Socjologia ogólna - Notatki - Socjologia ogólna - Część 4, Notatki'z Socjologia. University of Warsaw
Kasia_aisaK
Kasia_aisaK4 March 2013

Socjologia ogólna - Notatki - Socjologia ogólna - Część 4, Notatki'z Socjologia. University of Warsaw

PDF (553 KB)
13 strona
1Liczba pobrań
588Liczba odwiedzin
Opis
Notatki omawiające teorie i pojęcia społeczne: postrzeganie polityki, etyka a polityka.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 13
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 13 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 13 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 13 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 13 pages
Pobierz dokument

2. Oparty na środkach prawomocnej przemocy stosunek panowania ludzi nad ludźmi

W dzisiejszym państwie dokonano całkowitego oddzielenia sztabu administracji (urzędników i pracowników administracji) od rzeczowych środków zarządzania Nowoczesne państwo jest zinstytucjonalizowanym związkiem panowania, który w obrębie swego terytorium z powodzeniem dążył do monopolizacji prawomocnej przemocy fizycznej jako środka panowania i w tym celu skupił w rękach swoich kierowników rzeczowe środki zarządzania, przedtem zaś wywłaszczył wszystkich stanowych funkcjonariuszy o autonomicznych uprawnieniach, którzy korzystali z własnego prawa do rozporządzania środkami, i sam zajął ich miejsce poprzez swych najwyższych przedstawicieli Dwa sposoby traktowania polityki jako zawodu

 Życie dla polityki

 Życie z polityki Wraz z wykształceniem się wysoko rozwiniętej klasy urzędniczej i jej awansem zaczęli się pojawiać coraz liczniej „politycy zajmujący się kierowaniem”. Rozwój polityki do poziomu instytucji pociągnął za sobą podział publicznych funkcjonariuszy na dwie kategorie:

 Urzędnicy-fachowcy

 Urzędnicy polityczni – mogący być dowolnie przesuwani, zwalniani lub też przenoszeni w tymczasowy stan spoczynku

Trzy stopnie partycypacji w polityce:

 Polityk okazjonalny

 Polityk zawodowy

 Polityk wykonujący ubocznie działalność polityczną Geneza zawodowych polityków

 Duchowni opowiadający się w konflikcie księcia z klasami po stronie tego pierwszego

 Literaci o humanistycznym wykształceniu

 Szlachta dworska

 Patrycjat obejmujący drobną szlachtę i miejskich rentierów

 Wykształceni na uniwersytetach prawnicy Władza pozostaje w rękach tych, którzy nieprzerwaną pracę stanowi uprawianie polityki, albo tych, od których owo uprawianie polityki jest uzależnione pod względem finansowym lub personalnym W obecnym świecie istnieją tylko dwie możliwości

 Demokracja z przywódcami i z całą swoją „machiną” – większościowy system wyborczy

 Demokracja bez przywódców – panowanie „polityków zawodowych”, bez powołania, bez zewnętrznych, charyzmatycznych walorów, które cechują właśnie przywódcę – proporcjonalny system wyborczy

docsity.com

 Prawo Duvergera – kształt systemu partyjnego zależy od prawa wyborczego Relacja między etyką a polityką

o grzechy polityka  nierzeczowość – dążenie do pozorów władzy  brak odpowiedzialności

o etos polityka  etyka przekonań lub odpowiedzialności – nie jest możliwe ich

pogodzenie  odrzucenie działań stosujących niemoralne środki

Lista cech idealnego polityka:

1. Namiętność – oddanie sprawie („gorące serce”), wiara w słuszność swojego działania

2. „Chłodne oko” – dystans 3. Stałość, poczucie odpowiedzialności 4. Patrzenie w przyszłość 5. Politycy „silnej ręki” – NIE 6. Dystans również wobec samego siebie, swojej roli w polityce

Etyka a polityka Etyka odpowiedzialności - bierze pod uwagę niedoskonałości ludzi, rozbieżność intencji i skutków, etyczną bezsensowność świata

 Poszukiwanie większego dobra i mniejszego zła

 Zwracanie uwagi na skutki podejmowanych decyzji Etyka przekonań

 Skutki działań mają małą ważność

 Liczą się wartości

 Odpowiedzialność przed Bogiem i historią

 Polityk misjonarz, rewolucjonista Taki sposób działania może przynieść katastrofalne skutki Profesjonalny polityk powinien kierować się polityką odpowiedzialności. Polityka przekonań i odpowiedzialności mogą się uzupełniać. Polityk kierujący się polityką odpowiedzialności czasem musi stać na straży swoich przekonań. W polityce liczy się powołanie. M. Weber, Trzy czyste typy prawomocnego panowania PANOWANIE – prawdopodobieństwo, że określony rozkaz zostanie wykonany może opierać się na różnych motywacjach posłuszeństwa:

Interes – racjonalny, mające na względzie cele, rozważenie strat i zysków słuchającego

Zwyczaj – ślepy nawyk postępowania, do którego wdrożyło nas życie

Osobiste oddanie rządzącemu

docsity.com

Te motywacje są często niewystarczające – dążący zmierzają do utworzenia podstaw prawnych, mających podkreślić prawomocność ich rządów Trzy czyste typy prawomocnego panowania1. PANOWANIE LEGALNE (na mocy ustanowienia)

Władza biurokratyczna

Urząd - członkowie, obywatele (zasady)

Przeświadczenie, że można tworzyć swobodnie dowolne prawa i zmieniać je za pomocą formalnie poprawnego ustawodawstwa

Organa zarządzania – wybieralny bądź mianowany zespół zarządzający

Posłuszeństwo obowiązuje wobec jasno określonej zasady prawa

Postępowanie sine ira et studio – nieuleganie wpływom żadnych względów osobistych czy stanów uczuciowych, wyzbycie się zachowań arbitralnych i nieoczekiwanych, a w szczególności wyzbycie się „względów dla osób”

Przykłady władzy legalnej:

 Nowoczesne przedsiębiorstwa kapitalistyczne

 Partie i organizacje polityczne

 Biurokracja jako technicznie najczystsza forma panowania legalnego, w okresie powstawania nowego państwa rozwój biurokracji przyczynił się do uznawania panowania legalnego

2. PANOWANIE TRADYCYJNE (mocy wiary w świętość istniejących od dawna

porządków i potęgi panujących)

 Władza patriarchalna jako typ najczystszy władzy tradycyjnej

 Pan --> poddany (służba)

 Rozpoznawanie pewnych norm i zasad jako elementów tradycji i norm „obowiązujących od zawsze”

 Władzę dzierżą ludzie skoligaceni z władcą

 Zakres kompetencji regulują czynniki niejasne – ogólne pojęcie o słuszności i sprawiedliwości

Rodzaje władzy tradycyjnej  Patriarchalna struktura zarządzania – jedni ludzie podporządkowani

bezpośrednio innym - władza opiera się na bezpośrednim zarządzaniu ludźmi  Stanowa struktura władzy – słudzy nie podlegają nikomu bezpośrednio, lecz

ich byt determinuje przynależność do danej klasy i zajmowanie określonej pozycji społeczno-materialnej - władza opiera się na bardziej lub mniej trwałym zawłaszczeniu władzy administracyjnej

3. PANOWANIE CHARYZMATYCZNE(na mocy uczuciowego oddania osobie pana

oraz uznania dla jego niezwykłych talentów, w szczególności zdolności magicznych, bohaterstwa, mocy ducha i mowy)

 Władza jednostek wybitnych lub wyjątkowych

 Przywódca --> uczeń, zwolennik (charyzma)

 Postępowanie przywódcy utwierdza zwolenników w przekonaniu o słuszności jego działań

docsity.com

 Władza oparta na osobistych przymiotach władcy i zaufaniu społeczeństwa w jego nieomylność

 Władza niekontrolowana i nie poddawana ograniczeniom legalnym czy tradycjonalistycznym

Cechy charakterystyczne  Przywódca jako dobry gospodarz i obrońca, tudzież zwycięski wódz  Oparcie autorytetu charyzmatycznego na wierze w wodza i uznaniu dla niego  Uznanie cech za charyzmatyczne nie ze względu na ich przesłanki, ale efekty  Uznanie władzy charyzmatycznej za coś przyjętego poprzez:

 Tradycjonalizację porządków

 Przekształcenie się charyzmatycznego zespołu zarządzającego, zespołu uczniów lub zwolenników, w zespół legalny lub stanowy drogą zawłaszczenia praw władzy

 Przekształcenie się sensu samej charyzmy w treści ideologiczne  Działania na rzecz wyłonienia charyzmatycznego przywódcy

 Poszukiwanie oznak kwalifikacji charyzmatycznych

 Odwoływanie się do wyroczni, losu lub innych technik desygnowania

 Desygnowanie osób posiadających cechy charyzmatyczne, czego dokonują: o Sam nosiciel charyzmy (wskazanie następcy) o Uczniowie lub zwolennicy posiadający kwalifikacje

charyzmatyczne pod warunkiem, że dołącza się do tego uznanie wspólnoty religijnej lub militarnej

o Wierzący w „charyzmę dziedziczną” w myśl przekonania, że kwalifikacje charyzmatyczne ma się we krwi

o Rytualna reifikacja charyzmy – wiara, że jest ona pewną wartości magiczną, którą można przekazać

o Przekształcenie zasady charyzmy w zasadę autorytarności

17. Społeczeństwo postmodernistyczne.

Pojęcia modernizmu i postmodernizmu. Dekonstrukcjonizm i antyhumanizm. Przemiany kulturowe w społeczeństwie postmodernistycznym. Egzystencjalne dylematy współczesności. Problem bezradności poznawczej M. Buber „Problem człowieka” Teza: w dziejach człowieka występują epoki zadomowienia i bezdomności

 Człowiek średniowieczny był zadomowiony

 Zadomowienie kosmogeniczne – Arystoteles

 Tomizm – uzasadnienie teologiczne

 Hegel – zadomowienie tylko dla jednego pokolenia, zadomowienie logo- logiczne

 Oświecenie – od tego czasu mamy do czynienia z bezdomnością człowieka, powstanie bezdomności związanej z pewną wizją wszechświata, bezdomność

docsity.com

– człowiek nie wie, jakim jest fragmentem wszechświata, wszystko jest względne i nic nie jest ważne

Heidelberg – teoria nieoznaczoności, nasza rzeczywistość w sensie fizycznym jest dziurawa, cząstki mogą się przemieszczać Przyczyny bezdomności: odkrycia naukowe, technologia, ekonomia Zanik wspólnoty, zabrano człowiekowi pojęcie prawdy Miś – definiuje to w innych kategoriach – esencja (pewna natura człowieka) i egzystencja (bycie, stawanie się) człowieka A. Miś, Filozofia współczesna. Główne nurty Humanizm – teza za, teza przeciw HUMANIZM – termin stworzony w 1808r. przez F. J. Niethamera. Jest to albo określona teza dotycząca ludzkiej kondycji albo dyrektywa, traktująca pewną formę ludzkiej egzystencji za wartość. Dyrektywa zakłada ową tezę, występują między nimi bezpośrednie powiązania. Pytania jakie zadaje sobie człowiek dotyczą jego sytuacji w świecie, pytając o wyznaczniki swojej egzystencji w świecie musi stanąć przez przed kwestią: czy zajmuje postawę podmiotową czy też jest jedynie przedmiotem wystawionym na działanie innych?-> kwestia komunikacji. Chodzi w niej o wielostronną łączność człowieka ze sobą, z innymi i ze światem zewnętrznym. Humanistyczne rozwiązanie tej kwestii określone jest jako doświadczenia ludzkiej wolności, wyraz optymistycznej ufności człowieka wobec świata, siebie samego i innych ludzi. Jest to teza humanizmu. Negatywne rozwiązanie kwestii komunikacji nazywane jest tezą antyhumanizmu. Wyrasta ona z nieufności, jest przejawem poczucia niemocy i niewiary w siebie, a niekiedy świadomości zniewolenia i osaczenia, porażki i niespełnienia. Wówczas świat i człowiek nie są traktowani jako coś co można opanować, sprawować nad nim kontrolę, a przeciwnie: świat odbierany jest jako tajemnica, jest niepewny, nieprzewidywalny. Odnosi się to do świata przyrodniczego, bytu społecznego i drugiego człowieka. Neguje się zasadę intersubiektywności, porozumienia i zrozumienia. Wtedy człowiek widzi siebie jako przedmiot działania, nad którymi nie panuje. Antyhumanizm jest wyrazem kryzysu egzystencjalnego (E. Levinas). Kryzys humanizmu ma swoje źródło w doświadczeniu ludzkiej bezradności, dzisiejszy świat dokonuje negacji humanistycznych idei – przekonanie o daje człowiekowi możliwości zapanowania nad światem i swoją egzystencją, możliwość nawiązania komunikacji z innymi i przeniknięcia całego bytu naukową myślą. Dyrektywy humanizmu i antyhumanizmu:

Humanizmu – przekonanie, że człowiek jest najwyższą wartością i dobru człowieka, jego szczęściu i rozwojowi wszystko powinno być podporządkowane. Zakładać należy przy tym możliwość poznania czy samopoznania człowieka, umiejętność tworzenia wspólnot z innymi, widzi

docsity.com

się szanse na opanowanie przez ludzkość warunków jej egzystencji, czyli przyjmuje się tezę humanizmu.Dyrektywa ta wprowadza rozgraniczenie na esencję i egzystencję człowieka. Egzystencja to nie tylko trwanie, ale też stawanie się Czy istnieje ład obiektywny? Jeśli tak, to czy jesteśmy w stanie go zobaczyć, czy jest dla nas poznawalny? Istnieje esencja – natura ludzka, człowiek żyje zgodnie ze swoją naturą, zgodnie ze swoim bytem, jeśli nie – niezgodnie ze swoim bytem Zakłócenia komunikacji z bytem lub jej zerwanie – egzystencja nie jest zgodna z esencją – kryzys egzystencjalny Idee humanizm w filozofi: - apokatastaza – odnowienie, wszechpojednanie, myślenie o przyszłym stanie doskonałej szczęśliwości, kiedy człowiek będzie stanowił jedno z sobą, innymi i całym bytem. - teoria alienacji istoty człowieka – myśl o możliwości ostatecznego poznania samego siebie i świata, nadzieja na ostateczne zapanowanie nad swoją egzystencją, idea wspólnoty gatunku ludzkiego. a) zasada nadziei – rządzi powstawaniem takich myśli, rzadko kiedy ruguje całkowicie świadomość trudności, jakie czekają ludzkość na drodze do pełnej komunikacji b) symbol labiryntu – często używany w rozważaniach nad losem ludzkim. Albo kondycja ludzka polega na szukaniu i walce, bywa że nie dochodzi się do niczego i traci się swoje życie w zmaganiach z losem, chociaż szczególnie wytrwali i dzielni przezwyciężają niebezpieczeństwa, a człowiek wie, że w labiryncie istnieje wiele ślepych dróg, ale ostateczny sukces jest możliwy (jest o to humanistyczne przesłanie tego symbolu), albo labirynt bez wyjścia, ostateczne zwycięstwo nie jest możliwe, pozostaje tylko błąkanie się - to już jest antyhumanizm.

Antyhumanizmu – to rhizoma (patrz niżej)

ANTYHUMANIZM – krytykuje humanizm za jego wewnętrzne sprzeczności, za to że prowadzi do terroru – w imię człowieczeństwa zwalcza się i represjonuje realnych ludzi. Zarzuca humanizmowi opieranie się na metafizyce (M. Heidegger). Starano się dowieść niemożność komunikacji (Derrika). Destrukcji uległo pojęcie podmiotu i przedmiotu. Rhizoma – książka G. Deleuze i F. Guattarii „Rhizome”. Labirynt – obraz losu, myśli sensu i losu nazwany został właśnie rhizomą. Rhizoma to roślina o poplątanych i długich, unoszących się nad ziemią korzeniach, nie ma początku ani końca, Najważniejszą jej właściwością (już jako symbolu) jest to, że każdy fragment może się łączyć z innymi, nie ma wyróżnionego centrum, jest tylko wielość. Rhizoma może być rozerwana, nic nie wyrasta jedno z drugiego, nie ma głębokiej struktury. Wobec tego świat nie jest drzewem a rhizoma, czymś nieokreślonym, splątanym, pozbawionym

docsity.com

struktury, człowiek w nim musi uznać dążenie do komunikacji za niewykonalne. Antyhumanistyczna teoria o normadyzacji (normades = pasterz) – noramadzi nie są przywiązani do jednego miejsca, ciągle zmieniają otoczenie i ciągle żyją inaczej, zawsze są gotowi do zmian, nic w ich życiu nie jest pewne i ustalone.

MODERNIZM – to przekonanie, że oto nadszedł czas całkowicie inny od dotychczasowego, że nastąpił przełom czy nawet zerwanie z przeszłością. Manifestowanie rozczarowania dotychczasową kulturą i głoszenie jej upadku. Nastroje nihilistyczne i katastroficzne, ironia i autorefleksyjność. Modernistyczne myślenie określić można jako opanowane przez przekonanie, że komunikacja człowieka ze sobą, z innymi i światem albo nigdy nie istniała albo właśnie została przerwana. Rozum stał się czymś podejrzanym, razem z filozofia i nauką. Podważono humanistyczne ideały. POSTMODERNIZM – zespól mniej lub bardziej powiązanych ze sobą zjawisk w sztuce najnowszej, filozofii i nauce oraz w obyczajowości, które wyrastają ze sprzeciwu wobec tradycyjnego humanizmu, niekiedy przeradzaja się w radykalny antyhumanizm. Termin ten sygnalizuje również zjawisko powszechnie dostrzegane: głęboki kryzys społeczeństwa zachodniego ery postindustrialnej oraz podstawowych zasad, na których opierał się rozwój nowoczesnej kultury – nowoczesności. Terminu postmodernizm używa się dla oznaczenia tendencji we współczesnej kulturze, które kontynuują modernistyczną literaturę i filozofie z końca XIX i początków XX w. Postmodernizm to cos, co nastąpiło po modernizmie dziedziczy po nim, jest w pewnym sensie jego kontynuacją, ale też wyrósł ze sprzeciwu i rozczarowania się modernizmem. Kontynuacja ta może przybierać trzy formy:

1. jako wzmocnienie, radykalizacja tez modernistycznych Derrika, M. Foucault, P. Bourdieu

2. reakcja na modernizm może postulować powrót do tego, co niegdyś modernizm kwestionował lub chociaż powrót do pewnych elementów przedmodernistycznej kultury, np. powrót do sacrum.

3. po stwierdzeniu, że świat utracił sens można chcieć wycofać się z tego świata lub dążyć do tego, by go zmienić, np. ucieczka w inna rzeczywistość. S. Sontag, H. Marcuje

Postmodernizm może być pesymistyczny i optymistyczny (wniosek z powyższego) DESTRUKCJONIZM – jeden z nurtów postmodernizmu. Chcąc zrozumieć jego sens należy odróżnić zasady krytycyzmu od zasady dekonstrukcji:

 Zasada krytycyzmu – pojawiła się gdy człowiek zaczął odróżniać swoje halucynacje i wyobrażenia od rzeczywistości. Mówi ona, że należy dokładnie przyglądać się każdemu pojęciu, bo może się okazać tylko urojeniem ludzkiego umysłu (hipostazą). Nie sprzeciwia się zasadzie humanizmu. Zmierza do tego by odsłonić poznawalny przedmiot, udostępnić go podmiotowi. Należy dokonać krytyki świadomości aby uzyskać prawdziwą wiedzę.

docsity.com

 Zasada dekonstrukcji – niektórzy filozofowie ja dodają, bo uważają, że sama zaś. Krytycyzmu nie wystarcza. Po pierwsze twierdzą, że przedmiot poznania ze względu na swoje istotne właściwości nie jest poznawalny – negacja idei poznawania jako odwzorowywania rzeczywistości i podważenie mniemania o prawdziwości teorii naukowych czy filozoficznych. Zostają one ujęte w konstrukcje ludzkiego umysłu (konstruktywizm) i nie muszą być prawdziwe. Po drugie podmiot poznający uznaje się za niezdolny do uzyskania prawdziwej wiedzy. Znowu – wiedza to konstrukcja podmiotu poznającego, poznawanie to konstruowanie. Podmiot nie jest w swym działaniu skrępowany nakazami i zakazami, ale może łatwo odejść od PRAWDY, o ile dojście do niej jest w ogóle możliwe. Uzyskanie prawdziwej wiedzy może być niemożliwe. Wtedy zakłada się, że poznawanie może zostać oczyszczone z czynników, które uniemożliwiają osiągnięcie prawdziwej wiedzy, można zredukować poznawanie do jego czystej, właściwej postaci.

Dekonstrukcjonizm wątpi w ludzkie zdolności poznawcze, odrzuca humanistyczne przekonanie o komunikacji. Różnia -(Derrida „Różnia”). Zamiast szukać substancji, arche, absolutu, dokonuje się „afirmacji różni”. Różnia nie może być wyłożona, bo można wyłożyć jedynie to co w pewnej chwili jest obecne, jak np. byt obecny w swej prawdzie czegoś obecnego. Różnia jest tym co umożliwia uosabianie się bytu obecnego, sama nie uobecnia się nigdy, nie da się więc jej określić. Logocentryzm metafizyki zachodniej – przekonanie, że istnieje jakiś logos, który da się wykryć i pozytywnie wyróżnić przez język. Fonocentryzm – pismo to niedojrzały zapis mowy, która ma być wyrazem myśli, odzwierciedlającej byt. Destrukcjonizm to też destrukcja istniejących konstrukcji myślowych i ewentualnie złożenie z uzyskanych tak elementów na oczyszczonym terenie nowej całości. Etap pierwszy polega na ukazaniu prawdziwych, mogących być ukrytymi i niewidocznymi, sensów w dekonstruowanej wiedzy. Można to robić na wiele sposobów, m.in. przy pomocy analizy semiotycznej, genealogicznej i funkcjonalnej. Cztery elementy definicji POSTMODERNIZMU:

1. Cezury – pierwsze wzmianki 1946 r., w latach 60-tych, 70-tych w architekturze, później socjologia postmodernistyczna

2. Prawomocność – intelektualne korzenie (poj. rhizomy, nie możemy połączyć w jedną całość, rhizomatyka – bezradność poznawcza, w zetknięciu się z rewolucja technologiczną, ze zmianą społeczno-ekonomiczną, człowiek zdał sobie sprawę, że umiejętność myślenia jest produktem ubocznym ewolucji), E. O. Wilson „Konsyliencja” – przeciwstawia się postmodernizmowi, Giddens, Lyotard – postmodernizm nie jest faktem stałym

3. Zakres - nieograniczony 4. Treści – różnia, paralogia (sokal hoax – przykład paralogii)

Socjologia postmodernistyczna – współczesna socjologia jest bardzo mocno filozoficzna

docsity.com

1. Definiowanie poprzez problemy, które ona obejmuje:

Jesteśmy współczesnymi koczownikami, jesteśmy nomadami w sensie zawodowym, w społeczeństwie postmodernistycznym dwa rodzaje – nomadzi i włóczędzy

Problem konsumpcjonizmu, pojęcie konsumizmu przywoływał w swoich encyklikach Jan Paweł II, kondycja człowieka definiowana przez mieć, a nie być (E. Fromm)

Teoria komunikowania – w sensie sfragmentaryzowanym, rzeczywistość – metafora rozbitego lustra (postmodernizm mówi, że każdy rodzaj dyskursu jest uprawniony, socjolog i inny naukowiec uprawia swoją grę – nie jest mędrcem)

Imagologizacja zycia społecznego – rzeczywistość zapośredniczona przez media

Podejście postmodernizmu do zjawiska władzy 2. Program:

Pozytywny – możemy tylko interpretować rzeczywistość i jej doświadczać

Negatywny – nie ma żadnej wiedzy pewnej, nie możemy się spodziewać, że doświadczymy pewnej wiedzy

A. Giddens, Nowoczesność i tożsamość Nowoczesność znamionuje rozpowszechnione zwątpienie w opatrzność połączone z dostrzeżeniem dwoistej natury nauki i techniki, z jednej strony stwarzających nowe parametry ryzyka i zagrożenia, a z drugiej dostarczają ludzkości obiecujących rozwiązań – sceptycyzm. Zmiany wykraczaja poza wszelkie oczekiwania człowieka i wymykaja się jego kontroli. Jego nadzieja na coraz skuteczniejsze podporządkowywanie sobie społecznego i naturalnego środowiska okazuja się bezzasadne. Wiedza przenika warunki działania, które opisuje i analizuje, co wprowadza wciąż nowe niejasności w obszar i tak już uwikłanych w błędne koła i podważalnych posttradycyjnych pretencji poznawczych. Logika opatrznościowa zawiera w sobie pozostałości sięgającej czasów przednowoczesnych koncepcji losu. W warunkach nowoczesności los jest pojmowany w tradycyjny sposób, ale nie odpowiada fundamentalnemu przypisywaniu znaczenia dla ryzyka. Przyjmuje się do wiadomości i akceptuje to, że nasze działania nie układają się w z góry określony sposób i zawsze pozostają otwarte na przygodne zdarzenia. U. Beck – „społeczeństwo ryzyka” – życie w nim to życie z analitycznym nastawieniem do możliwych sposobów działania. Nowoczesny sposób działania ma charakter kontrfaktyczny – jest mnóstwo możliwych sposobów postępowania, myślenia „co by było gdyby…”. Możliwe warianty przyszłych zdarzeń są refleksyjnie układane w ramacha aktualnych warunków działania, kiedy ich częścią staje się wiedza o nich.

docsity.com

Kiedys członkowie wspólnot jeśli chcieli mogli życ wyłącznie zdani na wiedzę własnej wspólnotylokalnej lub najbliższej grupy rodowej – dziś jest to niemożliwe. Różnica między tym co było kiedys a tym co jest teraz odnosi się do relacji między wiedzą techniczną i potoczna, wiąże się z dostępem, jaki mają laicy do specjalistycznych informacji. Specjalizacja jest sednem nowoczesnych systemów abstrakcyjnych, Wiedza jest dostępna każdemu, komu tylko starczy środków, czasu i energii żeby ją zdobyć. Dochodzi do zamazywania się jednych sfer wiedzy poprzez wyostrzanie innych. J.F. Lyotard, Kondycja ponowoczesna: raport o stanie wiedzy POSTMODERNIZM – termin z zakresu krytyki literackiej i artystycznej, mający pierwotnie odniesienie do pewnych trendów w architekturze, oznacza wtedy estetykę, która zrywa z modernistycznym awangardyzmem Charakterystyczna dla postmodernistów jest krytyka metafizyki i wszelkich fundamentów, czy „reguł nad regułami”, pochwała pluralizmu, różnicy itd. Postmoderne – należy tłumaczyć jako ponowoczesny, odnosi się do kryzysu nowoczesności rozumianej jako pewien projekt cywilizacyjny, szczególnie filozoficzny, a nie kryzys artystycznego modernizmu U Lyotarda ponowoczesność zarysowana jest raczej jako nadchodzące i po części już istniejąca epoka Podstawowa teza Lyotarda – mamy dziś do czynienia z kryzysem „wielkich narracji” lub „wielkich opowieści”, co prowadzi do rozmaitych rodzajów dyskursu, różnych wypowiedzi i zdań; na tym polega podstawowy wyróżnik ponowoczesności; jak doszło do tego rozpadu? Nowoczesność u Lyotarda odpowiada epoce „wielkich opowieści”, których celem było legitymizowanie nie tylko nauki, ale także wszelkich działań społecznych; nadbudowując się nad dyskursami szczegółowymi albo nad językami empirycznymi, a roszcząc sobie pretensje do ich uzasadniania i fundowania, opowieści te mały status metanarracji Dwa typy metanarracji:

1. Rozumu praktycznego – „opowieść wolnościowa”, wywodzi się od Rousseau, charakteryzowała zwłaszcza pewną tradycję francuską absolutnego rewolucyjną, odwołującą się do metafizycznie pojmowanego ludu, jako uniwersalnego podmiotu praktycznego oraz do konieczności jego emancypacji, nauka to tylko środek zapewniający triumf wolności

2. Rozumu absolutnego – „opowieść spekulatywna”, wywodzi się z niemieckiego idealizmu, urzeczywistnianego przez Hegla, w ……ludu stawia ducha w jego drodze do samowładzy, nauka miała tu być tylko momentem tego absolutnego ruchu i absolutnej spekulatywnej syntezy

docsity.com

Dziś w społeczeństwach postindustrialnych nie wierzymy już w wielkie opowieści i też utraciliśmy tęsknotę za nimi. Przyczyna – kolejna rewolucja technologiczna i triumf wolnorynkowego kapitalizmu, dzisiejsza epoka jest epoką zwycięskiego empiryzmu, odrzucającego wszelką metafizykę. Ale metanarracje rozpadły się też u swoich podstaw, też one same zaczęły się rozpadać. Opowieść wolnościowa uznaje prymat proskrypcyjnej funkcji języka, zakłada różnicę między perskrypcją a deskrypcją, w efekcie postulaty praktyczne stają się grą językową (chodzi o sprawiedliwość) odmienną od gry językowej nauki (chodzi o prawdę). Opowieść spekulatywna – matenarracja ducha, która chce być prawdziwą wiedzą zostaje rozsadzona przez rozwój szczegółowych nauk, okazuje się pseudo-wiedzą, gdy odnosimy do niej same kryteria naukowe, które miała ugruntowywać. Wniosek: każda nauka ustanawia własne kryteria, kryteria postmodernizm polega na odkryciu, że nie istnieje metakryterium („reguła reguł”), która pozwalałaby rozstrzygać między tymi rozmaitymi kryteriami. Upadek metanarracji oznacza wyzwolenie od nauki, co ma oznaczać właśnie, że nie dzieli się na dziedziny, a teorie i pomysły(tym bardziej płotne, im bardziej rozbijają tradycyjną koncepcję nauki Najnowsza nauka dostarcza raczej argumentów, dlaczego w sposób pewny niczego wiedzieć nie możemy, ale to inspiruje. Nie ma jednej prawdy (zgodnie z tym, co wyżej), można wymyślać nowe pomysły w nieskończoność, nauka staje się sztuką, zabawą, są jakieś reguły, ale nie jakieś ostateczne. Najistotniejszą właściwie ponowoczesną legitymacją nauka ma być legitymacja przez „paralogię”( wypowiedzi itp. Bez sensu, logiki, niezrozumiałe, pomimo zachowania pewnych ram) Model ponowoczesnej nauki idealnej Cywilizacja skuteczności Technologiczny kapitalizm prowadzi do „paralogii” – sprzyja temu postępująca informatyzacja społeczeństwa, która rozsadza system, sprawiając, że zanika w nim centrum decyzyjne: dostęp do sieci komputerowych i możliwość do uzyskiwania i przetwarzania informacji staje się coraz bardziej powszechne a tym samym wymyka się spod kontroli Ponowoczesność jest załamaniem nowoczesności jako globalnego projektu i też, czymś co z nowoczesności wynika, trochę stanowi tylko jej radykalizację Nowoczesność – epoka „wielkich opowieści” od początku skazana była na klęskę, bo wyrosła z krytyki, która obróciła się przeciwko niej. Potępiała narrację tradycyjną, widząc w niej mit i bujdę, ale sama przekształciła się w superbajkę. Ponowoczesność przyniosła ostatecznie odczarowanie świata, jest więc anty- i ultranowoczesna. Społeczeństwo ponowoczesne przypomina mgławicę, składającą się z wielu dyskursów dyskursów gier językowych. Jednostki tworzą tożsamość graczy – wygrywa ten, czyje posunięcie jest „lepsze”, bardziej skuteczne, nowatorskie.

docsity.com

Idea sprawiedliwości – możliwość swobodnej gry dla wszystkich K. Wilkoszewska, Wariacje na postmodernizm

Postmodernizm to określenie wieloznaczne::

1. co do swojej prawomocności: nie zaistniały żadne nowe zjawiska, które by usprawiedliwiały potrzebę wprowadzenia tego terminu 2. granice czasowe: mają tendencje do stałego rozszerzania się. Pojęcie to oznacza naszą teraźniejszość, drugą połowę XX w., od lat 60’, 3. zakres znaczeniowy: jest nieograniczony – sztuka, nauka, filozofia itd. 4. wypełniające je treści:

treści rozsadzają pojęcie – wiek nowych technologii a kres technologicznej dominacji. Ponadto żyjemy w czasach fragmentaryzacji i heteronomii, jedni traktują ten stan jako przejściowy i oczekują na postmodernizm, który przyniesie jakąś nową integrację, inni – że stanowić będzie koniec nadziei na integrację i wskazują optymistyczne widoki dla pluralistycznego i sfragmentaryzowanego świata. Co wyróżnia postmodernizm?= pytania o rozum, racjonalność, rolę racjonalnego i humanistycznego oświecenia dla kulturalnego i politycznego oblicza zachodniego świata, problem przemocy, zagadnienie śmierci, stosunek do kategorii prawdy, problem nowej wrażliwości w obrębie świadomości estetycznej, analiza wpływu mediów. Termin postmodernizm wskazuje, że obecnie zachodzi wielkościowy złożony proces zmian, niemal we wszystkich dziedzinach - sztuka, nauka, filozofia i w całej naszej kulturze. Habermas -dla niego nadejście postmodernizmu jest bezzasadne, broni tradycji, moderna jest ciągle niespełniona i godna kontynuacji Lyotard – moderna dobiega kresu, wraz z wyczerpaniem się oświeceniowych opowieści o emancypacji człowieka i o społecznym wyzwoleniu. Postmodernizm to nowy stan ducha, jeszcze nie nowa epoka. Moderniści twierdzili ze ich epoka jest nieprzekraczalna, a wiec można sądzić że postmodernizm ma ambicje przekroczenia moderny. Nie jest to jednak pożegnanie z moderna, a przyjęcie wobec niej postawy pytającej. Postmodernizm jest to radykalny modernizm, albo pomaga głębiej zrozumieć modernę, jej motywy techniki, granice i błędy. Postmodernizm jest więc pełną świadomością moderny, która ta skrywała. Początki: USA lata 60’; artykuł L. Fiedlera z 1969 r. czy S. Sontag – postmodernistyczność możemy znaleźć wszędzie, gdzie uprawiany jest zasadniczy pluralizm – rozsypanie się świata, jego fragmentaryzacja witane są radośnie. Utraciliśmy tęsknotę za

docsity.com

całością, idee jedności, gdyż wielość, rozmaitość mogą się teraz jawić jako szansa ()postmodernistyczny pluralizm). Tak rozwinęły się kontury pojęcia postmodernizmu. Od 1975 termin ten funkcjonuje w architekturze Nie było nigdy epokowego przełomu w ścisłym sensie.

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 13 pages
Pobierz dokument