Przesłanki wywłaszczenia nieruchomości - Notatki - Prawo, Notatki'z Prawo
Lady_Pank
Lady_Pank20 czerwca 2013

Przesłanki wywłaszczenia nieruchomości - Notatki - Prawo, Notatki'z Prawo

PDF (196 KB)
6 strona
1Liczba pobrań
779Liczba odwiedzin
Opis
Prawo: notatki z zakresu prawa przedstawiające przesłanki wywłaszczenia nieruchomości.
20 punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 6

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 6 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 6 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 6 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 6 pages

Pobierz dokument

WYŻSZA SZKOŁA PRAWA I ADMINISTRACJI

PRZEMYŚL – RZESZÓW

Przesłanki wywłaszczenia nieruchomości

Praca zaliczeniowa z przedmiotu: Prawo o nieruchomościach

dr Zbigniew Czarnik

Kierunek: Administracja

Specjalność: Administracja publiczna

Przedmiotem niniejszej pracy jest instytucja wywłaszczenia nieruchomości.

Wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji,

2

prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na

nieruchomości. Wywłaszczenie nieruchomości może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie

mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do

nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy. Jednocześnie

wywłaszczenie jest możliwe wyłącznie w stosunku do nieruchomości położonych na

obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele publiczne albo do nieruchomości,

dla których wydana została decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Organem właściwym w sprawach wywłaszczenia jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu

administracji rządowej 1 .

Nieruchomość może być wywłaszczona tylko na rzecz Skarbu Państwa albo na rzecz

jednostki samorządu terytorialnego (a zatem nie tylko gminy). Przedmiotem wywłaszczenia

może być każda nieruchomość gruntowa, tj. zarówno grunt jak i części składowe (budynek

lub części budynku) włącznie z nieruchomościami rolnymi. Jeżeli wywłaszczeniem jest objęta

część nieruchomości, a pozostała część nie nadaje się do prawidłowego wykorzystywania na

dotychczasowe cele, na żądanie właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości

nabywa się tę część w drodze umowy na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki

samorządu terytorialnego, w zależności od tego, na czyją rzecz następuje wywłaszczenie.

Organem orzekającym o wywłaszczeniu jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu

administracji rządowej 2 .

Podstawowym przepisem o wywłaszczeniu jest przepis Art. 21 ust. 2 Konstytucji.

Szczegółowe regulacje znajdują się natomiast w art. 112 – 142 ustawy o gospodarce

nieruchomościami z dnia 21.8.1997 r.

Dla pozbawienia podmiotu prawa własności w drodze wywłaszczenia konieczne jest, aby

decyzja administracyjna, na podstawie której wywłaszczenie następuje, spełniała określone

wymogi formalne oraz materialne.

Przesłanki formalne

Przesłankami formalnymi decyzji administracyjnej są przede wszystkim właściwość organu

wydającego oraz dochowanie formy wymaganej wobec decyzji i przepisów o postępowaniu

zmierzającym do wydania decyzji (np. konieczność przeprowadzenia rokowań oraz rozprawy

administracyjnej). Szczegóły w tym zakresie reguluje Kodeks postępowania

administracyjnego oraz u.g.n..

1 M. Szalewska, Wywłaszczenie nieruchomości, Toruń 2005, s. 25

2 Tamże, s. 27

3

Przesłanki materialnoprawne

Aby dokonać skutecznego wywłaszczenia muszą zostać zachodzić następujące przesłanki:

a) nieruchomość podlegająca wywłaszczeniu

Zgodnie zart. 112 ust. 1 u.g.n. wywłaszczyć można tylko tą nieruchomość gruntową, która

jest położona na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele publiczne albo

dla której wydana została decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Wywłaszczenie może dotknąć tylko te nieruchomości, które mają być wykorzystane dla dobra

ogółu.

b) cel publiczny

Wywłaszczenie musi nastąpić w celu realizacji celu publicznego. Przesłanka ta oznacza, iż

zamiarem podmiotu wywłaszczającego (starosty) jest wykorzystanie nieruchomości

w jednym z wymienionych w art. 6 u.g.n. celów, którymi są:

1) Wydzielanie gruntów pod drogi publicznej I drogi wodne, budowa i utrzymanie oraz

wykonywanie robót budowlanych tych dróg, obiektów i urządzeń transportu pub. A także

łączności publicznej i sygnalizacji;

2) Wydzielanie gruntów pod linie kolejowe oraz ich budowa i utrzymanie;

3) Budowa i utrzymanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do

przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń

niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń;

4) budowa i utrzymywanie publicznych urządzeń służących do zaopatrzenia ludności w wodę,

gromadzenia, przesyłania, oczyszczania i odprowadzania ścieków oraz odzysku

i unieszkodliwiania odpadów, w tym ich składowania

5) opieka nad nieruchomościami stanowiącymi zabytki w rozumieniu przepisów o ochronie

zabytków i opiece nad zabytkami

6) budowa i utrzymywanie pomieszczeń dla urzędów organów władzy, administracji, sądów

i prokuratur, państwowych szkół wyższych, szkół publicznych;

7) budowa i utrzymywanie obiektów oraz urządzeń niezbędnych na potrzeby obronności

państwa i ochrony granicy państwowej, a także do zapewnienia bezpieczeństwa publicznego,

w tym budowa i utrzymywanie aresztów śledczych, zakładów karnych oraz zakładów dla

nieletnich;

8) poszukiwanie, rozpoznawanie, wydobywanie i składowanie kopalin stanowiących

własność Skarbu Państwa oraz węgla brunatnego wydobywanego metodą odkrywkową;

9) zakładanie i utrzymywanie cmentarzy;

10) inne cele publiczne określone w odrębnych ustawach

4

Oznacza to, że nieruchomość musi się w ogóle nadawać do wykorzystania w danym celu i że

przy pomocy wywłaszczenia nieruchomości cel ten uda się osiągnąć. Konstytucja chroni

własność i stąd też wywłaszczenie jest ostatecznością, do której można posunąć się jedynie

wówczas, gdy cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez

pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości.

c)przyznanie stosownego odszkodowania

Zgodnie z nakazem wyrażonym wprost w Konstytucji wywłaszczenie musi wiązać się

z wypłatą stosownego odszkodowania, które ma być ekwiwalentem za pozbawione prawo

własności. Zasadą jest, że odszkodowanie powinno odpowiadać wartości rynkowej

nieruchomości. Wartość rynkową określa się według aktualnego sposobu jej użytkowania,

jeżeli przeznaczenie nieruchomości w planie miejscowym, zgodne z celem wywłaszczenia,

nie powoduje zwiększenia jej wartości. W wyjątkowych sytuacjach stosuje się wartość

odtworzeniową. Miarodajny jest stan wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji

o wywłaszczeniu. Zapłata odszkodowania następuje jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia,

kiedy decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna 3 .

Wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego należy poprzedzić rokowaniami

o nabycie w drodze umowy przeprowadzonymi między starostą wykonującym zadanie z

zakresu administracji rządowej (bądź zarządem jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli

wywłaszczenie ma być przeprowadzone na jej rzecz), a właścicielem lub użytkownikiem

wieczystym nieruchomości, a także osobą, której przysługuje do nieruchomości ograniczone

prawo rzeczowe. W trakcie prowadzenia rokowań może być zaoferowana nieruchomość

zamienna 4 .

Wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa jest postępowaniem z urzędu, którego

inicjatorem jest podmiot, który będzie realizował cel publiczny (inwestor posiadający środki

na inwestycje), natomiast wywłaszczenie na rzecz jednostki samorządu terytorialnego może

nastąpić wyłącznie na wniosek zarządu (gminy, powiatu lub województwa), niezależnie czy

inicjatorem jest sama jednostka czy jej jednostka organizacyjna. Po bezskutecznym upływie

dwumiesięcznego terminu do zawarcia umowy, następuje wszczęcie postępowania

wywłaszczeniowego. W wyniku postępowania, w trakcie którego przeprowadzona jest

rozprawa administracyjna, starosta wydaje decyzję. Organem, do którego można się odwołać

od decyzji starosty jest Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast.

3 A. Jaraszek,Zasady wywłaszczania nieruchomości, „Gazeta Prawna” nr 89, 2008

4 T. Brzeziński, Nieruchomości i ich problematyka, Warszawa 2004, str. 120

5

Decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości, poza elementami określonymi w art. 107 § 1

Kodeksu postępowania administracyjnego, powinna zawierać:

a) ustalenie, na jakie cele nieruchomość jest wywłaszczana,

b) określenie przedmiotu wywłaszczenia przez podanie oznaczenia nieruchomości według

księgi wieczystej lub zbioru dokumentów oraz według katastru nieruchomości,

c) określenie praw podlegających wywłaszczeniu,

d) wskazanie właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości,

e) wskazanie osoby, której przysługują ograniczone prawa rzeczowe na nieruchomości,

f) zobowiązanie do zapewnienia lokali, o których mowa w art. 116 ust. 1 pkt 5,

g) ustalenie wysokości odszkodowania 5 .

Wywłaszczenie można uznać za zgodne z prawem pod warunkiem wypłaty słusznego

odszkodowania, odpowiadającego wartości wywłaszczonej nieruchomości (lub wartości

wywłaszczonego prawa, np. użytkowania wieczystego). Podstawą ustalenia wysokości

odszkodowania jest wartość rynkowa nieruchomości, określona przez rzeczoznawcę

majątkowego. Przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości uwzględnia się w

szczególności jej rodzaj, położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie w planie

miejscowym, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan

zagospodarowania oraz aktualnie kształtujące się ceny w obrocie nieruchomościami. Do

zapłaty odszkodowania zobowiązany jest wojewoda, jeżeli nieruchomość przejęta zostaje na

rzecz Skarbu Państwa lub zarząd jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli wywłaszczenie

następuje na jej rzecz. Zapłata odszkodowania następuje jednorazowo, w terminie 14 dni od

dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna.

W ramach odszkodowania właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu wywłaszczonej

nieruchomości może być przyznana, za jego zgodą, odpowiednia nieruchomość zamienna.

Nieruchomość zamienną przyznaje się z zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, jeżeli

wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa, lub z zasobu nieruchomości odpowiedniej

jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz tej jednostki.

Nieruchomość zamienna może być przyznana, w porozumieniu z Prezesem Agencji

Własności Rolnej Skarbu Państwa, z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, jeżeli

wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa. Różnicę między wysokością

odszkodowania ustalonego w decyzji a wartością nieruchomości zamiennej wyrównuje się

przez dopłatę pieniężną 6 .

5 Tamże, s. 125

6 J. Szaliński, Zarządzanie nieruchomościami, Warszawa 2006, s. 320

6

Bibliografia:

Jaraszek,Zasady wywłaszczania nieruchomości, „Gazeta Prawna”

T. Brzeziński, Nieruchomości i ich problematyka, Warszawa 2004

M. Szalewska, Wywłaszczenie nieruchomości, Toruń 2005

Podstawa Prawna: O gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997r

komentarze (0)

Brak komentarzy

Bądź autorem pierwszego komentarza!

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 6 pages

Pobierz dokument