Różnice pomiędzy makro e mikro ekonomią - Notatki - Ekonomia, Notatki'z Ekonomia
Konrad_88
Konrad_883 czerwca 2013

Różnice pomiędzy makro e mikro ekonomią - Notatki - Ekonomia, Notatki'z Ekonomia

PDF (1 MB)
66 strona
1000+Liczba odwiedzin
Opis
Ekonomia: notatki z zakresu mikro e makroekonomii opisujące różnice pomiędzy makro e mikro ekonomią.
20 punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 66

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 66 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 66 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 66 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 66 pages

Pobierz dokument
1 WSTĘP

1

SPIS TREŚCI

1 WSTĘP _____________________________________________________________________ 5

2 RÓŻNICE MIĘDZY MIKRO-, A MAKROEKONOMIĄ WYNIKAJĄCE Z OGLĄDU GOSPODARKI______ 5

2.1 RÓŻNICE WYNIKAJĄCE ZE SPOSÓB POSTRZEGANIA UCZESTNIKÓW PROCESU RYNKOWEGO________________ 5

2.2 RÓŻNICE WYNIKAJĄCE ZE SPOSOBU ZDEFINIOWANIA ___________________________________________ 5

2.3 RÓŻNICE WYNIKAJĄCE ZE SPOSOBU ZDEFINIOWANIA RÓWNOWAGI OGÓLNEJ _________________________ 6

3 PODSTAWOWE ZWIĄZKI MAKROEKONOMICZNE W GOS PODARCE OTWARTEJ ________________ 6

4 FUNKCJE MAKRO EKONOMII _____________________________________________________ 6

4.1 FUNKCJA EFEKTYWNOŚCI _______________________________________________________________ 6

4.2 FUNKCJA SPRAWIEDLIWOŚCI PODZIAŁU_____________________________________________________ 7

4.3 FUNKCJA STABILIZACYJNA ______________________________________________________________ 7

5 PODSTAWY RACHUNKOWOŚCI NARODOWEJ _________________________________________ 7

6 MODELE RUCHU OKRĘŻNEGO ____________________________________________________ 7

6.1 MODEL PIERWSZY ____________________________________________________________________ 7

6.1.1 Założenia modelu: _______________________________________________________ 8 6.1.2 Czynniki warunkujące oszczędności __________________________________________ 8 6.1.3 Czynniki warunkujące inwestycje ____________________________________________ 9

6.2 MODEL DRUGI _______________________________________________________________________ 9

6.2.1 Założenia modelu: _______________________________________________________ 9 6.2.2 Główne makroekonomiczne kanały transmisyjna oszczędności w dyspozycję przedsiębiorstw 10 6.2.3 Dostosowanie rynkowe modelu drugiego _____________________________________ 10

6.3 MODEL TRZECI ______________________________________________________________________ 11

6.3.1 Podatki ______________________________________________________________ 11 6.3.2 Wydatki z budżetu ______________________________________________________ 11 6.3.3 Ruch okrężny z uwzględnieniem roli państwa - WYKRES _________________________ 12

7 PODSTAWOWA TO ŻSAMOŚĆ DOCHODOWO -WYDATKOWA______________________________ 12

8 PODSTAWY RACHUNKOWOŚCI NARODOWEJ RACHUNEK PKB I PNB______________________ 13

8.1 CEL POMIARU PKB I PNB______________________________________________________________ 14

8.2 RÓŻNICA MIĘDZY PKB I PNB___________________________________________________________ 14

8.3 POMIAR DOCHODU ___________________________________________________________________ 15

8.3.1 Założenia pomiaru dochodu (dotyczy tabelki)__________________________________ 15

8.4 STRUKTURA RACHUNKU DOCHODU _______________________________________________________ 15

8.5 RACHUNEK PKB – WPŁYW CEN NA POMIAR_________________________________________________ 16

8.5.1 Wady deflatora (zabiegu stałości cen) _______________________________________ 16

8.6 METODY MIERZENIA WZROSTU GOSPODARCZEGO ____________________________________________ 17

8.6.1 Przyrost dochodu _______________________________________________________ 17 8.6.2 Wzrost dochodu _______________________________________________________ 17 8.6.3 Tempo wzrostu dochodu _________________________________________________ 17 8.6.4 Średnie tempo wzrostu dochodu ____________________________________________ 17

8.7 WIELKOŚĆ DOCHODU _________________________________________________________________ 17

8.7.1 Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne ___________________________________ 17 8.7.2 Dochód narodowy brutto (ceny bieżące, w mld zł) _______________________________ 18 8.7.3 PKB jako miara dobrobytu ________________________________________________ 18 8.7.4 Odczuwalność wzrostu PKB ______________________________________________ 19

2

SPIS TREŚCI

9 RYNEK DÓBR I USŁUG _________________________________________________________ 19

9.1 MAKROEKONOMICZNA ANALIZA RYNKU DÓBR I USŁUG ________________________________________ 19

9.2 PODSTAWOWE KATEGORIE OPISUJĄCE RYNEK DÓBR I USŁUG ____________________________________ 20

9.2.1 Zagregowany popyt _____________________________________________________ 20 9.2.2 Zagregowana podaż _____________________________________________________ 22

9.3 DOSTOSOWANIA NA RYNKU DÓBR I USŁUG _________________________________________________ 23

9.3.1 Analiza dostosowań długookresowych _______________________________________ 23 9.3.2 Analiza dostosowań w krótkim okresie czasu __________________________________ 23 9.3.3 Równoważenie się rynku _________________________________________________ 24

9.4 RYNEK DÓBR I USŁUG W MODELU NEOKLASYCZNYM __________________________________________ 24

9.4.1 Model neoklasyczny ____________________________________________________ 24 9.4.2 Mechanizm generujący stopę procentową na rynku dóbr i usług w modelu neoklasycznym _ 25 9.4.3 Dostosowania w gospodarce na rynku dóbr i usług w modelu neoklasycznym ___________ 25 9.4.4 Rynek pracy w modelu neoklasycznym _______________________________________ 26

9.5 POPYTOWY MODEL WZROST U – TEORIA KEYNS`A _________________________________________ 26

9.5.1 Popytowy model wzrostu _________________________________________________ 27 9.5.2 Model 45

0 ____________________________________________________________ 27

10 POLITYKA FISKALNA ________________________________________________________ 32

10.1 MODELE BUDŻETU ___________________________________________________________________ 32

10.1.1 Model deficytowy ______________________________________________________ 32 10.1.2 Nadwyżkowy model budżetu ______________________________________________ 33

10.2 INSTRUMENTY FINANSOWANIA BUDŻETU __________________________________________________ 33

10.3 RODZAJE DŁUGU PUBLICZNEGO _________________________________________________________ 33

10.4 CECHY DOBREGO SYSTEMU PODATKOWEGO ________________________________________________ 34

11 MAKROEKONOMICZNE PRAWIDŁOWOŚCI W POLITYCE FISKALNEJ ____________________ 34

11.1 PODZIAŁ MAKROEKONOMICZNYCH PRAWIDŁOWOŚC I W POLITYCE FISKALNEJ ______________________ 34

11.1.1 Prawidłowości dotyczące dochodu do budżetu__________________________________ 34

11.2 POLITYKA FISKALNA__________________________________________________________________ 36

11.2.1 Pasywna polityka fiskalna ________________________________________________ 36 11.2.2 Aktywna polityka fiskalna ________________________________________________ 38 11.2.3 Kryteria oceny efektywności polityki fiskalnej _________________________________ 38

11.3 PRAWIDŁOWOŚCI PO STRONIE WYDATKÓW BUDŻETOWYCH _____________________________________ 39

11.3.1 Podstawowe uzasadnienia wydatków budżetowych ______________________________ 39 11.3.2 Zależności poziome w budżecie ____________________________________________ 40

12 RYNEK PIENIĘŻNY __________________________________________________________ 42

12.1 PODSTAWOWE INFORMACJE ____________________________________________________________ 42

12.1.1 Definicja merytoryczna __________________________________________________ 42 12.1.2 Definicja funkcjonalna ___________________________________________________ 42

12.2 RYNEK PIENIĘŻNY ___________________________________________________________________ 43

12.2.1 Kategorie opisujące rynek pieniężny _________________________________________ 43 12.2.2 Narzędzia polityki pieniężnej Banku Centralnego _______________________________ 47 12.2.3 Zasady polityki pieniężnej ________________________________________________ 49

13 RYNEK DÓBR U USŁUG, A RYNEK PIENIĘŻNY ______________________________________ 50

13.1 MAKROEKONOMICZNE ZWIĄZKI POMIĘDZY RYNKIEM DÓBR U USŁUG A RYNKIEM PIENIĘŻNYM ___________ 50

13.2 POLITYKA FISKALNA, A DOSTOSOWANIA MIĘDZY RYNKAMI DÓBR I USŁUG A RYNKIEM PIENIĘŻNYM _______ 50

3

SPIS TREŚCI

14 SYSTEM BANKOWY W POLSCE _________________________________________________ 51

14.1 FUNKCJE BANKU CENTRALNEGO ________________________________________________________ 51

14.1.1 Bank emisyjny_________________________________________________________ 51 14.1.2 Bank banków _________________________________________________________ 51 14.1.3 Bank gospodarki narodowej _______________________________________________ 52

14.2 FUNKCJE BANKÓW OPERACYJNYCH (KOMERCYJNYCH) ________________________________________ 52

14.3 FUNKCJE SYSTEMU BANKOWEGO ________________________________________________________ 52

15 MODEL IS – LM ___________________________________________________________ 52

15.1 LINIA IS ___________________________________________________________________________ 53

15.1.1 Definicja IS ___________________________________________________________ 53 15.1.2 Wpływ polityki fiskalnej na IS _____________________________________________ 53

15.2 LINIA LM__________________________________________________________________________ 54

15.2.1 Definicja LM__________________________________________________________ 54 15.2.2 Wpływ polityki pieniężnej na linię LM _______________________________________ 54

15.3 DOSTOSOWANIA MAKROEKONOMICZNE W MODELU IS – LM ____________________________________ 54

15.4 PODSUMOWANIE ____________________________________________________________________ 55

16 ILOŚCIOWA TEORIA PIEN IĘŻNA – FORMUŁA FISHERA, A PO LITYKA PIENIĘŻNA ____________ 56

17 RYNEK PRACY _____________________________________________________________ 56

17.1 RYNEK PRACY W UJĘCIU MAKROEKONOMICZNYM ____________________________________________ 56

17.1.1 Stopa bezrobocia, stopa aktywacji zawodowej, zasób pracy ________________________ 58 17.1.2 Stopy bezrobocia _______________________________________________________ 58 17.1.3 Przepływy pomiędzy zasobem pracy i ludźmi poza zasobem pracy ___________________ 59 17.1.4 Dobre i złe strony bezrobocia (zagrożenia bezrobociem) __________________________ 59 17.1.5 Metody zwalczania bezrobocia _____________________________________________ 60 17.1.6 Rodzaje bezrobocia _____________________________________________________ 60

18 ZWIĄZEK POMIĘDZY RYNKIEM PRACY, RYNKIEM DÓBR I USŁUG ORAZ RYNKIEM PIENIĘŻNYM 61

18.1 MECHANIZMY ŁĄCZĄCE RYNEK PRACY Z RYNKIEM DÓBR I USŁUG.________________________________ 61

18.1.1 Zagregowana funkcja produkcji ____________________________________________ 61 18.1.2 Popyt na dobra i usługi oraz wielkość płacy realnej ______________________________ 61

18.2 ZWIĄZEK POMIĘDZY RYNKIEM PRACY, RYNKIEM DÓBR I USŁUG ORAZ RYNKIEM PIENIĘŻNYM________ 61

19 INFLACJA – POZIOM CEN _____________________________________________________ 62

19.1 SKUTKI INFLACJI_____________________________________________________________________ 62

19.1.1 Negatywne skutki inflacji_________________________________________________ 62 19.1.2 Pozytywne skutki inflacji _________________________________________________ 63

19.2 RODZAJE INFLACJI ___________________________________________________________________ 63

19.3 WSKAŹNIKI INFLACJI _________________________________________________________________ 63

19.4 ZJAWISKO SPIRALI INFLACYJNEJ _________________________________________________________ 63

19.4.1 Przekroje spirali inflacyjnej _______________________________________________ 63

19.5 METODY ZWALCZANIA INFLACJI _________________________________________________________ 64

19.6 STOPA BEZROBOCIA A STOPA INFLACJI – KRZYWA PHILIPSA_____________________________________ 64

20 GOSPODARKA OTWARTA – PODSTAWOWE POJĘCIA _________________________ 64

21 POLITYKA FISKALNA I PIENIĘŻNA PRZY STAŁYM I ZMIENNYM KURSIE WALUTOWYM _______ 65

22 INSTRUMENTY PO LITYKI HANDLU ZAGRANICZNEGO ________________________________ 66

4

PROBLEMY KONTROLNE

1. Cechy makroekonomicznego oglądu gospodarki

2. Pojęcie oszczędności i inwestycji w gospodarce – czynniki kształtujące

3. Definicja PKB i PNB, salda dochodów netto z tytułu własności za granicą

4. Pojęcie zagregowanego popytu i zagregowanej podaży – czynniki kształtujące

5. Pojęcie efektu mnożnikowego

6. Polityka fiskalna (łagodna i restrykcyjna)

7. Deficyt budżetowy, dochody, wpływy i wydatki budżetowe

8. Dług publiczny

9. Polityka pieniężna (łagodna i restrykcyjna)

10. Narzędzia polityki pieniężnej Banku Centralnego

11. Popyt na pieniądz i podaż pieniądza

12. Formuła Fishera

13. Mechanizmy transmisyjne między rynkiem pieniężnym i rynkiem dóbr i usług

14. Mechanizmy transmisyjne między rynkiem pracy i rynkiem dóbr i usług

15. Funkcje Banku Centralnego

16. Pojęcie inflacji

17. Pojęcie bezrobocia, stopy bezrobocia i zasobu pracy

18. Model IS – LM

19. Pojęcie bilansu płatniczego

20. Makroekonomiczny model gospodarki otwartej

5

1 W ST Ę P

MAKROEKONOMIA pozwala przewidywać jak będzie się zachowywać gospodarka jako całość pod wpływem ingerencji państwa.

Obiekt badań makroekonomii jest stały i jest nim gospodarka. Stały jest także przedmiot badań, gdyż gospodarkę badamy pod tym samym kątem. Zmienia się jed ynie cel badań (analiza dostosowań w gospodarce jako w całości) w skutek czego można zdefiniować

ogólnoekonomiczne parametry gospodarki kształtujące jej stan.

Przykładowe ogólnoekonomiczne parametry gospodarki:

przeciętna stopa finansowa

produkcja finalna

przeciętny poziom cen

poziom zatrudnienia

Informacja ta pozwala podejmować decyzje na szczeblu makroekonomicznym gospodarstwa

domowego.

Problemem polityki gospodarczej jest odpowiedź na pytanie w jaki sposób i w jakim zakresie

państwo powinno ingerować w gospodarkę prowadząc określoną politykę gospodarczą aby doprowadzić ją do pożądanego stanu lub utrzymać w danym stanie jeżeli jest on uważany

za pożądany pożądać.

2 RÓ ŻNI C E M IĘ D ZY M I K RO -, A M AK RO E K O NOM I Ą WY NI K AJ ĄC E Z O G L ĄD U G O S P OD ARK I

2.1 RÓŻNICE WYNIKAJĄCE ZE SPOSÓB POSTRZEGANIA UCZESTN IKÓW PROCESU RYNKOWEGO

MIKROEKONOMIA

Bada przesłanki decyzji gospodarczych, które są podejmowane przez pojedynczych uczestników rynku kierujących się właściwymi sobie interesami ekonomicznymi.

MAKROEKONOMIA

Bada procesy globalne, w których uczestniczą duże grupy podmiotów obrotu rynkowego

zwane AGREGATAMI. Takie tworzą np. gospodarstwa domowe, przedsiębiorstwa, państwo. Badane procesy decydują o ogólnej wysokości makroekonomicznych wielkości takich jak inwestycje, konsumpcja, oszczędności, przeciętny poziom cen, wzrost gospodarczy,

poziom zatrudnienia itp.

2.2 RÓŻNICE WYNIKAJĄCE ZE SPOSOBU ZD EFIN IOWANIA

MIKROEKONOMIA

Podstawowa struktura rynkowa, to rynek jednego dobra. Odpowiednio definiowany jest popyt na jeden produkt, podaż jednego produktu, cena.

MAKROEKONOMIA

Rynek dóbr postrzegany jest jako całość. Odpowiednio stosowane są pojęcia zagregowanego

popytu, zagregowanej podaży oraz przeciętnego poziomu cen.

6

2.3 RÓŻNICE WYNIKAJĄCE ZE SPOSOBU ZDEFINIOWANIA RÓWNOWA GI OGÓLNEJ

MIKROEKONOMIA

Punktem wyjścia jest ustalenie ceny równowagi na rynku danego dobra. Stan równowagi

ogólnej jest określany jako jednoczesne zrównoważenie rynków wszystkich dóbr.

MAKROEKONOMIA

Punktem wyjścia jest ustalenie równowagi na zagregowanym rynku dóbr, na rynku pieniężnym i rynku pracy. Odpowiednio ustalany jest przeciętny poziom cen przy którym

gospodarka zostanie zrównoważona, przeciętna stopa procentowa oraz przeciętna płaca realna. Stan zrównoważenia gospodarki może także wynikać z nieodpowiedniej wysokości

dochodu. Warunkiem równowagi ogólnej jest także zrównoważenie tych trzech rynków. Te trzy rynki są między sobą powiązane tzw. mechanizmami transmisyjnymi. Działalność pozarynkowa wspomaga rynek.

3 PO D STAWO WE ZWI ĄZK I M AK RO E K O NOM I C ZNE W G O S P O D ARC E OT WART EJ

4 F UNK C J E M AK RO E KO NOM I I

Makroekonomia daje wiedzę, która pozwala pełnić funkcję efektywności, funkcję sprawiedliwego podziału oraz funkcję stabilizacyjną.

4.1 FUNKCJA EFEKTYWNOŚCI

Stawia ona przed państwem cel łagodzenia mikro- i makroekonomicznych zjawisk, które to zjawiska są uznane za defekty rynku.

Polityka

walutowa

Rynek dóbr

i usług

Rynek

pieniężny

Polityka handlu

zagranicznego

Polityka

pieniężna

Polityka

fiskalna

Rynek

walutowy

Rynek pracy

Przypływ

zasobu pracy

Przepływ

kapitału

finansowego

ZAGRANICA

Eksport

- import

Stan bilansu

płatniczego

Równowaga

bilansu

płatniczego

wzrost lub

spadek rezerw

walutowych

Polityka rynku

pracy

7

PRZYKŁADY:

ujemne efekty zewnętrzne

regulacje prawne

problemy związane z innowacyjnością

problemy zwalczania inercji rynku

problemy poślizgu czasowego

problem dostosowań rynkowych

4.2 FUNKCJA SPRAWIEDLIWOŚ CI PODZIAŁU

Rynek różnicuje dochodowo różnie. Państwo jako instytucja reprezentująca interes „obywatela” uzna odpowiedni poziom zróżnicowania dochodowego za pożądany w drodze

decyzji politycznych przy istniejących ekonomicznych ograniczeniach polityki dotyczącej zróżnicowania dochodowego i majątkowego.

4.3 FUNKCJA STABILIZA CYJNA

Gospodarkę można sobie wyobrazić jako jedno, wielkie superprzedsiębiorstwo.

Każde przedsiębiorstwo ma dać określone moce przerobowe. Państwo działa tak aby doprowadzić gospodarkę do stanu maksymalnej wydajności. Produkcja waha się

w pobliżu potencjalnej produkcji. Funkcja stabilizacyjna polega na ustabilizowaniu produkcji w pobliżu mocy dostępnych (produkcji potencjalnej).

5 PO D STAWY RAC H UNK O WO Ś C I NARO D O WE J Aby przeprowadzić pomiar aktywności gospodarczej należy uporządkować kate gorie

dotyczące dochodów, które stanowią „odwrotną stronę” rachunku produkcji finalnej w gospodarce.

DOCHODY DZIELI SIĘ NA :

DOCHODY PIERWOTNE, to wynagrodzenia usług użytych czynników wytwórczych;

finansują dochody wtórne w stanie gospodarki

DOCHODY WTÓRNE, to efekt redystrybucji dochodów pierwotnych

RODZAJE DOCHODÓW PIERWOTNYCH:

ZYS K, to wynagrodzenie usług użytego kapitały rzeczowego (zysk + amortyzacja = dochód brutto)

PŁACA, to wynagrodzenie usług zasobu pracy

CZYNSZ, to wynagrodzenie usług zasobów ziemi

Suma wszystkich dochodów, to dochód narodowy brutto.

6 MO D EL E RUC HU O K RĘ Ż NE G O

6.1 MODEL PIERWSZY

ZASADA EKWIWALENTNOŚCI, to wartość wytworzonych przez przedsiębiorstwa dóbr; jest

zawsze równa wartości usług użytych czynników wytwórczych (dostarczonych przez gospodarstwa domowe).

8

PFDG YY PFY - wielkość produkcji

finalnej

Przedsiębiorstwa dostarczają dobra konsumpcyjne. Gospodarstwa domowe płacą za dostarczanie im dóbr konsumpcyjnych.

6.1.1 Założenia modelu:

A. Przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe tworzą dwa wielkie agregaty. Na wyjściu pojawiają się wielkości stanowiące wypadkową decyzji dotyczących tworzenia agregatu

przedmiotu. Wpływa wyłącznie produkcja finalna dla podmiotów i nie podlegająca dalszemu przetwarzaniu w przedsiębiorstwach, natomiast realizacja realizuje

się wewnątrz agregatu. Zapotrzebowanie zgłaszane przez gospodarstwa domowe jest równe ilościom zgłaszanych dóbr.

B. Gospodarka jest zamknięta

C. Brak aktywności ekonomicznej państwa (państwo jest obojętne w stosunku do rynku) D. Gospodarstwa domowe nie oszczędzają, a przedsiębiorstwa nie inwestują

w rozpatrywanym okresie. E. Majątek przedsiębiorstwa został sfinansowany oszczędnościami gospodarstw

domowych w poprzednim okresie czasu.

F. Wytwarzane są wyłącznie produkty finalne.

Wartość produkcji finalnej będzie równa sumie przyrostu wartości które zostały wytworzone

w kooperacyjnych przedsiębiorstwach znajdujących się w agregacie (sumy wartości dodanej).

INWESTYCJE, to wydatki w gospodarce, które doprowadzają do zwiększenia zasobu kapitału rzeczowego.

OSZCZĘDNOŚCI Z PUNKTU WIDZENIA RZECZOWEGO są to odłożone w czasie konsumpcje; Z PUNKTU WIDZENIA FINANSOWEGO jest to ta część dochodów

uzyskanych w danym okresie, która nie jest przeznaczona na konsumpcję

Y = C + S dochody = konsumpcja + oszczędności

6.1.2 Czynniki warunkujące oszczędności

 Oszczędności czynione w celu uzyskania dochodu

Wydatki na dobra i usługi

Dochody za usługi dostarczonych czynników produkcji

Usługi czynników produkcji (wytwórczych)

Przedsiębiorstwo Gospodarstwo domowe

Sprzedaż dóbr i usługi

przelewy pieniężne

transfer zasobów rzeczowych

Rynkowa wartość

wytwarzanych

dóbr

Rynkowa

wartość dostarczonych

usług

9

 Oszczędności czynione na tzw. „czarną godzinę”  Oszczędności w celu kumulacji środków

6.1.3 Czynniki warunkujące inwestycje

 Przeciętna realna stopa procentowa

k

z r

r – rentowność

z – zysk k – zainwestowany kapitał

Jeżeli stopa procentowa rośnie, to inwestycje maleją.

STOPA PROCENTOWA oprocentowanie instrumentów kredytowo – inflacyjnych, które

może hamować, bądź inicjować inwestycje.

RENTOWNOŚĆ KAPITAŁU – gdy rentowność wzrasta, to rosną także inwestycje

 Oczekiwania dotyczące przyszłych dochodów (gdy oczekiwania rosną, to rosną także inwestycje). Ma to wyraz w hipotezie wpływu wydatków konsumpcyjnych na poziom

inwestowania w gospodarce. Przyrost popytu konsumpcyjnego powoduje wzrost inwestycji.

 Poziom postrzegania ryzyka w gospodarce

 Oczekiwania zwane naturalnym instynktem (inwestuję, bo inni też inwestują)

6.2 MODEL DRU GI

6.2.1 Założenia modelu:

Założenia modelu są takie same jak w modelu pierwszym, z tym że gospodarstwa domowe

oszczędzają, a przedsiębiorstwa inwestują.

W pojęciu makroekonomii przy inwestowaniu mamy do czynienia z odtworzeniem kapitału

rzeczowego jak i z jego przyrostem.

k1 – zasób kapitału w przedsiębiorstwie (gospodarstwie), który jest wynikiem inwestycji dokonanych w poprzednich latach

k1 k`2

IO

IN

IB

IB = IN + IO

Wydatki na dobra i usługi

Przedsiębiorstwo Gospodarstwo domowe

Sprzedaż dóbr i usługi Inwestycje Oszczędności

Kanały transmitujące oszczędności do przedsiębiorstw

10

6.2.2 Główne makroekonomiczne kanały transmisyjna oszczędności w dyspozycję przedsiębiorstw

Kanał bezpośredni

KAPITAŁ BEZPOŚREDNI, to oszczędności przeznaczone na inwestycje w przedsiębiorstwie. Wielkości oszczędności i inwestycji nie są związane. Oszczędności nie są bezpośrednio powiązane z inwestycjami (mogą być od nich większe lub mniejsze).

Instytucje kredytowo – depozytowe

Gospodarstwa domowe lokują swoje oszczędności (nie wszystkie) w postaci depozytów w bankach, które przekształcają je w kredyty gotówkowe (dyspozycyjne).

Akcje

AKCJA, to stwierdzenie prawa do własności; może być emitowana przez spółki akcyjne

Majątek firmy dzieli się na akcje. Gospodarstwa domowe zakupując akcje wprowadzają do przedsiębiorstwa kapitał, który przekształcany jest na inwestycje.

Kapitał pośredni

KANAŁ POŚREDNI, to kanał polegający na uzupełnianiu przez Bank Centralny luki w podaży

pieniądza wynikającej z wyprowadzeniem części pieniądza z obiegu w skutek zatrzymania oszczędności przez gospodarstwa domowe w postaci gotówki. Jego zadaniem jest utrzymanie

równowagi ilości pieniądza w obiegu.

6.2.3 Dostosowanie rynkowe modelu drugiego

Suma dochodów jest równa wartości produkcji finalnej, więc oszczędności są równe inwestycjom:

C + S = C + I

W gospodarce, w danym okresie czasu, suma oszczędności jest równa sumie inwestycji jako

wielkości zweryfikowanych przez rynek. Rynek znajduje się w równowadze.

Może zaistnieć sytuacja, że gospodarstwo domowe zgłasza zapotrzebowanie na 80000 dóbr

inwestycyjnych, a przedsiębiorstwa wytworzyły ich na 50000. Planowane oszczędności = 20000 Inwestycje wynoszą = 10000

Rynek nie jest w stanie równowagi: S I

W modelu drugim planowane inwestycje są inne niż inwestycje rzeczywiste, gdyż inwestycje są planowane przez inne podmioty gospodarcze niż oszczędności.

Problem równości faktycznych wielkości inwestycji i oszczędności IF = SF jest rozwiązany

z uwagi na to, że wielkości faktyczne są wielkościami planowanymi powiększonymi o wartości wielkości przymusowych.

WIELKOŚCI PRZYMUSOWE powstają w wyniku rynkowej weryfikacji wielkości planowanej.

Do dochodu można zaliczyć np. amortyzację, rentę itp.

Przy wartościach faktycznych oszczędności są równe inwestycjom S = I, natomiast przy

wielkościach planowanych wielkości te są zazwyczaj różne.

IF SF

I planowane + I przymusowe = S planowane + S przymusowe R

Dochody za usługi dostarczonych czynników produkcji

Usługi czynników produkcji (wytwórczych)

11

I. 20 + 10 = 20 + 10 nie ma nadwyżki popytu lub podaży

II. 20 + 10 = 10 + 10 nadwyżka popytu

III 20 + 10 = 30 + 10 nadwyżka podaży (przymusowe inwestycje - zapasy)

Niezależnie od tego czy rynek jest zrównoważony, czy też nie, wielkości faktyczne są zawsze

równe.

Jeśli rynek jest zrównoważony, to: I planowane = S planowane

Jeśli rynek nie jest zrównoważony, to: I planowane S planowane

6.3 MODEL TRZECI

W modelu tym zakładamy, że państwo ingeruje w przepływy w gospodarce. Pozostałe

założenia jak w modelu drugim.

Aktywność państwa polega na uaktywnianiu państwa w obszarach polityki fiskalnej.

Uwzględnione są przepływy przez budżet. Posługujemy się uproszczeniami.

UPROSZCZENIA DOTYCZĄCE MODELU TRZECIEGO:

A. Dochody do budżetu stanowią źródła podatkowe. B. Budżet jest definiowany jako zestawienie wpływów i wydatków państwa.

C. Budżet jest zrównoważony (wydatki = dochody)

Źródła zasilające budżet nie mają charakteru rynkowego (nie są transakcjami). Są to narzędzia

prawnie ustalone przez państwo – podatki.

6.3.1 Podatki

PODATKI, to świadczenia bezzwrotne, przymusowe i nieodpłatne.

Rodzaje podatków:

PODATKI POŚREDNIE, czyli podatki obciążające dochody pośrednie np. VAT

PODATKI BEZPOŚREDNIE, czyli podatki obciążające dochody bezpośrednie np. podatek dochodowy

Warunki ustanowienia podatku

 Zdefiniowanie podstawowego opodatkowania, czyli podstawowego faktu, którego

zaistnienie umożliwia naliczenie podatku  Zdefiniowanie pozostałych warunków powstania obowiązku podatkowego  Zdefiniowanie metody naliczenia podatku

METODY NAL ICZANIA PODA TK U

 Metoda stałej kwoty  Metoda stałej stawki  Metoda progresji

6.3.2 Wydatki z budżetu

Rodzaje wydatków

WYDATKI RYNKOWE zwane inaczej wydatkami nietransferowanymi (G)

Państwo żąda za wydanie za wydane pieniądze określonych dóbr i usług – transakcje. Państwo powinno wydawać pieniądze na drodze przetargu, bo wtedy wydatki są

prowadzone bardziej efektywnie

WYDATKI NIERYNKOWE zwane także wydatkami transferowymi (B)

12

C = 80 jp

W zamian za te wydatki państwo nie żąda niczego. Warunkiem ich otrzymania jest spełnienie przez podmiot je pobierający pewnych kryteriów. Są to np. zasiłki, zapomogi,

subwencje itp.

6.3.3 Ruch okrężny z uwzględnieniem roli państwa - WYKRES

jp - jednostki pieniężne S - oszczędności I - inwestycje Te - podatki pośrednie

C - konsumpcja Td - podatki bezpośrednie G - wydatki rynkowe Y - dochód B - wydatki nierynkowe Yr - dochód realny

7 PO D STAWO WA T O ŻS AM OŚ Ć D OC HO D O WO - WY D AT K O WA

EX POST, to wielkości rzeczywiste zweryfikowane przez rynek

EX ANTE, to wielkości planowane

Podstawowy warunek równowagi ogólnej w gospodarce (EX ANTE).

I.

Wartość produkcji finalnej = Wartość usług użytych czynników

produkcji

II.

Z modelu ruchu okrężnego wynika, że:

Wydatki na produkcję finalną = Dochodom gospodarstw domowych

za dostarczone czynniki produkcji

C + I = C + S

70 + 30 = 70 + 30 III.

OSZCZĘDNOŚCI, jako nie wydana na konsumpcje część dochodów gospodarstw domowych, finansują inwestycje restytucyjne (Ir) i inwestycje netto w gospodarce (In), i występują w różnych formach.

C + I + G + Te = 80 + 20 + 20 – 10 = 110 jp

Yr = Y – Td + B = 110 – 20 + 10 = 100 jp

GOSPODARSTWO

DOMOWE PAŃSTWO PRZEDSIĘBIORSTWO

I = 20 jp

S = 20 jp

G = 20 jp Te = 10 jp 110 jp

Yr = 100 jp B = 10 jp Td = 20 jp Y = 110 jp

13

IV.

Ogólny warunek równowagi (państwo nie jest aktywne)

C + I = C + S C + Ir + In = C + Am + Zn + Ogosp.dom.

70 + 15 + 15 = 50 + 15 + 10 + 5

Finansowanie inwestycji

S = Ir + In

30 = 15 + 15

Formy oszczędności w gospodarstw domowych w ujęciu makro (zatrzymane

w przedsiębiorstwach i w gospodarstwach domowych).

 Odpisy amortyzacyjne (Am)

 Zyski zatrzymane (Zn)  Bezpośrednie oszczędności gospodarstw domowych (Ogosp.domowych)

S = Am + Zn + Ogosp.domowychS30 = 15 + 10 + 5

Uaktywniamy państwo

Wydatki państwa (G) na dobra finalne (konsumpcyjne (Cg) i inwestycyjne (Ig);

WYDATKI NIETRANSFOROWE

= Dochody budżetu minus wydatki

transferowe (B)

F INA NSOWANIE

G = Td + Te – B – Tn

gdzie: Tn – podatki netto

ZAKUP

Cg + Ig = Td + Te - B

PODS TAWOWY WARUNEK RÓWNOWAGI W GOSPODARCE ZAMKNIĘ TE J

A. Ogólna postać

C + I + G = C + S + Tn

C gosp. domowych + Cg + Ipp + Ig =

C gosp. domowych + S + Tn

B. Uwzględniając przepływy międzynarodowe

C + I + G + (Ex – Im) = C + S + Tn

saldo

C. Rachunek sald

(Ex – Im) = (S – I) + (Tn – G)

8 PO D STAWY RAC HU NK O WO Ś C I NA RO D O WE J RAC H UNE K PKB I PNB

PRODUKCJA FINALNA, to produkcja przeznaczona dla ostatecznego nabywcy, który nie przetworzy nabytych produktów celem ponownego skierowania ich na rynek.

14

PRODUKCJA POŚREDNIA, to ta część produkcji, która jest nabywana w celu dalszego przetwarzania i skierowania w ten sposób wytworzonych produktów na rynek.

WARTOŚĆ DODANA, to przyrost wartości po procesie wytwórczym. Jest to przychód ze sprzedaży pomniejszony o koszty rzeczowe

Wartość dodana jest miarą aktywności gospodarczej danego podmiotu.

Inną miarą aktywności gospodarczej jest produkcja finalna. Im produkcja finalna większa, tym aktywność gospodarcza większa.

8.1 CEL POMIARU PKB I P NB

Zdefiniowane wyżej wartości produkcji finalnej, dochodów oraz wartości dodanej służą do pomiaru aktywności gospodarczej jako całości.

Okazuje się że przesumowanie dochodów, przesumowanie wartości dodanej oraz przesumowanie produkcji finalnej daje te same wyniki, a więc mamy trzy metody pomiaru

aktywności gospodarczej.

Pomiar może odnosić się albo do danego obszaru np. kraju i wtedy definiujemy PKB

albo do efektów ożycia zasobów czynników wytwórczych należących do obywateli danego kraju i wtedy mamy do czynienia z PNB.

PKB, to miara produkcji wytworzonej przez czynniki wytwórcze zlokalizowane na terenie danego kraju, niezależnie od tego czyją stanowią własność.

Wynik uzyskujemy poprzez przesumowanie wszystkich wartości dodanych brutto wytworzonych w przedsiębiorstwach na terenie danego kraju.

Wartość dodana brutto = Psp + K cz.zew.

WDnetto + Amortyzacja = WD brutto

PKB można także policzyć jako wartość produkcji finalnej wytworzonej w jednostkach na terenie danego kraju, niezależnie od tego czyją stanowią wartość.

PKB liczymy sumując wszystkie dochody z amortyzacją, uzyskaną z tytułu czynników produkcji zlokalizowanych na terenie jednego państwa.

PNB wyraża wartość dochodów uzyskanych przez obywateli polskich niezależnie od miejsca gdzie te dochody zostały uzyskane – źródło dochodów państwa.

8.2 RÓŻNICA MIĘDZY P KB I P NB

PNB - PKB = Saldo dochodów netto

z tytułu własności za granicą

50 jp

200 jp

WD = 150 jp

Koszty materiałów

80 jp + 70 j zysku

WD netto = Psp - Krz

15

SALDO, to różnica pomiędzy dochodami obywateli polskich uzyskanych za granicą i dochodami obywateli innych państw uzyskanymi w Polsce.

Aby przejść z PKB do PNB należy je powiększyć o dochody obywateli polskich za granicą i pomniejszyć o dochody obywateli innych państw (mieszkających i pracujących w Polsce).

8.3 POMIAR DOCHODU

DOBRO S PRZEDAWCA NABYWCA WARTOŚĆ

TRANSAKCJI WARTOŚĆ DODANA

WYDATKI NA

DOBRA

FINALNE

DOCHODY

CZYNNIKÓW

WYTWÓRC ZYCH

Stal Producent

stali Producent maszyn

1000 1000 --- 1000

Stal Producent

stali Producent

samochodów 3000 3000 --- 3000

Maszyna Producent maszyn

Producent samochodów

2000 1000 2000 1000

Opony Producent

opon Producent

samochodów 500 500 --- 500

Samochody Producent

samochodów Konsumenci 5000 1500 5000 1500

Całkowita wartość transakcji k 11500

7000 7000 7000 Produkt krajowy brutto (PKB) k

8.3.1 Założenia pomiaru dochodu (dotyczy tabelki)

 Producent stali i opon ponosi zerowy koszt rzeczowy (surowce do produkcji bierze z przyrody)

 Producent maszyn ponosi tylko jeden koszt rzeczowy – zakup stali  Producent samochodów ponosi dwa koszty rzeczowe – zakup stali i zakup opon

 Nie odejmuje się kosztów zużycia maszyn wykorzystywanych w produkcji, bowiem PKB zawiera amortyzację

8.4 STRUKTURA RACHUNKU DOCHODU

Saldo dochodów z tytułu własności za granicą jest równe sumie dochodu Polaków za granicą

i dochodu cudzoziemców w Polsce.

Jeżeli saldo to jest ujemne, to cudzoziemcy zarabiają w Polsce więcej niż Polacy za granicą, a

jeżeli saldo to jest dodatnie, to odwrotnie (Polacy za granicą zarabiają więcej niż cudzoziemcy w Polsce).

PNB

w cenach rynkowych

Dochody z tytułu

własności za

granicą

Dochody z tytułu

własności za

granicą Amortyzacja

G PKB

w cenach

rynkowych

I PNN

w cenach rynkowych

Podatki pośrednie

NX Dochód narodowy Czynsze k

PKB

PNB Dochody cudzoziemców w Polsce

Dochody Polaków

za gran icą

16

C

(DN) = PNN w

cenach czynników

produkcji

Zyski k

Dochody

z pracy na własny

rachunek

Wynagrodzenia i płace

Struktura PNB od strony wydatków

Definicja PKB Definicja PNN Definicja dochodu

narodowego

Dochody

czynników

produkcji

Istnieje także negatywna miara dochodu (dodatnią miarą jest PNB, PKB) wyrażona stopą

bezrobocia. W myśl zasady: im większe bezrobocie, tym mniejsze wykorzystanie czynników produkcji, a co za tym idzie mniejszy wzrost gospodarczy.

8.5 RACHUNEK PKB – WPŁYW CEN NA POMIAR

Ponieważ PKB jest rejestrowany w cenach bieżących, to na jego wielkość ma wpływ wielkość wytwarzanych dóbr jak i inflacja, która zaciemnia obraz rzeczywistego wzrostu gospodarczego.

WZROST GOSPODARCZY wyraża się w pozytywnej zmianie wszystkich wielkości

ekonomicznych, których zintegrowanym wyrazem jest zmiana PKB.

Aby uniknąć błędnych ocen wynikających z ruchu cen w polskiej statystyce stosuje się stałe

ceny – przeliczenie w cenach stałych, a w statystyce światowej współczynnik zwany deflatorem, który pozwala sprowadzić do porównywalności cenowej wartości PKB z dowolnych okresów.

Dobro Ilość wytworzona Cena za sztukę

Wartość produkcji (ceny bieżące)

Wartość produkcji (ceny z 1975 r.)

1975 1995 1975 1995 1975 1995 1975 1995

Jabłka 100 150 2 4 200 600 200 300

Kurczaki 100 140 4 6 400 840 400 560

600 1440 600 860 Nominalny PNB Realny PNB

Deflator = r

n

Y

Y =

860

1440

DEFLATOR IDEALNY występuje tylko wtedy, gdy rzeczywiście PKB z roku badanego dało się przeliczyć w cenach z roku bazowego.

Faktycznie deflator jest obliczany na podstawie wyceny reprezentacyjnego koszyka dóbr, a otrzymany współczynnik służy do przeliczenia całego dochodu.

Deflatory buduje się z roku na rok.

8.5.1 Wady deflatora (zabiegu stałości cen)

 Zanika pomiar jakościowy wzrostu. Stała struktura cen zakłada stałą strukturę jakości.

 Produkty w różnych okresach rozpoczynają i kończą swój cykl życia, w związku z czym część ich nie znajduje odbicia w strukturze okresu bazowego.

 W rzeczywistości zmienia się skład reprezentatywnego koszyka dóbr, natomiast w rachunku przyjmuje się stały jego skład w celu zapobiegnięcia większym błędom pomiarowym.

17

8.6 METODY MIER ZENIA WZROSTU GO SPODARCZEGO

TY - dochód w okresie badanym

OT Y - dochód w okresie bazowym

8.6.1 Przyrost dochodu

OTT YYY

8.6.2 Wzrost dochodu

100 OT

T Z

Y

Y YW

Okres poprzedni = 100 - można wyrazić w % Wyniki będzie równy ok. 88 - 102

8.6.3 Tempo wzrostu dochodu

100 O

O

T

TT

W Y

YY YT

8.6.4 Średnie tempo wzrostu dochodu

1001n T

T śr

O Y

Y r

Ostatni wskaźnik odpowiada na pytanie o ile % rokrocznie powinien wzrastać dochód,

aby po upływie n lat z wielkości OT

Y wzrósł do poziomu TY .

8.7 WIELKOŚĆ DOCHODU

8.7.1 Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne

WYSZCZEGÓ LNIENIE JEDNO -

STKA 1999 2000

2001

US TAWA

2001

PW

2002

PROGNO ZA

Procesy realne

PKB wytworzony % 104,1 104,0 104,5 102,3 102,5

Eksport % 97,5 132,5 109,6 110,9 111,7

Import % 101,0 123,2 107,2 106,1 107,4

PKA wykorzystany % 104,8 102,8 104,0 101,1 101,5

Spożycie % 104,4 102,4 103,5 101,5 100,9

- prywatne % 105,2 102,6 103,9 101,7 100,7

- zbiorowe % 101,3 101,2 101,7 100,5 101,5

Akumulacja % 106,1 104,2 105,5 100,0 103,4

- nakłady brutto na środki

trwałe % 106,8 103,1 105,8 101,4 103,3

- przyrost materialnych środ-

ków obrotowych % 90,1 134,7 100,0 70,0 105,0

PKB w cenach bieżących mld zł 615,1 685,6 781,7 740,2 794,6

Ceny

Średnioroczny wzrost cen towa-

rów i usług konsumpcyjnych % 7,3 10,1 7,0 6,0 5,1 – 5,5

Średnioroczny wzrost cen produ-

kcji sprzedanej przemysłu % 5,7 7,8 6,2 1,9 4,0

Wynagrodzenia

Przeciętne wynagrodzenia brutto

w gospodarce narodowej zł

1

697,12

1

923,81 2094,0 2057,0 2177,0

w tym:

- w sektorze przedsiębiorstw zł

1

834,82

2

1056,80 2255,0 2187,0 2345,0

18

Przeciętna emerytura i renta

- z pozarolniczego systemu

ubezpieczeń społecznych zł 813,70 875,46 973,0 971,0 1040,0

- rolników indywidualnych zł 562,56 601,31 658,0 664,0 704,0

Rynek pracy

Przeciętne zatrudnienie w gospo-

darce narodowej tys. 9637,1 9610,0 9431,0 9366,0 9295,0

w tym:

- w sektorze przedsiębiorstw % 5795,4 5312,0 5323,0 5154,0 5079,0

Stopa bezrobocia % 13,1 15,0 15,4 17,3 18,8

8.7.2 Dochód narodowy brutto (ceny bieżące, w mld zł)

1993 1994 1995 1996 Dochód narodowy brutto 149,186 205,661 283,736 359,915

Produkt krajowy brutto PKB 155,780 210,407 288,701 362,814

Dochód netto z zagranicy -6,594 -4,745 -4,965 -2,899

Dynamika PKB (wartość, wolumen i cena)

PKB 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1996

1990=1 00

Wskaźnik wartości (WW) 144,4 142,1 135,5 135,1 137,2 125,7 647,7

Wskaźnik wolumenu (W V) 093,0 102,6 103,8 105,2 107,0 106,1 118,3

Wskaźnik cen (WC) 155,3 138,5 130,5 128,4 128,2 118,5 547,7

8.7.3 PKB jako miara dobrobytu

Pod pojęciem DOBROBYT rozumiemy subiektywnie odczuwane zadowolenie odczuwane

przez obywatela aktualnego na danym terenie. Zakłada się, że im wyższe PKB nas jednego mieszkańca, tym zadowolenie jest większe.

Wady wskaźnika

 Błąd średniej (przy dużym zróżnicowaniu dochodowym)

 Mieszkaniec o przeciętnym dochodzie nie istnieje  Rachunek nie obejmuje produkcji wytworzonej przez szarą strefę  Rachunek PKB nie obejmuje produkcji wytworzonej w ramach gospodarstwa domowego

dla potrzeb własnych  Ta sama produkcja o tej samej wartości może w różnych krajach o różnych wypadkowych

gustach i preferencjach budować różny dobrobyt

Relacja podstawowa:

(WW) = (WV) x (WC) pod warunkiem, że wartości zamienione na dziesiętne (*100)

0

20

40

60

80

100

120

140

160

1991 1992 1993 1994 1995 1996

Wskaźnik wartości (WW)

Wskaźnik wolumenu (WV)

Wskaźnik cen (WC)

19

 Brak wyceny czasu wolnego i wliczenie jego wartości w PKB  Niewspółmierność ceny rynkowej z wartością użytkową

 Brak wyceny efektów zewnętrznych przez rynek

Błędy te próbuje usunąć wskaźnik dobrobytu ekonomicznego netto (DNN) poprzez

szacowanie wyżej wymienionych składowych. Jest to o tyle niedokładne, że nie znalazło zastosowania.

8.7.4 Odczuwalność wzrostu PKB

A. Odczuwalność zależy od relacji pomiędzy tempem wzrostu realnego PKB, a tempem wzrostu ludności.

ToTo L

L

PKB

PKB :

PKB - przyrost PKB

ToPKB - PKB w roku bazowym

L - przyrost liczby ludności

ToL - liczba ludności w roku bazowym

B. Odczuwalność jako relacja pomiędzy saldem eksport – import, a tempem wzrostu dochodu.

Jeżeli mamy saldo ujemne (import większy od eksportu), to przy stałym poziomie PKB odczujemy jego wzrost, ponieważ import fałszuje realny PKB. Rośnie zadłużenie

zagraniczne.

Jeżeli mamy eksport większy od importu, to przy stałym poziomie PKB odczujemy spadek

PKB. Z tytułu eksportu spłacane są długi.

9 RY NE K D Ó B R I US Ł UG

9.1 MAKROEKONOMI CZNA ANALIZA RYNKU DÓBR I U SŁU G

Polityka

walutowa

Rynek dóbr

i usług

Rynek

pieniężny

Polityka

pieniężna

Polityka

fiskalna

Rynek

walutowy

Rynek pracy

Przypływ

zasobu pracy

Przepływ

kapitału

finansowego

ZAGRANICA

Stan bilansu

płatniczego

Równowaga

bilansu

płatniczego

wzrost lub

spadek rezerw

walutowych

Polityka rynku

pracy

20

RYNEK DÓBR I USŁUG jest postrzegany jako proces dostosowujący decyzje reprezentantów popytu na wszystkie dobra i reprezentantów podaży wszystkich dóbr, w wyniku czego zostają

wygenerowane ceny tworzące określoną strukturę.

Na rynku tym sprzedawane są dobra finalne i dobra pośrednie.

Rynek jest analizowany przy założeniu braku przepływów międzynarodowych. W rzeczywistości model dotyczy dostosowań w obszarze decyzji dotyczących produkcji

finalnej, zatem analizowany jest popyt i podaż produktów finalnych jako rezultat dostosowań w obszarze produkcji pośredniej, której bezpośrednia analiza nie dotyczy.

9.2 PODSTAWOWE KATEGOR IE OPISUJĄCE RYN EK DÓBR I USŁUG

W celu udrożnienia analizy przyjęto, że nie posługujemy się analizą obejmującą wielkości wszystkich cen tworzących określoną strukturę lecz wskaźnik, który wychwytuje trendy

zmian w tej strukturze niezbędne do analizy. Tym wskaźnikiem jest przeciętny poziom cen C/C. Czyli: jeżeli ogólnie ceny rosną, to ogólny popyt będzie malał.

9.2.1 Zagregowany popyt

ZAGREGOWANY POPYT, to łączne zapotrzebowanie zgłaszane na rynku dóbr i usług na produkcję finalną przy danym, przyjętym poziomie cen i innych niezmiennych warunkach.

Ponieważ zapotrzebowanie na produkcję pośrednią stanowi przy danej strukturze gospodarczej pochodną zapotrzebowania na produkcję finalną, popyt zagregowany stanowi miarę zapotrzebowania na wszystkie dobra i usługi.

Finansowym wyrazem zagregowanego popytu jest popyt globalny.

POPYT GLOBALNY, to wydatki realne planowane na zakup dóbr i usług finalnych przy danym poziomie cen i innych niezmienionych warunkach.

Z rachunku PKB (dochodu narodowego) wynika, że wartość produkcji finalnej w wytworzonej gospodarce jest równa sumie dochodów realnych.

Yr = C + I

Yr - dochód realny (wskaźnik wolumenu); zapotrzebowanie na wolumen produkcji finalnej

C - zapotrzebowanie na dobra konsumpcyjne

I - zapotrzebowanie na dobra inwestycyjne

Gdy ceny maleją, to popyt na dobra wzrasta.

ISTNIEJE POTRÓJNE WYTŁUMACZENIE TAKIEGO ZACHOWANIA SIĘ POPYTU:

 Efekt dodatniego salda (efekt bogactwa), który tłumaczy ruch wzdłuż linii popytu.

Yr Yr2 Yr1

C /C

C /C1

C /C2

AD

21

Jeżeli ceny spadają, to przy stałych wielkościach czynników pozacenowych, oszczędności pod względem wartości realnej wzrastają.

Jeżeli ceny spadają, to ludzie czują się bogatsi, bo ich realna wartość dochodu rośnie, a wobec tego skłonność do wydatków wzrasta.

 Jeżeli ceny wzrastają, to inflacja rośnie. Wraz ze wzrostem inflacji rośnie także ryzyko , co jest powodem zmniejszenia inwestycji.

 Jeżeli ceny rosną, to maleje realna podaż pieniądza, co ogranicza popyt. Wtedy w gospodarce realnie w obiegu znajdzie się zbyt mało środków pieniężnych potrzebnych do jego obciążenia, co spowoduje spadek popytu. Powstają zatory płatnictwa.

Jeżeli dochody realne wzrosną, to popyt również wzrasta (linia przesuwa się w prawo)

Yr - dochód realny (wskaźnik wolumenu); zapotrzebowanie na wolumen produkcji finalnej

C - zapotrzebowanie na dobra konsumpcyjne

I - zapotrzebowanie na dobra inwestycyjne

Pozacenowe czynniki kształtujące popyt

 POZIOM RYZYKA NIE GENEROWANEGO CENOWO.

 OCZEKIWANIA INFLACYJNE: pozacenowo generują wzrost popytu (jeżeli oczekiwania inflacyjne rosną)

 OPTYMIZM KONSUMENTÓW I PRODUCENTÓW: jeżeli optymizm ten jest duży (oczekiwany wzrost dochodów w przyszłości), to popyt wzrośnie.

REALNA STOPA PROCENTOWA, to różnica między normalną (publikowaną) stopą procentową, a stopą inflacji wyrażoną wskaźnikiem wzrostu przeciętnego poziomu cen.

Stopa procentowa w naszej analizie została określona podobnie jak przeciętny poziom cen i wyraża przeciętne oprocentowanie podstawowych instrumentów finansowych oferowanych na rynku.

Wielkością wpływającą na decyzje jest realna stopa procentowa. Jeżeli realna stopa procentowa rośnie, to popyt inwestycyjny o konsumpcyjny maleje (ludzie oddają pieniądze

na lokatę).

 SALDO EKSPORT – IMPORT

Popyt jest tutaj analizowany jako ten, który widzą przedsiębiors twa zlokalizowane na terenie jednego kraju.

Jeżeli saldo będzie dodatnie (eksport większy niż import), to popyt wzrasta.

 POLITYKA FISKALNA

Państwo zgłasza popyt w gospodarce (wydatki rządowe). Państwo reguluje popyt zgłaszany przez podmioty prywatne za pośrednictwem obciążeń

podatkowych i subwencjonowania.

Yr Yr2 Yr1

C /C

C /C1

C /C2

AD AD`

22

 POLITYKA PIENIĘŻNA

Jeżeli podaż pieniądza zostanie ograniczona, to popyt będzie malał.

9.2.2 Zagregowana podaż

ZAGREGOWANA PODAŻ, to łączna oferta sprzedaży zgłaszana na rynku dóbr i usług finalnych, przy danym przeciętnym poziomie cen i innych niezmiennych warunkach.

Jeżeli ceny rosną, to w krótkim okresie czasu podaż również rośnie.

Finansowym wyrazem zagregowanej podaży jest podaż globalna definiowana jako planowane

wpływy ze sprzedaży produkcji finalnej przy danym poziomie cen i innych niezmienionych warunkach.

SAS – krótki okres czasu LAS – długi okres czasu

Yr – oferowany wolumin produkcji finalnej

Uzasadnienie tej zależności wypływa bezpośrednio z teorii przedsiębiorstwa (mikroekonomia).

Jeżeli ceny produkcji finalnej ogólnie rosną, to przedsiębiorstwa maksymalizują zysk, znajdują optimum ekonomiczne w punkcie E2, bo wtedy utarg krańcowy zrównuje się

z kosztem krańcowym.

WYMÓG: zwiększenie produkcji z poziomu Q1 do poziomu Q2.

Jednak w dłuższym okresie czasu rośnie popyt na produkcję pośrednią, co powoduje wzrost cen produkcji pośredniej, a zatem wzrost kosztów. Linia kosztów krańcowych zacznie

przesuwać się w górę do linii K1.

Jeżeli nic się nie zmieni, to produkcja spadnie do Q1, a równowaga ustala się w punkcie E2`. Zatem w długim okresie czasu wzrost cen nie spowoduje zwiększenia produkcji.

Długookresowa linia podaży stanie się linią pionową, przy czym ta długookresowa podaż (LAS) będzie odpowiadała wielkość zwana produkcją potencjalną.

PRODUKCJA POTENCJALNA będzie odzwierciedlała ten poziom produkcji, który będzie mogła wytworzyć gospodarka przy założeniu w pełni efektywnej alokacji zasobów.

Gospodarka wytwarza najwięcej, pod warunkiem, że rachunek ekonomiczny każdego z podmiotów przy danych parametrach rynkowych wskazuje na optimum.

Gospodarka mogłaby wytworzyć więcej ale zbyt ceni się czas wolny.

U1 = C1

Yr Yr2 Yr1

C /C

C /C2

C /C1

SAS

LAS

C

C2

C1

K K1

E2` E2

E1

23

U2 = C2

Pozacenowe czynniki kształtujące podaż

 W długim okresie czasu podaż może kształtować oczekiwania inflacyjne, które rodzą

oczekiwania zwiększonego ryzyka, a to oznacza, że większa ilość projektów inwestycyjnych zostanie niezrealizowana.

 Ilość niezrealizowanych inwestycji wchodzących w okres eksploatacji i ich moce przerobowe.

 Zmiany w technologii i produktywności majątku. Jeżeli inwestuje się w nowoczesne technologie należy oczekiwać, że podaż będzie

narastała szybciej.

 Polityka handlu zagranicznego państwa.

Jeżeli państwo działa antyimportowo, to podaż będzie malała.

 Polityka kursu walutowego Jeżeli kurs walutowy będzie umacniał polską złotówkę, to podaż będzie maleć.

 Dostępność i ceny surowców Jeżeli surowce będą dostępne, to podaż będzie relatywnie wysoka.

 Czynniki instytucjonalne Na rynku tworzą się nowe organizacje / instytucje (spółki akcyjne) albo zjawiska ubezpieczenia.

9.3 DOSTOSOWANIA NA RYNKU DÓBR I U SŁU G

9.3.1 Analiza dostosowań długookresowych

Jeżeli ceny będą zbyt niskie, tzn. że jakiś popyt będzie niezrealizowany.

W długim okresie czasu gospodarka równoważy się na poziomie produkcji potencjalnej.

PRODUKCJA POTENCJALNA, to taki poziom produkcji w gospodarce, przy którym wszystkie rynki makro są zrównoważone i następuje w pełni efektywne wykorzystanie zasobów

w gospodarce.

Istnieje wobec tego sytuacja analogiczna jak w przedsiębiorstwie, które wytwarza na dwie

zmiany i to zapewnia mu maksymalny zysk. Mogłoby ono wytwarzać na trzy zmiany, jednak korzyść w postaci zysku byłaby wówczas mniejsza. Mówimy wtedy o w pełni efektywnej

alokacji zasobów w gospodarce.

9.3.2 Analiza dostosowań w krótkim okresie czasu

Q

Yr Yr Yrp

C /C

C /C2

C /C1

AS

LAS

AD

E C/C

24

Zbyt wysokie ceny w krótkim okresie czasu prowadzą do wzrostu zapasów. Później następuje obniżenie cen. Równowaga następuje przy poziomie produkcji potencjalnej.

9.3.3 Równoważenie się rynku

Przesunięcie AD w prawo spowoduje wzrost cen i wzrost produkcji finalnej.

Jeżeli stopa procentowa wzrośnie, to linia popytu przesunie się w prawo (AD`).

Jeżeli cena będzie wysoka, to w przedsiębiorstwach będą gromadzone zapasy.

Zagregowany popyt AD w najprostszym modelu, to łączne zapotrzebowanie na dobra

konsumpcyjne i inwestycyjne. Ic ADADAD

Podaż AS, to łączne zapotrzebowanie na dobra konsumpcyjne i inwestycyjne.

IC ASASAS

9.4 RYNEK DÓBR I USŁU G W MOD ELU NEOKLA SYCZNYM

9.4.1 Model neoklasyczny

MODEL NEOKLASYCZNY, to podażowa teoria wzrostu, która dominowała do niedawna.

Założenia modelu

1. Wszystkie dostosowania na rynku są natychmiastowe. Oznacza to, że w rzeczywistości rozpatrujemy długi okres czasu (AS pionowa).

2. Punktem wyjścia jest PRAWO SEY`A głoszące, że podaż sama tworzy sobie popyt w sensie makroekonomicznym.

Prawo to tłumaczy następująca wiązka przyczynowo – skutkowa:

Jeżeli produkcja finalna wzrosła, to musiał wzrosnąć popyt na produkcję pośrednią. Producenci produkcji pośredniej wytworzyli więcej i sprzedali. Wzrosły również

dochody gospodarstw domowych, które bezpośrednio zostały przekształcone w popyt konsumpcyjny lub oszczędności (za pomocą mechanizmów transmitujących) zostały przekształcone w popyt inwestycyjny.

3. W sensie natychmiastowości oszczędności natychmiast zostają przekształcone w inwestycje.

Yr Yr

C /C

C /C2

C /C1

SAS

AD

E C/C

Yr

C /C

AS

AD`

C /C

AD

Yr

25

Zakłada się, że oszczędności w trybie natychmiastowym zostają przekształcone w popyt inwestycyjny za pośrednictwem mechanizmu transmitującego oszczędności

w dyspozycje przedsiębiorstw, w wyniku czego zostaje ustalona odpowiednia stopa procentowa, przy czym główny nacisk kładzie się na system banków komercyjnych jako podstawowy element tego mechanizmu.

4. Produkcja w gospodarce ustala się zawsze na poziomie produkcji potencjalnej przy której gospodarka wyczerpuje możliwości dostosowań. Wszystkie trzy rynki są zrównoważone,

a zatem w tych warunkach występuje w pełni aktywna alokacja zasobów. Ten warunek wynika z natychmiastowych dostosowań.

Każde pozacenowe zwiększenie popytu z AD do AD` powoduje zwiększenie inflacji (przeciętny poziom cen rośnie).

9.4.2 Mechanizm generujący stopę procentową na rynku dóbr i usług w modelu neoklasycznym

Miarą inflacji jest wzrost przeciętnego poziomu cen. Jest to możliwe wtedy, gdy oszczędności

są natychmiast przekształcane w inwestycje.

W modelu neoklasycznym zarówno wydatki inwestycyjne jak i konsumpcyjne zależą od poziomu stopy procentowej.

Przy pewnej przeciętnej stopie podażowej nastąpi zrównanie oszczędności gospodarstw domowych jako agregatu z popytem inwestycyjnym. Zostanie wygenerowany pewien

„obowiązujący w gospodarce” przeciętny poziom stopy procentowej.

Jeżeli oprocentowanie rośnie, to oszczędności również rosną, a chęć inwestowania zmaleje.

W związku z tym banki dobiorą takie oprocentowanie aby opłaciło się brać kredyt.

Należy się spodziewać wzrostu stopy procentowej. Im stopa procentowa wyższa, tym wyższe oszczędności, co spowoduje wzrost podatku od produktów konsumpcyjnych i konsumpcja

spadnie. Jeżeli państwo opodatkuje zyski, wówczas inwestycje spadną, co może spowodować spadek oszczędności. Im wyższa stopa procentowa, tym mniejsze oszczędności i inwestycje.

9.4.3 Dostosowania w gospodarce na rynku dóbr i usług w modelu neoklasycznym

Pozacenowy wzrost popytu

z AD do AD` powoduje wzrost cen z C/C do

C/C` .

S I S = I

r /r

S

S`

r/r`

S``

I

Yr Yr

AD`

AD

C /C

LAS C /C

C /C`

komentarze (0)

Brak komentarzy

Bądź autorem pierwszego komentarza!

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 66 pages

Pobierz dokument