Egzamin wyklady 1, Egzaminy'z Analiza i projektowanie obiektowe. Wroclaw University of Technology
szymon_wajda
szymon_wajda19 czerwca 2015

Egzamin wyklady 1, Egzaminy'z Analiza i projektowanie obiektowe. Wroclaw University of Technology

DOCX (3 MB)
45 strona
637Liczba odwiedzin
Opis
wykłady archi
20 punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 45

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 45 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 45 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 45 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 45 pages

Pobierz dokument

WYKŁAD 2 28.02.2013 MIASTA STAROŻYTNEJ GRECJI Miasta starożytnej Grecji miały zazwyczaj prostokątny układ ulic. Podzielone były na dzielnice mieszkaniowe, administracyjne, świątynie. W centralnej części znajdował się plac – agora, otoczony reprezentacyjnymi gmachami.

MIASTA RZYMSKIE Powstały na wzór planu wojskowego obozu. Główne osie komunikacyjne – via cardo (N-S) i via decumana (W-E) krzyżowały się pod kątem prostym i wychodziły na cztery bramy miejskie, dzieląc jednocześnie miasto (wcześniej obóz rzymski) na cztery dzielnice przeznaczone dla różnych klas społecznych. W środkowej części miasta znajdował się rynek – forum, który podobnie jak grecki Akropol miał charakter reprezentacyjny. W trakcie rozwoju miasta na jego terenie lokalizowano niejednokrotnie dodatkowe fora (place) czego najlepszym przykładem jest starożytny Rzym. MIASTA ŚREDNIOWIECZNE Były położone u podnóża zamku. Otoczone murami obronnymi charakteryzowały się gęstą siatką wąskich uliczek. Centralne miejsce zajmował rynek. Kościół był lokalizowany na sąsiadującym narożnikowo odrębnym placu, aby zdecydowanie oddzielić sacrum od profanum. Nie było wyraźnych granic między dzielnicami mieszkaniowymi a dzielnicami rzemieślniczymi i handlowymi. Część miast średniowiecza powstało w miejscu wiosek lub osad. Te miały najczęściej plan jednoosiowy, z główną ulicą biegnącą wzdłuż całej jednostki. Przy ulicy lokowano rynek powstały z miejscowego jej poszerzenia.

MIASTA RENESANSOWE Renesans w budowie miast to przede wszystkim kompozycja. Piękno, racjonalizm w układzie przestrzeni miejskiej stały się wiodącym czynnikiem rozwoju. Miasta okresu renesansu rozrastają się poza ciasne średniowieczne mury obronne zostaje dostrzeżona wolna przestrzeń jako element kompozycyjny. Wyjątkowego znaczenia nabierają reprezentacyjne place, na których można podziwiać piękne krużgankowe kamienice. W tym okresie powstają prace teoretyczne nad miastem idealnym, które miało łączyć piękno renesansowej kompozycji, nowoczesność i wygodę. W związku z wynalezieniem broni palnej bezużyteczne stały się potężne średniowieczne mury obronne stanowiące łatwy cel dla dział. W ich miejscu powstają nowoczesne fortyfikacje obronne.

MIASTA BAROKOWE Barok w urbanistyce to kontynuacja myśli renesansowych oraz burzliwy rozwój rezydencji magnackich. Po raz pierwszy do jednostki osadniczej zostaje wprowadzona zieleń jako element kompozycji. Miasto rozrasta się wzdłuż arterii komunikacyjnych. Funkcja obronna ustępuje miejsca funkcji reprezentacyjnej. Powstają piękne place. Plac staje się najważniejszą częścią

miasta. W większości ogrodowych kompozycji barokowych dominującym elementem jest oś porządkująca układ przestrzenny, zamknięta widokowo pałacem. Taki układ miał podkreślać znaczenie rodu, dla którego była budowana rezydencja.

WIELKIE UTOPIE XIX WIEKU

CHARLE FOURIER „FALANSTER” 1772-1837 francuski socjalista utopijny

Stworzył koncepcję idealnej organizacji społeczeństwa opartego na wspólnotach tzw. Falansterach Podział pracy w takich falansterach miał być zgodny z naturalnymi skłonnościami ludzi i w ten sposób praca miała zarazem przynosić radość (na przykład dzieci lubiące bawić się w błocie przeznaczył do wywozu nieczystości i śmieci).

Budynek falansteru wzorowany był na pałacu wersalskim. Falanster miał mieć kształt pałacu w ramach, którego znajdowałyby się sale poświęcone nauce i konsumpcji oraz lokale użytkowane jako miejsca pracy i mieszkania. Przy nim znajdować miały się też obszary rolnicze, opera i kościół. Fourier twierdził iż istnieje dwanaście „namiętności”, które tworzą 810 typów charakteru. Na tej postawie wyliczył ilość mieszkańców falansteru. W skład falansteru wchodzić miało 1620 członków – po jednym mężczyźnie i kobiecie z każdego z 810 typów ludzkich charakterów. Wierzył, że przez dobrą organizację wspólnego życia można zlikwidować sprzeczność między naturą ludzką a przymusem wynikającym z życia w zbiorowości i wyzwolić to co najlepsze w człowieku. Ta wspólnota między ludźmi, brak zła w ich wzajemnych stosunkach miały oddziaływać również na przyrodę, która w efekcie stanie się przyjazna człowiekowi, drapieżne zwierzęta zmienią swą naturę. Krytykował istniejące stosunki społeczno-ekonomiczne. Uważany jest za twórcę terminu feminizm, którego użył po raz pierwszy w 1837 roku, a już na początku 1808 twierdził iż rozszerzenie praw kobiet jest jedną z głównych zasad postępu społecznego. Fourier zainspirował utworzenie utopijnej wspólnoty Le Reunion, znajdującej się w okolicach dzisiejszego Dallas (Teksas), jak również kilku innych znajdujących się na terenie USA.

Idea Fouriera znalazła swoje odbicie w projekcie „Familisterw Guise we Francji według projektu Jeana Baptisty Godina. Budynek został wzniesiony jako dom – „pałac społeczny” dla pracowników fabryki. Był zrealizowaną próbą urzeczywistnienia utopijnej koncepcji falansteru Charlesa Fouriera, obejmującą sale jadalne, żłobki, przedszkola, szkoły, pralnie, łaźnie, biblioteki, a nawet teatr. Każda rodzina w odróżnieniu od falansteru miała tutaj jednak własne mieszkanie. Familister od założenia w 1859 roku działał do 1939. W szczytowym okresie jego istnienia mieszkało tam 400 rodzin.

ROBERT OWEN – „NEW HARMONY” (1771-1858) walijski działacz socjalistyczny, pionier ruchu społecznego, odrzucał własność prywatną

Jest twórcą idei „Nowej Harmonii”. Owen krytykował system fabryczny zwłaszcza za wczesne zatrudnianie dzieci do ciężkiej pracy, Za źródło zła uważał własność prywatną, która rodziła konkurencję i chciwość. Uważał że robotnicy z danego terenu powinni łączyć się w organizacje związkowe bądź spółdzielcze i w ich ramach rozdysponowywać między siebie owoce swojej pracy. Był zaciekłym wrogiem indywidualizmu – głosił zniesienie małżeństwa, wspólne wychowywanie dzieci zlikwidowanie ulic i wybudowanie dużych placów blokowisk (w skrupulatnie zaplanowanych tzw. Wioskach owenowskch małych samowystarczalnych wspólnotach) oraz jednolity ubiór, odpowiedni na każdą porę roku co miało zapobiec wyróżnianiu się osoby z tłumu innych. W gminie zaprojektowanej przez Roberta Owena mieszkańcy mieliby mieszkań i pracować w przemyśle oraz na roli, mając jednocześnie do dyspozycji konieczne instytucje społeczno-gospodarcze.

OSIEDLA PATRONACKIE 1853 – „SALTAIRE” Sir T. Salt Dzielnica robotnicza Katowic – Nikiszowiec Ruda Śląska – Nowy Bytom, osiedle Kaufhaus

OSIEDLA SOCJALNE Warszawska Spółdzielnia Mieszkaniowa Jedna z najstarszych istniejących spółdzielni mieszkaniowych w Warszawie utworzona 11 grudnia 1921 roku z inicjatywy działaczy Polskiej partii Socjalistycznej oraz działaczy Związku Rewizyjnego Spółdzielni Robotniczych. Znajduje się w Warszawie na Żoliborzu. W 1925 roku przed przystąpieniem do budowy pierwszej kolonii Komisja Mieszkaniowa wyłoniona z inicjatywy WSM przez Warszawskiej Rady Związków Zawodowych jako reprezentację przyszłych użytkowników wysunięto zasadę budowy mieszkań 2 i 3- osobowych jako odpowiadających potrzebom licznych z reguły rodzin robotniczych. Drugą zasadą było równoczesne projektowanie urządzeń ogólnych jak: centralne ogrzewanie, pralnia, kąpielisko, sale zebrań, lokale klubowe, świetlice, biblioteki, czytelnie itp.

Osiedle Żoliborskie składa się z 7 kolonii mieszkalnych i kolonii gospodarczej w której mieści się kotłownia centralnego ogrzewania pralnia, kąpielisko i sala teatralno-kinowa. Osiedla obejmuje 1249 mieszkań o 2470 izbach i ma 3931 mieszkańców.

OSIEDLE SOCJALNE NA ZAGÓRZU W POZNANIU

Zespół mieszkań socjalnych wybudowano w latach 1924-1925 według projektu Jerzego Tuszowskiego. Architekt wzorował się na założeniach warszawskiego Żoliborza a konkretnie inspirowały go idee głoszone przez założycieli Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej. Osiedle na Zagórzu zostało jednak oddane do użytku 2 lata wcześniej niż pierwsze bloki w Warszawie.

1898 EBENEZER HOWARD KONCEPCJA „MIASTA OGRODU” Pierwsze klasyczne miasto-ogród, powstało w 1903 r. w Letchworth według idei E. Howarda. Na gruncie niemieckim idea „miast-ogrodów” nabrała nieco odmiennego od howardowskiego charakteru ponieważ urbaniści niemieccy podjęli próbę stworzenia raczej ogrodowych przedmieść mających rozwiązać także problemy przeludnienia wielkich miast. Częstą zasadą stosowanych przez niemieckich architektów było zastępowanie rozległych ogrodów, ukwieconymi balkonami i tarasami lub osiedlowymi parkami. Jednym z pierwszych zrealizowanych osiedli tego typu był wrocławski Brochów, przeżywający swój wielki rozkwit od roku 1896 związany z rozwojem kolejnictwa.

MIASTA SATELICKIE Kolejnym krokiem była koncepcja tworzenia systemu miast satelickich. Powstała ona w latach 20 XX wielu w Wielkiej Brytanii. Idea takiego rozwiązania stanowiła kontynuację idei „miasta-ogrodu” Howarda, lecz dopiero przy okazji konkursu wrocławskiego z lat 1921-1922 została zastosowana po raz pierwszy na taką skalę w urbanistyce niemieckiej a tym samym europejskiej. JEDNOSTKA SĄSIEDZKA 1923 – C.A. PERRY MODEL JEDNOSTKI SĄSIEDZKIEJ

Główne elementy struktury jednostki sąsiedzkiej • od 3000 do 5000 tysięcy mieszkańców (wtedy możemy stworzyć szkoły

publiczne) • 186 akrów (około 75ha) maksymalna powierzchnia • jednostki sąsiedzkie powinny być otoczone przez główne drogi miasta • wewnątrz jednostki powinny być tylko drogi dojazdowe • jednostki sąsiedztwa muszą posiadać główne centralne miejsce gdzie

znajduje się szkoła, kościół i sklepy • podstawowe usługi należy sytuować w miejscach łatwo dostępnych • minimalnie 10% powierzchni musi być przeznaczona dla terenów

zielonych

SĘPOLNO – WROCŁAW 1919 przykład jednostki sąsiedzkiej RADBURN W NEW JERSEY 1928 CLARENCE STEIN I HENRY WRIGHT – strefy dla pieszych oddzielone od ruchu samochodowego

Miasta satelity powstałe przy wykorzystaniu modelu jednostki sąsiedzkiej HARLOW 1950 – satelitarne miasto w Anglii powstałe przy wykorzystaniu modelu jednostki sąsiedzkiej MILTON KEYNES

MODERNIZM

JEDNOSTKA D’HABITATION, MARSYLIA 1952 LE CORBUSIER OSIEDLA Z WIELKIEJ PŁYTY POLSKA

SUBURBANIZACJA

URBAN SPRAWL

NEW URBANISM

GŁÓWNE ZASADY „NEW URBANISM” • większość mieszkańców powinno mieć mniej niż 10 minut pieszo do

centrum • różne typy budynków (przeznaczone dla każdej grupy społecznej) • na krawędziach należy lokalizować biura i sklepy • w pobliżu każdego budynku mieszkalnego dodatkowy budynek

wykorzystywany jako miejsce pracy (np. urzędy) • szkoły podstawowe w najbliższym sąsiedztwie • przestrzeń miejska zaprojektowana w taki sposób aby integrowała

społeczeństwo • separacja ruchu pieszych od ruchu samochodowego • parkingi i garaże z tyłu budynków

Stosowanie zasad „New Urbanism” Rejon Stepleton, Denver OSCAR NEWMAN – Przestrzeń bezpieczna. Wpływ miejsca na relacje międzyludzkie

RODZAJE PRZESTRZENI WEDŁUG OSCARA NEWMAN’A • przestrzeń prywatna • przestrzeń pół-prywatna • przestrzeń pół-publiczna • przestrzeń publiczna • przestrzeń niczyja

COMPACT CITY – SMART CITY Koncepcja miasta krótkich dystansów, które promuje wysoka gęstość mieszkaniową z mieszanymi funkcjami urbanistycznymi. Funkcjonowanie miasta oparte jest na sprawnym systemie transportu publicznego i posiada układ urbanistyczny zachęcający do poruszania się pieszo i rowerem. Korzyści to niskie zużycie energii i mniejsze zanieczyszczenie środowiska. Duża gęstość

populacji zapewnia większe możliwości interakcji społecznych oraz większe poczucie bezpieczeństwa.

WYKŁAD 3 7.03.2013

SYSTEMY OBSŁUGI MIESZKAŃCÓW – TYPOLOGIA USŁUG Usługi są sektorami aktywności gospodarczej człowieka, który ma zaspokoić jego potrzeby społeczne, materialne i niematerialne.

Infrastruktura społeczne jest systemem składającym się z obiektów i instytucji zapewniających godziwe warunki zamieszkania.

USŁUGI PODSTAWOWE USŁUGO OGÓLNOMIEJSKIE USŁUGI CENTROTWÓRCZE

W obowiązującym ustawodawstwie nie znajdziemy takich definicji, a jeśli nawet w literaturze fachowej taka definicja istnieje, to nie będzie miała żadnego przełożenia na aspekty prawne lub proceduralne związane z inwestycjami budowlanymi.

W przepisach związanych z budownictwem, znajdziemy jedynie „zabudowę śródmiejską”

Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o: Zabudowie śródmiejskiej – należy przez to rozumieć zgrupowanie intensywnej zabudowy na obszarze funkcjonalnego środowiska, który to obszar stanowi taktyczne lub przewidywane w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego centrum miasta lub dzielnicy

DEFINICJE AUTORSKIE Sformułowane w oparciu o literaturę przedmiotu

FUNKCJE USŁUG PODSTAWOWYCH Są to usługi towarzyszące funkcji mieszkaniowej zlokalizowane najbliżej struktury mieszkaniowej (pożądana jak najmniejsza ilość przemieszczeń), bezpośrednio z nią związana poprzez codzienne zapotrzebowanie na nie, obejmujące: przedszkola, żłobki, szkoły podstawowe, gimnazja, szkoły ponadgimnazjalne, przychodnie rejonowe, podstawowe usługi handlowe i gastronomiczne, lokalne targowiska i inne nieuciążliwe usługi dla ludności, urządzenia kultury osiedlowej, kościół, urząd pocztowo- telekomunikacyjny, administrację osiedla, a także parki i zieleńce.

FUNKCJE USŁUG OGÓLNOMIEJSKICH Są to funkcje usługowe o znaczeniu ogólnomiejskim, współistniejące z funkcją mieszkaniową, lecz nie związane z nią bezpośrednio poprzez codzienne

zapotrzebowanie na nie, obejmujące: administrację i zarządzanie miastem, naukę, oświatę ponadpodstawową, szpitale, wyspecjalizowane obiekty handlu i gastronomii, kulturę wyższej użyteczności publicznej, sport i rekreację na potrzeby miasta i regionu, turystykę, obiekty obsługi komunikacyjnej i technicznej, o lokalizacji swobodnej lub tworzące ośrodki usługowe.

FUNKCJE USŁUGOWE CENTROTWÓRCZE Są to prestiżowe i unikatowe funkcje usługowe ogólnomiejskie, wysoce wyspecjalizowane, o znaczeniu regionalnym lub krajowym z zakresu: kultury, administracji i zarządzania, nauki, szkolnictwa wyższego, zdrowia, sportu, handlu, itp., ze względu na swą rangę skupiające się w przewadze w centrum miasta. PRZESTRZEŃ OŚRODKOTWÓRCZA To obszar o lokalnym znaczeniu w skali miasta tworzący wraz z obszarami przestrzeni publicznych system powiązań funkcjonalno-przestrzennych, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkańców, poprawy jakości ich życia i sprzyjający nawiązaniu kontaktów społecznych oraz ze względu na rolę pełnioną w przestrzeni wymagający specjalnego ukształtowania z priorytetem dla komunikacji pieszej.

WYKŁAD 4 14.03.2013 STRUKTURA WŁASNOŚCI GRUNTÓW

Własność prywatna osób fizycznych Własność komunalna Własność Skarbu Państwa Własność spółdzielni Własność spółek prawa handlowego Własność związków wyznaniowych

Własność samoistna Użytkowanie wieczyste Służebność Trwały zarząd

STRUKTURA FUNKCJI URBANISTYCZNYCH

Tereny zabudowy mieszkaniowej Tereny zabudowy usługowej Tereny użytkowane rolniczo Tereny zabudowy techniczno-produkcyjnej Tereny zieleni Tereny wód

Tereny komunikacji Tereny infrastruktury technicznej

STRUKTURA PRZESTRZENI PUBLICZNYCH

Przestrzenie publiczne Przestrzenie półpubliczne Przestrzenie półprywatne Przestrzenie prywatne

STRUKTURA STREF PRZESTRZENNYCH

UC – Strefa centrum miasta Małego do 20 tyś Średniego 20 do 100 tyś Dużego powyżej 100 tyś

STREFY SPECJALNE

Pokrywające się z częścią stref O lub U, objęte dodatkowymi ustaleniami wynikającymi z uwarunkowań przyrodniczych, kulturowych, funkcjonalnych czy ochronnych (np. Podlegające przepisom górniczym).

STREFA KOMUNIKACJI I TRANSPORTU

Pasy dróg i ulic wyższych klas (autostrady, drogi ekspresowe, drogi główne i ważniejsze zbiorcze, kolej)

WYKŁAD 5 21.03.2013

OZNACZENIA GRAFICZNE W OPRACOWANIACH URBANISTYCZNYCH

RODZAJE OZNACZEŃ Podstawowe oznaczenia graficzne, które należy stosować w projektach urbanistycznych w Polsce zawarte są w: Dzienniku Ustaw nr. 164 z 2003 roku. Pozycja 1587 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY Z dnia 26 sierpnia 2003 roku w sprawie wymajanego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Podstawowe barwne oznaczenia graficzne i literowe dotyczące przeznaczenia terenów, które należy stosować na projekcie rysunku planu urbanistycznego określa załącznik nr. 1 do rozporządzenia. Przy sporządzaniu projektu rysunku planu urbanistycznego stosuje się podstawowe jednobarwne

oznaczenia graficzne dotyczące granic i linii regulacyjnych oraz elementów zagospodarowania przestrzennego określone w Polskiej Normie PN-B-01027 z dnia 11 lipca 2002 roku.

Załącznik nr. 1 PODSTAWOWE OZNACZENIA GRAFICZNE, KTÓRE NALEŻY STOSOWAĆ NA PROJEKCIE RYSUNKU PLANU MIEJSCOWEGO.

TERENY ZABUDOWY MIESZKANIOWEJ • tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej – MN – kolor

jasnobrązowy • tereny zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej – MW – kolor

ciemnobrązowy TERENY ZABUDWOY USŁUGOWEJ

• tereny zabudowy usługowej – U – kolor czerwony • tereny sportu i rekreacji – US – kreskowanie zielono-czerwone • tereny rozmieszczenia obiektów handlowych o powierzchni sprzedaży

powyżej 2000 m2 – UC – kreskowanie czerowno-ciemnoszare TERENY UŻYTKOWANE ROLNICZO

• tereny rolnicze – R – kolor żółty • tereny obsługi produkcji w gospodarstwach rolnych, hodowlanych,

ogrodniczych oraz gospodarstwach leśnych i rybackich – RU – kreskowanie żółto-czerwone

• tereny zabudowy zagrodowej w gospodarstwach rolnych hodowlanych i ogrodniczych – RM – kreskowanie żółto-jasnobrązowe

TERENY TECHNICZNO-PRODUKCYJNEJ • tereny obiektów produkcyjnych składów i magazynów – P – kolor

fioletowy • Obszary i tereny górnicze – PG – kolor fioletowy

TERENY ZIELENI I WÓD • tereny zieleni objętej formami ochrony przyrody zgodnie z przepisami o

ochronie przyrody – ZN – kolor ciemnozielony • lasy – ZL – kolor ciemnozielony • tereny zieleni urządzonej takie jak parki ogrody, zieleń towarzysząca

obiektom budowlanym, zieleńce, arboreta, grodziska, kurhany, zabytkowe fortyfikacje – ZP – kolor zielony

• tereny ogródków działkowych – ZD – kolor zielony • cmentarze – ZC – kolor zielony • obszary zagrożone powodzią – ZZ – kreskowanie jasnozielone na tle w

kolorze odpowiednim do przeznaczenia • tereny wód powierzchniowych morskich – WM – kolor jasnoniebieski • tereny wód powierzchniowych śródlądowych (rzeki, jeziora, stawy,

strumienie, kanały) – WS – kolor jasnoniebieski TERENY KOMUNIKACJI

• tereny dróg publicznych – KD – kolor biały

• tereny dróg wewnętrznych – KDW – kolor jasnoszary • tereny komunikacji wodnej, szlaki wodne – KW – kolor ciemnoniebieski

TERENY INFRASTRUKTURY TECHNICZNEJ • elektroenergetyka – E - kolor ciemnoszary • gazownictwo – G – kolor ciemnoszary • wodociągi – W – kolor ciemnoszary • kanalizacja – K – kolor ciemnoszary • telekomunikacja – T - kolor ciemnoszary • gospodarowanie odpadami – O - kolor ciemnoszary • ciepłownictwo – C - kolor ciemnoszary

POLSKA NORMA PN-B-01027 LIPIEC 2002

WYKŁAD 6 28.03.2013

WYKŁAD 7 04.04.2013

Układy komunikacyjno–transportowe miasta Ruch miejski obejmuje wszystkie rodzaje ruchu osobowego i towarowego na terenie miasta i regionu z nim związanego.

Ruch ten odbywa się po: • jezdniach ulic i dróg • chodnikach dla pieszych i ciągach rowerowych • trasach szynowych • trasach wodnych (rzeki, kanały, porty)

W funkcjonujących układach komunikacyjnych miasta możemy wyróżnić: • układy komunikacji ulicznej (indywidulanej i zbiorowej) układy komunikacji szynowej układy komunikacji pieszej układy komunikacji rowerowej

ZBIOROWA KOMUNIKACJA MIEJSKA

Podział ze względu na rodzaj taboru • komunikacja tramwajowa • komunikacja trolejbusowa • komunikacja autobusowa • komunikacja kolejowa

Podział ze względu na poziom nawierzchni w stosunku do terenu: • komunikacja nadziemna

• komunikacja naziemna • komunikacja podziemna

Stosowane w projektowaniu odległości między przystankami Tramwaj i autobus:

• 400-500m w śródmieściu, 500-700m inne dzielnice, ok. 1km Region Metro:

• 700-1000m śródmieście, 1000-2000m inne dzielnice, ok. 2km region Koleje regionalne:

• 1500-2000m śródmieście i inne dzielnice, zależnie od potrzeby

Parkingi Problem parkowania stał się obecnie podstawowym zagadnieniem tzw. Pojemności komunikacyjnej miast.

W przypadku budowy nowych osiedli mieszkaniowych można przewidzieć liczbę miejsc potrzebnych do parkowania natomiast dużo trudniej rozwiązać problem parkowania na terenach śródmiejskich.

Jedna z wykorzystywanych metod pozwalająca na oszacowanie potrzeb parkingowych dla nowych obszarów to metoda z wykorzystaniem wskaźnika motoryzacji.

Dla Wrocławia wskaźnik motoryzacji wynosi około 500 pojazdów samochodowych na 1000 mieszkańców.

POLSKIE UWARUNKOWANIA PRAWNE

Ustawa z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych Tekst jednolity Dz.U. Nr 19 z 2007 roku, poz. 115 z późniejszymi zmianami

Art.2 • Drogi publiczne ze względu na funkcję w sieci drogowej dzielą się na

następujące kategorie: drogi krajowe drogi wojewódzkie drogi powiatowe drogi gminne

Art.4 Użyte w ustawie określenia oznaczają:

pas drogowywydzielony liniami granicznymi gruntu wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą:

droga – budowlę wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi oraz instalacjami, stanowią całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym;

ulicadrogę na terenie zabudowy lub przeznaczonym do zabudowy zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w której ciągu może być zlokalizowane torowisko tramwajowe

jezdnia – część drogi przeznaczoną do ruchu pojazdów;

Art. 8 • Drogi niezaliczone do żadnej kategorii dróg publicznych, w

szczególności drogi w osiedlach mieszkaniowych, dojazdowe do gruntów rolnych i leśnych, dojazdowe do obiektów użytkowanych przez przedsiębiorców, place przed dworcami kolejowymi, autobusowymi i portami oraz pętle autobusowe, są drogami wewnętrznymi.

Budowa, przebudowa, remont, utrzymanie, ochrona i oznakowanie dróg wewnętrznych oraz zarządzanie nimi należy do zarządcy terenu, na którym jest zlokalizowana droga, a w przypadku jego braku – do właściciela tego terenu.

Art. 43. Obiekty budowlane przy drogach powinny być usytuowane w odległości od zewnętrznej krawędzi jezdni co najmniej:

Autostrada: • w terenie zabudowy – 30 m • poza terenem zabudowy – 50m

Droga ekspresowa • w terenie zabudowy – 20m • poza terenem zabudowy – 40m

Droga ogólnodostępna krajowa – w terenie zabudowy – 10m, poza terenem zabudowy – 25m • wojewódzka, powiatowa – w terenie zabudowy – 8m, poza terenem

zabudowy – 20 m • gminna – w terenie zabudowy – 6m, poza terenem zabudowy – 15m

Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999r. w sprawie warunków technicznych jakimi powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz.U. Nr. 43 z 1999 roku, poz. 430)

§ 4.1 W celu określenia wymagań technicznych i użytkowych wprowadza się następujące klasy dróg:

autostrady, oznaczone dalej symbolem „A” • ekspresowe, oznaczone dalej symbolem „S” • główne ruchu przyspieszonego, oznaczone dalej symbolem „GP” • główne, oznaczone dalej symbolem „G” • zbiorcze, oznaczone dalej symbolem „Z” lokalne, oznaczone dalej symbolem „L” • dojazdowe, oznaczone dalej symbolem „D”

§4.2 Drogi zaliczone do jednej z kategorii w rozumieniu przepisów o drogach publicznych, powinny mieć parametry techniczne i użytkowe odpowiadające następującym klasom dróg:

drogi krajowe – klasy A, S, GP i wyjątkowe klasy G drogi wojewódzkie – klasy G, Z i wyjątkowo klasy GP drogi powiatowe – klasy G, Z i wyjątkowo klasy L drogi gminne – klasy L, D i wyjątkowo Z

§7.1 Szerokość w liniach rozgraniczających z zastrzeżeniem ust.3 i 4 nie powinny być mniejsze niż określone w tabeli:

Najmniejsza szerokość w liniach rozgraniczających ulicy o przekroju jednojezdniowym D – 10m L – 12m Z – 20m G – 25m GP – 30m

Najmniejsza szerokość w liniach rozgraniczających ulicy o przekroju dwujezdniowym 2x2 Z – 30m G – 35m GP – 40m S – 40m

§ 15.1 Szerokość pasa ruchu z zastrzeżeniem §14 ust. 6 i §16, określa tabela: Szerokość pasa ruchu na terenie zabudowy, na drodze klasy: D – 2,5 lub 2,25 m L – 3m (2,5 w zabudowie jednorodzinnej lub przy ruchu uspokojonym) Z – 3,5

§ 44.1 Szerokość chodnika przy jezdni lub przy pasie postojowym nie powinna być mniejsza niż 2,0m

§ 44.4 Szerokość chodnika odsuniętego od jezdni nie powinna być mniejsza nić 1,5m

§47.1 Szerokość ścieżki rowerowej powinna wynosić nie mniej niż: 1,5m – gdy jest ona jednokierunkowa 2,0m – gdy jest ona dwukierunkowa 2,5m – gdy ze ścieżki jednokierunkowej mogą korzystać piesi

§53.1 Szerokość pasa zieleni zapewniająca wystarczające warunki jej wegetacji i pielęgnacji powinna wynosić co najmniej 3,0m, jeżeli jest to rząd drzew, żywopłot lub pasmo krzewów.

§71. Wewnętrzna krawędź pasa ruchu dla pojazdów skręcających w prawo na skrzyżowaniu zwykłym powinna być kształtowana za pomocą łuku kołowego o promieniu nie mniejszym nić

6,0m – na wlocie drogi klasy L lub D 8,0m – na wlocie drogi klasy G lub Z 10,0m – na wlocie drogi klasy GP

§116.1 Wymiary stanowisk postojowych: Samochód osobowy – min 4,5 x 2,3 m (prostopadle do osi drogi), min 6,0 x 2,5m (równolegle do osi drogi)

Szerokość jezdni manewrowej – min 5,0m (prostopadle do osi drogi)

§125.1 W przypadku nieprzelotowego zakończenia drogi klasy L lub D wykonuje się plac do zawracania samochodów

§125.2 Plac do zawracania samochodów powinien spełniać następujące warunki:

• dla samochodów osobowych – mieć promień nie mniejszy niż 6,0m • dla samochodów ciężarowych – mieć promień nie mniejszy niż 9,0m lub

kształt kwadratu o wymiarach nie mniejszych niż 12,5 x 12,5m • w wypadku gry droga klasy L lub D jest zaliczona do dróg

pożarowych plac do zawracania powinien mieć wymiary nie mniejsze niż 20 x 20m

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Dz.U, Nr. 75 z 2002r. poz. 690 z późniejszymi zmianami

Rozdział 2. Dojścia i dojazdy

§14.1 Do działek budowlanych oraz do budynków i urządzeń z nimi związanych związanych należy zapewnić dojście i dojazd umożliwiający dostęp do drogi publicznej odpowiednie do przeznaczenia i sposobu ich użytkowania oraz wymagań dotyczących ochrony przeciwpożarowej,

określonych w przepisach odrębnych. Szerokość jezdni nie może być mniejsza nić 3m.

§14.2 Dopuszcza się zastosowanie dojścia i dojazdu do działek budowlanych w postaci ciągu pieszo-jezdnego, pod warunkiem że ma on szerokość nie mniejszą niż 5 m, umożliwiającą ruch pieszy oraz ruch i postój pojazdów.

§14.3 Do budynku i urządzeń z nim związanych, wymagających dojazdów, funkcję tą mogą spełniać dojścia, pod warunkiem że ich szerokość nie będzie mniejsza niż 4,5m

§21.1 Stanowiska postojowe dla samochodów osobowych powinny mieć co najmniej szerokość 2,3m i długość 5m, przy czym dla samochodów użytkowanych przez osoby niepełnosprawne szerokość stanowiska powinna wynosić co najmniej 3,6m i długość 5m, a w przypadku usytuowania wzdłuż jezdni – długość co najmniej 6m i szerokość co najmniej 3,6m z możliwością jej ograniczenia do 2,3m w przypadku zapewnienia możliwości korzystania z przylegającego dojścia lub ciągu pieszo-jezdnego.

Układy Historyczne Brasilia – Układ urbanistyczny Lucio Costa, budynki użyteczności publicznej Oskar Niemeyer, budowa miasta (stolica) 1956-1960

Współczesna koncepcja systemu obsługi komunikacyjnej obszaru centrum małego miasta

Ten typ zagospodarowania przestrzeni ulicznej znany jest już od dawna i od wielu lat z powodzeniem stosowany w wysoko rozwiniętych krajach świata.

Także w Polsce mamy do czynienia z jego odmianą w wersji nazywanej ciągiem pieszo-jezdnym. Oznaczonym jako strefa ruchu uspokojonego.

Strefa ta ma spełniać następujące cele: • przywrócenie ulicy dawnego charakteru wnętrza wielofunkcyjnego • ograniczenie dominacji ruchu samochodowego • zmniejszenie efektu bariery pomiędzy ruchem samochodowym a pieszym • poprawa bezpieczeństwa ruchu • poprawa warunków środowiskowych • poprawa estetyki i komfortu życia mieszkańców

W tym celu należy odpowiednio ukształtować wspólną przestrzeń uliczną Najważniejsze działania wprowadzające tę ideę w życie to:

likwidacja krawężników a w zamian zastosowanie różnorodnych materiałów nawierzchni ulicy do oznaczania poszczególnych stref.

likwidacja w całym obszarze znaków drogowych i zastąpienie ich na wlotach w przestrzeń wspólną wyraźną tablicą informacyjną o zasadach jej użytkowania

różnicowanie faktury nawierzchni przed skrzyżowaniami • likwidacja wydzielonych parkingów wprowadzenie na pasy ruchu w sposób nierównomierny zieleni i

elementów małej architektury takich jak latarnie, kosze na śmieci, stojaki na rowery, donica z drzewami i krzewami ławki, proste urządzenia zabaw dla dzieci.

Ulica New Road – Brighton w Wielkiej Brytanii Zastosowanie tego typu rozwiązania ma zachęcić do korzystania z roweru i poruszania się pieszo a jednocześnie poważnie ograniczyć rolę samochodu jako najważniejszego użytkownika przestrzeni ulicznej.

Szczególnie korzystnie idea ta funkcjonuje w uliczkach śródmieść a także w osiedlach mieszkaniowych skąd zresztą się wywodzi. Pierwsze próby zastosowania tego modelu funkcjonowania ulicy śródmiejskiej wykazały że staje się ona bardziej przyjazna i bezpieczna dla wszystkich użytkowników.

Po wprowadzeniu w życie idei „Shared Space Street” prawie do zera spadła liczba kolizji i wypadków drogowych. Klasycznymi przykładami są tego typu inwestycje w takich miastach jak Brighton, Ipswitch, Ashford, Newberry i część ulic w centrum Londynu w Wielkiej Brytanii, Norrkoping w Szwecji, Bohmie w Niemczech.

Ulica Darby Street w Auckland w Nowej Zelandii Ulica w Tokio w Japonii

W Polsce istnieje oznaczenie strefy ruchu uspokojonego ale nie oddaje ono w pełni założeń strefy współużytkowanej przestrzeni ulicznej (Shared Space Street) i zastosowanie tego modelu organizacji ruchu wymagałoby specjalnych tablic informacyjnych oraz odpowiedniej akcji informacyjnej.

Strefa przestrzeni współużytkowanej na równych prawach jest na wlotach oznaczona specjalnym tablicami informacyjnymi. W różnych krajach znacznie różniącymi się od siebie.

WYKŁAD 8 11.04.2013 MODELE PROJEKTOWANIA PRZESTRZENI PUBLICZNYCH MIAST

Struktura miasta struktura organizacji prawnej struktura przestrzenna podział administracyjny

Struktura miasta struktura funkcjonalna struktura przestrzenna centrum dzielnica strefa zewnętrzna system transportu system inżynieryjny

Struktura miasta struktura społeczna struktura przestrzenna przestrzenie publiczne przestrzenie grupowe przestrzenie prywatne

Struktura miasta struktura fizjonomiczna struktura przestrzenna rejony i obszary granice i krawędzie drogi i przejścia węzły i punkty centralne

PRZESTRZENIE OTWARTE

ELEMENTY FIZJONOMI MIASTA

Przestrzeń prywatna wydzielona z przestrzeni sąsiedzkiej Przestrzeń prywatna balkonu, loggii oraz wydzielony z przestrzeni sąsiedzkiej przegródek, mający charakter półprywatny, pozwalają na powiększenie mieszkania o część osiedlowej przestrzeni otwartej

Przestrzeń sąsiedzka Przestrzeń sąsiedzka, wyodrębniona z przestrzeni społecznych tworzy bezpieczne miejsce zabaw dla dzieci, wypoczynku dla dorosłych oraz kontaktów towarzyskich w ramach wąskiej grupy mieszkańców osiedla zabudowy jednorodzinnej.

Przestrzeń społeczna koncentracji usług podstawowych Przestrzeń społeczna koncentracji usług podstawowych bliskiego zasięgu ma charakter półpubliczny, jest ogólnie dostępna ale kontakty pomiędzy jej użytkownikami w zasadzie ograniczone są do grupy mieszkańców osiedla, które jest obsługiwane tymi usługami

Przestrzeń publiczna typu kulturowego Przestrzeń publiczna typu kulturowego jest domem władz miasta tworzy system miejsc o dużej atrakcyjności funkcjonalnej i dostępności dla wszystkich bez ograniczeń

Zestawienie przestrzeni miast niemieckich z przewagą zabudowy A- wielorodzinnej średnio-wysokiej, B- jednorodzinnej na dużych działkach C – wielorodzinnej wysokiej oraz D – jednorodzinnej zwartej

Struktura terenu w dzielnicy mieszkaniowej , zajmującej powierzchnię około 1 km2 przy zabudowie wielorodzinnej i jednorodzinnej zwartej. Na rysunku podano graniczne udziały procentowe wyodrębniających się terenów różnego użytkowania.

Relacje wskaźników intensywności zabudowy mieszkaniowej netto i brutto w zależności od średniej ważonej liczby kondygnacji budynków mieszkalnych.

Barwa w kompozycji wnętrz urbanistycznych – wskazania ogólne • wielość barw naturalnych (kolorystyki) otoczenia stanowi punkt wyjścia

dla projektanta • projektowanie powinno być działaniem porządkującym np.: tonizacja tła,

koncentracja akcentów (dominant, subdominant) w wybranych celowo miejscach, formach, barwach i ich natężeniu

• uwzględnienie zasad kompozycji (form, tła, barwy) – barwy nasycone na powierzchniach niewielkich, uwzględniając kontrast z tłem co pozwala na wyeksponowanie elementu krajobrazu;

• uwzględnienie zmiennych warunków (pogodowych, klimatycznych) – zmienność oświetlenia naturalnego wpływ na odbiór przestrzeni jako wynik kompozycji elementów ją tworzących;

Kolorystyka przestrzeni publicznych • wprowadzenie zintensyfikowanych kompozycji barwnych kształtuje

nastrój, charakter i identyfikuje wnętrze (miejsce) • stosowanie intensywnych i intrygujących barw zaleca się projektować w

głównych ciągach (pasażach) usługowych i placach handlowo- usługowych, uwzględniając i przeciwdziałając ogólnie pojętej dewastacji;

• place i przestrzenie towarzyszące obiektom kultury, oświaty, powinny cechować się barwami tworzącymi nastrój podniosły, ale optymistyczny lub wesoły;

• kolorystyka przestrzeni publicznych związanych z funkcją sportowo- rekreacyjną, powinna wywoływać nastrój oczekiwania i mobilizacji, a przy tym nie agresji i irytacji;

Park La Villette w Paryżu Park de la Villete – park na granicy XIX dzielnicy Paryża i przedmieścia Seine-Saint_Denis. W jego centrum znajduje się Cite des Sciences et de I’Industrie (Muzeum „Miasto Nauki i Przemysłu”), wokół którego znajduje się kilkanaście innych obiektów kulturalno-rozrywkowych. Park ten jest

zlokalizowany na terenie dawnej paryskiej rzeźni i targu zwierząt. Został zaprojektowany przez szwajcarskiego architekta Bernarda Tschumi. Park zajmuje 55 hektarów. W parku znajduje się:

• muzeum nauki i przemysłu • sala koncertowa (Zenith) • pawilon wystawowy (Grande Halle) • centrum muzyczne • paryskie konserwatorium muzyczne • centrum wystawienniczo-handlowe • kino panoramiczne • okręt podwodny • obszerny plac zabaw dla dzieci

Park La Villette w Paryżu – założenia projektowe Bernard Tschumi uzyskał kompozycję parku przez nałożenie trzech warstw konceptualnych systemu punktów-przedmiotów, czyli obiektów o określonych funkcjach, systemu linii-ruchów, czyli ciągów pieszych, oraz systemu płaszczyzn-przestrzeni, czyli wnętrz ogrodowych o różnym przeznaczeniu. Realizacja 1982-1998.

WYKŁAD 9 18.04.2013 Śródmieście:

• historycznie wyodrębniony obszar • usytuowany w środku układu komunikacyjnego • o intensywnej i wielofunkcyjnej zabudowie • z wyraźną przewagą usług • charakteryzujący się największym skupiskiem miejsc pracy

Sprzeczności i konflikty rozwojowe śródmieść Funkcjonalne • wypieranie mieszkalnictwa przez usługi • uciążliwość komunikacyjna • segregacja ruchu i funkcji

Społeczne • zanik przestrzeni społecznych na rzecz przestrzeni publicznych • agresywność informacji • sektor publiczny a sektor prywatny

Kulturowe • wymiana zabudowy zanikanie wartości historycznych • kultura nastawiona na prawa rynku i konkurencji

Kryteria delimitacji śródmieścia Fizjonomiczne • zabudowa • sieć uliczna • place • parki, skwery

Funkcjonalne • % powierzchni ogólnej zabudowy zajęty pod usługi i administrację

Historyczno-Geograficzne • terytorialne wyodrębnione fazy rozwoju miasta • struktura funkcjonalna i społeczna obszaru

ŚRÓDMIEŚCIE A CENTRUM Jeśli badamy stan rzeczywisty mówimy przede wszystkim o śródmieściach, w których żywiołowy rozwój historyczny doprowadził do pomieszania funkcji.

W sercu starych miast można znaleźć zarówno, usługi, przemysł czy składy, jak i zabudowę mieszkaniową.

W toku rozwoju usług wypierają one stopniowo inne funkcje, tworząc koncentracje określane jako centra, ze względu na funkcję jakie spełniają w stosunku do miasta, regionu czy całego kraju.

CENTRUM MIASTA Istniejący lub projektowany wydzielony obszar przeznaczony prawie wyłącznie na usługi właściwe dla ośrodka ogólno miejskiego i ponadlokalnego.

ŚRÓDMIEŚCIE Obszar o funkcjach mieszanych bądź też obszar częściowo przebudowany, z uporządkowanymi w miarę możliwości najistotniejszymi elementami centrum.

METODY

METODA FIZJONOMICZNA Metoda ta polega na obserwacji szeregu czynników wizualnych, wyróżniających tę część miasta (np. Sieci ulicznej, wielkości działek budowlanych, gęstości i wysokości zabudowy, typów budynków, ich okresów powstania itp.) W wielu miastach północno-amerykańskich obszar centrum, w stosunku do pozostałej części miasta, wyróżnia się wysokością zabudowy. W miastach europejskich jest to najczęściej obszar o znacznej ilości obiektów zabytkowych i największych wartościach kulturowych. Już obserwacja zdjęcia lotniczego może pozwolić na określenie przybliżonego zasięgu tego obszaru.

METODA IZOKINETYCZNA Metoda ta polega na wykonaniu kartograficznego studium obrazu ruchu wewnętrznego w mieście i wykreśleniu tzw. Izokin, tj. Linii łączących punkty o jednakowym natężeniu ruchu. Centrum miasta jest rozumiane w tym przypadku jako „centralny zbiorczy obszar ruchu dziennego”.

Istnieje szereg możliwości izokinetycznego przedstawiania różnych cech charakterystycznych ruchu, ciężaru przejeżdżających pojazdów, intensywność ruchu pieszego, ilość parkujących i zatrzymujących się samochodów itp. Dane te mogą służyć do określenia zasięgu obszaru śródmieścia i centrum miasta.

METODY OPARTE NA WARTOŚCI TERENU (SPRZEDAŻY I CZYNSZU) W metodach opartych na zmieniających się wartości terenu przyjęto, że najwyższa jego wartość jest związana z położeniem w centrum miasta.

Przy pomocy linii wyznaczających obszar o tej samej wartości, można uzyskać obraz poszczególnych stref wartości terenu w mieście, a tym samym wyznaczyć zasięg obszaru centrum.

METODA OPARTA NA BADANIU SPOSOBU UŻYTKOWANIA POWIERZCHNI

Polega na wyznaczaniu tzw. “obszaru interesów” poprzez rejestrację kartograficzną obiektów usługowych I handlowych, poprzedzoną analizą dotyczącą zasięgu ich obsługi (lokalny, ogólnomiejski, regionalny).

Na podstawie obrazu rozmieszczenia obiektów o charakterze ogólnomiejskim wyznacza się centralny obszar interesów. METODA OPARTA NA BADANIU ROZMIESZCZENIA LUDNOŚCI

Analiza gęstości zaludnienia polega na wykorzystaniu zjawiska opuszczania obszarów śródmiejskich przez mieszkańców większych miast. Tendencja do wyludniania się obszarów śródmiejskich wiąże się z równoczenym wzrostem liczby ludności w strefach podmiejskich.

METODA JUCHNOWICZA BADANIA UŻYTKOWANIA POWIERZCHNI W ŚRÓDMIEJSKIEJ CZĘŚCI MIASTA

• użytkowanie typu śródmiejskiego • użytkowanie typu nieśródmiejskiego

Podział na jednostki np. Pojedyńcze bloki zabudowy

Podział I klasyfikacja użytkowania zasadncze funkcje śródmiejskie – handel detaliczny, usługi I administracja, komunikacja, zieleń i powierzchnie gospodarcze.

Handel detaliczny, żywienie

Usługi: kultury, nauki, obsługi biurowej, finansów, rzemiosła, usługowego

Administracja: sądownictwo

Komunikacja w obrębie bloków (parkingi, dojazdy)

Zieleń śródmiejska (towarzysząca innym rodzajom użytkowania)

Powierzchnie gospodarcze (związane z użytkowaniem śródmiejskim)

WSPÓŁCZYNNIKI

Współczynniki intensywności powierzchni śródmiejskiej – “A” A = S/P S – powierzchnia typu śródmiejskiego P – pwoierzchnia bloku Procent powierzchni śródmiejskiej – “B” B = S/ (S+X) x 100 S – powierzchnia typu śródmiejskiego X – powierzchnia typu nieśródmiejskiego Współczynnik intensywności powierzchni użytkowej – “C” C = (S+X) / P S – powierzchnia typu śródmiejskiego X – powierzchnia typu nieśródmiejskiego P – powierzchnia bloku

ANALIZA OKREŚLENIA ZASIĘGU OBSZARU CENTRUM W WARUNKACH MIAST POLSKICH

MAPA MENTALNA “WYOBRAŻENIOWA” Zbiór wyobrażeń danej osoby zawierajacy informacje o organizacji otaczającej ją przestrzeni.

Może być wykonana w formie: • szkicu graficznego (mapy) lub • opisu słownego (wskazówek dotyczących zachowania się w przestrzeni).

KEVIN LYNCH – Wydzielił 5 podstawowych elementów mapy wyobrażeniowej

drogi – linie, wzdłuż których często się przemieszczamy

węzły – miejsca w których przecinają się różne obszary przestrzeni – np. Skrzyżowania dróg, place

punkty orientacyjne – punkty odniesienia, według których określamy położenie innych obiektów (np. Dom, miejsce pracy, itp.)

obszary – elementy funkcjonujące jako powierzchnie np. Parki czy dzielnice słabo znane

krawędzie – linie stanowiące bariery w przestrzeni, np. Rzeki, nasypy kolejowe, ogrodzenia itp.

WYKŁAD 10 25.04.2013

FUNKCJE EGZOGENICZNE MIASTA Polska ma 908 miast (stan na dzień 27 grudzień 2011 r.) W tym 39 miast o liczbie mieszkańców powyżej 100 tysięcy

• Stolica państwa • Stolica województwa • Miasta na prawach powiatu • Stolica powiatu • Inne miasta

Aglomeracja warszawska – 2,9 mln Konurbacja śląsko-dąbrowska – 2,5 mln Warszawa – 1,7 mln Kraków – 0,755 mln Łódź – 0,739 mln Wrocław – 0,632 mln Poznań – 0,552 mln

Konurbacja - zespół miejski złożony z kilku miast, z których żadne nie dominuje. Miasta te pełnią rozmaite funkcje, dzięki czemu się uzupełniają. Jest to możliwe dzięki istniejącej, dobrze rozbudowanej sieci łączącej poszczególne miasta.

Aglomeracja policentryczna – w szerokim rozumieniu to rodzaj konurbacji, w wąskim rozumieniu to synonim konurbacji. Przykładem aglomeracji policentrycznej jest aglomeracja bydgosko-toruńska powstała w efekcie zbliżenia pól oddziaływań dwóch większych miast.

Aglomeracja monocentryczna - duże skupisko ludności, w którego centrum znajduje się ośrodek miejski (tzw. Rdzeń), a naokoło są przyrośnięte miasta satelitarne oraz zurbanizowane wsie. Miasta satelitarne najczęściej pełnią funkcję dzielnic sypialnych lub przemysłowych. Z czasem strefa podmiejska może zostać wchłonięta przez powiększające się miasto, stając się jego integralną częścią.

Powstaje, gdy jedno miasto posiada, wyższą rangę i większą powierzchnię od pozostałych, które je otaczają.

Przykładami aglomeracji monocentrycznej jest Warszawa wraz z Legionowem, Jabłonką, Piasecznem, Pruszkowem, Konstancinem-Jeziorną oraz Tarczynem.

Obszar metropolitalny - gęsto zaludniony obszar składający się z kilku/ kilkunastu miast położonych niedaleko znaczącego centrum miejskiego. Miasta te połączone są więzami funkcjonalnymi i ekonomicznymi. Miasto centralne obszaru metropolitalnego tworzy tzw. Centrum rozrządowe całego obszaru, przez które przebiegają wszystkie linie komunikacyjne. Obszar metropolitalny jest głównym, wielofunkcyjnym ośrodkiem danego regionu, w którym skupiają się funkcje wyższego rzędu: ekonomiczne, naukowe i kulturalne – egzogeniczne Granice obszaru metropolitalnego mogą przekraczać granice jednostek administracyjnych czy państw.

WROCŁAWSKI OBSZAR MIETROPOLITALNY W planie zagospodarowania przestrzennego województwa dolnośląskiego zostały określone wstępne zasady delimitacji. W granicach obszaru metropolitalnego znalazło się:

• miasto centralne – Wrocław • gminy znajdujące się z nim w bezpośrednim sąsiedztwie • obszar powiatów sąsiadujących z Wrocławiem, położonych w odległości

ok. 30 km od miasta (znajduje się w nim 43 gminy, co tworzy 8 powiatów)

Obszar metropolitalny uznano miasto Wrocław wraz z powiatami: wrocławskim, średzkim, wołowskim, trzebnickim, milickim, oleśnickim, oławskim, strzelińskim.

Megalopolis – wielkoprzestrzenne układu osadnicze powstające w wyniku łączenia się rozległych, peryferyjnych stref zabudowy jednorodzinnej i związanych z nią usług rozwijających się wokół aglomeracji i dużych miast. Potocznie tak nazywa się powiązany funkcjonalnie i komunikacyjnie obszar dwóch lub więcej aglomeracji.

Tradycyjnie terminem Megalopolis określa się Megalopolis wschodniego wybrzeża Stanów Zjednoczonych, gdzie na obszarze ok 146 tys. Km kwadratowych zamieszkuje ponad 45 mln ludności. Obejmuje miasta: Boston, Hartford, Nowy Jork, Filadelfia, Baltimore i Waszyngton. Jednakże współcześnie istnieje jeszcze wiele innych megalopolis.

Funkcje miasta – dzieli się zwykle na:

funkcje egozgeniczne - skierowane na zewnątrz miasta (przemysł, turystyka, handel morski itp.)

funckje endogeniczne – kierowane do wewnątrz (administracja miejska, część handlu), które miasta wykonują w celu zaspokojenia potrzeb własnych (wewnętrznych) ludności (uzupełniające, obsługowe, lokalne). Są to funkcje związane z obsługą ludności i rynku miejscowego.

Działalności endogeniczne Działalności te zaspokajają popyt wewnętrzny regionu czy danej jednostki osadniczej – jej mieszkańców, firm i innych instytucji. Są to przede wszystkim usługi na potrzeby regionu ale też zaopatrzenie w wodę i energię oraz budownictwo na potrzeby wewnętrzne. Czynnikiem wzrostu działalności endogenicznych jest zatem wzrost popytu ten zaś może być wywołany przez wzrost liczby mieszkańców, wzrost liczby firm i innych instytucji, przede wszystkim jednak przez wzrost siły nabywczej ludności i skłonności do konsumpcji oraz wzrost potencjału gospodarczego i skali działalności podmiotów.

Funkcje egzogeniczne – czyli te, które miasta pełnią wobec ludności obszarów zewnętrznych (miastotwórcze, ponadlokalne)

Funkcje te mają na celu eksport, a więc produkcję materialną na rynek o zasięgu ponadlokalnym, przetwarzanie i dystrybucję informacji o większym zasięgu, obsługę ludności zamieszkałej poza miastem itp.

Wśród funkcji o charakterze egzogenicznym można wyróżnić trzy ich rodzaje: centralne, wyspecjalizowane i komplementarne.

To co w jednym mieście jest endogeniczne w innym może być egzogeniczne. Np. Liceum w Warszawie będzie endogeniczne, a w małych miejscowościach egzogeniczne.

Im większa jest jednostka osadnicza (miasto) tym większe zatrudnienie (zapotrzebowanie) funkcji endogenicznej a mniejsze funkcji egzogenicznej. Funkcje zewnętrzne (egzogeniczne) przez które miasto powiązane jest ze światem zewnętrznym świadczą o jego otwarciu, natomiast funkcje endogeniczne które są nastawione na wewnętrzne potrzeby miasta świadczą o jego domknięciu.

Stopień otwarcie i domknięcia uzależniony jest od powierzchni oraz liczby ludności.

Funkcje egzogeniczne to funkcje skierowane na zewnątrz miasta (przemysł, turystyka, handel morski itp.)

komentarze (0)

Brak komentarzy

Bądź autorem pierwszego komentarza!

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 45 pages

Pobierz dokument