Prawo prasowe, Streszczenia'z Prawo medialne i etyczne. Nie jest zdefiniowana Uniwersytet
Karliney
Karliney14 stycznia 2015

Prawo prasowe, Streszczenia'z Prawo medialne i etyczne. Nie jest zdefiniowana Uniwersytet

DOCX (73 KB)
34 strony
7Liczba pobrań
1000+Liczba odwiedzin
Opis
Opracowanie prawa prasowego na przedmiot o tej nazwie UPJP2.
20 punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 34

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 34 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 34 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 34 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 34 pages

Pobierz dokument

Cenzura- urzędowa kontrola pism i książek pod względem ich zgodności z zasadami wiary i moralności czy polityki. Często organy polityczne współpracowały z organami kościelnymi.

Początki cenzury kościelnej.

1. Konstytucja papieża Innocentego VIII Inter multiplices ( 17.11.1487r.)- kontrolowanie wszystkich książek, traktatów i pism bez względu na tematykę.

2. Konstytucja Aleksandra VI (1.06.1501r.).

3. Sobór laterański V ( konstytucja Inter sollicitudes Leon X 08.04.1515r.)

4. Sobór trydencki – Dectretum de editione et usu sacrorum librorum (08.04.1546r.),De libris prohibitis regulae decem (24.03.1564r.).- uporządkowano kwestie proceduralne , od tego momentu ostatnią instancją były kongregacje rzymskie, zwłaszcza Kongregacja Inkwizycji ( Paweł III 1542r.) i Kongregacja Indeksu ( Pius V 1571r.)

5. Konstytucja Leona XIII- Officiorum ac munerum (25.01.1897r.)

6. Dekret Kongregacji Nauki Wiary- De Ecclesiae pastorum vigilantia circa libros (19.03.1975r.)

Trybunały inkwizycji

- działały od 1215r.

- zajmowały się wykrywaniem, nawracaniem i karaniem opornych heretyków

- przyczynił się do zniszczenia wielu książek i pism.

- wprowadzono procedury uniemożliwiające publikacje książek i pism bez cenzury kościelnej.

Kongregacja Nauki Wiary

- organ dzięki któremu papież sprawuje władzę cenzury kościelnej

- pomagają mu biskupi poprzez cenzorów

- cenzurze podlegają: publikacje o charakterze stricte religijnym tzn. księgi i przekłady Pisma Św. , księgi liturgiczne, modlitewniki, katechizmy, podręczniki do nauki religii, obrazy o tematyce religijnej przeznaczone do kultu.

- wzmianka o cenzurze występuje na początku lub na końcu dzieła podając ordynariusza miejsca, datę i miejsce zezwolenia na druk.

Kodeks prawa kanonicznego

- 25.01.1983r.

-zabiera postanowienia zamieszczone w związku z reformą KNW

- zakaz wydawania książek i pism dotyczących wiary i moralności przez duchownych diecezjalnych bez zezwoleni ordynariusza miejsca i przez zakonników bez zezwolenia przełożonego zakonnego.

- zakaz pisania bez takiego zezwolenia dla duchownych do dzienników i periodyków, które otwarcie występują przeciwko wierze katolickiej lub dobrym obyczajom.

- świeccy mogą pisać do takich pism tylko z ważnej i rozumnej przyczyny

- o 1966r. w kościele obowiązywały kary za nieprzestrzeganie reguł cenzury np. ekskomunika za rozpowszechnianie, drukowanie i czytanie ksiąg z indeksu.

Indeks ksiąg zakazanych- wykaz książek , które władza kościelna uznała za sprzeczne z zasadami wiary i normami moralnymi, a tym samym niebezpieczne dla wiernych.

- I IKZ powstał z inicjatywy papieża Pawła IV

- z poprawkami i uzupełnieniami był wydawany do 1948r.

- dzieła, które znalazły się IKZ : Koran, Talmud, dzieła Lutra, Husa, dzieła Galileusza, pierwsze tomy Wielkiej Encyklopedii Francuskiej pod red. Diderota, dzieła Woltera , Locke’a , Kanta, Byrona, Boccaccia.

- najpierw IKZ sporządzała Kongregacja Inkwizycji później Kongregacja Indeksu, później Kongregacja Świętego Oficjum.

- Po soborze Watykański IKZ został zniesiony ( 15.11.1966r.)

- jest możliwość podjęcia działań jeżeli książka jest wyjątkowo szkodliwa( głównie charakter informacyjny). KNW może wydać w szczególnych przypadkach publiczne oświadczenie (nizgodność z nauką KK).

Cenzura państwowa

- miała początkowy charakter doraźny, wspierający działalność Kościoła.

- Konstantyn Wielki – kazał spalić pisma aleksandryjskiego kapłana Ariusza, cesarz Teodezjusz i Walentyniana z księgami Nestoriusza. Ludwik Święty to samo zrobił z księgami talmudu , Ryszard III z dziełami Jana Wiklefa.

Wynalazek druku spowodował konieczność zamykania drukarni nielegalnych (drukarze mieli królewskie przywileje). Dochodziło do konfiskaty książek i gazet. I wielu działań o charakterze prewencyjnych.

Cenzura w Niemczech

-cenzura prewencyjna – edykt cesarski 08.05.1521r., została potwierdzona w konstytucjach n sejmach Rzeszy Niemieckiej.

Cenzura w Anglii

-od 1586 do 1695r. sprawowała Izba Gwieździsta

Cenzura we Francji

- surowa cenzura została wprowadzona edyktem Karola IX (1563r.)- autorom i drukarzom książek wydrukowanych bez przywileju królewskiego groziła kara śmierci.

- ordonans Ludwika XIII z 1629r. ( Code Michaud)

- urząd cenzora powstał w 1741r.

- w czasie regencji księcia Filipa Orelańskiego w 1723r. wydawcy i drukarze musieli uzyskiwać zezwolenie na druk od naczelnika policji, cenzora i kanclerza.

- w okresie przed Wielką Rewolucja Francuską działało 178 cenzorów

- Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela z 26.08.1789r. oraz konstytucja z 1791r. zlikwidowała cenzurę – oba dokumenty zbagatelizowano

- Cesarz napoleon dekretem z 1810r. wprowadził cenzurę prewencyjna w całym cesarstwie.

Cenzura z Polsce

- Szwjpolt Fiol – pierwsza ofiara cenzury kościelnej- 1491r. – herezja- 4 ksiązki religijne dla kościoła ruskiego

- problemy z cenzurą mieli: jan Długosz, Maciej z Miechowa, Andrzej Frycz Modrzewski, Stanisław Orzechowski, Wespazjan Kochowski, Ignacy Krasicki, Franciszek Salezy Jezierski, Kajetan Węgierski, Jan Potocki.

- pierwsze edykt na temat cenzury politycznej:

• Zygmunt Stary 1520r., 1522r., 1523r.

• Zakaz sprowadzania i sprzedawania, czytania ksiąg heretyckich pod karą śmierci lub banicji.

• Komisja osób świeckich i duchownych , która sprawowała nadzór na działalnością drukarz i księgarzy oraz poszukiwała ksiąg heretyckich.

• Wprowadzono cenzurę polityczną.- rektor Akademii Krakowskiej otrzymał tytuł „ ordinarius librorum censor”

- Zygmunt August

• Edykt 1556r. zakazywał posiadania ksiąg heretyckich

• Mandat z 1568r. wszystkie instytucje świeckie miały współpracować z KK w walce z reformacją.

- Stefan Batory

• Edykt z 27.07.1579r. – zakaz wysyłanie informacji o działaniach wojennych

• Uniwersał z 07.02.1580r. - zakaz ogłaszania dziejów historycznych lub współczesnych wydarzeń bez zezwolenia.

- Zygmunt III Waza

• 1620r. zakaz drukowania i przechowywania dzieł innowierczych bez zgody władz kościelnych.

• Nie zyskał aprobaty sejmu. Konfederacja Warszawska z 1573r. zakazała prześladowań ze względu na wiarę.

- Stanisław August Poniatowski

• Cenzorem był marszałek wielki koronny, mógł działać tylko w miejscu pobytu króla.

• Charakter doraźny i represyjny

• Wykrywanie publikacji szkalujących króla, ustrój i urzędy RP.

• Nie udało się jej rozciągnąć na cały kraj.

- Sejm 4letni

• 05.01.1791r. Prawa Kardynalne Niewzruszone gwarantowały w art. XI wolność słowa i druku, odpowiedzialność za nawoływanie do buntu i zniesławienie.

• Utrzymano cenzurę kościelną – dzieła religijne i libertyńskie

• Postanowienia skreśliła konfederacja targowicka. 1792r. po raz kolejny cenzura prewencyjna i likwidująca prasę patriotyczną.

Podczas insurekcji kościuszkowskiej czy powstania listopadowego cenzura przestawała istnieć.

- W Księstwie Warszawskim cenzurę wprowadzili w 1807r. Francuzi, władzę nad nią sprawował dyrektor policji.

- Wolne Miasto Kraków – cenzura w 1815r.- nadzór sprawował senat, od 1827r. 3 osobowa komisja. W 1832r. komitet Cenzury (jak w Austrii). Po likwidacji w 1846r. Rzeczpospolitej Krakowskiej cenzura została oparta na prawach austriackich.

Cenzura w Austrii

- rok 1523r. – Ferdynand I – zakaz wydawania pism Lutra i pism innowierczych.

- cenzura prewencyjna 24.07.1528r. Zakaz drukowania jakiegokolwiek dzieła bez zezwolenia

- w 1528r. urząd cenzorski w Wiedniu.

- Maria Teresa- rozszerzenie cenzury w 1753r. dworska komisja zajmująca się cenzurą książek.

- Józef II- 11.06.1781r. ustawa cenzuralna.- próba cenzury represyjnej w miejsce prewencyjnej. Wrócił do poprzedniej wersji- nadużywanie wolności druku.

- Działania odizolowały Austrię od wpływów rewolucyjnych.

- Wiosna Ludów—cesarz proklamował zniesienie cenzury.14.03.1848r. i ogłoszenie ustawy prasowej- 17.12.1862r.

- art. XIII Konstytucji z 21.12.1867r. gwarantował wolność prasy.

- Nowelizacje 1868r.,1894r., 1914r.

- Rozdział XXVII austriackiej procedury karnej z 1873r. obowiązywał również po odzyskaniu przez Polskę niepodległości do 1938r.

- car Aleksander I w 1815r. wprowadził Konstytucję Królestwa Polskiego – wolność druku – łamana przez interwencję Wielkiego Księcia Konstantego.

- powrót cenzury 1819r.- sprawy podlegały dyrektorowi generalnemu Komisji Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego i Komitetowi Cenzury.

System cenzury rosyjskiej

- najbardziej konsekwentny

- początki cenzury – panowanie Piotra I i Katarzyny

- 1804r. – centralny urząd cenzury i okres cenzury prewencyjnej trwał do Aleksandra I i Mikołaja I aż do 1865r.

-Aleksander II- reformacja cenzury, system cenzury represyjnej trwał do I WŚ

- Konstytucja z 23.04.1906r. w art.79- wolność wyrażania myśli słowem i pismem oraz wolnośc druku.

- Ustawa o cenzurze i prasie – 1905r.- zmieniana w 1906r., 1908r.

Sytuacja na ziemiach zaboru pruskiego

- Ukaz 06.04.1865r. o tymczasowych prawach o drukach została rozciągnięta na obaszar królestwa Polskiego w 1869r. (Aleksander II )

- Warszawski Komitet cenzury kierował się ostrzejszymi kryteriami niż organy w Petersburgu czy Moskwie.

- na obszarach b. Kongresówki nie obowiązywała ustawa o prasie z 1905r.

-20.07.1914r.- tymczasowa ustawa o cenzurze wojennej , prewencyjna cenzura wszystkich wydawnictw.

- w wyniku wojny prasa z terenu Królestwa Polskie była poddana niemieckiemu prawu

- w 747r. Fryderyk II nadał berlińskiej Akademii Nauk przywilej cenzurowania tekstów.

-edykt Fryderyka Wilhelma II z 19 grudnia 1788r.- nie dotyczył wszystkich druków

- edykt z 18.10.1819r.- Wielkie Państwo Poznańskie, Prusy Wschodnie i Zachodnie – cenzura prewencyjna wszystkich druków- Najwyższe Kolegium Cenzury

- przepisy były zmieniane 1824r., 1831r., 1840r.

-1843r.- minister spraw wewnętrznych przejmuje nadzór nad cenzurą ( Fryderyk Wilhelm IV)

- cenzurę prewencyjną prasy zniesiono w 03.1848r.

- Konstytucja pruska z 1850r. art.27 – wolność słowa i druku, ograniczenia w drodze ustawy prasowej- wydanie 30.06.1849r.- prawo prasowe 1850r.-1852r.

- 1852r. zniesiono cenzurę prewencyjną

Zasady funkcjonowania prasy:

- ustawa prasowa Rzeszy z 07.05.1874r.- obowiązywała po 1918r. do 1938r.

- kodeks karny z 1871r.

- kodeks postępowania karnego 1877r.

Historia ustawodawstwa prasowego w Polsce XX w.

Lata międzywojenne:

- Ziemie zachodnie- poznańskie, pomorskie, Górny Śląsk – ustawodawstwo prasowe niemieckie z 07.05.1874r., kodeks karny z 1871r., i procedury karnej z 1877r. do dnia 07.06.1927r. i od 28.02.1930r.- dość liberalne

-Województwa : krakowskie, lwowskie, stanisławowskie, tarnopolskie oraz na Śląsku cieszyńskim – do 07.06.1927r.- prawo austriackie : ustawa prasowa z 17.12.1862r., ustawa z 15.10.1868r. oraz ustawa z 09.07.1894r., ustawa karna z 1852r.(1862r.-nowelizacja), procedura karna-1873r. ponownie obowiązywały od 28.02.1930r.

- zabór rosyjski- kodeks karny z 1903r.:

Dekret z 07.02.1919r. obowiązywał (prawo prasowe):

• Województwa centralne: od 08.02.1919r. do 07.06.1927r.

• Województwa wschodnie: od 03.08.1921r. do 07.06.1927r.

• Ziemia Wileńska : od 26.07.1922r. do 07.06.1927r.

• Ponownie od 28.02.1930r.

Dekret z 07.02.1919r. o zakładach drukarskich i składach druków:

• Województwa centralne: od 08.02.1919r. do 07.06.1927r.

• Województwa wschodnie: od 03.08.1921r. do 07.06.1927r.

• Ziemia Wileńska: od 14.09.1922r.

• Ponownie: od 28.02.1930r.

Przez cały okres międzywojenny próbowano scalić systemy prawne. Wspólna cecha to cenzura represyjna.

Prawo karne i procedura karna:

-KPK- 19.03.1928r. Rozporządzenie Prezydenta RP ( w mocy nieliczne przepisy- prawo karne austriackie z 23.05.1873r. i niemieckiej procedury karnej z 1877r.)

- KK- 11.07.1932r.- rozporządzaniem Prezydenta RP – również Prawo o wykroczeniach

- uchylono przepisy austriackie i niemieckie oprócz prawa prasowego.

Konstytucja 17.03.1921r.

- wolność słowa art.104

- wolność prasy art. 105 sprzeczna z nią była cenzura, system koncesyjna na wydawanie druków, odebranie debitu pocztowego i zakaz rozpowszechniania pism i druków

- Art.23 – zakaz łączenia stanowiska posła luz senatora z funkcją redaktora odpowiedzialnego

- art.31- gwarantował swobodę przedrukowywania i rozpowszechniania sprawozdań z jawnych posiedzeń Sejmu i komisji sejmowych oraz Senatu

- art.82- możliwość posiadania sprawozdani z jawnych rozpraw sądowych

- art.126 – problem stosowania przepisów ustaw sprzecznych z jej postanowieniami

- art. 124 przewidywał możliwość zawieszenia wolności prasy w czasie wojny(stan wyjątkowy)- stan wyjątkowy był stanem normalnym

- Charakter cenzury był represyjny: zajmowano , konfiskowano egzemplarze pism w którym doszło do naruszenia prawa

- Elementy cenzury prewencyjnej: przymus oddawania władzom administracyjnym egzemplarzy ukazujących się druków, konfiskata przed rozpowszechnianiem pisma, ostrzeżenia przekazywane redakcjom przed wydrukowaniem artykułu

- Decyzje podejmowały sądy współpracując z MSW, starostów, wojewodów, prokuratury, policji

Prace nad prawem prasowym

- rozpoczęły się po uchyleniu konstytucji marcowej

-rząd Piłsudskiego podjął walkę z opozycją

- 22.04.1927r. Rada Ministrów uchyliła dwa projekty rozporządzeń w sprawach prasowych- podpisane 10.05.1927r. – rozporządzenia Prezydenta – weszły w życie 08.06.1927r.

Rozporządzenie Prezydenta z 1927r.

-109 artykułów w 4 częściach

- Część I – O prasie – definicje „druk”, „czasopismo”, postanowienia dotyczące impressum, egzemplarzy obowiązkowych i bibliotecznych, kwestie rozpowszechniania, odnosiło się do zakładów graficznych i składów druków oraz procesów wydawniczych. Redaktor odpowiedzialny= redaktor rzeczywisty, wydanie prasy w systemie zgłoszeniowym, możliwość odebrania debitu czasopismom zagranicznym, reguły dotyczące sprostowań i ogłoszeń urzędowych.

- Część II „ O przestępstwach prasowych”- odpowiedzialność za przestępstwa wszystkich zaangażowanych w prasę, , kwestia konfiskaty druków, zawieszania czasopism, przestępstwa porządkowo-prasowe.

- Część III „O postępowaniu i odszkodowaniu”- kwestie proceduralne , odszkodowanie ze Skarbu Państwa do wysokości kosztów rzeczywistych druku

- Część IV” Przepisy tymczasowe i końcowe”- przepisy karne dla poszczególnych obszarów prawnych, przepisy końcowe uchylające dotychczasowe postanowienia.

- uwzględniało 80% dezyderatów memoriału Związku Syndykatów Dziennikarskich

- 07.07.1927r.- rozpoczęcie procedury uchylającej

- problem podjęcia uchwały zamiast ustawy – 3 lata problemów – kwestia publikacji uchwały

- 18.02.1928r.- Sąd Najwyższy przyznaje rację Sejmowi

- uchwała obowiązywała

- rząd zmienił ustawę o Dzienniku Ustaw ( nie wolno było publikować uchwał)

- 28.02.1930r.- uchwała została ogłoszona

Konstytucja Kwietniowa

- 23.04.1935r.

-art.5 wolność słowa, ograniczoną dobrem powszechnym.

16.11.1938r. Rada Ministrów uchwalił projekt nowego dekretu prasowego. ( dekret z pominięciem sejmu).Podpisany 21.11.1938r., wszedł w życie 28.11.1938r.

Postanowienia dekretu:

-większa odpowiedzialność redaktora rzeczywistego ( Coraz mniej osób mogło nim zostać)

- w ciągu 2 lat od zawieszenia redaktor nie mógł być ponownie redaktorem

- solidarna odpowiedzialność majątkowa

- rozszerzał postanowienia o sprostowaniach

- wprowadził system komunikatów rządowych

-wysoka nawiązka za szkody moralne, zaostrzenie kar pieniężnych

-ograniczenie praw sądu , rozszerzał kompetencje władzy administracyjnej i prokuratorskiej

- możliwość zalegalizowania systemu postępowania przedmiotowego

- Ustawa kagańcowa

Czasy PRL

- 1947r. rozpoczęcie prac nad skodyfikowaniem prac

-1957r.dyskusję podjął J. Litwin i Z. Papierkowskie, gruntownie zrelacjonowana jest prze B. Michalskiego- uważali oni, że dekret powinien być stosowany ponieważ nie zagraża wolności prasy

- nieuznawanie mocy dekretu uchylającego ustawodawstwo niemieckie, austriackie, rosyjskie, dzielnicowe polskie doprowadziło by do powstania sytuacji bez precedensu , „odżycie” prawa zaborczego

- postanowieniem 7 sędziów SN z 26.11.1970r. dekret przestał obowiązywać z wejściem KK tj. 01.01.1970r.

- formalnie dekret uchylono art.60 pr. pras. Z 1984r.

Art.71(83) Konstytucji PRL z 1952r.:

- wolność słowa i druku realizacja wolności ma polegać na” oddaniu do użytku ludu pracującego i jego organizacji „

- ograniczeń jako takich w Konstytucji nie było jednak od Manifestu PKWN(22.07.1944r.) istniały. Powstanie resortu Informacji i Propagandy , kierownik resortu S. Jędrychowski. W 01.1945r. zostali przekształceni w ministerstwo. I działali do 11.04.1947r.

- S. Radkiewicz (Minister Bezpieczeństwa Publicznego)- podpisał rozporządzenie 19.01.1945r. o powstaniu Centralnego Biura Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk przy jego ministerstwie. Zrobił to w tajemnic prze opinią publiczną.

- 05.07.1946r. – ogłoszono dekret o utworzeniu Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk podlegał premierowi, zasiadali w nim najwyżsi partyjni

- Aż do 1990r. dokonywał cenzury prewencyjnej. Prowadził działalność koncesyjną, nadzorował rozpowszechnianie wydawnictw krajowych i zagranicznych, prowadził kontrolę , miał wpływ na przydział papieru gazetowego.

Protestowano przeciwko cenzurze na zjeździe ZLP w 02.1968r., studentów w 03.1968r., działalność KOR.

31.07.1981r. ustawa o kontroli publikacji i widowisk- po powstaniu Solidarności, która domagała się ucywilizowania cenzury- doprecyzowanie jej.

Organizacja cenzury była dwuinstancyjna , pierwszą instancją były Okręgowe urzędy Kontroli publikacji i widowisk, instancją odwoławczą był Główny urząd Kontroli Publikacji i Widowisk.

Art.2 ustawy:

„ Korzystając z wolności słowa i druku w publikacjach i widowiskach nie można:

1. Godzić w niepodległość lub integralność terytorialną PRL

2. Nawoływać do obalenia , lżyć , wyszydzać lub poniżać konstytucyjny ustrój PRL

3. Godzić w konstytucyjne zasady polityki zagranicznej PRL i jej sojusze

4. Uprawiać propagandy wojennej

5. Ujawniać wiadomości stanowiących tajemnicę państwową , a w tym tajemnicę gospodarczą oraz tajemnicę służbową dotyczącą obronności sił zbrojnych

6. Nawoływać do popełnienia przestępstwa albo je pochwalać

7. Naruszać uczuć religijnych i uczuć osób niewierzących

8. Propagować dyskryminacji narodowościowej i rasowej

9. Propagować treści szkodliwych obyczajowo, a w szczególności alkoholizmu, narkomanii, okrucieństwa i pornografiiArt.5

Art.5

Zakazywał używania zakazów generalnych

Ustawa utrzymała system cenzury prewencyjnej. Wprowadzała możliwość cenzury represyjnej w stosunku do widowisk i niektórych publikacji (22) np. przemówienia, formularze urzędowe, wydawnictwa Kościoła Katolickiego, utwory piśmiennictwa z przed 1918r. itd.

Cenzorzy byli przeciążeni pracą. Znaczny spadek ingerencji nastąpił dopiero po wejściu w życie ustawy z 1981r. Liczba cenzorów 392- w 1969r. do 424 w 1989r. Istniała możliwość wyłączenia z pod cenzury prewencyjnej publikacji „nieszkodliwych”.

Postępowania w sprawach cenzury poddano przepisom KPA. Decyzja organu cenzury miała walor decyzji administracyjnej. Od decyzji można było się odwołać. A decyzję GUKPiW można było zaskarżyć do NSA

Możność ujawnienia ingerencji cenzorskich.

- ingerencje należało zaznaczyć w tekście lub w odrębnej informacji z podaniem podstawy prawnej. Jednak wydawnictwa” Prasa-Książka-Ruch” wyłamały się z tego obowiązku.

W okresie stanu wojennego i po jego zniesieniu przepisy zostały zaostrzone.

Dekret z 12.12.1981r. w art. 17 rozszerzył zakresu publikacji cenzorowanych jak i zakres podstaw ingerencji cenzorskich. Niektóre postanowienia art. 17 zostały włączone na długie lata do ustawy z 31.07.1981r. po zniesieniu stanu wojennego.

GUKPiW decydował czy mogą powstawać nowe tytuły. Wpływał na rozpowszechnianie zagranicznych publikacji przez instytucję pozbawienia debitu. Zajmował się tym Główny Urząd Ceł.

Próby skodyfikowania pr. Pras.

- 1957r. Komisja do Spraw Ustawodawstwa Prasowego, prof. J. Sawicki. Wersja VII została przekazana komisjom sejmowym „ O uprawnieniach dziennikarzy i odpowiedzialności w związku z działalnością dziennikarska i wydawniczą”.

- wersja X opracowana prze grupę dziennikarzy komisji SDP „ O prawach i obowiązkach prasy”.

- do skodyfikowania prawa nie doszło.

- Kolejna próba nastąpiła wraz z programem doskonalenia prawa w latach 1974r.-1980r. Niestety plany ustaw ponownie nie weszły w życie.

- Projekt prawa prasowego- 04.1981r.- zespół pod kierunkiem prof. A. Kopffa. Centrum obywatelskich Inicjatyw Ustawodawczych. Prace nad projektem trwały 8 miesięcy. Ostateczny projekt został ustalony 12.12.1981r. Społeczny projekt ustawy o prawie prasowym, przedstawiany i popierany prze NSZZ „Solidarność”. Pomimo stanu wojennego miał on wpływ na obecną ustawę z 26.01.1984r. Założenia projektu:

• Uniezależnienie prasy od kontroli i nacisków politycznych

• Zniesienie systemu koncesyjnego dla prasy drukowanej

• Wprowadzenie systemu zgłoszeniowego

• Zniesienie cenzury represyjnej

• Szeroki dostęp do informacji

• Prawo do odpowiedzi

• Wprowadzenie Społecznej Rady prasowej która miała mieć nadzór nad polityką wydawniczą, ekonomiczną i finansową.

- Autorski projekt pr. Pras. B. Michalskiego na zlecenie byłego SDP. Założenia:

• Liberalizujące unormowania

• Charakter kompleksowy

Wydany na prawach rękopisu w 01.1982r. i wykorzystany w pracach Komisji Kodyfikacyjnej.

Lata 1982-1993

-26.01.1984r.- Pr. pras., ustawa z 14.12.1982r. o ochronie tajemnicy państwowej i służbowej – jednostronne podejście do roli znaczenia mediów.

- Ustawa z 15.11.1984r. o łączności przyznawała Państwu monopol w zakresie radiofonii i telewizji, a także kolportażu prasy.

- Przełomu dokonał Okrągły Stół , ustawa z 22.03.1989r. podpisana przez Krzysztofa Kozłowskiego NSZZ Solidarność i Bogdana Jachacza zawierające sprawozdanie z prac Podzespołu ds. środków masowego przekazu. (podstolik medialny). Władza widziała konieczność zmian: dopuszczenie pluralizmu, złagodzenie cenzury i gospodarki papierem, ułatwienie dostępu do radia i telewizji.

- Wznowiono działalność Centrum Obywatelskich Inicjatywy Ustawodawczych NSZZ Solidarność , a w nim zespół ds. prawa prasowego pod przewodnictwem A. Kopffa. Powołano Społeczną Radę Legislacyjną. Przeglądano projekt z 1981r. pod kontem zmian, które należy wprowadzić. Po dyskusjach społeczny projekt ustawy o środkach masowego komunikowania z 30.06.1990r. opracowany przez zespół w składzie: prof. A . Kopff , doc. J. Barta, dr. Hab. I. Dobosz, doc. J. Serda, doc. J. Zamorska został przesłany do sejmu RP.

Obrady Okrągłego Stołu po raz kolejny (czy ona musi tak skakać w tej książce?)

-Rozwiązania proponowane przez Okrągły Stół: reforma Rady Programowej Polskiego Radia i Telewizji, reformą programu, reformą polityki personalnej komitetu ds. Radia i Telewizji, prawem do repliki i sprostowania czy transmisjami Mszy Św. i nabożeństw.

- Możliwość radykalnej transformacji poprzez wygranie przez „ Solidarność” wyborów w czerwcu 1989r. i powołanie rządu Tadeusza Mazowieckiego, który zapowiedział, że „ telewizja i radio będą miały charakter pluralistyczny”.

- Andrzej Drawicz przewodniczący Komitetu ds. Radia i Telewizji , 19.10.1989r. powołał Komisję do Spraw Reform Radia i Telewizji. Jej zadaniem było opracowanie projektu nowej regulacji prawnej działalności radiowo telewizyjnej, zasad tworzenia i realizowania polityki radiowo-telewizyjnej, zasad tworzenia i realizowania polityki programowej oraz struktury, organizacji i zarządzania z uwzględnieniem systemu ekonomiczno-finansowego. Likwidacja monopolu państwa( 3 sektory : społeczny, publiczny, komercyjne), gwarancja wolności komunikowania ( jedenastoosobowa Krajowa rada Radiofonii i Telewizji powoływanej przez Sejm, Senat, Radę Ministrów i Prezydenta, jej zadania to : udzielanie zezwoleń i nadzór ).

-Pierwszy projekt poselskiej ustawy o radiu i telewizji wpłynął do Sejmu 21.06.1990r- projekt rządu T. Mazowieckiego.

- Następny projekt 11.09.1990r. projekt K. Bieleckiego- najbardziej niezależny

-26.10.1990r.- wpłynął kolejny projekt

- debata nastąpiła 10.11.1990r. przesądzono kwestie rozwiązania Radiokomitetu, zaaprobowano powołanie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, spierano się o formy przekształceń w radio i telewizji

- debata 14.11.1990r. powołano podkomisję sejmową z udziałem ekspertów, której zadaniem miało być wypracowanie ostatecznego projektu nowej ustawy.

- z początkiem 1991 r. zrezygnowano z sejmowych ustaw i wyrażono poparcie dla projektu poselskiego J.K. Bieleckiego.

- Obrady sejmu wznowiono we wrześniu 1991r.

- Prezes marian Terlecki postawił 03.07.1991r. „Polskie Radio i Telewizja” w stan likwidacji. Nastąpiły zwolnienia w Radiokomitecie i było odebrano jako czystki polityczne. Niekoniecznie legalne.

- Po upadku rządu odpadł projekt J.K. Bieleckiego powstały projekty rządu J. Olszewskiego , Marka Markiewicza i KPN.

-15.10.1992r. ustawa została przyjęta przez Sejm i po przegłosowaniu poprawek Senatu uchwalona 29.12.1992r. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji otrzymała charakter konstytucyjny.

- Likwidacja GUKPiW nastąpiła 11.04.1990r.

- Likwidacja RSW „ Praca- Książka-Ruch”- 22.03.1990r.

- Monopol państwa został zniesiony 23.11.1990r. o łączności w zakresie kolportażu w 1988r.

- Prawo celne z 28.12.1989r. doprowadziło do uchylenia przepisów zabraniających wwozu do Polski niewygodnych dla władzy książek i czasopism.

Lata 1994-2006

- kolejne nowelizacje

- negatywne zjawisko to dominacja zagranicznego kapitału w polskiej prasie

- 04.02.1994r. uchwalono prawo autorskie

- nie uregulowano zawodu dziennikarza i odebrano mu możliwość uprzywilejowanego dostępu do informacji

- nowelizacje wynikają z obowiązku dostosowania prawa do prawa UE

Rozdział II Wolność prasy

Wolność prasy

Koncepcja prawa natury :

- Hugon Grocjusz (1538-1638)-przeciwstawiał prawo ustanowione ( ewolucja stosunków społecznych) i prawu natury (natura ludzka)

- Największy rozwój w czasie walki burżuazji z monarchią absolutną

- J.Milton- Areopagitica- krytykuje system cenzury i licencji

- J. Locke- bronił wolności wypowiedzi i aprobował nietolerancję władz wobec opinii, nikt nie może wypowiadać się lekceważąco lub podburzająco o rządzie, rządzących lub sprawach państwa , za wywrotowe uznawał poglądy ateistyczne i katolickie

-krytyka tej koncepcji rozpoczęła się na przełomie XVIII i XIX w. Głównie przez szkołę historyczną i teologiczną doprowadziła do rozwoju pozytywizmu

-ewoluowało w koncepcje liberalne

- można dostrzec renesans tych idei w krajach kapitalistycznych

Koncepcje pozytywistyczne:

-normy postępowania są prawe

- państwo nie jest związane żadnymi normami ponad państwowymi

- kompromitacja koncepcji w państwach faszystowskich i totalitarnych

- nie rozwiązuje wielu kwestii (wartości cenne dla jednostki, wartości ważne dla państwa, jak powinna być hierarchia praw obywatelskich)

-nie istnieją pewne kategorie praw podmiotowych, które powstają poza systemem prawa przedmiotowego

Koncepcje liberalne:

- skrytykowane przez marksistów

Koncepcje marksistowskie:

-brak wyraźnego modelu praw i wolności człowieka

- brak katalogu praw

- nawiązywali do systemu pozytywistycznego

- teoria prawa konstytucyjnego

Geneza pojęcia wolności prasy

- pojęcie podrzędne wynikające z wolności przekonań w zakresie: wolności religii, uczuć narodowych, poglądów politycznych. Posiadanie poglądów ma sens tylko wtedy gdy można je wyrażać.

- Z prawa wolności wypowiedzi wychodzi prawo wyboru formy

Wolność przekonań=wolność wypowiedzi=wolność wyboru formy

- Publikacja- nadanie określonym treściom takiej formy, która umożliwia dotarcie do pewnego grona odbiorców

-Wolność prasy jest pochodną wolności publikowania dotyczy działalności periodycznych środków komunikowania masowego

- Wolność prasy należy do tego typu uprawnień, które mają charakter praw obywatelskich i człowieka. Jednak uznanie wolności prasy za prawo człowiek nie rozwiewa wątpliwości ponieważ doktryna prawa międzynarodowego nie określiła koncepcji praw człowieka.

-prawo w sensie przedmiotowym nie tworzy prawa sensie podmiotowym- stanowisko kościoła – encyklika Pacem in terris Jan XXIII – wymaga zgodności z prawem natury i prawem boskim

Wolność prasy w prawie międzynarodowym

-Konstytucja mówi o zasadzie bezpośredniego stosowania prawa międzynarodowego

-art. XIX Powszechnej deklaracji Praw Człowieka 10.12.1948r.- wolność przekonań i wypowiedzi- jest uchwałą Zgromadzenia Ogólnego ONZ czyli jest umową międzynarodową zawierającą normy prawne, jej ranga i znaczenie jest bardzo duże, opiera się na przekonaniu o niezbywalnych prawach ludzkich

- Pakty Praw Człowieka z 16.12.1966r.- trzy umowy narodowe 1.) Pakt Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych 2.) Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych 3.) Protokół fakultatywny do Pakty Praw Obywatelskich i Politycznych.. Ratyfikacja zobowiązuje do realizacji zawartych w niej praw(PRL 03.03.1977r.)

• Art. 19 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych:

1. Każdy człowiek ma prawo do posiadania bez przeszkód własnych poglądów. 2. Każdy człowiek ma prawo do swobodnego wyrażania opinii; prawo to obejmuje swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru. 3. Realizacja praw przewidzianych w ustępie 2 niniejszego artykułu pociąga za sobą specjalne obowiązki i specjalną odpowiedzialność. Może ona w konsekwencji podlegać pewnym ograniczeniom, które powinny być jednak wyraźnie przewidziane przez ustawę i które są niezbędne w celu: a) poszanowania praw i dobrego imienia innych; b) ochrony bezpieczeństwa państwowego lub porządku publicznego albo zdrowia lub moralności publicznej.

• Art.20 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych

1. Wszelka propaganda wojenna powinna być ustawowo zakazana

2. Popieranie w jakikolwiek sposób nienawiści narodowej, rasowej lub religijnej, stanowiące do podżeganie do dyskryminacji, wrogości lub gwałtu, powinno być ustawowo zakazane.

- Prawo wolności wypowiedzi nie jest nadrzędne

- Niektóre przepisy Paktu można uchylić ze względu na stan wyjątkowy, który zagraża istnieniu narodu

- W żadnym dokumencie ONZ nie ma akceptacji absolutnej wolności wypowiedzi.

-Karta Nowej Europy z 21.11.1990r. zezwala na ograniczenie wolności wypowiedzi zgodne ze standardami międzynarodowymi.

- Podobnie wypowiada się Konwencja o ochronię Praw Człowieka i Podstawowych Wolności:

• Art.10:

1. Każdy ma prawo do wolności wyrażania opinii. Prawo to obejmuje wolność posiadania poglądów oraz otrzymywania i przekazywania informacji i idei bez ingerencji władz publicznych i bez względu na granice państwowe. Niniejszy przepis nie wyklucza praw Państw do poddania procedurze zezwoleń przedsiębiorstw radiowych, telewizyjnych lub kinematograficznych.

2. Korzystanie z tych wolności jako pociągające za sobą obowiązki i odpowiedzialność, może podlegać takim wymogom formalnym, warunkom, ograniczeniom i sankcjom, jakie są przewidziane przez ustawę i niezbędne w społeczeństwie demokratycznym w interesie bezpieczeństwa państwowego, integralności terytorialnej lub bezpieczeństwa publicznego, ze względu na konieczność zapobieżenia zakłóceniu porządku lub przestępstwu, z uwagi na ochronę zdrowia i moralności, ochronę dobrego imienia i praw innych osób oraz ze względu na zapobieżenie ujawnieniu informacji poufnych lub na zagwarantowanie powagi i bezstronności władzy sądowej.

- ma ona charakter lokalny, uchwalona w Rzymie 04.11.1950r. weszła w życie 1953r.

- przewiduje możliwość wyłączenia prasy z udziału procesach sądowych oraz pozwala zawiesić niektóre prawa w wypadku wojny lub innego niebezpieczeństwa

Porównując MPPBiP i KooPCiPW kierunki dopuszczalnych ograniczeń są takie same jedynie punkty o integralności, informacjach poufnych i sądach rozróżnia oba dokumenty.

- Orzecznictwo Trybunału Praw Człowiek w Strasburgu :

- orzeczenie z 1976r. w sprawie Handyside vs. the United Kingdom w którym uznano, że w sprawach ochronny moralności publicznej i nieletnich władze danego kraju mają większy niż zasadniczo margines swobody i oceny, jakie środki są niezbędne w demokratycznym państwie.

-orzeczenie z 1979r. w sprawie Sunday Times vs. The United Kingdom gazeta wygrała , gdyż w tym konkretnym wypadku Trybunał przyznał wyższość zasadzie swobody wypowiedzi nad kwestiami powagi wymiaru sprawiedliwości.

- została też przyznana możliwość krytyki poczynań sądu

- podchodzi indywidualnie do każdej sprawy dlatego dokumenty nie wymagają nowelizacji

Traktat o Unii Europejskiej z 07.02.1992r. w art. F ust.2 odwołuje się EKooPCiPW (nieścisłość)

Materialna i formalna wolność prasy

- materialna (absolutna) wolność prasy nie została wprowadzona przez żaden z krajów do wyjątków należą Stan Zjednoczone w których senat nie może wydawać ustaw ograniczających wolność prasy. W sprawach spornych Sąd Najwyższy orzeka. Karta Praw dotyczy wyłącznie ochrony jednostki nie osób prawnych.

- koncepcja formalna została przyjęta w większości krajów Charakter ograniczeń nie jest jednolity. Niezgodne z tą koncepcją uważa się ograniczenia prewencyjne. Dopuszcza się ograniczenia represyjne.

- prawo międzynarodowe również wybiera koncepcje formalną wolności prasy. W przypadku ograniczeń występuje wymóg „niezbędności ograniczeń w społeczeństwie demokratycznym” . Prawo międzynarodowe nie narzuca sposobu limitowania wolności prasy. Choć mówi się o istniejący w państwach zachodnich modelu prawnym reglamentacji wolności słowa i druku. Poszczególne kraje różnią się od siebie : Holandia, Norwegia i Szwecja nie mają ustaw prasowych natomiast Niemcy, Austria czy Włochy mają bardzo dobrze rozwinięte prawodawstwo.

Wolność prasy w Konstytucji RP.

Rozdział I Konstytucji RP art.14:

„ Rzeczpospolita Polska zapewnia wolność prasy i innych środków społecznego przekazu”

-Brak wzmianki o ograniczeniach, sugerowanie ich braku

- o ograniczeniach mówią artykuły 31, 54 , 61,213 ust.1 i ust.2, 233 ust.1-3

- tłumaczenie się zasadą ustrojową ponieważ źle ją sformułowano

- społeczne środki przekazu – terminologia odbiegająca od innych aktów prawnych

- Wolności, które zapewnia konstytucja: swobodę uzewnętrzniania swoich poglądów, prawo do informacji i wolność informowania, wolność mediów jako instrumentu wolności słowa, niezależność mediów od władzy politycznej.

- Wolność wyrażania swoich poglądów również za pomocą masowych środków komunikowania , a zwłaszcza rozpowszechniania informacji gwarantuje art.54 ust.1 – jedna z „ wolności i praw osobistych”, w aktach międzynarodowych jest to wolność polityczna. W naszym prawie została źle zakwalifikowana ponieważ niektóre prawa obywatela charakter praw człowieka.

- Art.54 ust.2 zakazuje cenzury prewencyjnej środków społecznego przekazu oraz koncesjonowania prasy drukowanej, umożliwia koncesje dla radia i telewizji

- Stosunek art.54 ust.1 do art.61 ust. 1-4 Konstytucji.

Pierwszy z nich umożliwia każdemu dziennikarzowi także reprezentującymi obce media pozyskiwać informacje , art. 61 do „wolności i praw politycznych” zalicza prawo obywatela do pozyskiwania informacji publicznej. ( Ustawa z 6.09.2001r. daje to prawo wszystkim).

Postanowienia art.30 Konstytucji :

-źródłem wolności i praw człowieka jest przyrodzona i niezbywalna godność człowieka (nienaruszalna , ochrona jej należy do władz publicznych)

Postanowienia art.31 Konstytucji:

- Ust.1 – wolność (wszystkie aspekty wolności- osobistą, nietykalność, komunikowanie się, wyboru drogi życiowej, mieszkania, podróżowania) człowieka podlega ochronie prawnej również wolność słowa.

-Ust.3: „Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochronny środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw”- czyli można stosować ograniczenia niezakazane prze art.54 ust. 2 Konstytucji przy uznaniu zasady „konieczności w demokratycznym państwie i przy enumeratywnym wyliczeniu dopuszczalnych kierunków takich ograniczeń. Ograniczenia nie mogą naruszać „istoty wolności i praw”- odwołanie do klauzuli wolności prasy.

-Art.32 Ust.2- Każdy obowiązany jest szanować wolności i prawa innych. Nikogo nie wolno zmuszać do czynienia tego czego prawo mu nie nakazuje.- zasada minimum etycznego.

Rodzaje ograniczeń wolności prasy

A. Ograniczenia o charakterze prawnym:

1. Ograniczenia dotykające powstania i dalszego istnienia środków masowego komunikowania

2. Ograniczenia dotyczące treści publikacji

3. Ograniczenia dotyczące rozpowszechniania

4. Ograniczenia finansowe

B. Ograniczenia pozaprawne.

Ad. 1.) Ewolucja:

- przywilej na wydawanie czasopisma

- system koncesyjny- zezwolenie odpowiednich władz. Charakterystyczny dla XIX w.

- system zgłoszeniowy- przed wydawaniem należało zgłosić się do władz administracyjnych.

- system kaucyjny- składano wysoką kaucje pieniężną w momencie rozpoczęcia wydawania czasopisma- Francja 1819r.-1881r., Austria 1848r. 1894t.

Polska:

- System zgłoszeniowy- dekret z 1938r.

- Koncesjonowanie – GUKPPiW –PRL- 1946r.-1989r.- od 1984 r. dokonywał jedynie rejestracji.

- od 07.06.1990r. – sądowy system rejestracji dzienników i czasopism. Wydawnictwa miały charakter organów partii.

Działalność wydawnicza Kościoła :

• Największy problem GUKPPiW

• Przed wojną : 50 dzienników, 32 drukarnie, kilkanaście sal kinowych, KAP- pomimo porozumienia pomiędzy rządem PRL, a Kościołem w 1953 zostały tylko 3 tytuły z czego żaden nie był dziennikiem.

• Drukarnie zostały upaństwowione , księży redaktorów dotykały represje

• Stosowano bardzo silną cenzurę.

Działalność poligraficzna:

• Była państwowa lub pozostawała pod kontrolą państwa.

• Kontrolowano również małą poligrafię, oraz wszystkie urządzenia kserograficzne w instytucjach i zakładach pracy do 07.06.1990 r.

Działalność radia i telewizji:

• W PRL’u żadna osoba prywatna, ani organizacje niezaaprobowane nie mogły aż do lat 90 prowadzić własnej działalności nadawczej

• Działalność rozgłośni oraz tele- i radiowęzłów w zakładach pracy podlegały rejestracji.

• Kościół do 1990r. musiał dostawać zezwolenie na używanie urządzeń nagłaśniających w trakcie mszy na świeżym powietrz, pielgrzymek.

• Wszystkie te przepisy zostały uchylone 07.06.1990r.

System koncesyjno-rejestracyjny:

• Koncesji wymaga rozpowszechnianie programów radiowych i telewizyjnych (oprócz publicznych)

• Rejestracji wymaga rozprowadzanie programach w sieciach kablowych.

• Można pozbawić koncesji gdy rozpowszechnianie programów powoduje m.in. zagrożenie interesów kultury narodowej, bezpieczeństwa i obronności państwa oraz narusza dobre obyczaje.

• Istnieje możliwość wykreślenia z rejestru operatorów sieci kablowych.

Ad.2.)

Cenzura jest urzędową kontrolą treści publikacji z punktu widzenia jej zgodności z pewnymi zasadami, m.in. politycznymi. Może być prewencyjna lub represyjna.

Cenzura prewencyjna oznacza konieczność przedkładania każdego numeru czasopisma do zaakceptowania jego treści przez urząd cenzorski. Jej istotą jest niedopuszczenie do tego aby treść została opublikowana.

Cenzura represyjna jest kontrolowaniem treści środka przekazu już po wydrukowaniu czasopisma pozostawiającym odpowiednim organom możliwość podjęcia określonych środków prawnych np. konfiskaty nakładu.

W II RP zwalczano głównie prasę komunistyczną, mniejszościową oraz opozycyjną.

- w 1921r. skonfiskowano większość pism, które zamieściły odezwę strajkową Związku Zawodowego Kolejarzy

- W 1923r. wprowadzono nocną kontrolę pism w Krakowie.

- PO 1928r. najbardziej prześladowanym czasopismem był „Robotnik”. Został skonfiskowany 602 razy. Po 1930 r. konfiskata był na poziomie 2000.. Największa liczba konfiskat wyniosła 2848 w 1937r.

W okresie międzywojennym nastąpiła próba kontroli nakładu jeszcze przed rozpowszechnieniem.

Wiele konfiskat było uchylonych przez sąd. W związku z tym próbowano postanowienia cenzury zostawić w wyłącznej kompetencji administracji.

Podejmowano walkę z cenzurą; próbowano jak najszybciej rozprowadzić nakład, wykorzystywano immunitety poselskich wystąpień i immunizowano artykuły, próbowano przedrukowywać skonfiskowane artykuły w innych magazynach lub ujawniano ich treść na Sali rozpraw( sprawozdania były immunizowane), wydawano jednodniówki

Stosowanie cenzury spełniało swoje zadania:

1. Zapobiegało rozpowszechnianiu niepożądanych przez władze wiadomości

2. Podkopywało materialne pism oraz stanowiło środek odstraszający.

Działalność cenzury w PRl’u:

Etapy: 1944-1948r., 1949-1956r.,1957-1969r., 1970-1980r., 1981-1990r.. Do roku 1981r. można mówić o pewnym modelu cenzury.

Model:

• Cenzurowano praktycznie wszystko: tv, prasę, radio, filmy, książki, plakaty, płyty itd.

• Cenzura była z zasady cenzurą prewencyjną( 2 etapowa: maszynopis i pierwszy wydruk), ale istniała również cenzura represyjna.

• Cenzura realizowała leninowski model propagandy polegający na jednostronnym i ograniczonym przekazie informacji od kierownictwa partii do społeczeństwa. („ Księga zapisów i zaleceń” nieopublikowane instrukcje dla cenzorów. Istniała kategoria słuszności, słuszne było to co kazała partia.)

• Nie uzasadniono decyzji cenzuralnych.

„Czarna księga cenzury PRL”- Tomasz Strzyżewski z Krakowa wywiózł na zachód zapisy cenzorskie.

Konstytucyjny zakaz cenzury prewencyjne umożliwia cenzurę represyjną ,która zdarza się niezwykle rzadko.

Zakazy zawarte w Kodeksie Karnym z 1997r. oraz ustawach szczegółowych:

- zakaz głoszenia poglądów faszystowskich i pochwały totalitaryzmu oraz nawołujących do nienawiści na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych lub ze względu na bezwyznaniowość

- zakaz znieważania grup osób lub osoby z uwagi na przynależność narodową , etniczną , rasową, wyznaniową, bezwyznaniowość

-zakaz pornografii

- ochrona czci

- ochrona informacji niejawnych

- ochrona danych osobowych

-ochrona interesu uczestników postępowania sądowego oraz dóbr osobistych (nakaz autoryzacji, prywatna sfera życia, nakaz publikowani sprostowań i odpowiedzi).

- impressum

Sądy próbują uprawiać cenzurą prewencyjną za pomocą sądowych postanowień zabezpieczających ( nie wolno czegoś przedrukowywać na przykład).

W Polsce można również wystosować upomnienie do wydawcy treści za publikowanie niepożądanych treści. (zastosowanie kar pieniężnych lub cofnięcie koncesji).

W Polsce występuje obowiązek publikowania nieodpłatnie komunikatów urzędowych, bez zmian czy skróceń.

Ad. 3.)

• Odebranie debitu pocztowego tzn. zakaz kolportażu przez pocztę na terenie kraju.

• Podobnych charakter mają konfiskaty wypełnione przez urzędy celne.

• Można również preferować określone formy i sposoby kolportażu jednych czasopism kosztem innych.

• Embargo prasowe tzn. możliwość zastrzeżenie terminu i zakresu opublikowanych informacji jak również rozpowszechniania informacji utrwalonych za pomocą zapisów fonicznych i wizualnych czy też danych osobowych i wizerunku uczestników spraw sądowych.

• Zagłuszenie stacji.

• Zakaz rozpowszechniania audycji, które zagrażają fizycznemu, psychicznemu lub moralnemu rozwojowi małoletnich oraz częściowym między godziną 6, a 23, audycji mogących mieć tego rodzaju negatywny wpływ.

• Ograniczenia dotyczące rozpowszechniania filmów i gier komputerowych.

Ad. 4.)

• Stempel- odpowiednio stosowana polityka podatkowa.

• Taryfy pocztowe, telefoniczne i telegraficzne.

• PRl- ograniczenia w przydziale papieru.

• Brak możliwość korzystania z opłat abonamentowych.

Ograniczenia pozaprawne

1. Ograniczenia polityczne- nie zapisane w prawie, ale możliwe jeśli władze administracyjne mają swobodne uznanie. Przykłady: dowolne działanie cenzorów, narady redaktorów w oddziałach partii, monopol środków przekazu, system propagandy- władza wspiera instytucjonalnie pewne media tworząc swój własny system propagandy, monopol agencji politycznej.

2. Ograniczenia ekonomiczne: duże koncerny vs małe wydawnictwa, uzależnienie od źródeł finansowania, stosowanie wybiórczo cenzury represyjnej.

3. Dezinformacja, manipulacja.

4. Cenzura wewnątrzredakcyjna – dziennikarze nie mają żadnych środków prawnych pozwalających na skuteczną walkę z tymi ograniczeniami, są związani obowiązkiem lojalności wobec zatrudniającej ich redakcji i prezentowanej przez nią linii programowej. Zdarza się zatem często, że akceptują te ograniczenia , a nawet przyswajają je sobie stosując w publikacjach autocenzurę.

Ustawa – prawo prasowe i ustawa o radiofonii i telewizji. Zasady ogólne, zakres przedmiotowy ustawy, definicje ustawowe.

Ustawy są komplementarne. Dziennikarze zarówno radiowy, prasowy i telewizyjny mają jednolity status.

Pojęcie prasy w rozumieniu ustawy.

Ustawa nie reguluje działalności wydawniczej nie mającej charakteru „prasowego”. Art.7 ust.2 pkt 1 pr. pras. „Prasa oznacza publikacje periodyczne , które nie tworzą zamkniętej jednorodnej całości , ukazujące się nie rzadziej niż raz do roku, opatrzone stałym tytułem lub nazwą , numerem bieżącym i datę, a w szczególności : dzienniki i czasopisma, serwisy agencyjne, stałe przekazy teleksowe, biuletyny, programy radiowe i telewizyjne oraz kroniki filmowe; prasą są także wszelkie istniejące i powstające w wyniku postępu technicznego środki masowego przekazywania, w tym także rozgłośnie oraz tele- i radiowęzły zakładowe , upowszechniające publikacje periodyczne za pomocą druku , wizji, fonii lub innej techniki rozpowszechniania; prasa obejmuje również zespoły ludzi i poszczególne osoby zajmujące się działalnością dziennikarską.”

Prasa w trojakim znaczeniu:

1. Jako prasy sensu largo

2. Jako środka masowego przekazu ( bardziej instytucja niż środek)

3. W znaczeniu potocznym

Prasę cechuje:

1. Periodyczność – okresowe pojawienie się kolejnych numerów w określonej jednostce czasu.

2. Otwartość i różnorodność- nietworzące zamkniętej , jednorodnej całości.

3. Maksymalny interwał 1 roku

4. Stały tytuł, numer i data- odpadła cena ze względu na publikacje radiowe i telewizyjne

Dziennik jest to ogólnoinformacyjny druk periodyczny lub przekaz za pomocą dźwięku oraz dźwięku i obrazu , ukazujący się częściej niż raz w tygodniu.

Czasopismo to druk periodyczny ukazujący się nie częściej niż raz w tygodniu, a nie rzadziej niż raz do roku; przepis ten stosuje się odpowiednio do przekazu za pomocą dźwięku oraz dźwięku i obrazu innego niż w punkcie 2.

Materiał prasowy każdy opublikowany lub przekazany do opublikowania w prasie tekst lub obraz o charakterze informacyjnym, publicystycznym, dokumentalnym lub innym, niezależnie od środków przekazu, rodzaju, formy, przeznaczenia czy autorstwa.

Dziennikarz- osoba zajmująca się redagowaniem , tworzeniem lub przygotowaniem materiałów prasowych, pozostająca w stosunku pracy z redakcją lub zajmująca się taką działalnością na rzecz i z upoważnieniem redakcji.

Redaktor jest dziennikarz decydujący lub współdecydujący o publikacji materiałów prasowych.

Redaktor naczelny jest osoba posiadająca uprawnienia do decydowania o całokształcie działalności redakcji.

Redakcja to jednostka organizująca proces przygotowania (zbierania, oceniania i opracowywania) materiałów do publikacji w prasie.

Wyłączenia z zakresu przedmiotowego ustawy.

Przepisów niniejszej ustawy nie stosuje się do:

1. Dziennika Ustaw Polskiej rzeczpospolitej Ludowej, Dziennika Urzędowego Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej "Monitor Polski” oraz innych urzędowych organów publikacyjnych

2. Diariusza Sejmowego i własnych sprawozdań z działalności Sejmu i jego organów, a także wewnętrznych wydawnictw rad narodowych

3. Orzecznictwa sądów ora innych urzędowych publikacji o tym charakterze

4. Wydawnictw prasowych obcych przedstawicielstw dyplomatycznych, urzędów konsularnych i organizacji międzynarodowych, które na podstawie ustaw , umów i zwyczajów międzynarodowych korzystają z prawa prowadzenia działalności wydawniczej.

Inne urzędowe organy publikacji: Dziennik Ustawa RP, Dziennik Urzędowy RP „ Monitor Polski B”, dziennik urzędowe ministrów, dzienniki urzędowe urzędów centralnych oraz wojewódzkie dzienniki

urzędowe. Ponad to prawu prasowemu nie podlega: zbiór aktów prawa miejscowego ustanowionych przez powiat oraz o zbiorach przepisów gminnych , a nadto o Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Luka w prawie- pominięcie Senatu brak możliwości uzupełnienia w drodze wykładni systemowej.

Podstawowe zasady ogólne dotyczące funkcjonowania i zadań prasy.

Problematyka rozdziałów:

1. Przepisy ogólne

2. Prawa i obowiązki dziennikarzy

3. Rada Prasowa

4. Organizacja działalności prasowej

5. Sprostowania i odpowiedzi

6. Komunikaty i ogłoszenia

7. Odpowiedzialność prawna

8. Postepowania w sprawach prasowych

9. Zmiany w przepisach obowiązujących oraz przepisy przejściowe i końcowe.

Rozdział pierwszy reguluje zakres przedmiotowy ustawy oraz wyłączenia spod tego zakresu, słowniczek definicji, zasady ogólne.

Art.1 prasa „ korzysta z wolności wypowiedzi i urzeczywistnienia prawo obywateli do ich rzetelnego informowania, jawności życia publicznego oraz kontroli i krytyki społecznej.

Zasada apolityczności- apolityczność prasy wynika z jej niezależności od dysponenta politycznego, a taką niezależność gwarantuje Konstytucja RP w art.14.

Artykuł 1 zawęża uprawnienia prasy płynące z Konstytucji RP jedynie do kwestii wolności wypowiedzi. Nadto formułuje pod adresem prasy wytyczne co jest w sposób oczywisty sprzeczne z ideą „wolności prasy”.

Zasada pluralizmu ma „umożliwić działalność redakcjom dzienników i czasopism zróżnicowanych pod względem programu , zakresu tematycznego i prezentowanych postaw.

Zakaz strajków prasowych popełnianych z pobudek politycznych , choć możliwe jest tez do stosowania go także do innych sytuacji. Zagrożone karą grzywny albo ograniczenia wolności.

Zakres przedmiotowy ustawy o radiofonii i telewizji.

Radiofonia i telewizja należą do telekomunikacji, czyli dziedziny nauki i techniki służącej przekazywaniu na odległość wiadomości za pośrednictwem sygnałów, w praktyce sygnałów elektrycznych.

Nadawca – osoba, która tworzy lub zestawia programy i rozpowszechnia je lub przekazuje innym osobom w celu rozpowszechnienia w całości i bez zmian.

Nadawca kształtuje program samodzielnie w zakresie zadań określonych w art.1 ust.1 i ponosi odpowiedzialność za jego treść.

Program uporządkowany zestaw audycji radiowych lub telewizyjnych, reklam i innych przekazów, regularnie rozpowszechniany, pochodzący od jednego nadawcy.

Audycja część programu radiowego lub telewizyjnego , stanowiącą odrębną całość ze względu na treść, formę, przeznaczenie lub autorstwo.

Program wyspecjalizowany program w którym nie mniej niż 70% czasu nadawania programu w ciągu miesiąca w godzinach 6-23 stanowią audycje i inne przekazy realizujące przyjętą specjalizację programu.

Audycja pierwotnie w języku polskim- audycja spełniające wymogi audycji europejskiej w rozumieniu niniejszej ustawy i powstałą na podstawie scenariusza wytworzonego pierwotnie w języku polskim, której pierwotna rejestracja dokonana została w języku polskim.

Audycja europejska- pochodzenie audycji, twórców , mieszkania i siedziby producenta względnie podmiotu nadzorującego i kontrolującego produkcji audycji, większościowego udziału współproducentów europejskich.

Nadawca społeczny , którego program upowszechnia działalność wychowawczą i edukacyjna, działalność charytatywną , respektuje chrześcijański system wartości za podstawę przyjmując uniwersalne zasady etyki oraz zamierza do ugruntowania tożsamości narodowej. W którego programie nie są rozpowszechnione audycje ani inne przekazy, o których mowa w art.18 ust.5 (tzn. takie, które mogą mieć negatywny wpływ na prawidłowy rozwój psychofizyczny i moralny małoletnich.).Który nie nadaje reklam lub telesprzedaży oraz sponsorowanych audycji lub innych sponsorowanych przekazów. Który nie pobiera opłat z tytułu rozpowszechniania , rozprowadzania lub odbierania jego programu.

Rozpowszechnianie-bezprzewodowa emisja programu do równoczesnego, powszechnego odbioru (system powszechnego odbioru), wprowadzenie programu do sieci kablowej.

Rozprowadzanie- przejmowanie w całości i bez zmian programu nadawcy krajowego lub zagranicznego, z wyjątkiem programu rozpowszechnianego w sieci kablowej i równoczesne jego rozpowszechnianie.

Producent- jest osoba fizyczna lub osoba prawna lub jednostka organizacyjna , o której mowa w art. 33 § 1 kodeksu cywilnego , która podejmuje inicjatywę, faktycznie organizuje i ponosi odpowiedzialność za kreatywny, organizacyjny i finansowy proces produkcji utworu audiowizualnego.

Producent niezależny- producent ni pozostający w stosunku pracy z danym nadawcą , niebędący sam nadawcą i nieposiadający udziałów w organizacji nadawcy oraz w którym nadawca ani żaden podmiot od niego zależny bądź należący do tej samej grupy kapitałowej nie posiada żądnych udziałów, a w zarządach nie zasiadają żadne osoby pozostające w stosunku pracy z danym nadawcą lub będące nadawcami.

Wyłączenia spod zakresu ustawy o radiofonii i telewizji

Do ustawy stosują się wyłącznie nadawcy ustanowieni na terytorium RP. Siedzibę mają w Polsce, w Polsce lub względnie w innym kraju UE podejmowane są decyzje o strukturze i zawartości programu

oraz dzieła istotna część osób zatrudnionych przez działalność nadawcy. Za takiego nadawcę uważa się takiego, który wykorzystuje częstotliwość przyznane przez polski organ administracji publicznej lub korzysta na podstawie polskiej rezerwacji z satelity względnie stacji dosyłkowej do satelity zlokalizowanej w Polsce, choćby nie odpowiadał warunkom wcześniej omówionym i nie został też uznany za nadawcę ustanowionego w państwie członkowskim UE.

Wyłączenie rozpowszechniania luz rozprowadzania:

1. Programu rozpowszechnianego lub rozprowadzanego wyłącznie w obrębie jednego budynku

2. Programu rozpowszechnianego lub rozprowadzanego w systemie, w którym urządzenia nadawcze i odbiorcze należą do tej samej osoby, prowadzającej działalność gospodarczą lub inną zarejestrowaną działalność publiczną, a treść programu ogranicza się do spraw związanych z tą działalnością i jest adresowana do pracowników lub innego określonego kręgu osób związanych z nadawcą.

3. Programu rozprowadzanego w sieci kablowej, jeżeli liczba indywidualnych odbiorców nie przekracza 250

Podstawowe zasady ogólne dotyczące funkcjonowania i zadań radiofonii i telewizji

Problematyka rozdziałów:

1. Przepisy ogólne

2. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji

3. Programy radiowe i telewizyjne

4. Publiczna radiofonia i telewizja

5. Koncesja na rozpowszechniania programów

6. Rozprowadzanie programów w sieciach kablowych

7. Skreślony

8. Odpowiedzialność prawna

9. Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i końcowe

Nie zawiera wielu tzw. Delegacji ustawowych. Powoduje to bardzo dynamiczny rozwój prawa radiofonii i telewizji, ulegającymi ciągłym zmianom.

Zadania radiofonii i telewizji:

1. Dostarczanie informacji

2. Udostępnienie dóbr kultury i sztuki

3. Ułatwienie korzystania z oświaty i dorobku nauki

3a.) upowszechnianie edukacji obywatelskiej

4. Dostarczenie rozrywki

komentarze (0)

Brak komentarzy

Bądź autorem pierwszego komentarza!

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 34 pages

Pobierz dokument