Zagadnienia do egzaminu - Notatki - Podstawy filozofii - Część 4, Notatki'z Wprowadzenie Do Filozofii. University of Warsaw
Aleksander88
Aleksander881 marca 2013

Zagadnienia do egzaminu - Notatki - Podstawy filozofii - Część 4, Notatki'z Wprowadzenie Do Filozofii. University of Warsaw

PDF (404 KB)
8 strona
2Liczba pobrań
1000+Liczba odwiedzin
Opis
Notatki przedstawiające liste zagadnień z tekstów do egzaminów.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 8
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 8 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 8 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 8 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 8 pages
Pobierz dokument

34

14. Filozofia A. Schopenhauera (związki z epistemologiczną refleksją Kanta, podmiot woli jako przedmiot samowiedzy, cierpienie, pesymizm, empatia, koncepcja przeżycia estetycznego).

ARTUR SHOPENHAUER (1788-1860)

FENOMENALIZM

Hasłem Schopenhauera, które stanowiło czynnik kantowski w jego filozofii było

stwierdzenie „świat jest moim wyobrażeniem”. Uprościł on jednak znacznie teorię Kanta

uznając za formę aprioryczną jedynie przyczynowości wraz przestrzenią i czasem. W taki sposób

powstała doktryna zgodna z potocznym rozsądkiem oraz łatwa do przyjęcia nawet przez

empiryków i przyrodników. Zdaniem Schopenhauera umysł nie kopiuje rzeczy, ale zabarwia je

swą własną naturą. W związku z czym poznajemy jedynie zjawiska, które są z kolei jedynie

zasłona złudy.

Metafizyka WOLUNTARYSTYCZNA

Przez ową zasłonę można się jednak przebić. O ile na drodze poznania obiektywnego

(biorąc za punkt wyjścia wyobrażenie) nie wyjdziemy na zawsze pozostając przy zjawiskach i w

nie wnikając w nie, o tyle możemy wniknąć w samych siebie. Sami bowiem też jesteśmy

przedmiotami poznania, rzeczami samymi w sobie. Zaś mimo, iż rzecz sama w sobie nie może

zostać poznana obiektywnie to może o sobie uzyskać samowiedzę. Samowiedza z kolei poucza

nas, że jesteśmy wolą. To jedyne co jest nam dane bezpośrednio, reszta to tylko zjawiska.

Schopenhauer poszedł jeszcze dalej twierdząc, że wola jest również osnową całej przyrody. W

działających w niej siłach bowiem wola się objawia bardzo wyraźnie. Świat jest więc wolą i

wyobrażeniem - jak głosi tytuł Schopenhauerowskiego dzieła. O ile bowiem jego wewnętrzną

istotę stanowi wola, o tyle zewnętrznie objawia się jedynie jako wyobrażenie. To był

woluntaryzm Schopenhauerowski, który w przeciwieństwie do chrześcijańskiej metafizyki nie

uważał woli za czynnik rozumny i celowo kierujący irracjonalnymi przeżyciami lecz był

czynnikiem irracjonalnym i ślepo działającym popędem.

PESYMISTYCZNY POGLĄD NA ŚWIAT

Z woluntarystycznej metafizyki Schopenhauera wynikał jego cały pogląd na świat.

Ponieważ w człowieku i wszystkich innych rzeczach tkwi bezrozumny i bezcelowy popęd

nieznający ukojenia, niemożliwy do zaspokojenia, i prący wciąż do przodu - to człowiekowi

towarzyszy wziąć poczucie braku, niezaspokojenia i niezadowolenia. Nie możemy osiągnąć

szczęścia, do którego dążymy, ani nawet utrzymać samego życia, które kiedyś się przecież

skończy, a polega tylko na ciągłym zabieganiu o jedzenia, miłość, schronienie itd. Do tego

wszystkiego dochodzi jeszcze ciągły lęk przed śmiercią - co czyni życie nieustanną i

beznadziejną męką. Człowiek stara się znaleźć ulgę w filozofii, religii, złudzeniach ale tak

naprawdę nic nie jest w stanie mu jej dać i skazany jest na cierpienie aż do śmierci.

ETYKA WSPÓŁCZUCIE i ESTETKA KONTEMPLACYJNA

Istnieją jedynie dwa sposoby przeciw męce życia. Pierwszy jest natury moralnej i jest

nim współczucie, drugi zaś natury estetycznej i jest nim sztuka:

- Współczucie jako jeden ze składników etyki chrześcijańskiej stało się podstawą etyki

Schopenhauera. Ponieważ życie jest męką dla wszystkich ludzi bez wyjątku to widok innych

powinien wzbudzać w nas współczucie, które jest naszą naturalną reakcją i zarazem czynnikiem

wyzwolenia. Przejąwszy się bowiem cudzym cierpieniem całkowicie odrywamy się od własnej

męki i własnego bólu jaki przysparza nam życie.

- Sztuka zaś jako drugie źródło ulgi w cierpieniu zdolna jest zatrzymać ów bezrozumny pęd

woli, poprzez umożliwienie nam zatopienia w kontemplacji, w której to działanie popędów i

woli wreszcie ustaje. Kontemplacja bowiem chwyta w rzeczach to co jest stałe, niezmienne,

nawet wieczne idee stanowiące osnowę i wzór rzeczywistości. Jeśli można je bowiem poznać to

tylko w kontemplacji i sztuce.

docsity.com

35

Filozofia, którą stworzył Schopenhauer była przede wszystkim fenomenalistyczną teorią

poznania, irracjonalną i woluntarystyczną metafizyką oraz wyjątkowo pesymistycznym

poglądem na świat i życie. Jego poglądy nie znalazły oddźwięku w późniejsze filozofii. Zawsze

istniał jednak pewien typ ludzi, dla którego pesymistyczne dzieło Schopenhauere stanowiło

niejako Biblię. Jednym z myślicieli zaliczanych do wielbicieli Schopenhauera był Nietzsche,

który jednak ostatecznie zdecydowanie odwrócił się od jego filozofii.

docsity.com

36

15. F. Nietsche (nauka o „nadczłowieku”, nihilizm, krytyka poznania, genealogia logiki, nauka o „stadnym” charakterze świadomości; język symboliczny, perspektywizm, prawda; Apollo i Dionizos – nauka o narodzinach i upadku tragedii attyckiej).

FRYDERYK NIETZSCHE (1844 - 1900)

Jedno z pierwszych dzieł – „Narodziny tragedii” nie spotkało się to z ciepłym przyjęciem przez

filologów klasycznych. Na szczęście ta krytyka nie zraziła Nietzschego, a wręcz przeciwnie

pobudziła go do filozoficznego samo określenia. Potem powstawały kolejno „Niewczesne

rozważania” jako cztery studia, 1879 kolejna próba samo określenia zaowocowała zbiorem

aforyzmów pt. „Ludzkie arcy ludzkie”, w 1880 zaczyna wychodzić najbardziej oryginalne dzieło

„Tako rzecze Zaratustra”.

Jak powszechnie wiadomo Fryderyk Nietzsche był jednym z tych filozofów, którzy

nastawieni byli wyjątkowo sceptycznie wobec zastanej przez siebie filozofii. Jego sceptycyzm

objawia się w jego szczególnej postawie życiowej. Jego własna filozofia stanowi w znacznej

mierze ciągły atak na przekonanie, że istnieje obiektywna i niezależna od ludzkiej percepcji

prawda. Zalecał on raczej poleganie na własnych zmysłach i zdrowym rozsądku jako

najpożyteczniejszych środkach rozumienia świata. Uważał jednak, że nawet postrzeżenie zdrowo

rozsądkowe nie daje prawidłowego obrazu stanu rzeczy gdyż ów prawidłowy obraz nie istnieje.

Nietzsche twierdził, iż żyjemy w świcie pozorów i ten właśnie świat jest jedynym istniejącym

światem. Jego zdaniem, bowiem urządziliśmy sobie świat na swój sposób, tak po prostu byśmy

mogli w nim żyć. To znaczy wymyślając przyczyny, skutki, kolory, kształty i tak dalej.

Pozornie, więc wydaje nam się, że potrafimy świat określić, opisać, zamknąć go w kilu

pojęciach. Tym czasem w rzeczywistości jest on chaosem, który nigdy nie zostanie

uporządkowany. Stworzyliśmy sobie pozorny świat gdyż w przeciwnym razie nie moglibyśmy

przeżyć ani jednego dnia. Jednak, mimo, że pozornie dla nas istnieje nie może być w żaden

sposób dowiedziony. Poza tym jak twierdzi Nietzsche, nie mówią prawdy ci, którzy twierdzą, że

istnieje obiektywna prawda, nie zależna od naszych indywidualnych interpretacji. Gdybyśmy

potrafili usunąć nasze indywidualne interpretacje nie odsłoniłby się przed nami rzeczywisty

świat, to znaczy inny od tego, który na co dzień odbieramy za pomocą naszych interpretacji.

Należy zdaniem Nietzschego bronić zdrowego rozsądku, ale ze względy na to, że za jego

pomocą możemy kontaktować się ze światem, nie zaś, dlatego, iż uzyskiwany obraz jest

prawdziwy.

Krytyka filozofii dokonywana przez Nietzschego widoczna jest szczególnie na przykładzie

jego stosunku do metafizyki. Jego zdaniem podstawowy błąd popełniany przez tą naukę polega

na tym, iż poszukuje ona najwyższych wartości poza realną rzeczywistością. Metafizyka zamiast

aprobować świat zmysłowy, doświadczalny empirycznie szuka świata doskonalszego, którym

ma być ponoć świat ponad zmysłowy. W metafizycznym pojęciu świat, który znamy z życia

codziennego traci wartość na rzecz świata nie poznawalnego. Mimo, że tego rodzaju twierdzenia

wysuwali już starożytni filozofowie, Nietzsche odnosi się do tego z wyjątkowym sceptycyzmem.

Metafizyka Arystotelejska traktująca o bytach ponad zmysłowych, oddzielonych od materii i

wiecznych, może być tego przykładem. Podobnie też Platoński świat idei jest niczym innym jak

właśnie przykładem świata doskonalszego, do którego poznania jak twierdzą metafizycy należy

dążyć. Nietzschego krytykując wiarę w inną rzeczywistość niż rzeczywistość zmysłowa pragnął

podkreślić, iż, punkt zainteresowania filozofii umieszczony powinien być w świecie

doświadczalnym. W jego przekonaniu metafizyka potrzebna jest jedynie tym, którzy pragną

uzyskać pewność wiedzy, aby ukryć własną słabość w działaniu i twórczości. Metafizyka

podobnie z resztą jak religia jest, więc dla ludzi słabych, pogrążonych w braku wiary w swoje

możliwości i nie zdolnych do spontanicznej twórczości. Tłumacząc powstanie metafizyki

Nietzsche twierdzi, że przedmiot metafizyki, czyli ów inny, ponad zmysłowy świat wziął się po

docsity.com

37

prostu z marzeń sennych. To właśnie w marzeniach sennych przeżywamy rzeczy, jakie są nie do

pomyślenia w świecie rzeczywistym.

Wspomnieć należy również o krytyce filozofii Schopenhauera. Krytykuje Nietzsche

przede wszystkim Schopenhauerowskie przekonanie o możliwości zapobiegania złu i cierpieniu

przez postawę bierności i rezygnacji jednostki z osobistych dążeń i życiowych aktywności.

Nietzsche dostrzega w jego filozofii uległy stosunek wobec tak potępianego przez siebie

chrześcijaństwa, które to propaguje właśnie miłość, bezinteresowność i uległość. Przeciwstawia

się Schopenhauerowskiemu systemowi wartości to znaczy tezie, która go uzasadnia, że

występowanie woli w formie zindywidualizowanej jest źródłem zła, zaś sama wola jest moralnie

obojętna. W Nietzscheańskiej krytyce Schopenhauera dostrzec można przede wszystkim chęć

przezwyciężenia pesymizmu .Uznawał on przecież wręcz coś przeciwnego to znaczy twórczą

indywidualną aktywność. Aktywność ta była istotą życia, wyznaczała sens wszelkiej działalności

i prowadziła do osiągnięcia celów godnych Nietzscheańskiego nadczłowieka.

Próbując jednak odpowiedzieć na pytanie czym właściwie jest dla Nietzschego

filozofia i jak jego zdaniem powinno się filozofować należało by nawiązać do Nietzscheańskiej

koncepcji nadczłowieka i pojęcia woli mocy.

Mimo, że wydawało by się że w pojęciu Nietzschego jednostka nie ma w ogóle wolnej

woli i wszystko co robi z konieczności wynikającej z jej zwierzęcą determinacją, pozostwia on

trochę miejsca na działalność twórczą. Człowiek w oczach Niczego jest stworzeniem ale i

twórcą zarazem. Filozof zachęca do radosnej spontanicznej twórczości, która pomaga w rozwoju

istoty ludzkiej jako jednostki. Jednak jej zwierzęcość stanowi konieczny warunek twórczości. To

właśnie jest to główne tworzywo, które wymaga obróbki umożliwiającej tworzenie kultury. Zaś

rozwój kultury wbrew powszechnemu przekonaniu nie usuwa przyrodniczych determinacji,

nadaje im jedynie inna formę. Daje to dowód na to, że człowiek jako część przyrody podobnie

jak każda jej część jest w pewnym sensie plastyczny lecz aby stać się dziełem sztuki potrzebuje

rzeźbiarza. Ma to z kolei ścisły związek z właśnie z Nietzscheańską koncepcją nadczłowieka i

jego hodowli.

KONCEPCJA NADCZŁOWIEKA

Na pytanie jaki ma być ów nad człowiek i w czym wyższy jest od człowieka Nietzsche

odpowiada, iż w dotychczasowej historii zdarzały się już takie poszczególne egzemplarze lecz

nie świadomie wyhodowane a całkiem przypadkowe. Owe jednostki przedstawiają się jako coś

co w porównaniu z ogółem ludzkości jest rodzajem nadczłowieka. Lecz zdaniem Nietzschego

nadczłowiek nie musi być przypadkowy, może być on przede wszystkim do osiągnięcia jako

wynik wysiłku samych ludzi. Jest on przede wszystkim ideałem osobowości indywidualnej,

niezależnej od ogółu i posiadającej zdolność narzucania innym systemów wartości. Jest on jak

gdyby ponad powszechnie panującym chrześcijańskim kodeksem moralnym. On sam jest twórcą

moralności dla samego siebie i kieruje się jedynie indywidualną wolą mocy, własnym poczuciem

siły i własnym wyczuciem słuszności. Nietzscheański nadczłowiek jest tym, który kierując się

naturalnymi instynktami, naturalnymi popędami staje się uosobieniem twórczej działalności.

Poza tym Nietzsche podkreśla, iż możność zostania nadczłowiekiem ma niewiele wspólnego z

dziedziczeniem cech biologicznych. Może ono ułatwić stanie się nadczłowiekiem ale rolę

decydującą odgrywa wysiłek samej jednostki, czyli to jak ona wykorzysta odziedziczone

dyspozycje.

Wbrew przekonaniu koncepcji rasistowskiej teoria nadczłowieka nie jest więc kultem

rasy lecz kultem inteligencji twórczej. Ów nadczłowiek jako wybitne indywiduum nie może być

jednak kojarzony z koncepcją państwa. Jako przedstawiciel kultury, która jest w mniemaniu

Nietzschego przeciwna państwu nie może być reprezentantem konkretnego narodu. Wybitna

jednostka nie może być nawet tworem narodu wręcz przeciwnie to właśnie działania twórcze

wybitnej indywidualności tworzą kulturę danej epoki bowiem nadczłowiek to ideał

indywidualny a nie społeczny.

docsity.com

38

Poza tym, że nadczłowiek może przypadkowo pojawić się w skutek ewolucji przyrody

można go świadomie wyhodować stosując odpowiednie zabiegi polegające głownie na

prawidłowym pokierowaniu wrodzonymi popędymi człowieka. Przyszły nad człowiek nie

powinien być jednak poddawany edukacji mającej na celu podporządkowanie go ogólnie

przyjętym normom. Założeniem hodowli jest wykształcenie u takiego człowieka umiejętności

poznawania własnych naturalnych instynktów. W tym czasie owych naturalnych instynktów

jednostki nie powinno się ograniczać, natomiast trzeba nimi kierować. Nieodłączne od hodowli

nadczłowieka jest cierpienie nie powinien on wzrastać na ciągłym poszukiwaniu przyjemności

mimo tego, że hodowla nie opiera się na pogardzaniu ciałem. Celem hodowli jest stworzenie

jednostki, która będzie potrafiła panować nad instynktami i odpowiednio nimi kierować

zdobywając nad swoją naturą absolutną władzę. Z kolei opanowywaniu oporu własnej natury

towarzyszy nie odłączne cierpienie.

KONCEPCJA WOLI MOCY

Nieodłącznie z koncepcją nad człowieka związana jest teoria woli mocy. W mniemaniu

Nietzschego to właśnie wola mocy pozwala jednostce zapanować nad własnymi instynktami i

zrobić z niego nad człowieka. Nietzscheańska wola mocy jest istotą życia, podstawową jego

właściwością. Ona to również powoduje, że w życiu nie chodzi tylko o przetrwanie ale również

o dążenie do uzyskania przewagi i panowania nad innymi. Wola mocy jest energią życiową

stanowiącą przyczynę wszelkich działań, zarówno świadomej jak i instynktownej aktywności

ludzkiej. Można powiedzieć, że jest identycznym mechanizmem działania w każdej

poszczególnej jednostce. Wola mocy stanowi siłę, która determinuje wszelką aktywność ludzką.

Może ona występować w dwóch stopniach. Jako wola słaba i jako wola silna. Zaś na podstawie

natężenia woli mocy Nietzsche wyróżnia dwa rodzaje aktywności. Aktywność charakterystyczna

dla osłabionej woli mocy to działalność reaktywna polegająca na przystosowaniu się do

okoliczności i dążeniu do panowania na drodze deprecjonowania silniejszych. Aktywność

związana z silną wolą mocy to działalność spontaniczna innymi słowy twórczość

bezkompromisowa i nie licząca się z żadnymi względami. W twórczości tej można znaleźć

wyjątkowo silne napięcie woli mocy.

SZTUKA

Ważną rolę w światopoglądzie Nietzschego odgrywała sztuka. I na tym polu krytykuje

Schopenhauera przeciwstawiając się znamiennemu dla niego rozpatrywaniu sztuki jako

odzwierciedlenia wiecznej istoty świata. Nietzsche podkreśla względną i przemijającą wartość

dzieł sztuki z powodu zmienności człowieka. Ma dla niego jednak kolosalne znaczenie

szczególnie dlatego, że jego zdaniem sztuka uczy przede wszystkim odczuwać przyjemność

istnienia. Sztuka upiększa życie, tłumacząc to co w nim dręczące i nieznośne. Jednakże nie

oznacza to że jest w życiu niezbędna. Według Nietzschego możliwe jest ewentualne zniknięcie

sztuki a jej miejsce zastąpić może nauka. Pozostaje ona więc tylko jednym z przejawów woli

mocy ale wcale nie najwyższym.

ROLA FILOZOFII

Zadania więc jakie stawiał Nietzsche filozofii to przede wszystkim pomoc człowiekowi

w oderwaniu się od bezsensownego przepływu wydarzeń, by mógł tworzyć wciąż nowe ideały

odrzucając przyjęte powszechnie prawdy. Człowiek powinien używać do tego celu przede

wszystkim woli mocy, która łączy się z cierpieniem jako środkiem wzbogacenia doświadczenia.

Filozof winien świadomie wystawiać się na cierpienie by w ten sposób bogatszy o nowe

doświadczenia stać się silniejszym i na przyszłość bardziej odpornym. Filozofowanie dla

Nietzschego nie oznacza bynajmniej szukania tej prawdziwej rzeczywistości, której poszukiwali

już starożytni filozofowie. Nie ma sensu szukać czegoś co nie istnieje. Trzeba raczej skupić się

na świecie doświadczanym i w nim budować swoją osobowość. Nietzsche utrzymywał, że nie

odkrywamy wartości i znaczeń, lecz sami je tworzymy, zaś tworzenie to odbywa się poprzez

działanie, które w ostatecznym rozrachunku nie są i nie mogą być uzasadnione czy wspierane

powodami, które są wyrazem autentyczności jednostki. Biorąc zaś pod uwagę to, iż Nietzsche

przyjął za Heraklitem i stoikami koncepcję o wiecznym odradzaniu się wszechświata uważając,

docsity.com

39

że życie, które aktualnie posiadamy jest życiem jedynym, w pewnym sensie nie skończonym

zrozumiałe staje się jego dążenie do czynienia go jak najlepszym. Poza tym podkreślał

swobodny charakter kulturalnej twórczości jednostki, głosząc niezależność indywidualności

twórczej od wiedzy, nakazów moralnych i państwa. Próbował jednocześnie za wszelką cenę

chronić ową twórczość przed zgubnym wpływem społeczeństwa

docsity.com

40

16. Hermeneutyka Dilthey’a i Gadamera (problem interpretacji, rozumienia, pojęcie „gry”, doświadczenie estetyczne).

Według H.G. Gadamera, hermeneutyka to sztuka wygłaszania, tłumaczenia i wyjaśniania.

Hermes (starożytny posłaniec Bogów) przekładał na język śmiertelników boskie rozkazy;

„hermeneia” - wyrażanie myśli, objaśnianie, tłumaczenie. Każdy z twórców jest takim

Hermesem, a więc osobą wyjaśniającą rzeczy zwykłemu śmiertelnikowi niedostępne (np.

astronomowie tłumaczyli mowę gwiazd). Zatem zadaniem hermeneutyki jest umożliwienie

przejścia pomiędzy światami, jest ona sztuką rozumienia; na jej terenie dochodzi do przejścia od

czegoś obcego, do tego, co nasze. Przejście to zakłada pewnego rodzaju dystans, o którym

stanowi odmienność światów, sytuacji czy kultur (dystans dziejowy wiąże się z czasem - w tym

przypadku rozumienie występuje, jako przebycie tego dystansu).

Jak już zostało wspomniane, hermeneutyka jest sztuką rozumienia tekstu, jako wypowiedzi

zarówno mówionej jak i pisanej (wszystkie ludzkie doświadczenia mają językowy charakter).

Następuje tutaj odrzucenie empiryzmu (hermeneutyka stoi w opozycji do pozytywizmu),

fundamentalnym problemem jest rozumienie, dokonujące się przede wszystkim przez

interpretację. Czynności interpretacyjne i rozumienie wzajemnie się splatają, a więc proces

hermeneutyczny nie ma ani początku ani końca. Proces rozumienia ma kolisty charakter. Aby

można było zrozumieć dany tekst, trzeba rozumieć jego poszczególne, składowe słowa, a więc

niezbędne jest tutaj przedrozumienie; poszczególne zdania zyskują swój sens dopiero w

kontekście całego tekstu. Rozumienie ma również charakter dziejowy, tak więc istnieje dystans,

dzielący tekst od interpretatora, wymagający przekroczenia: należy odtworzyć sytuację dziejową

autora tekstu co pozwala na ustalenie wspólnoty rozumienia.

Gadamer twierdził, iż to przede wszystkim czas jest zasadniczym elementem rozumienia, a

dopiero później interpretator. Hermeneutyka poddaje w wątpliwość niektóre kwestie poznawcze

(jak np. że nie ma zjawisk powtarzalnych).

Pojęcie hermeneutyki może być używane w wielu kontekstach:

 hermenelt - jako teoria interpretacji i rozumienia tekstu; jest to sztuka objaśniania, czynienia tekstu zrozumiałym

 hermeneutyka jako metoda humanistyki - Dilthey twierdził, iż głównym zadaniem humanistyki jest rozumienie utrwalonych w obiektywnych strukturach duchowych

zjawisk

 hermeneutyka jako filozofia rozumienia - według Gadamera, rozumienie stanowi podstawę filozofii, jest również sposobem ludzkiej egzystencji (człowiek stara się

zrozumieć, nadać sens rzeczywistości, w której życie)

 hermeneutyka jako teoria komunikacji językowej - Rozumienie jest ogólnym i uniwersalnym procesem, realizuje się ono w języku. Rozumienie jest nierozłącznie

związane z interpretacją; rozumienie ma charakter przesądowy.

Jak głosi idea hermeneutycznego koła - poznanie ma kolisty przebieg, gdzie człowiek wychodzi

od własnego przedrozumienia.

Główne koncepcje hermeneutyczne:

WILHELM DILTHEY (1833-1915)

Interpretator w tej koncepcji jest na pierwszym planie, jest on wręcz porównywalny z

autorem; rozumienie jest możliwe dopiero po spełnieniu tego warunku. Zadaniem interpretatora

jest nawiązanie duchowej więzi z autorem tekstu; jest on w stanie zrozumieć więcej, niż nawet

sam autor. Samo rozumienie ma charakter twórczy, kreatywny. Interpretator pozostaje sobą (nie

stara się wejść w osobę autora), wnosi on swoją nadwyżkę sensu do interpretacji, poprzez co

staje się on bardziej twórczy i potrafi zrozumieć więcej niż sam autor. Aby jednak tego osiągnąć,

interpretator musi to przeżyć; następcze przeżywanie wiedzie go do sensu tekstu.

Celem hermeneutyki rozumiejącej jest rekonstrukcja kultury, przez co zmierza ona do

odsłonienia struktury życia w danym okresie oraz ukazywania życiowych znaczeń (nie ustala

jednak prawidłowości czy związków przyczynowych).

docsity.com

41

H.G. GADAMER (1900-2002)

Swoją koncepcję hermeneutyki opublikował on w 1960 roku w książce "Prawda i metoda".

Według autora tej koncepcji, za interpretację danego tekstu odpowiedzialny powinien być sam

autor wypowiedzi. Interpretator w swoich działaniach pozostaje zawsze w obrębie pewnej

tradycji, która wyznacza horyzont jego rozumienia. Tradycja ta, wyznaczona również przesądy,

które sterują (skierowanym na sens tekstu) rozumieniem interpretatora. Istnienie dystansu

dziejowego sprawia, iż rozumienie pośredniczy miedzy przeszłością tekstu a teraźniejszością

interpretatora; zarówno autor wypowiedzi jak i interpretator, zanurzeni są w różnych momentach

dziejowych. Rozumienie ma również charakter bytowy, gdyż określa ono istotę człowieka,

prawda świadczona w rozumieniu przydarza się człowiekowi.

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 8 pages
Pobierz dokument