Reumatoidalne zapalenie stawów - Notatki - Medycyna, Notatki'z Medycyna. Medical University of Warsaw
Kamil89
Kamil8922 March 2013

Reumatoidalne zapalenie stawów - Notatki - Medycyna, Notatki'z Medycyna. Medical University of Warsaw

PDF (291 KB)
12 strona
341Liczba odwiedzin
Opis
Notatki przedstawiające zagadnienia z zakresu medycyny: reumatoidalne zapalenie stawów.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 12
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 12 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 12 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 12 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 12 pages
Pobierz dokument

SPIS TREŚCI CHARAKTERYSTYKA CHOROBY…………………………………………………2 PATOMORFOLOGIA………………………………………………………………....2 PRZEBIEG I OBJAWY…………………………………………………………...…..2 ZMIANY W STAWACH……………………………………………………….………3 LECZENIE………………………………………………………………………..…….4 REHABILITACJA PACJENTÓW Z RZS……………………………………………4 RODZAJE ĆWICZEŃ ZALECANYCH W RZS……………………………..………5 FIZYKOTERAPIA W RZS…………………………………………………………….7 ROLA PIELĘGNIARKI………………………………………………………………10 BIBLIOGRAFIA………………………………………………………………………11

2

CHARAKTERYSTYKA CHOROBY

Reumatoidalne zapalenie stawów jest wieloukładową chorobą, w przebiegu

której toczy się przewlekły proces zapalny o podłożu autoimmunologicznym.

Szczyt zachorowalności przypada na 30-50 rok życia. Znane jest rodzinne

występowanie choroby oraz jej podatność genetyczna. Udowodniono, że istnieją

czynniki inicjujące początek choroby. Najczęściej jest to infekcja bakteryjna lub

wirusowa. Na występowanie i przebieg choroby istotnie wpływają hormony (kobiety

chorują 4 razy częściej).

PATOMORFOLOGIA Pierwotnym ogniskiem zmian jest błona maziowa stawów. Dochodzi do jej

zapalenia co przejawia się przekrwieniem, obrzękiem i wysiękiem. Powstaje ziarnina

zapalna, która następnie zamienia się w łuszczkę stawową, która nacieka kości,

chrząstkę, ścięgna, aparat okołostawowy prowadząc do uszkodzeń i deformacji.

Mogą występować również zmiany pozastawowe, takie jak: zaniki mięśni, zapalenie

ścięgien i pochewek ścięgien, powiększenie węzłów chłonnych, zmiany w narządach

wewnętrznych, guzki reumatoidalne powstające najczęściej w tkance podskórnej,

w miejscach narażonych na ucisk oraz w narządach wewnętrznych.

PRZEBIEG I OBJAWY

Choroba ma przebieg postępujący, z okresami zaostrzeń i remisji. Początek

choroby może być ostry, jak i powolny. Najpierw zajmowane są drobne stawy,

3

w dalszej kolejności duże stawy, najczęściej symetrycznie. Występują ból, obrzęk,

sztywność poranna trwająca minimum 1 godzinę. Stawy są bolesne samoistnie i przy

ruchach, ich obrysy grubieją. Skóra wokół stawów staje się cienka i potliwa.

Dochodzi do zaników mięśniowych.

Dochodzą do tego objawy ogólne takie jak: gorączka, limfadenopenia, utrata

masy ciała, uczucie zmęczenia oraz zmiany narządowe na skórze, w narządzie

wzroku, płucach, układach krążenia, krwiotwórczym i nerwowym. Do częstych

powikłań należą: amyloidoza wtórna, zapalenie naczyń, niedokrwistość, infekcje,

włóknienie płuc.

ZMIANY W STAWACH

1. Stawy rąk: palce "butonierkowate", palce "łabędzia szyjka", odchylenia dołokciowe

palców w stawach śródręczno- paliczkowych, zespół cieśni nadgarstka,

podwichnięcia.

2. Stawy łokciowe: utrwalone przykurcze, parestezje, ręka szponowata.

3. Stawy barkowe: ograniczenie ruchów odwodzenia, zginania, rotacji zewnętrznej,

przykurcze.

4. Stawy stóp: spłaszczenie sklepienia poprzecznego, płaskostopie, bolesne

modzele, paluch koślawy, palce młoteczkowate, stopa końska.

5. Stawy kolanowe: przykurcze, rozchwianie stabilności stawu, podwichnięcia,

koślawość kolan, zablokowanie stawu.

6. Stawy biodrowe: przykurcze, zablokowanie stawu.

7. Kręgosłup: zmiany krzywizn kręgosłupa, podwichnięcia stawów.

4

LECZENIE

Leczenie reumatoidalnego zapalenia stawów jest kompleksowe i obejmuje:

1. edukację chorego i jego rodziny o charakterze choroby, celowości stosowania

leków, rehabilitacji i ćwiczeń;

2. farmakoterapię

3. fizykoterapię i rehabilitację

4. ortopedyczne metody leczenia

W dalszej części mojej pracy zajmę się szerzej omówieniem zagadnienia

rehabilitacji i fizjoterapii w RZS.

REHABILITACJA PACJENTÓW Z RZS

Rozwój reumatoidalnego zapalenia stawów związany jest z obniżeniem

sprawności układu kostno- stawowego, z atrofią mięśni, obniżeniem siły mięśniowej

i osłabieniem kondycji krążeniowo- oddechowej. Dlatego chorzy oprócz terapii

farmakologicznej wymagają również stałego leczenia usprawniającego.

Celem leczenia usprawniającego jest:

 Opanowanie dolegliwości bólowych

 Dbałość o zachowanie jak największej ruchomości stawów

 Zapobieganie deformacjom

 Korekcja istniejących deformacji

 Miejscowe wyrobienie i utrwalenie prawidłowych mechanizmów adaptacyjnych

i kompensacyjnych

Proces rehabilitacji polega na usprawnianiu danej osoby tak, aby mogła

zrealizować swój najpełniejszy potencjał fizyczny, psychiczny, społeczny, zawodowy,

pozazawodowy i edukacyjny.

Zabiegi usprawniające należy stosować zarówno w okresie ostrym, jak

i w okresie remisji choroby, zwracając uwagę na stopień uszkodzenia stawu

i umiejscowienie zmian w narządzie ruchu.

W okresie znacznego nasilenia stanu zapalnego głównym celem postępowania

leczniczego jest niedopuszczenie do ograniczenia ruchów w stawach, do

5

powstawania ich deformacji, zaniku mięsni, przykurczów torebki stawowej, ścięgien

i mięśni, ułatwienie krążenia krwi i chłonki oraz zapobieganie odleżynom.

Cel ten osiąga się poprzez zastosowanie krótkotrwałego (2-3 dni)

unieruchomienia w łóżku. Zaletą takiego działania jest szybkie ustępowanie procesu

zapalnego i bólu, istnieje też wada jaką jest możliwość zesztywnienia stawu. Ważne

jest wtedy prawidłowe ułożenie chorego w łóżku, z częstymi zmianami ułożenia

kończyn oraz stosowanie ćwiczeń biernych i ćwiczeń redresyjnych.

Pacjent powinien leżeć w łóżku wygodnym, z twardym podłożem, na prostym

materacu bez poduszek, jedynie wyjątkowo można zastosować małą poduszkę pod

głowę. Należy zastosować niewielki wałek pod kolana zapobiegający przeprostowi,

stopy w pozycji 0. Kończyny górne powinny być ułożone w nieznacznym odwiedzeniu

i wyprostowane w rotacji na zewnątrz. Co jakiś czas należy zmieniać ułożenie

kończyn górnych, układając je w przywiedzeniu i rotacji do wewnątrz ze zgiętymi

przedramionami.

Należy stosować leżenie na brzuchu z odwiedzionymi udami i stopami poza

brzegiem łóżka, co pozwala uniknąć ustawienia stóp w zgięciu podeszwowym. Takie

ułożenie zapobiega przykurczom w stawach biodrowych, a gdy przykurcze wystąpią

działa korekcyjnie.

W pozycji na boku należy wkładać koc między kończyny dolne.

W czasie dużego zaostrzenia choroby pacjentowi nie wolno chodzić, gdyż może

to nadmiernie przeciążyć stawy kończyn dolnych i dlatego próby chodzenia

rozpoczyna się po ustąpieniu objawów ostrego zapalenia.

RODZAJE ĆWICZEŃ ZALECANYCH W RZS

1. Ćwiczenia bierne- są to takie ćwiczenia, gdzie pacjent nie wykonuje samodzielnie

ruchu i nie napina mięśni, a ruch jest wytwarzany przez terapeutę lub urządzenie

mechaniczne. Zapobiegają one sztywności stawów i utracie mobilności. Do

ćwiczeń należy wybrać mięśnie stawów, w przypadku których występuje

największa atrofia oraz osłabienie.

2. Ćwiczenia czynne- w tych ćwiczeniach ruch wykonywany jest samodzielnie przez

pacjenta. Ćwiczenia czynne dzielą się na:

-ćwiczenia izometryczne- gdy pacjent napina mięśnie nie wykonując ruchu w stawie. Napięcie utrzymywane jest przez wyszczególniony czas, po którym

6

następuje faza odprężenia i kolejny skurcz. Ćwiczenia te są przydatne, gdy ruch

w stawie jest bolesny lub istnieją inne przeciwwskazania.

-ćwiczenia izotoniczne- gdy pacjent kurczy mięśnie przy zachodzącym ruchu w stawie, przy stałym obciążeniu z lub bez zmiany szybkości wykonywania.

-ćwiczenia izokinetyczne- polegają na napinaniu mięsni w celu pokonania zmiennego oporu przy stałym tempie wykonywania.

Ćwiczenia izotoniczne i izokinetyczne wykorzystywane są dla poprawy ogólnej

kondycji i sprawności w formie ćwiczeń ogólnousprawniających, takich jak: chód,

pływanie, wodny aerobik czy jazda na rowerze.

Kolejny podział ćwiczeń fizycznych rozróżnia ćwiczenia wzmacniające siłę oraz

wzmacniające wytrzymałość mięśni. Skurcze mięśni przy dużym oporze wykonywane

w małej ilości powtórzeń dają wzrost siły mięśnia oraz przerost włókien mięśniowych.

Skurcze przy względnie słabym oporze wykonywane dużą ilość powtórzeń,

stosowane regularnie przynoszą wzrost wytrzymałości. Ćwiczenia na bieżni lub

rowerze skutkują zwiększeniem wydolności tlenowej oraz usprawnieniem czynności

związanych z życiem codziennym.

Stosuje się także ćwiczenia rozciągające, które mają na celu utrzymanie lub

zwiększenie zasięgu ruchu i elastyczności w stawie.

W okresie ostrym choroby kilka razy dziennie powinny być wykonywane ruchy

bierne w zajętych stawach, w możliwie pełnym zakresie, ćwiczenia izometryczne

mięśni (po 20-30 napięć) powtarzać należy co 3 godziny. Bardzo ważne są ćwiczenia

oddechowe powtarzane kilka razy w ciągu dnia. W miarę ustępowania objawów

ostrego zapalenia zaczyna wprowadzać się ćwiczenia czynne w odciążeniu,

ćwiczenia czynne w odciążeniu z dawkowanym oporem, a kolejno ćwiczenia wolne.

W okresie remisji następuje przygotowanie do opuszczenia łóżka i rozpoczęcia

chodzenia. W czasie chodu chory używa kul lub lasek, porusza się małymi krokami

z jednoczesnym obciążeniem całych stóp. Chorzy ze słabą siłą mięśniową wykonują

ćwiczenia w odciążeniu z oporem, ćwiczenia redresyjne (redresje wykonuje

fizjoterapeuta rozciągając przykurczone tkanki miękkie siłą własnych mięśni),

następnie ćwiczenia wolne (są to ćwiczenia gimnastyczne bez przyrządów).

Ćwiczenia czynne wolne mają duże znaczenie dla profilaktyki i usuwania

przykurczów w stawach. Powodują przyrost siły mięśniowej, ogólnej wydolności

i sprawności fizycznej. Bardzo ważne są też ćwiczenia czynności samoobsługowych,

7

gdzie uczy się pacjenta wykonywania podstawowych czynności dnia codziennego.

Pomocne są także ćwiczenia relaksacyjne stosowane jako element wszelkich

ćwiczeń leczniczych oraz redukujące stany bólowe. Konieczne jest także

wprowadzenie ćwiczeń rozluźniających, które przeciwdziałają nadmiernemu napięciu

mięśniowemu, które dodatkowo pogłębia obawa przed bolesnym ruchem w stawie.

Rodzaj i nasilenie ćwiczeń muszą być tak dobrane, by nie powodowały

zaostrzenia procesu zapalnego i nadmiernego zmęczenia słabych mięśni.

Rehabilitacja lecznicza musi przebiegać w ścisłym powiązaniu z rehabilitacją

społeczną i zawodową. Ważne jest poinformowanie rodziny chorego o istocie

choroby i sposobach udzielania mu pomocy w jego walce o zdrowie.

Psychoterapia jako jedna z form rehabilitacji psychicznej rozpoczyna się

z chwilą rozpoznania choroby i musi być kontynuowana przez cały czas ze względu

na towarzyszące pacjentowi stany zmęczenia, rozdrażnienia i labilności emocjonalnej

utrudniających prawidłowy przebieg leczenia.

FIZYKOTERAPIA W RZS

Stanowi nie mniej istotną niż farmakoterapia i rehabilitacja część

kompleksowego leczenia chorego na reumatoidalne zapalenie stawów. Fizykoterapia

charakteryzuje się różnorodnością czynników oddziaływania. Metody fizykalne

stosowane u chorych na RZS obejmują:

 Elektroterapię

 Termoterapię

 Magnetoterapię

 Laseroterapię

 Wodolecznictwo

 Masaż leczniczy

Powyższe zabiegi stosowane są przed ćwiczeniami. Ich głównymi celami są:

 Zmniejszenie bolesności stawów i sąsiednich tkanek

 Zmniejszenie stanu zapalnego i działanie resorpcyjne

 Poprawa krążenia w kończynach

 Ograniczenie lub okresowe zmniejszenie sztywności porannej stawów

8

 Przeciwdziałanie powstawania przykurczów w stawach

 Wpływ odżywczy na skórę i mięśnie

 Poprawa ogólnego stanu chorego

Zaletą tego typu leczenia są szybkie efekty, ogólna dostępności mała liczba

przeciwwskazań. Leczenie fizykalne stanowi przygotowanie do leczenia ruchem.

Elektroterapia. Każdy prąd w granicach tolerancji czuciowej ma działanie przeciwbólowe. Obecnie w tej terapii stosuje się:

 Prąd galwaniczny- usprawnia krążenie na zasadzie działania ciepła

endogennego, zmniejsza odczucia bólu poprzez przyspieszenie eliminacji

substancji zapalnych i bólowych, stosowany do jonoforezy- czyli

wprowadzania leku za pomocą prądu stałego.

 Prądy diadynamiczne- prądy zmienne o małej częstotliwości. Mają działanie

przeciwbólowe, poprawiają krążenie, obniżają napięcie mięśniowe,

normalizują aktywność układu wegetatywnego.

 Prądy interferencyjne- są prądami średniej częstotliwości. Mają działanie

przeciwbólowe, przekrwienne, pobudzające mięśnie do skurczu. Działają

głębiej niż prądy diadynamiczne.

 TENS ( przezskórna elektryczna stymulacja nerwu)- wywołuje analgezję, która

rozwija się stopniowo po kilkunastominutowym okresie utajenia i utrzymuje się

do kilku godzin.

 Elektroakupunktura- jest to stymulacja przez skórę aktywnie biologicznych

punktów i stref skóry. Stymulacja odbywa się przy pomocy stałego

(galwanicznego) bądź impulsacyjnego, modulowanego prądu.

9

Termoterapia. Zastosowanie lecznicze ciepła i zimna należy do znanych od dawna metod leczniczych.

Do zalet nagrzewania należą: silne przekrwienie zwłaszcza o charakterze

tętniczym. Powoduje to zwiększenie metabolizmu komórkowego, obniżenie napięcia

mięśni, a nawet zmniejszenie lepkości płynu stawowego oraz oczywiście działanie

przeciwbólowe. Jednak nie jest zalecane w znacznie nasilonych stanach zapalnych.

W terapii tej stosuje się: lampę sollux, diatermię, okłady i kąpiele.

W ostrej fazie RZS bardzo dobre rezultaty przynosi stosowanie leczenia

zimnem- krioterapia. Zastosowane zimno powoduje w danej okolicy początkowo skurcz drobnych naczyń krwionośnych, następnie reaktywne przekrwienie,

zmniejszenie napięcia mięśni, a przede wszystkim wyraźne działanie przeciwbólowe.

Wyróżniamy krioterapię miejscową i uogólnioną. Efekt zabiegu może trwać nawet

kilka godzin.

Magnetoterapia. Jest to leczenie pulsującym polem magnetycznym małej częstotliwości. Jego zaletami są:

 Pole magnetyczne przenika przez wszystkie części ciała ludzkiego

równomiernie.

 Zabiegi mogą być wykonywane przez ubranie, bandaż, gips itp., które nie

stanowią przeszkody.

 Metal nie stanowi przeciwwskazania do wykonywania zabiegu.

 Jest metodą nietermiczną.

 Nie są znane żadne działania uboczne.

Laseroterapia. Biostymulacja laserowa jest bezinwazyjnym, nietermicznym rodzajem zabiegu, który aktywizuje naturalne mechanizmy obronne i naprawcze.

Efektem jest zmniejszenie bólu, obrzęku, działanie przeciwzapalne oraz aktywizacja

działania środków farmakologicznych.

Hydroterapia. Jest idealnym sposobem fizykoterapii, pozwalającym na maksymalne wykorzystanie możliwości prowadzenia ćwiczeń izometrycznych

i izotonicznych w odciążeniu. Oparta jest na 3 prostych elementach: ciepło,

zanurzanie się w wodzie i ruch wody zwany hydromasażem. Ciepło rozszerza

10

naczynia krwionośne i przyśpiesza obieg krwi w organizmie. Umożliwia to enzymom

i endomorfinom (naturalnie uśmierzającym ból) szybsze, bardziej efektywne działanie

i to w częściach ciała, takich jak mięśnie i stawy. Unoszące się na powierzchni wody

ciało waży 90% mniej. Ograniczony ciężar to mniejsze naciski na kręgosłup, grupy

mięśni, więzadła i stawy. Korzyści płynące z obniżenia nacisków na ciało

w połączeniu z ciepłem i masażem są ogromne.

Masaż leczniczy. Jest formą fizycznego oddziaływania na organizm ludzki za pomocą bodźców mechanicznych, głównie pod postacią ucisku na tkanki, którego

celem jest wywołanie odczynu miejscowego i ogólnego. Stosuje się go dla

złagodzenia sztywności, napięcia i bólu mięśni. Masaż zwiększa dopływ krwi do

masowanego miejsca, co przyspiesza proces leczenia.

U pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów, chorobie która ma

charakter postępujący i okaleczający, bardzo ważne jest stosowanie różnych metod

leczenia. Dlatego opisane przeze mnie postępowanie rehabilitacyjne i

fizykoterapeutyczne nie może być mniej ważne niż leczenie farmakologiczne czy

operacyjne, gdyż dopiero połączenie wszystkich tych działań daje pacjentowi szansę

na jak najlepsze funkcjonowanie w życiu osobistym, zawodowym i społecznym.

ROLA PIELĘGNIARKI Rola pielęgniarki w procesie leczenia jest bardzo ważna. Pielęgniarka bierze

udział w leczeniu przez bezpośredni kontakt z chorym i jego rodziną. Edukuje i

motywuje do wykonywania ćwiczeń, do uczestniczenia w zabiegach

fizykoterapeutycznych, stosowania leczenia farmakologicznego. Na oddziale pomaga

pacjentowi w ćwiczeniach. Prowadzi obserwację chorego, dokonuje oceny

aktywności choroby, skuteczności leczenia, rehabilitacji i fizykoterapii.

11

BIBLIOGRAFIA

1. Bączyk G., Kijewska M.: Wpływ rehabilitacji na funkcjonowanie i jakość życia

chorych z reumatoidalnym zapaleniem stawów., W: Nowiny Lek. 2005:74 (2) s.123-

126

2. Dąbrowska J., Górnowicz S., Janiszewski M., Gola Z., Chabetek S., Hak A.:

Zasady rehabilitacji reumatoidalnego zapalenia stawów. W: Medycyna Manualna

2004, s. 58-60

3. Kuncewicz E., Gajewska E., Atarowska M., Sobieska M., Samborski:

Postępowanie fizjoterapeutyczne w reumatoidalnym zapaleniu stawów. W: Nowiny

Lek. 2005,s. 199-204

4. Milanowska K.: Kinezyterapia. PZWL, Warszawa 2001

5. Milanowska K., Dega W.: Rehabilitacja medyczna. PZWL, Warszawa 2001

6. Paprocka- Borowicz M., Zawadzki M.: Fizjoterapia w chorobach układu ruchu,

Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2007

7. Samborski W.: Fizykoterapia w chorobach reumatycznych. W: Reumatologia pod

red. S. Mackiewicza, I. Zimmermann- Górskiej, PZWL, wyd. I, 345-349

8. Wiśniewska H.: Kinezyterapia i terapia zajęciowa. W: Reumatologia pod red. S.

Mackiewicza, I. Zimmermann- Górskiej, PZWL, wyd. I, 339-341

9. Wrzosek Z.: Wybrane elementy fizjoterapii w chorobach reumatycznych. W:

Fizjoterapia 1999, 39-41

10. Zarys chorób wewnętrznych dla studentów pielęgniarstwa, pod red. J. Daniluk,

G. Jurkowskiej, Wyd. Czelej, Lublin 2005

12

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 12 pages
Pobierz dokument