Optyka geometryczna i falowa - Notatki - Fizyka, Notatki'z Fizyka. Warsaw University of Technology
alien85
alien8514 marca 2013

Optyka geometryczna i falowa - Notatki - Fizyka, Notatki'z Fizyka. Warsaw University of Technology

PDF (391 KB)
6 strona
1000+Liczba odwiedzin
Opis
Notatki dotyczące tematów z fizyki: optyka geometryczna i falowa; odbicie i załamanie, zasada Fermata, warunki stosowalności optyki geometrycznej
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 6
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 6 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 6 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 6 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 6 pages
Pobierz dokument
Wyk³ad 27

Z. Kąkol-Notatki do Wykładu z Fizyki

Wykład 27

27. Optyka geometryczna i falowa

27.1 Wstęp

27.1.1 Odbicie i załamanie

Przypomnienie kilku podstawowych wiadomości: • współczynnik załamania; bezwzględny i względny n = c/v, n2,1 = v1/v2 (27.1) • prawo odbicia i załamania: promień odbity i załamany leżą w jednej płaszczyźnie utworzonej przez promień padający i prostopadłą do powierzchni odbijającej w punkcie padania (normalna padania) tzn. w płaszczyźnie rysunku poniżej.

normalna Promień odbity

Promień za łamany

Promień padający θ

1

θ

1 ’

θ

2

Czoło fali płaskiej

• dla odbicia θ1 = θ1’

• dla załamania 1,2 2

1

sin sin n=

θ θ

Prawa te można wyprowadzić z równań Maxwella, ale jest to matematycznie zbyt trud- ne. Jednak te prawa optyki można wyprowadzić w oparciu o prostą (ale ważną) zasadę odkrytą w 1650 r przez Pierre Fermata.

27.1.2 Zasada Fermata

Zasadę tę formułujemy w następujący sposób: Promień świetlny biegnący z jednego punktu do drugiego przebywa drogę, na której przebycie trzeba zużyć w porównaniu z innymi, sąsiednimi drogami, minimum albo maksimum czasu. Np. najkrótszy czas między dwoma punktami w próżni - linia prosta.

27-1

docsity.com

Z. Kąkol-Notatki do Wykładu z Fizyki

Z tej zasady można wyprowadzić prawa odbicia i załamania. Na rysunku są przedstawione dwa punkty A i B oraz łączący je promień APB.

A B

d-x x

P

d

a b θ1’

θ1’ θ1

θ1

Całkowita długość drogi promienia wynosi

2222 )( xdbxal −+++= gdzie x jest zmienną zależną od położenia punktu P (punkt odbicia promienia). Zgodnie z zasadą Fermata punkt P (zmienną x) wybieramy tak, żeby czas przebycia drogi APB był minimalny (lub maksymalny, lub niezmieniony). Matematycznie ozna- cza to warunek

0 d d

= x l

czyli

0)1)((2])([ 2 12)(

2 1

d d 2/1222/122 =−−−+++= −− xdxdbxxa x l

lub przekształcając

2222 )( xdb xd

xa x

−+

− =

+

Porównując z rysunkiem widzimy, że jest to równoważne zapisowi

sinθ = sinθ’ czyli

θ = θ’ co jest prawem odbicia.

Podobnie postępujemy w celu wyprowadzenia prawa załamania. Rozpatrzmy sytuację przedstawioną na rysunku poniżej.

27-2

docsity.com

Z. Kąkol-Notatki do Wykładu z Fizyki

A

B

P

d

v2

v1

n2

n1 x d-x l1

l2

θ1 θ1

θ2 θ2

a

b

Czas t, przelotu światła, z A do B dany jest wzorem

2

2

1

1

vv llt +=

Uwzględniając n = c/v możemy przepisać to równanie w postaci

c l

c lnlnt =+= 2211

Wielkość l = n1l1 + n2l2 nazywamy drogą optyczną promienia (nie mylić z drogą geo- metryczną równą l1 + l2). Ponownie dobieramy x (punkt P), aby droga l była minimalna czyli, aby dl/dx = 0. Ponieważ droga optyczna wynosi

22 2

22 12211 )( xdbnxanlnlnl −+++=+=

otrzymujemy

0)1)((2])([ 2 12)(

2 1

d d 2/122

2 2/122

1 =−−−+++= −− xdxdbnxxan

x l

lub po przekształceniu

222221 )( xdb xdn

xa xn

−+

− =

+

Porównując to z rysunkiem otrzymujemy

n1sinθ1 = n2sinθ2 co jest prawem załamania. W omawianych obu przypadkach czas (i droga) był minimalny.

27-3

docsity.com

Z. Kąkol-Notatki do Wykładu z Fizyki

27.2 Warunki stosowalności optyki geometrycznej

Omawiając odbicie i załamanie fal (płaskich) posługiwaliśmy się pojęciem promie- nia. Ta wygodna konstrukcja myślowa przydatna do opisu tych zjawisk nie jest pomoc- na przy opisie ugięcia światła (fal) gdyż niemożliwe jest wydzielenie pojedynczego promienia z padającej fali płaskiej. Żeby to sprawdzić prześledźmy zachowanie fali pła- skiej padającej na szczeliny o różnej szerokości. To zachowanie jest przedstawione schematycznie na rysunku poniżej dla szczelin o szerokości a = 5λ, a = 3λ oraz a = λ.

a=5λ

a=3λ

a=λ

Widzimy, że ugięcie staje się coraz bardziej wyraźne gdy a/λ → 0. To ugięcie jest charakterystyczne dla wszystkich rodzajów fal. Dzięki temu możemy np. słyszeć fale głosowe znajdując się za załomem muru. Ugięcie fal na szczelinie (albo przeszkodzie) wynika z zasady Huyghensa.

27.2.1 Zasada Huyghensa

W tej teorii światła podanej przez Christiana Huyghensa w 1678 r. zakłada się, że światło jest falą ( a nie strumieniem cząstek). Nie wspomina ona o elektromagnetycz- nym charakterze światła ani nie wyjaśnia, że światło jest falą poprzeczną. Teoria Huy- ghensa oparta jest na konstrukcji geometrycznej (zwanej zasadą Huyghensa), która po- zwala przewidzieć gdzie znajdzie się czoło fali w dowolnej chwili w przyszłości, jeżeli znamy jej obecne położenie. Zasada ta głosi, że wszystkie punkty czoła fali można uwa-

27-4

docsity.com

Z. Kąkol-Notatki do Wykładu z Fizyki

żać za źródła nowych fal kulistych. Położenie czoła fali po czasie t będzie dane przez powierzchnię styczną do tych fal kulistych. Poniżej przedstawiony jest na rysunku ele- mentarny przykład obrazujący, za pomocą elementarnych fal Huyghensa, rozchodzenie się fali płaskiej w próżni.

ct

czoło fali w chwili t = 0

nowe położenie czoła fali

Dane jest czoło fali płaskiej w próżni. Zgodnie z zasadą Huyghensa kilka dowolnie wy- branych punktów na tej powierzchni traktujemy jako źródła fal kulistych. Po czasie t promienie tych kul będą równe ct, gdzie c jest prędkością światła. Powierzchnia styczna do tych kul po czasie t jest nową powierzchnią falową. Oczywiście powierzchnia falo- wa fali płaskiej jest płaszczyzną rozchodzącą się z prędkością c. Uwaga: Można by oczekiwać ( w oparciu o tę zasadę), że wbrew obserwacji fala Huy- ghensa może się rozchodzić zarówno do tyłu jak i do przodu. Tę „trudność” w modelu eliminuje się poprzez założenie, że natężenie tych fal kulistych (Huyghensa) zmienia się w sposób ciągły od maksimum dla kierunku „w przód” do zera dla kierunku „w tył”. Metoda Huyghensa daje się zastosować jakościowo do wszelkich zjawisk falowych. Można przedstawić za pomocą fal elementarnych Huyghensa zarówno odbicie fal jak i ich załamanie. My zastosujemy je do wyjaśnienia ugięcia fal na szczelinie (przeszkodzie). Rozpatrzmy czoło fali dochodzącej do szczeliny. Każdy jej punkt możemy potraktować jako źródło fal kulistych Huyghensa. Jednak przez szczelinę przechodzi tylko część fal. Fale leżące poza brzegami szczeliny zostają wyeliminowane i z tym jest związane zagi- nanie wiązki w obszar tzw. cienia geometrycznego. Szczegóły dotyczące fal ugiętych zostaną przedstawione dokładnie w dalszych wykładach. Tutaj zwróćmy jedynie uwagę na to, że gdy szerokość szczeliny staje się duża (w stosunku do długości fali) a >> λ to ugięcie można zaniedbać. Wydaje się, że światło rozchodzi się po liniach prostych co

27-5

docsity.com

Z. Kąkol-Notatki do Wykładu z Fizyki

można przedstawić w postaci promieni podlegających prawom odbicia i załamania. Mówimy, że mamy do czynienia z optyką geometryczną. Warunkiem stosowalności optyki geometrycznej jest więc aby wymiary liniowe wszystkich obiektów (soczewek, pryzmatów, szczelin itp.) były o wiele większe od dłu- gości fali. Jeżeli tak nie jest to nie możemy przy opisie światła posługiwać się promieniami, lecz trzeba wziąć pod uwagę falowy charakter światła. Widać jak znaczące jest ugięcie fali gdy szczelina ma rozmiar porównywalny z długością fali. Mamy wtedy do czynienia z optyką falową. Optyka geometryczna jest więc szczególnym (granicznym) przypadkiem optyki falo- wej. Zajmiemy się teraz właśnie optyką falową.

27-6

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 6 pages
Pobierz dokument