Wpływ klina podatkowego na rynek pracy - Notatki - Ekonomia, Notatki'z Ekonomia
Konrad_88
Konrad_883 czerwca 2013

Wpływ klina podatkowego na rynek pracy - Notatki - Ekonomia, Notatki'z Ekonomia

PDF (147 KB)
6 strona
513Liczba odwiedzin
Opis
Ekonomia: notatki z zakresu mikro e makroekonomii przedstawiające wpływ klina podatkowego na rynek pracy.
20 punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 6

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 6 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 6 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 6 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 6 pages

Pobierz dokument

„Wpływ klina podatkowego na rynek pracy”

Wydatki publ iczne na ochronę socja lną, zwłaszcza na opiekę medyczną i emerytury, s tanow ią w krajach należąc ych do Organizacj i Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) przeciętnie jedną czwartą PKB. Skala tych wydatków oraz sposób ich f inansow ania, czy to z opodatkowania ogólnego, podatków doc hodow ych czy składek pracodawc y i prac ownika, mają istotny wpływ na r ynki pracy. Kwoty przeznaczone na f inansow anie opieki socja lnej stanowią pozapłacowe kosz ty pracy znane również jako kl in podatkow y. Pojęcie k l ina podatkowego w odniesien iu do opodatkowania pracy zos ta ło upowszechnione przez OECD w publikow anych przez n ią statystykach i oprac owaniach anal it ycznych. Nazwa pochodzi stąd, że podatek nałożony na c enę prac y zakłóca rów now agę podaży i popytu, co w obrazie graf icznym przyjmuje kszta łt k lina. Tak więc , k lin podatkowy to wszelkie obowiązkowe obciążenia w postac i podatków i składek ubezpieczeniowych, które stanow ią różnic ę pomiędzy ca łkowi tymi kosztami pracy, jakie ponosi prac odawca, a wynagrodzeniem na rękę, które ostatecznie otrz ymuje pracownik. W Polsce są to składki emerytalne, rentowe, chorobow e, a także na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantow anych Świadczeń Pracowniczych. Niestety, jedynie część z tych narzutów to składki , z których w prz yszłości będą f inansowane nasze emerytury. R esztę wpływ ów państwo przeznacza na inne w ydatki, takie jak np. wcześnie jsze emerytury, r enty c horobowe czy t rans fer y d la bezrobotnych 1. Wielkość kl ina podatkowego w danym kraju może być różna, zależnie od w ie lkości w ynagrodzenia i l iczby osób utrz ymywanyc h przez zatrudnionego.

1 Zatrudnienie w Polsce 2006, M. Bukowski (red.), Ministerstwo Gospodarki i Pracy, Warszawa 2007

W ykres 1. Kl i n p oda tko wy Źródł o: ht tp: //pl . wi k i pedi a. org /

Klin jest tym wyższy, im większe jest wynagrodzenie z uw agi na progres ję zarówno efektyw nej stawki P IT, jak i w wielu krajach efektyw nej łącznej składki ubezpieczeniowej. Przy okreś lonej wie lkości w ynagrodzenia k lin jest na ogół t ym n iższy, im w ięcej osób ma na utrzymaniu zatrudniony. W porów naniach m iędzynarodowych wys okość poz apłac owych kosztów pracy wyraża s ię jako proc entow y udz ia ł t ych obciążeń w ca łkowi tyc h kosztach prac y. Dane wskazują na bardz o duże zróżnicow anie poziomu klina podatkowego w poszczególnych kra jach. 2 Ogólnie można stwierdzić, że klin jest t ym większy, im wyższe są wydatki publ iczne w danym kra ju . Wysoki k l in występuje z reguły w państwac h określanych jako opiekuńcze np. w Belg ii i Szwec ji , a niski w pańs twach, w których n ie rozwinął s ię system publicznych ubez pieczeń społecznyc h np. w Korei Południow ej i Me ksyku albo zosta ł on zreformowany i w dużym stopniu spryw atyzowany np. w Ir landi i . Pols ka znajdu je s ię w gronie państw o wysokim kl in ie podatkowym. We wszystkich kra jac h kl in podatkow y wzras ta w raz z w ynagrodz eniem, ale w różnym stopniu. Największą prog resję k lin ma w Irlandii , bo d la na jmniej zarabia jącyc h jest bardzo nis ki , a d la na jw ięcej zarabia jących znacznie wyższy. Najm niejszą progresję k lin ma w Polsce, bowiem wskaźniki kl ina dla na jmnie j i na jwięcej zarabia jąc ych są praw ie tak samo w ysokie. Gdy zatrudniony ma na utrzymaniu członków rodziny, k lin podatkowy jest niższy n iż kl in ob l iczony d la osoby s amotnej z uw agi na ulgi podatkowe lub świadczenia rodz inne. W przypadku zat rudnionego otrzymując ego przeciętne wynagrodzenie i ut rzymującego współmałżo nka oraz dw ójkę dzieci najniższy kl in podatkowy – bl iski zeru – w ystępuje w Ir landi i i Nowej Zelandi i, a najw yższy w Turcj i i w Polsce. Anal izy porów nawcze wskazują, że Pols ka należy do państw w najmniejszym stopniu wykorzystujących możl iwości prorodz innego kszta łtowania systemu opodatkowania prac y. Silne zróżnicow anie między państw ami dotyczy również struktury k lina podatkowego w oparciu o stawki opodatkow ania prac y. W 2006 r. w krajach

2 http://stats.oecd.org/

OECD, przy przeciętnym wynagrodzeniu, w kl in ie podatkow ym największy był udział s kładki ubezpieczeniowej opłacanej przez pracodawcę (średnio 40%), przy czym był on zerow y w Nowej Zelandii , a na jwyższy w Meksyku (71%). W Polsce udział tej składki wynosi ł 39%. Najmniejszy był udział składki ubez pieczeniow ej opłacanej przez pracow nika (średnio 24%) – zerow y w Now ej Zelandi i, Austra li i i Is landii , a na jwiększy w Polsce (49%). Udzia ł P IT, po odjęciu s kładek ubez pieczeniow ych (tak jak w Polsce składki zdrow otnej) wynosił w kra jach OECD średnio 36%, najmnie jszy był w Polsce (12%) , a najw iększy w Now ej Zelandii (100%) 3. Na t le innych państw , w Polsce w kl in ie podatkow ym występuje w yjątkowo duż y udzia ł składki ubez pieczeniow ej opłacanej przez pracow nika, a mały udział P IT . Wnioski z badań empirycznych pozwala ją na stw ierdzenie, że k lin podatkow y decyduje bez pośrednio o sytuacj i na r ynku prac y w ok. 25 –50% 4. Widać to bardzo wyraźnie na wykres ie 2, gdz ie krzywa wskazuje h ipotetyczną zależność stopy bezrobocia od klina podatkowego dla przeciętnego wynagrodzenia w kra jach OECD.

Wykres 2. Klin podatkowy a stopa bezrobocia w krajach OECD w 2006 r. Źródło: http://www.bas.sejm.gov.pl/

Wspomniane badania pozwala ją na określen ie s kutków, jakie n ies ie za sobą konkretny poz iom pozapłacow ych kosztów pracy. Po p ierwsze wysoki k l in podatkowy zwiększa całkow ite koszty z atrudnian ia . W li teraturze przedmiotu przytaczane są badania S tephen’a Nickel la z roku 2003, które w ykazują, że obniżce klina o 10 punktów procentowych daje wzrost zatrudnien ia o 1 -3 punkty procentow e rocznie 5. Na rynku pracy obow iązują takie same reguły jak na r ynku produktów. Jeżeli jakieś dobro jest drogie, to po prostu kupujemy jego mnie j. Tak samo rozumują w łaścic ie le f irm. Jeż el i koszty pracy i surowców są n iższe od war tości w ytw orzonyc h produktów , w tedy opłaca s ię im tworz yć nowe miejsca pracy. Jeżeli natomiast koszty prac y są w ysokie, przeds iębiorcy m uszą ograniczać lub zmniejszać zat rudnienie, c o często prow adzi do spadku si ły wytwórczej a w efekcie br aku rentow ności

3 http://stats.oecd.org/ 4 Struktura i poziom wydatków i dochodów sektora f inansów publicznych a sytuacja na rynku pracy, Narodowy Bank Polski, Warszawa, wrzesień 2005 5 Tamże

przeds iębiorstwa. Wzrost kl ina podatkow ego mógłby n ie powodow ać wzrostu całkowi tych kosztów pracy ponoszonych przez pracodawców, o i le pracow nic y byl iby skłonni zaakceptować spadek wynagrodz eń otrzymyw anych „na rękę”. Kl in podatkowy ma szczególn ie duż e znaczenie w przypadku stanowisk n isko opłacanych, przede wszystkim właś nie, gdy mamy do czynienia z płacam i minimalnymi usta lonymi na re la tyw nie wysokim poziomie. Przemaw ia to za zredukowaniem składek opłacanych przez pracodawcę. Zbędne straty społeczne są zwykle znaczne, a nadmierne cięc ia stwarzają poważny problem f inansow y. Istotne jest zatem znalezien ie właściw ych proporcj i międz y p łacą min imalną, opodatkowaniem pracy oraz świadczeniami pracowniczymi, a więc t rzema składnikami dochodu os ób pobiera jąc ych minim alne w ynagrodzenie. Ogóln ie rzecz b iorąc, za lec ane jest stosowanie podatkowych źródeł finansowania s konstruowanych w edług skali progres ywnej . Badania wykonane przez Bassaniniego i D uvala z roku 2006 wykazały, że skutki w ysokiego klina podatkow ego w postaci bezrobocia są największe w tych krajach, w których wiążące płace minim alne uniemożl iw ia ją prz erzucenie podatków na pracow ników 6. Stopień akc eptacj i pracow ników d la obniżek p łac jest jednak tym mniejszy, im ła twiej dostępne, wyższe i dłuż ej wypłacane są wszelkie zasiłk i, które im przys ługują w przypadku utraty prac y. Z drugie j strony, skoro w ramach klina podatkowego negatywny w pływ na r ynek prac y mają g łów nie składki ubez pieczeniow e, zwłaszcza te w przew adze opłacane przez prac odawcę, oczywistym wydaję s ię ich zmnie jszenie. Zabieg ten będzie wskaz any, ale wyłącznie przy takich uwarunkow aniac h, które n ie wywołają lub nie zwiększą def icytu sektora finansów publ icznych. Dość powszechnie g łoszone są opinie, że wysoki kl in podatkowy zn iechęca pracodawców do of ic jalnego z atrudnian ia pracowników, a bezrobotnych do podejmowania ofic jalne j prac y. Tym samym jes t prz yczyną n iskiego zatrudnienia i w ysoki ego bezroboc ia oraz podejmow ania pracy niere jest row anej jako jedynej lub dodatkow ej . Chociaż nie jest możl iwe prec yzyjne określen ie „odpowiedz ia lności” k lina podatkow ego i jego składow ych za wys okie bezroboc ie z uwagi na zależność rynku pracy od wielu innych czynników, niemniej jednak nie ma wątp liw ości, że jest to wpływ znaczący. D owodzą temu prz eprowadzone badania z roku 2000, których autorzy Daveri i Tabell in i zdecydow al i s ię na stwierdzenie, że pozapłacowe koszty pracy były prz yczyną wzrostu bezrobocia w państw ach Europy Zachodniej oraz zwoln ien ia ich wzros tu gospodarczego 7. Do tych s amych wniosków prow adz ą sondy Komisj i Europejskie j d la krajów naszego regionu, według któryc h kl in podatkowy istotnie obniż a tempo wzrostu l iczby pracując ych i w efekcie przyczynia s ię do utrzymyw ania wysokiego bezroboc ia. Z ko le i według badań prowadzo nych przez PKPP Lew iatan, wśród małych i średnich przeds iębiorstw w Polsce w latach 2004 -2005 w ysoki kl in podatkow y s tanow ił is totną bar ierę rozwoju d la prawie 90 procent badanych f irm. W opin ii przeds iębiorców, w ysokie obc iążenia pozapłacowe ograniczają s iłę konkurencyjną przedsięb iors tw, ic h zdolności akumulac yjne oraz hamują wzrost zatrudnienia 8. Kolejnym aspektem oddz ia ływ ań nań kl ina podatkowego jes t poziom kwali fikac ji za trudnionych. Wśród badań przeprowadzonych miedz y innymi przez profesora Szkoły Głównej Handlowej Marka Górę znajdu jem y wnios ki wskazujące , że choć wys oki k l in podatkowy obniża zatrudnien ie osób w ysoko kwali fikow anych w stopniu n ieistotnym to w szczególnośc i obniża zatrudnienie pracow ni ków o n iskich kw al if ikacjach zaw odowych oraz os ób młodych, których w ydajność i poz iom wynagrodzeń w początkow ym okres ie

6 Struktura i poziom wydatków i dochodów sektora f inansów publicznych a sytuacja na rynku pracy , Narodowy Bank Polski, Warszawa, wrzesień 2005 7 Tamże 8 http://www.pkpplewiatan.pl/

kar iery zaw odowej są relatywnie nis kie. To właśnie ze względu na nis ką wydajność prac y, przedsięb iorc y ni e mogą zaoferow ać tym pracow nikom wysokich p łac. Jednocześnie jednak nis kie wynagro dzenia osłab ia ją bodźce tych osób do podejmow ania legalnej pracy. Wysoki kl in podatkow y przycz ynia się zatem n ie ty lko do s padku popytu na prac ę, ale także i jej podaż y. U osób otrzymując ych re la tywnie n iskie w ynagrodz enia, dodatkowe obniż enie poziomu p łac net to z tytu łu w yższego kl ina podatkow ego zmniejsza bodźce do kontynuow ania zatrudnien ia, a w prz ypadku osób bezrobotnych osłab ia bodźce do podejm owania pracy. Wywołany t ym spadek podaży prac y jest t ym większy, im w większym stopniu dostępne są al ternatywne źródła uzyskiwania dochodów n iezwiązanych z wy konywaniem pracy (g łównie wysokie zasi łki dla bezrobotnych i zasi łk i z pomocy społecznej ). Spadek dochodów net to , związany z e wzrostem kl ina podatkow ego, może również zachęcać do przechodzenia prac owników do szare j stre fy, czego efektem jest spadek of ic ja lnego zat rudnienia. Badania przeprow adzone w 2004 roku przez Davis’a i Henrekson’a wskaz ują, że najw ażniejszą przyczyną p owstaw ania i r ozrastania s ię n ie formalnego r ynku prac y są w łaś nie w ysokie pozapłacowe koszty pracy 9. Im większa jest ska la zatrudnienia w szare j stref ie , t ym niższe wpływy budżetowe i w iększe ryz yko d la stab ilności f inans ów publ icznych. Podw yższanie k l ina podatkowego w ce lu zrekompensowania ubytków w dochodach budżetowyc h związanych z po większaniem zatrudnien ia w szarej stref ie n ieuchronnie prowadzi do powstaw ania b łędnego koła. Powodując spadek legalnego zatrudnien ia, w yższe pozapłacowe koszty pracy zamiast zwiększać — najczęście j r edukują wie lkość wpływów budżetow ych. Stąd powszechnym sta ło s ię , że w ys oki k l in podatkowy jest główną, instytucjonalną barierą wzrostu zatrudnien ia. Według Michała Rutkowskiego , dyrektora do spraw pol it yki s połecznej w Banku Św iatow ym , „istnieją dwa spos oby na obniżenie negatyw nego wpływu klina podatkowego, a program zmian pow in ien być ich kombinacją. Należy dążyć do obniżenia składek na ubezpieczenie społeczne przez racjonal izację systemu (w yłączenie możl iwości przechodz enia na wcześniejszą emeryturę, uniemożl iwien ie nadużyw ania systemu przez wyłudzanie rent inwalidzkich i tp .) oraz przez przenies ienie finansow ania niektórych świadczeń społecznych z systemu ubezpieczeniowego do powszechnego systemu podatkowego. Drugi s pos ób mógłby też w iązać s ię z użyciem ulg podatkow ych w przypadku n isko wykwali fikow anych pracow ników oraz młodzież y, bow iem te właśnie dw ie grupy znajdu ją s ię w najbardzie j niekorz ystnej sytuac ji w związ ku z istnien iem w ysokiego klina podatkowego Interes ujące, ze mimo tak prz ygniatających w yników badań, tak często czyta s ię o tym, że wpływ kl ina podatkowego jest przesadzony lub n ie ma na n iego dowodu. Ekonomia nie jest nauką ścis łą , ale według reguł rygoru naukowego niewiele jest w ekonomii lepiej udowodnio nych rz eczy niż negatywny wpływ klina podatkow ego na r ynek pracy .”

10

9 Struktura i poziom wydatków i dochodów sektora finansów publicznych a sytuacja na rynku pracy, Narodowy Bank Polski,

Warszawa, wrzesień 2005 10 Gazeta Bankowa, rubryka felieton: „Klin podatkowy”, Michał Rutkow ski, grudzień 2007

Bibliografia:

1. Zatrudnienie w Polsce 2006, M. Bukowski (red.), Ministerstwo Gospodarki i Pracy, Warszawa 2007; 2. Struktura i poziom wydatków i dochodów sektora finansów publicznych a sytuacja na rynku pracy, Narodowy Bank Polski, Warszawa, wrzesień 2005 3. Gazeta Bankowa, rubryka felieton: „Klin podatkowy”, Michał Rutkowski, grudzień 2007 4. http://stats.oecd.org/ 5. http://www.pkpplewiatan.pl/ 6. http://pl.wikipedia.org/ 7. http://www.bas.sejm.gov.pl/

komentarze (0)

Brak komentarzy

Bądź autorem pierwszego komentarza!

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 6 pages

Pobierz dokument