Rosja (nie zawsze opłacalna eksploatacja zasobów; konieczne nakłady kapitałowe do ich użytkowania)

 Współcześnie postęp technologiczny stwarza możliwości coraz oszczędniejszego wykorzystywania zasobów przyrody i ich substytucji – dlatego wielkość bogactw naturalnych nie ma juz takiego znaczenia (dotyczy to również ziemi – postępy genetyki i uprzemysłowienie produkcji rolnej!)

Warunki demograficzne  Tempo przyrostu naturalnego w relacji do stopy wzrostu gospodarczego – warunkiem rozwoju

gospodarczego jest szybsze tempo wzrostu PKB niż przyrostu naturalnego  Przeciętna długość życia  Gęstość zaludnienia – bez odpowiedniej gęstości zaludnienia nie można rozwinąć nowoczesnego

przemysłu (rozległe obszary USA czy Kanady); duża gęstość zalud. może być stymulatorem wzrostu (np. Hongkong, Singapur)

 Struktura wiekowa ludności – starzenie się społeczeństw państw wysoko rozwiniętych wynikające ze zbyt niskiego przyrostu naturalnego (dodatkowe koszty społeczne; próby rozwiązywania poprzez politykę migracyjną)

 Struktura narodowościowa

docsity.com

11

Infrastruktura i warunki socjokulturowe  Uboga infrastruktura utrudnia rozwój wymiany i budowę nowych firm przemysłowych, a także

napływ kapitału zagranicznego, gdyż wysoki stopień naturalizacji gospodarki oznacza słaby rynek zbytu, a brak infrastruktury przemysłowej – trudności w jej rozprowadzeniu, a co jeszcze ważniejsze – uniemożliwia łatwy dostęp do zasobów wytwórczych, rzeczowych i ludzkich.

 Brak rozwiniętego systemu oświaty na różnych poziomach i wysokie wskaźniki analfabetyzmu w KRS uniemożliwiają dostęp do kwalifikowanej siły roboczej (często oferowane formy pomocy zagranicznej obracają się przeciwko krajom ubogim, gdyż sprzyjają transferom bardziej kwalifikowanej siły roboczej do krajów udzielających tej pomocy!)

 Różne modele życia – źródłem motywacji są systemy polityczne, ekonomiczne i środowisko socjokulturowe; w skrajnym ujęciu rozmaite modele życia mogą się skupiać wokół koncepcji „więcej mieć” lub „więcej być”. Pierwsza koncepcja jest produktem rynku i jego stopnia rozwoju, zmusza do konkurowania o dostęp do rzadkich zasobów (ekspansja potrzeb nieelementarnych); postawa taka sprzyja wzrostowi gospodarczemu. Przeciwne temu modelowi postawy „więcej być”, kładą nacisk na niematerialne składniki bytu jednostki (prawda, dobro, piękno, miłość, Bóg); implikuje to wolniejszy wzrost gospodarczy

 Zasady sprawiedliwości społecznej – sposób pojmowania sprawiedliwości ma fundamentalne znaczenie dla rozwoju. Sprawiedliwość pojmowana jako równy dostęp do dóbr sprzyja postawom roszczeniowym, domaga się paternalizmu państwa i nakładania na wydajniej pracujące podmioty rozmaitych obciążeń. Prowadzi to do upadku etosu pracy i wyzysku efektywniejszych podmiotów gosp. Sprzyjająca rozwojowi gospodarczemu i wzrostowi jest natomiast sprawiedliwość podporządkowana zasadzie równości szans. Zasada ta zakłada samoodpowiedzialność jednostki za wykorzystanie własnych umiejętności i zasobów do pomnażania własnego dobrobytu. Równość szans wymaga demokratycznych struktur władzy, szerokiego dostępu do oświaty, kultury i ochrony zdrowia.

 Religia – Max Weber dowodził że etyka protestancka, wg której nagradzane są trud, sumienność, zapobiegliwość i pracowitość, przyczyniła się do szybszego rozwoju gospodarczego wielu krajów (np Anglia, Szwajcaria, USA). Bezsprzeczny jest wpływ religii chrześcijańskiej na uformowanie się rynku i cywilizacji europejskiej, co w perspektywie historycznej sprzyja rozwojowi gospodarczemu. Można również podać przykłady cywilizacji, w których prowadzenie biznesu jest uważane za zajęcie o niższej randze. Styl życia odpowiadający rozwiniętej gospodarce rynkowej może pozostawać w sprzeczności z tradycją religijną i tradycjami plemiennymi.

10. Cechy rolnictwa w krajach słabo rozwiniętych główne cechy rolnictwa w KSR:

- duża liczba zatrudnionych w sektorze rolnictwa - niska wydajność pracy - często niekorzystne warunki przyrodnicze - za mało żywności na własne potrzeby - utrudniony eksport do KWR

Na świecie znajduje się więcej pożywienia niż jest potrzebne do wyżywienia wszystkich ludzi. Dla ponad miliarda ludzi jedynym dochodem jest przychód z uprawy produktów rolnych. W wielu rejonach wiejskich, które zamieszkuje 70% najbiedniejszych 1,2 miliarda ludzi, wydajność rolnictwa gwałtownie spada. Główną tego przyczyną jest zubożenie około 2/3 powierzchni terytoriów rolnych świata. ONZ postuluje, iż poprawa wydajności rolnictwa jest koniecznym warunkiem osiągnięcia celu zrównoważonego rozwoju: ograniczenia ubóstwa i poprawę stanu środowiska.

W krajach słabo rozwijających się wydajność jest bardzo niska. Najczęściej wykorzystywane są bardzo prymitywne technologie, mechanizacja jest niewielka. Często tereny rolnicze KRS dotykane są klęskami nieurodzaju – głównie susze i powodzie. Bardzo poważnym problemem w Afryce jest zjawisko

docsity.com

12

pustynnienia, które powoduje coroczne zmniejszanie obszarów przydatnych do uprawy. Według ONZ około 250 mln ludzi zostało bezpośrednio dotkniętych degradację gleb w wyniku pustynnienia, a kolejny 1 mld jest zagrożony. Nawet na Szczycie Ziemi w 1992 roku powstała Konwencja Narodów Zjednoczonych do Walki z Pustynnieniem Gleby stanowi, jednak odpowiednie środki finansowe do wdrożenia tej konwencji nigdy nie zostały zapewnione.

Na ogół w wyniku zbyt intensywnego i nieumiejętnego użytkowania ziemi (np. brak okresów odłogowania pól, źle zaprojektowana gospodarka wodna) środowisko staje się coraz bardziej zdegradowane, gleba jest zerodowana i plony są coraz niższe. W wyniku coraz większej liczby ludności i dużej presji na nową przestrzeń, karczowane są lasy (głównie tropikalne) pod uprawę, co ma jednak poważne konsekwencje ekologiczne.

W krajach rozwijających się odsetek rolników jest bardzo wysoki – na ogół około 70%, jednakże procentowy udział PKB jest niski. W Afryce Subsaharyjskiej około 68% ludności zatrudniona jest w rolnictwie, ale ich udział w PKB wynosi 27%. Pomimo tak dużej liczby zatrudnionych, w wielu KRS nie wystarcza produktów rolnych na potrzeby danego państwa. Większość gospodarstw produkuje żywność tylko na potrzeby danej rodziny, a przyrost tej produkcji jest wolniejszy niż przyrost naturalny. Na wsiach występuje na ogół zjawisko ukrytego bezrobocia. Wielkie rodziny mają niewielki skrawek ziemi i nie potrzebnych jest aż tyle osób do pracy. Barierą dla jakiejkolwiek reformy są jednak uwarunkowania kulturowe i słaba, niestabilna polityka. Ponieważ rodzina jest jedynym zabezpieczeniem na przyszłość (brak opieki socjalnej), jak pełni większą rolę niż w krajach zachodnich to pomimo biedy na wsi, stosunkowo niewiele ludzi decyduje się na migracje do miasta.

Problemem rolnictwa KRS jest również utrudniony eksport do KWR. Jeżeli państwa KRS mają jakieś nadwyżki to eksport jest mało opłacalny ze względu na stosowanie barier (cła, podatki) przez kraje wysoko rozwinięte, które chroniąc własny rynek rolny, bronią się przed importowaną żywnością. Ponadto coraz więcej roślin, która tradycyjnie uprawiana była w krajach rozwijających się, uprawia się również w KWR. W ostatnich latach na rynkach KWR zauważalny jest też spadek zainteresowania produktami tropikalnymi.

Problem niskiego poziomu rolnictwa jest bardzo poważnym światowym problemem. Niedorozwój w tej dziedzinie jest jedną z przyczyn głodu na świecie. W 2000 roku „cele milenijne” opracowane przez ONZ w dużej części wiązały się ściśle właśnie z tym problemem. Od lat KWR starają się pomóc przełamać biedę KRS między innymi poprzez rozwój rolnictwa. Największym do tej pory projektem rozwoju była „Zielona Rewolucja” przeprowadzona w latach 60. XX w. przez agendę ONZ - Organizacja do Spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO).Głównym celem było zwiększenie produktywności rolnictwa dzięki zastosowaniu wydajniejszych odmian roślin uprawnych i rozwojowi agrotechniki. Ważnym czynnikiem było wyhodowanie nowych odmian pszenicy, ryżu i kukurydzy, charakteryzujących się dużą plenności i odpornością na choroby. Mimo znacznej poprawy sytuacji żywnościowej w wielu krajach m.in. Indiach, Pakistanie, państwach Ameryki Południowej i w znacznie mniejszym stopniu Afryki, zielona rewolucja miała również swoje negatywne następstwa: ekologiczne - niekorzystne przekształcenia środowiska przyrodniczego w wyniku wprowadzania monokultur rolnych, przeprowadzania nieprzemyślanych melioracji czy nadmiernego zużycia wody w celu nawadniania, nadużywania nawozów sztucznych i pestycydów; społeczne: np. nagły wzrost zróżnicowania dochodów itp.

Obecnie jednak pomoc na rzecz rozwoju rolnictwa w KRS spada. Kraje wysoko rozwinięte są zniechęcone brakiem efektów. W ciągu ostatnich kilkunastu lat oficjalne środki pomocowe spadły o połowę.

Warto wspomnieć tu o „dwusektorowym modelu gospodarki”. Według Louisa, twórcy tej teorii, gospodarka może się rozwijać w sektorze przemysłu i dalej usług, gdy rolnictwo będzie na dostatecznie wysokim poziomie. Dopiero, gdy zapewnione są potrzeby żywnościowe w państwie, a sektor rolnictwa jest wydajny, wtedy nadmiar pracowników może tworzyć pozostałe sektory.

Jednakże dzisiaj postuluje się kompleksowy rozwój KRS (nie tylko rolnictwo). Wydaje się, iż pomoc w stopniowym wszechstronnym rozwoju opartym głównie na szerzeniu oświaty oraz stopniowym rozwijaniu sektora usług może przynieść pozytywne skutki.

Według szacunków FAO, korzyści płynące z ograniczenia liczby ludności cierpiącej głód oraz wprowadzenia metod umożliwiających zwiększenie produktywności rolnictwa w KRS, wyniosłyby 120 mld $ rocznie (ludność ta mogłaby wówczas pracować). Wystarczyłyby 24 mld dolarów rocznie dodatkowych inwestycji w rolnictwo i rozwój wsi, by o połowę zmniejszyć liczbę ludności cierpiącej głód.

docsity.com

13

11. Rolnictwo w KWR

rolnictwo w KWR charakteryzuje się: - duża wydajność rolnictwa - małą liczbą ludzi zatrudnionych w sektorze rolnictwa - duża podaż produktów rolnych - spadek cen tych produktów - duże nadwyżki żywności – jest ona magazynowana lub eksportowana - obniżenie dochodów rolników - wysoka interwencja państwa - wzrastająca jakość produktów rolnych

Rolnictwo charakteryzuje się wysoką wydajnością dzięki wysokiej kwalifikacji rolników, mechanizacji, stosowaniu środków ochrony roślin, nawozów i innych zabiegów. Również klimat w krajach „Północy” jest często bardziej sprzyjający niż w krajach „Południa”. W wyniku wzrastającej wydajności rolnictwa oraz coraz większego udziału ludności zatrudnionej w innych sektorach gospodarki, w krajach rozwiniętych liczba rolników jest niewielka. W USA jest to około 3% ludności, w krajach UE pracujący w rolnictwie stanowią zaledwie 4,3 %. ogółu zatrudnionych (w Niemczech - 2,7 %., we Francji 4,3 %., we Włoszech - 5 %., w Hiszpanii - 6,4 %., zaś w Portugalii - 12,1 %., a w Grecji - 16,7 %.)

Konsekwencją wzrostu wydajności rolnictwa jest również wzrost podaży tych produktów przy mniej więcej stałym popycie. Powstaje zatem problem nadwyżek produktów rolnych. Częściowo nadwyżki te są skupywane i magazynowane przez państwa. Jest to rezerwa w razie nieurodzaju lub innych klęsk, jak również narzędzie regulacji cen na rynku (tzn. jeśli ceny za bardzo wzrosną – państwo może wypuścić na rynek zmagazynowane wcześniej zapasy, czego konsekwencją będzie ponowny spadek cen). Nadwyżki mogą być również eksportowane, przy czym inne kraje wysoko rozwinięte najczęściej też mają nadwyżki, a kraje słabo rozwinięte nie mogą zaoferować ceny, dla której opłacało by się eksportować.

Kolejną konsekwencją wysokiej wydajności rolnictwa w krajach wysoko rozwiniętych jest spadek cen produktów rolnych i równocześnie dochodów rolników. W większości państw wysoko rozwiniętych rolnicy są wspomagani przez państwo, tym bardziej, że stanowią dużą grupę społeczną i polityczną (stanowią również łatwy elektorat, gdyż łatwo im obiecać kolejne dotacje itd.). W Unii Europejskiej ponad 40% całego budżetu wykorzystywane jest na potrzeby rolnictwa. Biorąc pod uwagę, że tylko niewiele ponad 4% ludności UE to rolnicy, a ich udział w tworzeniu PKB to 1,8% widoczna jest skala wysokiej ingerencji państw w sektor rolnictwa. Około 40-50% dochodów rolników w UE pochodzi z dopłat, a nie z faktycznego ich zarobku.. W Polsce przed wstąpieniem do UE około 10% dochodów rolników pochodziło od państwa, w USA jest to około 20%. Największe wsparcie ze strony państwa jest w Norwegii, gdzie dochody rolników aż w 70% pochodzą od państwa

Im wyżej rozwinięte są państwa tym mniej osób jest zatrudnionych w sektorze rolnictwa. Zmniejsza się również udział procentowy w tworzeniu PKB państwa, ale wartościowo produkcja rośnie.

12. Racjonalizacja wykorzystania czynników produkcji….

Nakład, czyli inaczej czynniki produkcji to dobro lub usługa wykorzystywane w procesie produkcji. (Begg) Nakład obejmuje: pracę (robociznę), maszyny, surowce i energię. Przedsiębiorstwo zużywa poszczególne rodzaje czynników wytwórczych w procesie produkcji. Aby rozpocząć produkcje czegokolwiek należy odpowiedzieć sobie na pytanie: Czy produkcja będzie efektywna? Należy w tym celu dokonać analizy tzw. funkcji produkcji, która określa maksymalne rozmiary produkcji, jakie można osiągnąć przy danym poziomie nakładów. Czyli każde przedsiębiorstwo dąży do jak najefektywniejszego wykorzystania zasobów, możliwości itd. przy jak najniższych nakładach, aby zdobyć maksimum zysków.

docsity.com

komentarze (0)

Brak komentarzy

Bądź autorem pierwszego komentarza!

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 13 pages

Pobierz dokument