Rachunkowość finansowa i zarządcza - Notatki - Rachunkowość - Część 2, Notatki'z Rachunkowość Finansowa. University of Lódz
stokrotka80
stokrotka8019 marca 2013

Rachunkowość finansowa i zarządcza - Notatki - Rachunkowość - Część 2, Notatki'z Rachunkowość Finansowa. University of Lódz

PDF (174 KB)
14 strona
1000+Liczba odwiedzin
Opis
Notatki przedstawiające zagadnienia z zakresu rachunkowości: rachunkowość finansowa i zarządcza; zagadnienia. Część 2.
20 punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 14

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 14 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 14 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 14 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 14 pages

Pobierz dokument

1

działalności podstawowej. Konto działalności podstawowej – koszty zmienne a w sezonie koszty utrzymania zakładu. PRZYKŁAD Przedsiębiorstwo o produkcji sezonowej wytwarza jeden rodzaj produktów / produktów kg /. Produkcja ma miejsce w miesiącach: lipiec, sierpień i wrzesień. Informacje dotyczące rozmiarów kosztów produkcji przedstawiają się następująco. KALKULACJA – powinna być przeprowadzona w okresach miesięcznych czasie sezonu. W celach współmiernego rozliczenia kosztów stałych kalkulacja jest prowadzona sumami narastającymi od początku roku. W każdym miesiącu bieżemy koszty stałe w wielkościach planowanych. Treść m-ce I-VI VII VIII IX X-XII Plan w kg 1000 1500 3000 Wykonanie w kg 1500 1600 2900 Koszty stałe planowane 7000 1200 1400 1600 3500 Koszty rzeczywiste k. zmienne 30000 32000 56800 K. stałe 7200 1300 1040 2560 RMK K dz. podstawow

ej Wyrob

y gotow e

I-VI 7200 3750 VII VII 3000 0

33750 VII VII 33750

VII 1300 3690 0

VIII VIII 3750

VIII 1040 8160 IX IX 2560 Sk 3375

0 33750

VIII 3200

0 35690 VIII 35690

suma 1210 0

1560 0

VIII 3690

Sk 1500 Sk 3569 0

35690

5680 0

VII 8160 64960 Sk 6496

0 64960 IX 64960

A P A P A P Obliczam koszt jednostkowy stały / utrzymania gotowości / Kjs 7200 rzeczywisty 1500 rzeczywisty 1300 rzeczywisty 1500 planowany 1400 planowany 3000 planowany 1600 planowany 3000 planowany 3500 planowany 6000 15000 15000 : 6000 = 2,5 1500 * 2,5 = 3750 VII Koszt jednostkowy wyrobu gotowego 33750 : 1500 = 22,5 kjw VII W VIII kjw VIII 7200 rzeczywiste 1500 1300 rzeczywiste 1600 1040 rzeczywiste 3000 1600 planowane 3500 planowane 14640 14640 : 6100 = 2,40 1500 + 1600 = 3100 * 2,40 = 7440 7440 – 3750 = 3690 Koszt jednostkowy 35690 : 1600 = 22,31 Kjws VIII = 33750 + 35690= 22,40 3100 M-c IX Obliczamy ratę od m-ca IX 7200 1500 1300 1600 1040 2960 2560 6000 3500 25600 25600 : 6000 = 2,60 15600 – 3750 – 3690 = 8160 3750 i 3690 to koszty, którymi już obciążyliśmy

1

Kj wg IX = 64960 : 2900 = 22,40 Kj wg narastający = 134400 : 6000 = 22,40 KALKULACJA DOLICZENIOWA – w jedn. gospodarczych, gdzie produkcja jest mało asortymentowa lub seryjna. Na zlecenie zbiera się koszty bezpośrednie, to co trzeba doliczyć to koszty pośrednie / uzasadnione / Zlecenie nie musi się pokrywać z 1 zleceniodawcą. Koszty bezpośrednie są zbierane na podstawie dokumentów źródłowych. Klucze są w kalkulacjach doliczeniowych.

1. KLUCZEM ROZLICZENIOWYM – są płace bezpośrednie. Koszty pośrednie są rozliczane w takim samym stosunku jak płace bezpośrednie. / Tylko w takim przypadku gdy nie ma prac ręcznych i maszynowych. /

2. KLUCZEM – może też być czas pracy / maszynogodziny lub roboczogodziny / Płace są zależne od kwalifikacji pracowników. pracowników tym drugim kluczu nie zależne są te kwalifikacje. Czas pracy nie jest wrażliwy na inflację, ważne są zdolności produkcyjne maszyn.

3. KLUCZEM : może być zużycie materiałów liczone - wartościowo / gra tu rolę cena / - ilościowo

Stosuje się do różnych miejsc różne koszty / klucze /, do różnych stanowisk pracy różne koszty. KALKULACJA DOLICZENIOWA ZLECENIOWA Przy zleceniowej trzeba się ……., gdy sprzedajemy, gdy wszystkie zrobię, czy sprzedajemy sukcesywnie. Gdy jest I to jest całe zlecenie traktowane jako produkt w toku. Gdy jest II trzeba ocenić te zlecenie – co jest zrobione / skończone / a co nie / gotowe / Produkcja na zlecenie może być sezonowa PRZYKŁAD I / z wykładu 14.12.2003./ KARTA KALKULACYJNA ZLECEŃ ZLECENIE I ZLECENIE II Pozycje kalkulacji k. stałe k. jednostkowe Koszt zlecenia Materiały bezpośrednie 2000 200 2500 Płace bezpośrednie 800 80 1200 Koszt wydziałowy 400 / 50% z 800 / 40 = 50% z 80 / 600 / =50% z 1200 / Koszty wytworzenia 3200 320 4300 Zlecenie nr 2 Stanowi produkcję w toku Narzut kosztów wydziałowych 1000 : 2000 * 100 = 50 % KLUCZ 50 % Przy kalkulacji asortymentowej robimy podobnie, trzeba się zastanowić na koniec okresu na ile produkt jest skończony. PRZYKŁAD II / z materiałów 30 XI / 14.XII / Wydział I 1200 : 2400 = 50 % = 0,5 Zlecenie I 50 % * 1600 = 800 zlecenie II 50 % * 600 = 300 zlecenie III 50 % * 200 = 100 WYDZIAŁ II 1500 /koszty/ : 500 = 3,- /na 1 roboczogodzinę/ 200 rh * 3 = 600 250 h * 3 = 750 50 * 3 = 150 Koszty wydziałowe 800 + 600 = 1400 Ile kosztuje nas każde …………..

Zlecenie I 6800 : 100 szt = 68 / k. jednostkowy / Zlecenie II 5650 : 50 szt = 113 zł / k. podstawowy / Zlecenie III – produkcja w toku / nie liczymy /

PRZYKŁAD III / na kalkulację doliczeniową / - / 30.Xi / Produkcja jednostronna – wtedy, gdy np. 1,2 szt wyrobu / np. siatki / Kalkulacja wyrobu X Materiały bezpośrednie – cena zakupu 20000 Odchylenia od cen ewid. OCE 1% ujemne - 200 Koszty zakupu 7% od ceny ewidencyjnej +140 Płace bezpośrednie 3000 Koszty wydziałowe rozliczane w stosunku rh 600 Koszty wydz. Ogólne 40% * 3000 = 1200 RAZEM 26000 Koszty wydziałowe maszyn 30000 maszyny : 7500 h = 4 zł Żeby zrobić produkt X trzeba pracować 150 h 150 h * 4 = 600 Narzut kosztów ogólnozakładowych 24000 : 60 tys = 0,4 Od płac bezpośrednich bieżących 40% RAZEM 26000 Działalność pomocnicza na kontach

Wydział remontowy wydział transportowy koszty działalności podstawowej 3450 1100 /1/ 5560 Rp 1948 /2/ 1480 3830 /3/ /1/ 1100 6660 /2/ k. okresu 6500 15800 /5/ 2660 5530 Rozrachunki z odb. K. sprzedaży /3/ 1532 /7/ 20000 I /2/ 1110 I /4/ 3370 Koszty wydziałowe koszty zarządu koszt wytw. Sprz. Wyr. Wyroby gotowe 595 I 3370 /4/ 105 /6/ 12640 /5/ 15800 12640 /5/

1

2775 /2/ 1295 /4/ 3370 3370 /3/ 2228 3698 Rozliczamy działalność pomocniczą / przyjmujemy koszty rzeczywiste / /wybieramy metodę obliczenia / /szukamy gdzie koszty SA niższe / R -> T 500 * 2,20 = 1100 /plan / wybieramy T -> R 400 * 3,5 = 1400 Remonty na rzecz transportu po kosztach planowanych 500 * 2,2 = 1100 Jaki jest koszt jednostkowy transportu 1 km /5560 + 1100 / = > 6660 : 1800 = 3,70 Na rzecz 7500 * 3,70 = 27750 koszt sprzedaży 300 * 3,70 = 1110 3,50 * 3,7 = 1295 /3450 + 1480 – 1100/ = 3830 3830 : 1000 (1500-500) = 3,83 na 1 roboczogodzinę 3,83 * 400 = 1532 / na konto działalności podstawowej/ 3,83 * 600 = 2298 Już rozliczaliśmy działalność pomocniczą Trzeba dodać koszt Rp + Ko /koszt okresu/ 595 + = 3370 Kj wg p = Rp + Ko Wg + Rk Ilość Materiał bezpośredni A/. Całość materiału 1000 /szt. Gotowych/ + 500 = 1500 B/. Przeliczamy produkt 1000 + 500 * 60% = 1300 Ustalamy koszt jednostkowy Koszt jednostkowy 15,8 Koszt produkcji 11,48 Wszystko to jest kosztem rzeczywistym / piąta opcja / 15800 5/, 1000 * 15800 = 12640 6/, przy sprzedaży Wz 800 * 15,8 = 12640 7/, FU 800 * 25 = 20000 ustal wynik ze sprzedaży wyrobów 20000 – 12640 - 3698 - 1100 = 2562 k. zarządu k. Sprzedaży ZYSK ZE SPRZ.

1

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA WYKŁAD V 04.01.2004. Przedsiębiorstwo wytwarza 3 wyroby na 2 zlecenia decyzyjne 300 * rk prod. W toku 200 y 400 z Pozycje kalkulacji Zlecenie 1 Zlecenie 2 Razem zlecenia Materiały bezpośrednie 7200 6000 13200 płace bezpośrednie 4800 3600 8400 Koszty wydziałowe 1920 /4800*0,4/ 1440 /3600*0,4/ 3360 Razem 13920 11040 24960 Nkw3 = 3360 / 8400 = 0,4 rk produkt nie zakończony Koszty materiałów zlecenia 2 są rozliczane w stosunku do jego ciężaru

Wyrób y = 2 kg Wyrób z = 4 kg Koszty przerobu / płace, k. Wydziałowe / w stosunku do czasu pracy wyrób y = 3 godz. Wyrób z = 2 godz. Kj Wg y = 6 + 10,80 = 16,8 Kj Wg z = 12 + 7,20 = 19,2 ZLECENIE II Poz. Kalkulacji Ilość Współczynnik Ilość współ. Kj. Wsp. Kj. Wgot Materiały bezpośrednie Wyrób y 200 1 200 6 6 Wyrób z 400 2 800 6 12 1000 Koszty przerobu Wyrób y 200 3 600 3,6 10,8 Wyrób z 400 2 800 3,6 7,2 1040 Koncepcja ABC dot. Sposobu rozliczania kosztów pośrednich na produkty. Prowadzi do włączenia do rachunku kosztów ogólnych o charakterze nie produkcyjnym. Rozróżnia koszty zależne od wielkości produkcji /świadczonych usług / i koszty niezależne od wielkości produkcji, ale zależne od rozmiarów działań generujących te koszty. ABC => ACTIVITY BASED COSTING Fundamentalne elementy r-ku ABC to: - grupowanie kosztów – oparte na identyfikacji głównych działań, które powodują powstanie kosztów pośrednich - alokacja kosztów pośrednich – wymaga to wskazania wagi każdego z działań w tworzeniu kosztów pośrednich - wybór czynników kosztotwórczych dla każdej grupy kosztów – wymaga to oszacowania jednorodności działań i

reprezentywności wyników Koncepcja ABC opiera się na 4 założeniach:

1. Koszty wyrażają wydatki ponoszone na pozyskiwanie rozmaitych zasobów niezbędnych do działania podm. gosp 2. Różne działania / activities / prowadzą do zużywania tych zasobów 3. Określona „ ilość „ działania wyrażana jest przy pomocy odpowiedniej jednostki miary tego działania 4. Koszty są najpierw grupowane w przekroju działań / coost pool /, a następnie rozliczane na produkty wg

jednostkowych kosztów przypadających na każdą jednostkę miary działania System ABC może być stosowany do:

- ustalania kosztów jednostkowych produktów / kalkulacja / - pomiaru rentowności produktów lub usług według działań lub / i klientów - budżetowania kosztów działalności / Activity – Based Budgeting / - sterowanie procesem produkcyjnym - reorganizacji i kontroli procesu produkcyjnego / activity – Based Management /

Najczęściej stosowano koncepcje ABC do: obniżania kosztów, sprawdzania pomiaru wartości Etapy rachunku kosztów działań ABC wtedy, gdy robimy kalkulację

1. identyfikacja istotnych działań / activities / występujących w danej firmie 2. określenie jednostki pomiaru / cost drivers / dla każdego działania łatwo jest mierzalna i zrozumiała 3. ustale4nie kosztów każdego działania / cost pod / 4. rozliczenie kosztów poszczególnych działań na wytworzone produkty.

Jednostki miary działania z funkcjonalnego punktu widzenia można podzielić na: - jednostki ilościowe np.: ilość zużytych materiałów, godziny pracy ludzi i maszyn itp. - Jednostki wynikające bezpośrednio z procesów wdrażania nowych produktów lub doskonalenia istniejących

technologii np. liczba nowych produktów, im więcej tym więcej kosztów - Jednostki wynikające z procesów zarządzania cyklem produktu - Jednostki jakościowe, wynikające sprzężenia zwrotnego między odbiorcami produktów firmy i procesu wytwarz

ZADANIE 1. ilość dostaw materiału utrzymanie lość partii do wysłania

 w sposób bezpośredni - > na podstawie aktualnego  na podstawie oszacowanoa  w sposób arbnitalny / gdzieś to dopiszemy

Zastosowanie kalkulacji ABC jest uzasadnione gdy będzie ona dostarczać danych istotnych do podejmowania decyzji, czyli informacji o kosztach istotnych.

2

Muszą być w tym celu spełnione następujące warunki: 1.całkowite koszty pośrednie muszą być jednoznacznie podzielone na pule kosztowe, a każda z nich musi zależeć

od jednego typu działania 2.koszty każdej puli kosztowej muszą być wprost proporcjonalne do rozmiarów / wielkości / działania,

wywołujących te koszty 3.moment każdego działania musi być podzielony na części, które zależą od ....

Korzyści płynących ze stosowania metody ABC: 1. w firmach wielo asortymentowych – zupełnie nowy ranking kalkulacji kosztów produkcji, odzwierciedlający

weryfikację korzyści przypadających poprzednio na produkty niskonakładowe 2. zwiększona świadomość tego, które rodzaje działalności „napędzają „ koszty pośrednie w największym stopniu i

które mogą usprawnić kontrolę ponoszenia takich kosztów 3. tworzenie bazy informacyjnej, która ułatwia wdrażanie technik „ zarządzania prze z jakość „ poprzez

skwantyfikowanie możliwych udoskonaleń 4. użycie wskaźników niefinansowych do pomiaru czynników kosztotwórczych,- co oprócz sposobu do ustalenia

kosztów – dostarcza narzędzi do oceny wyników pracy osób odpowiedzialnych za centa 5. identyfikacja działań, które nie zwiększają wartości firmy 6. nowa perspektywa badań dynamiki kosztów, planowania i budżetowania, poprzez analizę czynników

kosztotwórczych 7. informacja o kosztach, która jest bardziej wiarygodna i wyraźnie użyteczna w procesie podejmowania decyzji, co

powoduje, że ABC staje się pożyteczna w porównaniach wewnętrznych i między firmami. Jednak dalej jest to system kosztów historycznych. Sposób alokacji kosztów może być lepszy, ale i tak jest arbitralny. Powinna następować ciągła weryfikacja pul kosztowych i czynników kosztotwórczych /cest dvivers/

Obliczanie kosztów jednostkowych przy zastosowaniu roboczogodzin Pozycja kosztów Kwota kosztów pośr do rozlicz. Koszty jedn. X K.j.wyr. y K.j.wyr. Z Materiały bezpośrednie Poz. 3 25 20 11 Płace bezpośrednie Poz. 6 8 12 6 K j m = 1848000 / 88000 = 21 rh X Y Z Koszty pośrednie 28 42 21 K j Wg 61 74 38 Musimy dokonać podziału na Koszty pośrednie działań w stosunku do wolumenu poszczególnych działań A;B=C Rodzaje działań Koszty działań Rozmiary działań Stawka kosztów na jedn. Działania A:B=C A B C Utrzymanie ruchu działań 760000 76000 min 10 zł r/h Przygotowanie produkcji 30000 30 serii prod. 1000 zł/serię Dostawy materiałów 435000 270 dostaw 1611 zł/dostawę Opakowania 250000 32 partie 7813 zł/partię Obsługa techniczna 373000 50 zlecdeń 7460 zł/zlecenie Przeprowadzamy kalkulację kosztów bezpośrednich Obliczanie kosztów jednostkowych wyrobów wg metody ABC Pozycje kosztów Wyrób x Wyrób y Wyrób z Materiały bezpośrednie 25 20 11 Płace bezpośrednie 8 12 6 Utrzymanie ruchu maszyn k.5 13,33 z tab. 1i 1/3*10 10z tab 1* 10 20 z tab. 2*10 Przygotowanie produkcji 0,1 0,35 2,5 Dostawy materiałów 0,81 2,82 44,31 Opakowania 2,34 1,17 19,53 Obsługa techniczna 3,73 3,73 23,31 53,31 50,07 126,65

Kj przy prod. X = 1000 * 3 = 0,1 Kj przy prod. Y = 1000 * 7 = 0,35 Kj przy prod. Z = 1000 * 20 = 2,5 30000 20000 8000 Dostawy materiałów Kj x = c jedn * x / Kj x = 1611 * 15 = 0,81 Kj y = 1611 * 35 = 2,82 Kj z = 1611 * 220 = 44,31

30000 20000 8000 opakowania Kj x = 7813 * 9 = 2,34 Kj y = 7813 * 3 = 1,17 Kj z = 7813 * 20 = 19,53 30000 20000 8000 obsługa techniczna Kj x = 7460 * 15 = 3,73 Kj y = 7460 * 10 = 3,73 Kj z = 7460 * 25 = 23,31 30000 20000 8000 ZADANIE Drogerie 1980 – 1800 = 180 / 1980 = 9,09% Apteki 10500 – 10000 = 500 / 10500 = 4,76% Markety 30900 – 30000 = 900 / 30900 = 2,91% Markety Apteki Drogerie

2

Wskaźnik marży tradyc. 2,91% 4,76% 9,09% A B C Koszty operacyjne Opracowanie zleceń 5600 / 140*40/ 14400 /360*40/ 60000 40 zleceń Zlecenia poz. Liniowych 5880 / 14*140*3/ 12960 /12*360*3/ 45000 /10-1500-3 3/poz Dostawy zapasów 6000 /50*120/ 15000 /300*50/ 50000 /1000*50/ 50/dost Wyładunek kartonów 36000 /300*120*1/ 24000 /300*80*1/ 16000 /16*1000*1/ 1/kart Układanie na półkach 5760 / 3-16*120/ 2880 /0,6*16*300/ 1600 /0,1*16*1000/ 16 Razem 59240 69240 172600 301800 Opracowanie zleceń koszty 80000 na 2000 zlec.=40zł/zlec c.d. tabeli X Y Z Koszt towaru 3600000 / 30000*120/ 3000000 / 10000*300/ 1800000 /1800*1000/z tab. Przychody ze sprzed tow. 3780000 / 30900*120/ 3150000 /10500-300/ 1980000 /1980*1000/ z tab Zysk razem 136920 48760 /3708000-3600000-

59240 80760 7400

Wskaźnik marży ABC 1,32% 2,56% 0,37% ANALIZA ZALEŻNOŚCI Próg rentowności określa:

- jaką należy zapewnić wielkość produkcji / sprzedaży /, aby firma osiągnęła zysk - jaka jest maksymalnie dopuszczalna skala spadku sprzedaży zapewniająca zysk - jaki stopień wykorzystania zdolności produkcyjnych zapewnia rentowną produkcję

ANALIZA PROGU RENTOWNOŚCI POZWALA: - mierzyć rezultaty zmian cen sprzedawanych produktów, wysokość kosztów stałych i zmiennych - określić minimalny poziom cen oraz maksymalną wysokość kosztów stałych i zmiennych - określić rentowność nowych rodzajów produkcji i rentowność firmy.

ZAŁOŻENIA UPRASZCZAJĄCE PRZY APR: - wielkość produkcji jest równa wielkości sprzedaży - koszty stałe są jednakowe przy każdej wielkości produkcji niezależnie od jej poziomu - koszty zmienne ulegają zmianom proporcjonalnie do zmian wielkości produkcji - ceny wyrobów nie ulegają zmianom przy każdym poziomie sprzedaży - nie występują żadne inne czynniki kształtujące wynik finansowy poza tymi, które występują w analizie

NORMALNA ZDOLNOŚĆ PRODUKCYJNA X – 8000 szt Cena – 20,- Kz – 15,- Ks – 30000 ,- Przedział istotności 4000 – 12000 szt W = S kz – ks W – wynik finansowy S wartość sprzedaży kz – koszty zmienne ks – koszty stałe W = C * x – kz * x – ks C – cena x – wielkość sprzedaży Kz - jedn. K. Zmienne PRÓG RENTOWNOŚCI to wielkość sprzedaży, przy której C * x – kz * x = ks tzn. W = 0 a zatemn C * x – kz * x – ks = 0 x ( C – kz ) – ks = 0 PRÓG RENTOWNOŚCI ILOŚCIOWY PR i = KS / C – kz to stosunek ks do jednost. marży brutto PR i = 30000 / 20 – 15 = 30000 / 5 = 6000 musi sprzedać 6001, aby mieć zysk PRÓG RENTOWNOŚCI WARTOŚCIOWY PWw = ks – = 30000 = 30000 / 0,25 = 120000,- 1 – 0,75 C – kz = 1 - kz stopa marży 1-kz/c 1-15/20 C C brutto Możemy też próg rentowności ilościowy pomnożyć przez cenę marży próg rentowności wartościowy. PRÓG RENTOWNOŚCI PROCENTOWY PR% = ks / x ( c – kz ) * 100 PR % = 30000 / 8000 * ( 20 – 15 ) = 30000 / 8000 * 5 = 30000 / 40000 = 75 % STREFA BEZPIECZEŃSTWA maksymalna skala zmniejszenia sprzedaży, przy której jednostka nie ponosi straty Ilościowa STB i = x – PR i = 8000 – 6000 = 2000 / norma zdolności produkcja rentowna / Wartościowa STB w = S – PR w = 160000 – 120000 = 40000 Procentowa STB % = STB i / x * 100 = 2000 / 8000 * 100 = 25 % ANALIZA PRODUKCJA – KOSZTY – WYNIKI Wielkość sprzedaży, przy której .............. W = S – kz – ks Planowany zysk 15000 X = ks + w = 30000 +v 15000 = 45000 = 9000 szt C – kz 20 – 15 5 CENA , która zapewni osiągnięcie planowanego zysku C = ks + W + kz = 30000 + 15000 + 15 = 450000 + 15 = 20,62 X 8000 8000 Poziom kosztów stałych i zmiennych, przy których osiągnie się planowany zysk Ks = ( c – kz ) * x – W Kz = C – ( ks – W ) / x Ks = ( 20 – 15 ) * 8000 – 15000 = 25000 kz = 20 - ( 30000 – 15000 ) / 8000 = 14,38

2

Podatkowy próg rentowności Jeżeli z 15,- zł obniżymy koszty zmienne do 14,38 to osiągniemy wynik 15000 Mnożąc ............. o próg rentowności przepływy pieniężne amortyzacja nie powoduje przepływów pieniężnych Zakładamy, że nasza amortyzacja stanowi 10 % kosztów stałych 300000 – 10% * ks = 27000 / to dopiero będzie księgowane /

WYKŁAD VI 18.01.2004.

2

Wyznaczenie progu rentowności dla produkcji wielo asortymentowej ks METODA I w jednostkach przeliczeniowych / ilościowy / Prpi = Σ (Ci – kzi )*Li Ci = ceny poszczególnych asortymentów Kzi = jednostkowe koszty zmienne poszcz. asortyment. Li = udział poszczególnych asortymentów w rozmiarach działalności PRZYKŁAD TREŚĆ Wyrób A Wyrób B Wyrób C Cena wyrobu 100 150 220 Koszty zmienne 60 100 150 Koszty stałe 400000 Wielkość prod. 10000 2000 5000 3000 Udział w produkcji 0,2 0,5 0,3

400000 PR pi = ( 100 – 600 ) * 0,2 + ( 150 - 10 0 ) * 0,5 + ( 220 – 0150 ) * 0,3 = 7408 szt ≈ 74 % - próg rentowności dla

poszczególnych asortymentów PR pA = 7408 * 0,2 = 1482 szt PR pB = 7408 * 0,5 = 3704 szt PRpC = 7408 * 0,3 = 2222 szt Czy nasza działalność jest rentowna -> wskaźnik marży brutto marżą brutto = jednostka marży / cena (C – kz ) / C = 1 – ( kz / C ) WM b A = ( 100 – 60 ) / 100 = 0,4 WM b B = ( 150 – 100 ) / 150 = 0,33 WMb C ( 220 – 150 ) /220 = 0,32 PRZECIĘTNY WSKAŹNIK MARŻY BRUTTO WMb = 540000 / 1610000= 0,34

Suma jednostkowej marży / całkowity przychód Im większy udział produkcji z wyższym wskaźnikiem marży brutto ni9ż przecietny, tym szybciej zostanie osiągnięty próg rentowności tj. przy niższym przychodzie ze sprzedaży METODA II PRZECIĘTNEJ MARŻY BRUTTO ks Stosujemy, gdy są koszty stałe bez podziału na poszczególne asortymenty. Σ Mbi * xi MARŻA Nie rozliczamy na poszczególne produkty. PRaw= Σ Ci * xi BRUTTO PrAW = 400000 / 0,34 = 1176470 ZŁ Strefa bezpieczeństwa / margines / - o ile można spaść – do zera - aby nie ponosić straty STBw = ( Σ Ci * x ) – PRaw STB = 433530 STB % = STBw / Σ Ci * xi STB % = 43,3530 / 1610000 = 27 % Mówiąc o STB % o ile może spaść ilość aby nie ponosić strat, aby wynik = 0 Rachunek kosztów Segmentowa analiza progu rentowności próg rentowności + STB = 1 PRZYKŁAD Dane z poprzedniego przykładu koszty stałe dla wyrobu A wynoszą 20000 zł B = 90000 zł C = 50000 zł Pozostałe koszty stałe 240000 zł dotyczą całej jednostki Pri = Ks ai + ( M bi / Σ M bi ) * ks

M bi M bi = jednostkowa marża brutto i-tego asortymentu K s ai = koszty stałe i –tego asortymentu (100-60) (40+50+70) poz.k.st. PRiA = [ 20000 + ( 40 / 160 ) * 240000] / 40 = 2000 szt PriB = [ 90000 + ( 50 / 160 ) * 240000 ] / 50 = 3300 szt PriC = [ 50000 + ( 70 / 160 ) * 2400000 ] / 70 = 2215 szt ANALIZA WRAŻLIWOŚCI badanie siły oddziaływania różnych wyników na poziom rentowności jednostki. ETAPY ANALIZY WRAŻLIWOŚCI:

1. ustalenie przesunięć progu rentowności w przypadku zmiany czynników w jednakowej skali w sposób izolowany 2. ustalenie progowych wielkości czynników, przy poziomie których firma uzyskuje zerowy wynik finansowy / próg

rentowności cenowy i kosztowy / 3. ustalenie przesunięć progu rentowności w przypadku łącznego oddziaływania wszystkich czynników w

warunkach realizacji scenariusza pesymistycznego i optymistycznego Zmiana PR % min PR % max Różnica punktów Cena 53,57 % 125 % 71,43 Koszty zmienne 57,69 % 107,14 % 49,45 Koszty stałe 67,5 % 82,5 % 15 Rozmiar sprzedaży 68,18 % 83,33 % 15,15

PR % = 7 % zmiana ceny pozostałe bez zmian Korzystnie PR % = [0000 / 8000 * (20-1,1 –15) ] * 100 = 53,57 => zwiększona cena 0 10 % Niekorzystna PR % = [ 30000 / 8000 * ( 20 * 0,9 – 15 ) ] * 100 = 125 % Zmiana koszt zmienny pozostaje bez zmian Rentowność jednostkowa liczona progiem rentowności -> jest najbardziej wrażliwa na zmianę cen i kosztów zmiennych a mniej na koszty stałe i rozmiary sprzedaży. Ostrzega nas przed zmianą składników, bo zależy nam na obniżeniu progu rentowności. Obniżenie progu rentowności jest to wzrost rentowności bo mamy większy zysk ??? II ETAP Cxx – kzxx – ks = 0 Ustalenie granicznego poziomu cen / takiej ceny, przy której zysk = 0 / Cg =(xxkz + ks) / x Ustalenie granicznego poziomu kosztów zmiennych czyli do takiej wartości musimy podnieść kz tak, aby zysk = 0 Kzg = ( cx x - ks ) / x = jeżeli k. zmienne = 16,25 zysk = 0 próg rent. K. Zmiennych 16,25/↑ – nie opłacalny USTALENIE granicznego poziomu kosztów stałych ksg = Cxx – ks *x ksg = 40000 III ETAP próg rentowności %

2

Wariant optymistyczny -> rozmiary sprzedaży ten sam poziom x, koszty stałe ten sam poziom ks Przyrost kosztów jednostkowych – 5 % kz wzrost przyrost ceny o 10 % ks C o 10 % PR % = 30000 / 8000 ( 201,1 – Wariant pesymistyczny cena – bez zmian x – bz kz ↑ - 0 10 % ks ↑ 0 5 % PR % = 60 % = 112,5% Nie do przyjęcia wszystko co robią ...................... DŹWIGNIA OPERACYJNA FINANSOWA PRZYCH PKW = koszt Wynik Dźwignia operacyjna -> jest miarą wagi kosztów w ogólnej strukturze kosztów firmy DO = MB / ZO => Dźwignia operacyjna = Marża brutto / Zysk operacyjny stąd Ω Z% = DO * WS % Dźwignia operacyjna bada / pokazuje zakres oddziaływania wielkości sprzedaży na zysk operacyjny. Informuje w jakim stopniu jedno procentowa zmiana sprzedaży wpłynie na zmianę zysku operacyjnego PRZYKŁAD treść firma X Firma Y Przychód ze sprzedaży 100000 100000 Koszty zmienne 600000 300000 Marża brutto 40000 70000 Koszty stałe 30000 60000 Zysk operacyjny 10000 10000 DOx = 40000 / 10000 = 4 wzrasta sprzedaż o 1 % to zysk operacyjny wzrasta o 4 % Doy = 70000 / 10000 = 7 zysk operacyjny wzrasta o 7 % Wskaźnik dźwigni operacyjnej jest wyższy w jednostkach , które mają większy udział w kosztach stałych / jest to miara wagi kosztów stałych / Dźwignia operacyjna działa w obie strony Jeżeli zmniejszy 0 1 % to dźwignia operacyjna spadnie o 4 % / dla x / Poziom dźwigni operacyjnej jest największy przy poziomie sprzedaży w progu rentowności Małe / rośnie Podniesienie jest racjonalne gdy wiemy, że będzie rozwój firmy. DŹWIGNIA FINANSOWA - > odnosi się do jednostek, które korzystają z obcych źródeł finansowania Działanie dźwigni finansowej jest związane ze stałym np. odsetek od kredytów Dźwignia finansowa określa zwiększenie rentowności kapitałów własnych z tyt. finansowania działalności kapitałami obcymi / kredyty długoterminowe / DF = Zo / Zb DŹWIGNIA FINANSOW = ZYSK PRZED UWZGLĘDNIENIEM ODSETEK / ZYSK BRUTTO Informuje w jaki sposób zmiana zysku Zo wpłynie na zmianę zysku brutto. Zwiększyć można oddziaływanie Dz.F. poprzez zwiększenie kapitałów obcych w strukturze finansowania, ale jest to większe ryzyko Jeżeli d.f. < 1 zmniejsza zysk operacyjny, którego nie starcza na pokrycie odsetek od kredytów / maczuga finansowa / Dźwignia operacyjna i finansowa maleją w miarę oddalania się od progu rentowności. Dźwignia połączona = iloczyn dźwigni operacyjnej i finansowej Dp = Do * Df PRZYKŁAD Wartość sprzedaży w okresie wyjściowym stanowiła sumę 900000 zł, koszty zmienne wynosiły 630000 zł / tj. 70% wartości sprzedaży /, koszty stałe 120000, a zysk operacyjny 150000 zł. Przewiduje się wzrost sprzedaży w stosunku do okresu wyjściowego 0 14 %. Dźwignia operacyjna MB = P – kz > 0 ks +Zysk MB = (900000 – 630000) / 150000 = 1,8 Jeżeli przewiduje się wzrost sprzedaży o 14 % to zysk operacyjny wzrośnie w stosunku do okresu wyjściowego 14 % * 1,8 = 25,2 % D0 = 1,8 / 25 sprawdzenie - planowana sprzedaż / 900000 * 1,14 / 1026000 - koszty zmienne / 1026000 * 0,7 / 718200 - koszty stałe 120000 - przewidywany zysk operacyjny 187800 tj 125,2% od 150000 koszty odsetek od kredytów wyniosły 25000.- zysk brutto 150000 – 25000 = 125000 o ile zmieni się zysk brutto jeśli zastosujemy ↓1,8*14% Dźwignia finansowa 150000 / 125000 = 1,2 Przyrost zysku brutto 1,2 * 25,2% = 30,24 125000 * 130,24 % = 162800 Dp = 1,8 * 1,2 = 2,16 przyrost zysku brutto = 14 % * 2,16 * 125000 = 37800

WYKŁAD I SEMESTR II (WYKŁAD VII) 21.03.2004.

2

Rachunek kosztów i wyników w procesie podejmowania decyzji Zadanie 1 z kartki Decyzja typu 1 – czy rozpocząć produkcję nowego wyrobu? Tradycyjny rachunek kosztów 1) Przychody ze sprzedaży ( 4 000x15) = 600 000 2) Koszty a)koszty badania rynku 15 000 b)koszty materiałowe 420 000 A) 60 000 jn x 2 = 120 000 B) 40 000jnx3,50= 140 000 40 000jn x 2,50 = 100 000 C) 12 000 jn x 5 = 60 000 c) wynagrodzenia 248 000

- pracowników wykwalifikowanych (1/5 x 40 000)h x 10 = 8000h x 10 = 80 000 - pracowników niewykwalifikowanych 80 000 h x 2 = 160 000 - szefa produkcji 8 000

d) amortyzacja 98 000/ 7 = 14 000 e) koszty administracyjne 398 000 - stałe 350 000 zmienne 80 000szt x 0,60 = 48 000

3) Razem koszty 1 095 000 4) Wynik ze sprzedaży (495 000)

Koszt istotny, który jest kosztem przyszłym jest to różnica pomiędzy dwoma wariantami robić albo nie produkować. Koszty utracone nie są istotne do podejmowania decyzji.

Koszty Wydatki pieniężne Koszty istotne 1 Produkować Nie produkować 4=2-3 Materiał A B -sprzedaż -zakup C

(120 000) 0 (100 000) (60 000)

0 80 000 0 0

(120 000) (80 000) (100 000) (60 000)

PŁACE (248 000) (16 000) 888 000 Wykwalifikowanych Niewykwalifikowanych Szef produkcji

(80 000) (160 000) (8 000)

0 (160 000) 0

(80 000) 0 (8 000)

Maszyna w likwidacji 10 000 39 000 (29 000) Zarząd Zmienne Stałe

(398 000) (48 000) (350 000)

(350 000) 0 (350 000)

(48 000) (48 000) 0

(525 000) koszty istotne Jeśli będziemy produkować to 120 (jest to koszt istotny). Materiału B mamy już 3,5 nie jest już istotny (pozostało z poprzedniej produkcji ). Do materiałów B musimy zobaczyć ile zyskujemy a ile tracimy. Nie bierzemy pod uwagę kosztów istotnych. Zadanie 2 Rozpocząć produkcję wg wariantu A czy B Kryterium – zysk. Im większe zyski tym bardziej nam się opłaca Treść Wariant A Wariant B

5000 szt. przychód

50 000 50 000

Koszty - zmienne - stałe

5000x 50 (250 000) (140 000)

5000x 30 (150 000) (260 000)

Wynik 110 000 90 000 9 000 szt. Przychód

900 000 900 000

Koszty - zmienne - stałe

(9000X50) (450 000) (140 000)

(9000x30) (270 000) (260 000)

Wynik 310 000 370 000 Kiedy koszty w obu wariantach są takie same. Koszty wariantu A = koszty wariantu B K A =K B K = Kz x X + K B

2

W wariancie A 50x + 140 000 = 30X + 260 000 X = 6 000 szt. Jest to próg kosztów obojętnych X Jeżeli sprzedaż poniżej progu kosztów obojętnych to wybieramy wariant z mniejszymi kosztami stałymi. Jeżeli sprzedaż powyżej progu kosztów obojętnych to wybieramy wariant gdzie koszty stałe są wyższe. Zadanie Firma ma zrobić 40 000 kg proszków do prania, są dwie oferty I i II Kz koszty zmienne 2,50 2,70 Ks koszty stałe 28 000 18 000 Dokonać wyboru wg której oferty będziemy produkować proszek. Próg kosztów obojętnych = 2,5x + 280 000 = 2,7X x 180 000 2,5X – 2,7X = 180 000 – 280 000 X = 50 000kg – próg kosztów obojętnych Możemy produkować 40 000 (na początek zad.) poniżej progu więc wybieramy wariant o nizszych kosztach stały czyli II 50 tyś > 40tyś Zadanie 3 (decyzja 3) Jak ustalić cenę na dodatkowe zamówienie? Bierzemy pod uwagę tylko koszty zmienne są to koszty istotne. Cena 45 zł 400 000/50= 8 zł Zmienne 100 000 Koszt zmienny 26 zł na sztukę. 400 000/ 50 000 = 8 800 000/ 50 000= 16 100 000/50 000= 2 RAZEM 26 zł Koszt istotny jest 26 zł a chcą nam zapłacić 45 zł, czyli nam się opłaca. Decyzja 4 4 decyzje w przypadku ograniczonych decyzjach wytwórczych. Koszty stałe nasze 900 zł, a ten co produkuje 800 zł, to

bierzemy pod uwagę Kz (700), koszty utraconych korzyści. K. istotny+ materiały bezp. + płace + wydz. zmienne + koszty utraconych korzyści = 50 szt x 300= 15000/200szt = 75 700+ 75 = 775 zł (koszt istotny)x cena zewnętrzna 800 zł 775- koszt istotny a cena zewnętrzna 800 tzn. produkujemy sami - bardziej się opłaca abyśmy produkowali sami.

Zadanie 5 Decyzja typu : który asortyment produkować ? Rachunek kosztów pełnych Asortyment Przychody

Ilość sprz. x cena sprz. Koszty Ilość sprzed. X jedn. Koszt pełny

Wynik Przychód - koszty

A B C

400 000 250 000 540 000

360 000 200 000 570 000

40 000 50 000 (30 000)

RAZEM 1 190 000 1 130 000 60 000 Nie robimy wyrobu C Rachunek kosztów zmiennych Asortyment Przychody

Ilość sprzed. x cena sprzed. Koszty Ilość sprzed. X jedn. Koszt zmien

Wynik Przychód - koszty

A B C

400 000 250 000 540 000

280 000 160 000 360 000

120 000 90 000 180 000

RAZEM 1 190 000 800 000 390 000 Koszty stałe 330 000 Wynik netto 60 000

Rachunek kosztów i wynik po rezygnacji z wyboru C Asortyment Przychody

Ilość sprzed. x cena sprzed. Koszty Ilość sprzed. X jedn. Koszt zmienny

Wynik Przychód - koszty

A B

400 000 250 000

280 000 160 000

120 000 90 000

RAZEM 650 000 440 000 210 000 Koszty stałe 330 000 Wynik netto (120 000)

Zadanie Sprzedaż cena K. jednostk.

pełny Wynik jednost

Kj zmienny

Ks na jedn. Ks Mb/cena – k. zmienny/

A B C D

500 1000 250 2000

1000 620 400 920

500 400 420 1000

500 220 (20) (80)

220 200 300 360

(280) 200 120 640

140 000 /500*280/ 780*(500*2 / 1000)=780000 200 000 /1000*200/ 420*(1000*2 / 2000)=840000 30 000 /250*120/ 1 280 000 /2000*640/

1 650 000 Marża brutto

2

A 1 000 szt. x 780 = 780 000 B 2 000 szt. X 420 = 840 000 1 620 000 – 1 650 000 = (30 000) Mimo, że byśmy produkowali 2 razy więcej produktu A i B i zrezygnowalibyśmy z C i D to i tak będzie strata. ZADANIE 6 Decyzja 6 Który asortyment produkować Trzy asortymenty A,B,C. Policzyć rentowność asortymentów liczona wg jednostkowej marży brutto. Mb = cena – jkz A Mb = 52 - 36 = 16 B Mb = 67 – 41 = 26 C Mb = 80 - 55 = 25 Wybieramy asortyment B Rentowność asortymentów wg marży przypadającej na 1 mh Rentowność asortymentu liczona wg jednostkowej marży brutto Mb = cena – j k z Asortyment A B C Czas wytworzenia mh/szt. 0,50 h na jeden wyrób 1h 2 h Liczba wytworzonych wyrobów 2 wyroby w ciągu godz. 1 0,5 w ciągu jednej godz. Marża brutto na 1mh (zł/mh) 32 26 12,50 Ocena rentowności I II III Ile można zrobić każdego produktu Maksymalne rozmiary produkcji wynoszą:

- dla asortymentu A – 3000mh/0,50mh/szt. = 6000szt. - Dla asortymentu B – 3000 mh/1mh/szt. = 3000 szt. - Dla asortymentu C – 3000 mh/2 mh/szt = 1500szt.

Mamy 70 000 kosztów stałych / 3000 = 23,33 Możemy przy tych zdolnościach produkcyjnych wyprodukować 6000 wyr. A ale rynek może kupić tylko 5000 czyli zużyjemy 2 500 Rh (5000 x 0,5Rh)

Zadanie Ks = 100 000

A B Cena 120 150 Kz 80 120 Marża brutto 40 30 Materiały zużycie na szt 2 4 9000 (posiadamy zapas) Produkcja jest ograniczona maszyno/ godziny 2 1 6000 (ile można wykonać max) Przy jakich rozmiarach produkcji marża brutto jest największa i jaki zysk osiąga jednostka przy tych zmianach. 2A+ 4B ≤ 9 000 2A + 1B ≤ 6 000 3B ≤ 3 000

B≤ 1 000 B = 1 000 szt. A = 2500 szt. Największa marża brutto była by dla B= 1000szt. dla A = 2500 szt. 2500 x 40 + 1000 x 30 – 100 000 = 30 000 Zadanie Spółka otrzymała dodatkowe zamówienia na wyrób X. Cena sprzedaży 650,00zł (jednostkowa), przyjęcie oferty spowoduje wzrost kosztów stałych o 5000, jkz = 450 zł. Określ minimalną wielkość zamówienia, aby spółka nie ponosiła straty. Na podstawie tych danych obliczamy (próg rentowności) przy minimalnym zamówieniu. Próg rentowności = Ks/ jmb = Ks/ (C- Rz)

Próg rentowności = 5 000/ 650 – 450 = 5000/200= 25 szt. Wynik= 0 Np. wynik = 1000 to Ks + Z/ j. M. Brutto = 5000+1000/200= 30szt. WYKŁAD II ROK II VIII 25.04.2004.

2

Budżet to plan działania reprezentujący sposób alokacji zasobów - wyrażony w formie ilościowej / jednostki neutralne / - lub wartościowej / jednostki pieniężne / - sporządzony na okres roku bądź okresy krótsze lub dłuższe - przyjęty / zaakceptowany / do realizacji - stworzony i realizowany przy udziale pracowników poszczególnych szczebli zarządzania - bieżąco kontrolowany i modyfikowany Liczbowe wyrażenie planu działania => budżetowanie Budżetowanie – to zespół czynności związanych z przygotowaniem założeń, opracowaniem i zatwierdzeniem i kontrolą budżetu, wykonanych zgodnie z zasadami i metodami właściwymi temu procesowi. Proces budżetowania jest traktowany w sposób indywidualny w każdej jednostce gospodarczej. Złota zasada bilansowa -> Etapy budżetowania: 1. określenie celów jednostki gospodarczej 2. poinformowanie pracowników 3. ustalenie harmonogramu prac 4. przeszkolenie pracowników 5. podział jednostki na ośrodki odpowiedzialności 6. powołanie odpowiedzialnych za budżety / powołanie kontrolera budżetu / 7. wskazanie metody budżetowania 8. instrukcje budżetowania / zawiera wszystkie dane / instrukcje / 9. zasady rozliczania wewnętrznego 10. ustalenie planów ogólnych / najczęściej plan roczny / 11. ustalenie planów cząstkowych 12. zatwierdzenie budżetów / jeśli ustalimy plany ogólne i cząstkowe – sprawdzamy czy O.K. i zatwierdzamy/ 13. realizacja budżetu – przeanalizować 14. reakcja na odchylenia / b. szybka – w miarę możliwości / 15. reanaliza budżetów Budżety należy podzielić na egzamin - ze względu na horyzont czasowy - krótkookresowe / do 1 roku / - długookresowe / wiele lat / - zakres przedmiotowy - dotyczy wszystkich dziedzin przedsiębiorstwa / budżet dla całego przeds. - zajmują się tylko wynikiem przedsiębiorstwa dot. Np. technologii, budżety nakładów inwestycyjnych - częstotliwość sporządzania budżetu - konwencjonalnymi dot. Pewnego okresu czasu / 1 rok / i po przeanalizowaniu tego robimy następny budżet / kolejny / daje możliwość porównania z bieżącymi budżetami - kroczącymi - ze względu na poziom realizacji - sztywny / stały / założenie jednego poziomu działalności / określenie wielkości sprzedaży, sporządzanie na krótkie okresy czasu, mogą dotyczyć jednego zagadnienia - elastyczny / zmienny/ seria budżetów danego typu dla różnych poziomów działania Metody budżetowania: I. z punktu widzenia, uczestnictwa w opracowywaniu kierowników niższych szczebli 1. budżetowanie odgórne / niekorzystne na działanie pracowników/. Budżety stworzone są przez kierowników wyższych szczebli zarządu – przy niewielkim udziale kierowników niższego szczebla / 2. oddolne / partycypacyjne/ zaangażowanie szczebli wszystkich, oddziaływuje motywująco dla wszystkich pracowników. W takim budżetowaniu mogą wystąpić luzy budżetowe, ponieważ przygotowują to ci sami ludzie, którzy to wykonują. II. z punktu widzenia wyjścia w procedurze budżetowania

1. metoda przyrostowa to metoda, która polega na korygowaniu danych wynikowych, charakteryzujących poziom działalności w ubiegłym okresie o przewidywane zmiany w analogicznym przyszłym okresie. Te zmiany mogą być spowodowane np. inflacją. Główna wada: korygujemy wynik a nie kontrolujemy co było źle.

2. budżetowanie od zera – każde zaangażowanie rozpatruje się od nowa / otrzymujemy alternatywne warianty budżetu /. Metoda przyrostowa jest prosta i łatwa, metoda od zera -> bardzo skomplikowana. Przykład: sporządzanie budżetu wiodącego. RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA WYKŁAD III IV SEMESTR – IX WYKŁAD Rachunkowość odpowiedzialności jest to system ewidencji i sprawozdawczości dopasowany do struktury organizacji firmy w sposób umożliwiający ocenę poszczególnych ośrodków odpowiedzialności. Ośrodek odpowiedzialności – segment jednostki gospodarczej (firmy), którego kierownik odpowiada za wykonania

2

przyjętych zadań, zarówno rzeczowych jak i finansowych. Może to być oddział, wydział inna jednostka. Każdy podmiot w organizacji, który sprawuje kontrolę nad powstawaniem kosztów, tworzeniem przychodów lub nad wykorzystaniem środków inwestycyjnych. Wyodrębniając ośrodki odpowiedzialności należy określić: - zakres funkcji danego ośrodka - cele i zadania danego ośrodka - zasady uprawnień (samodzielności) i odpowiedzialności kierowników - ustalić mierniki oceny ich dokonań oraz - zasady wiązania mierników oceny z systemem motywacyjnym Zasady ustalania zadań dla ośrodków odpowiedzialności: - zapewnienie realizacji planu okresowego jednostki oraz planów cząstkowych, - dostosowanie do rodzaju i charakteru ośrodka odpowiedzialności - ustalenia zadań dla okresów krótkoterminowych i długoterminowych - zadania finansowe i nie finansowe - liczba zadań ograniczona do kilku o charakterze syntetycznym - zadania zrozumiałe oraz wykonywane i akceptowane przez kierownictwo i pracowników ośrodka - zadania muszą się uzupełniać a nie nachodzić na siebie - dostosowanie do poziomu rozwoju ośrodka odpowiedzialności Wyróżniamy cztery typy ośrodków odpowiedzialności. Ośrodki typu odpowiedzialności są dzielone wg zakresu i autonomii podejmowania decyzji oraz sposobu pomiaru wykonywanych zadań Ośrodki odpowiedzialności są za: - koszty - przychody - wyniki (zysk, marża) - za szeroko pojęte inwestowanie - w praktyce mogą być ośrodki odpowiedzialności za rentowność Koszty – podmiotem oceny jest odchylenie (badanie odchyleń i przyczyn) między planowanymi wartościami kosztów a rzeczywistym wykonaniem kosztów I typ ośrodki kosztów standardowych – wykonują zadania powtarzalne, dla których można określić koszty standardowe lub inne koszty wzorcowe i ich pożądana wysokość w stosunku do planowanych efektów. Odchylenie dzielimy na istotne i nieistotne. II typ ośrodka kosztów uznaniowych – są to komórki, które według swobodnego uznania decydują o sposobie poniesienia kosztów dla realizacji powierzonych zadań, że nie przekroczą uzgodnionego limitu. Wykonywane przez nią zadania mają charakter niepowtarzalny lub występują w formie autonomicznych projektów. Odchylenia budżetowe – różnica pomiędzy określonym limitem kosztów a poszczególnymi kosztami. Ośrodki odpowiedzialności za przychody – odpowiadają za planowane przychody (dział sprzedaży) – nie mają wpływu na cenę i koszty. Kontrola wykonanych zadań – odchylenia. Ośrodek odpowiedzialności za wyniki – może obejmować nawet całą jednostkę albo jeden mniejszy segment. Badamy odchylenia od miernika. Ten miernik może być jako stosunek np. zysku do czegoś. Ośrodki inwestowania – odpowiedzialność jest za inwestowanie w aktywa i pozyskiwanie kapitału. Kierownik odpowiada za poziom inwestowania aktywów. Miary pomiaru ośrodka inwestowania - stopa zwrotu z aktywów lub zainwestowanego kapitału ROI - nadwyżka zysku nad działalnością operacyjną RI ROI Wynik z działalności operac./przych. ze sprzed. x przych. ze sprzed./ aktywa operac = wynik z działalności operacyjnej / aktywa operacyjne ośrodka RI = zysk operacyjny ośrodka – (ROI min. X aktywa operacyjne ośrodka) Przy stosowaniu RI celem staje się maksymalizacja kwoty residua income Mierniki w długim okresie EVA – ECONOMC VALUE ADDEND Wynik operacyjny – średni ważony koszt kapitału x zainwestowany kapitał EVA – stanowi nadwyżkę odpowiedzialności zdefiniowanego wyniku operacyjnego nad kosztami wszystkich kapitałów zaangażowanych w działalność ośrodka inwestowania. Zbilansowana kwota dokonań – inny miernik.

komentarze (0)

Brak komentarzy

Bądź autorem pierwszego komentarza!

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 14 pages

Pobierz dokument