Typologia turystyki i turystów - Notatki - Turystyka, Notatki'z Hotelarstwo i Turystyka
Grzegorz
Grzegorz17 czerwca 2013

Typologia turystyki i turystów - Notatki - Turystyka, Notatki'z Hotelarstwo i Turystyka

PDF (480 KB)
42 strony
2Liczba pobrań
1000+Liczba odwiedzin
Opis
Turystyka: notatki z zakresu turystyki przedstawiające typologię turystyki i turystów.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 42
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 42 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 42 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 42 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 42 pages
Pobierz dokument

Typologia turystyki i turystów 1. Typologia form turystyki wg wybranych kryteriów - kryteria podziału turystyki - wybrane rodzaje turystyki 2. Typologia turystów

1. Typologia form turystyki wg wybranych kryteriów Kryteria podziału turystyki Biorąc za podstawę kryterium motywacji lub grup motywacji, poszczególnym grupom można jednoznacznie przypisać odpowiadające im rodzaje turystyki: MotywacjeI. Motywacje odnowy sił fizycznych:wypoczynek leczenie sport II. Motywacje odnowy sił psychicznych 1. wyłamanie się z izolacji dnia poprzedniego 2. rozrywka relaks 3. poszukiwanie przygody, wrażeń duchowych III. Motywacje interpersonalne: 1.odwiedzanie przyjaciół i znajomych 2.poszukiwanie towarzystwa i kontaktów międzyludzkich IV. Ucieczka od cywilizacjii powrót do natury:V. Motywacje kulturowe: 1.chęć poznania nowych miejsc krajów, zwyczajów, folkloru i języka 2.zainteresowanie sztuką 3.motywy religijne

turystyka poznawcza edukacyjna, turystykaklubowa, w kręgu osób owspólnych zainteresowaniach

odwiedziny, turystyka klubowa,turystyka w celach poznawczychi kształcenia, turystyka kongresowa,turystyka biznesowa

turystyka wędrowna campingowa,letniskowa.

Formy turystyki Turystyka wypoczynkowa turystyka zdrowotna sport, rekreacja, turystyka kwalifikowana

Turystyka krajoznawcza, wychowawcza edukacyjna turystyka pątnicza, pielgrzymkowa

VI. Motywacje związane z prestiżem i statusem społecznym: 1.własny rozwój, podnoszenie kwalifikacji zawodowych 2. chęć zdobycia uznania, poważania wzrostu autorytetu Przy zastosowaniu kryterium motywacji, ale z punktu widzenia osób kreujących popyt, wyróżnia się następujące rodzaje turystyki: turystyka wypoczynkowa:  wypoczynek w pobliżu miejsca zamieszkania oraz wypoczynek w czasie urlopu w celu

regeneracji sił fizycznych i psychicznych;  wypoczynek w uzdrowiskach z wykorzystaniem czynników naturalnych (woda, klimat itp.);

turystyka kulturalna: turystyka poznawcza; turystyka alternatywna; turystyka pielgrzymkowa (religijna); turystyka towarzyska: turystyka rodzinna; turystyka klubowa; turystyka sportowa: turystyka związana z aktywnym lub pasywnym sportem; turystyka związana z gospodarką: podróże w interesach; uczestnictwo w targach i wystawach; turystyka motywacyjna (wyjazd jako premia otrzymana od przedsiębiorstwa);

turystyka kongresowa, wyjazdyw interesach, turystykaprzygodowa, wyjazdy doośrodków turystycznychczy kurortów

Turystykę można dzielić także wg cechy zasadniczej. Każdej przyjętej cesze odpowiada określona forma turystyki: Kryterium pochodzenia turysty daje możliwość podziału turystyki na trzy formy: turystyka krajowa lub regionalna

cecha liczba uczestnikówwiek uczestników

forma turystyki turystyka indywidualna; turystyka zbiorowa (grupowa, klubowa, masowa,

rodzinna) turystyka młodzieżowa; turystyka seniorów

czas pobytu pora roku rodzaj zakwaterowania środek transportu oddziaływanie na bilans płatniczy rodzaj finansowania zakres oddziaływania urzędowego aspekt socjologiczny sposób zorganizowania podróży

 turystyka krótkopobytowa (krótkoterminowe podróże w interesach, jednodniowe wycieczki, turystyka weekendowa);

 turystyka długoterminowa (urlopowa, uzdrowiskowa);

 turystyka letnia, zimowa, w szczycie sezonu lub

międzysezonowa;  turystyka hotelowa;  turystyka parahotelowa (wykorzystująca np.

drugie mieszkanie, kempingi, przyczepy samochodowo-mieszkalne, apartamenty);

 turystyka koleją, autokarem, samochodem,

statkiem, jachtem, samolotem oraz turystyka piesza;

turystyka zagraniczna przyjazdowa (aktywna); turystyka zagraniczna wyjazdowa (pasywna);

turystyka socjalna, turystyka kredytowana lub

finansowana przedpłatami turystyka swobodna lub reglamentowana

turystyka luksusowa, ekskluzywna, turystyka

tradycyjna, turystyka młodzieżowa, seniorów, socjalna

turystyka indywidualna (zorganizowana lub nie

przez biuro podróży), turystyka „ryczałtowa” (organizator oferuje pakiet usług związanych z podróżą i pobytem za zryczałtowaną cenę).

turystyka przyjazdowa turystyka wyjazdowa Łącząc ze sobą w różny sposób te trzy podstawowe formy turystyki, można otrzymać następujące jej kategorie: turystyka wewnątrzkrajowa turystyka narodowa turystyka międzynarodowa Wybrane rodzaje turystyki TURYSTYKA MASOWA Z turystyką masową mamy do czynienia od zakończenia II wojny światowej a właściwie od 1950 roku, kiedy to w turystyce międzynarodowej udział wzięło 25 milionów osób. W kolejnych latach liczba ta rosła w sposób bardzo dynamiczny osiągając na początku XXI w. 800 milionów uczestników. Określenie masowa odnosi się zarówno do wielkiej liczby uczestników ruchu turystycznego jak i charakteru oferty turystycznej. Według C. Kaspara turystyka masowa to uczestnictwo ogromnych rzesz turystów w różnych formach turystyki, któremu towarzyszy szereg negatywnych zjawisk, zwłaszcza degradacji środowiska naturalnego. Turystyka ta jest również uciążliwa dla samych turystów poprzez zatory na autostradach i przejściach granicznych w sezonie urlopowym, wielkie zurbanizowane centra turystyczne tworzące swoiste „getta” izolujące turystów od miejscowej ludności itp. Zwraca się jednak uwagę na fakt, że „masowość” sama w sobie jest celem wyjazdu turystycznego stanowiąc atrakcję takiej podróży. Przykładem tego mogą być wielkie imprezy sportowe, kongresy i zjazdy, festiwale i targi, których atrakcyjność tkwi w wielkiej liczbie uczestników i przeżyciach w grupie. Masowe są również podróże do Paryża, Rzymu czy Krakowa, ze względu na ich wartości krajoznawcze (odwiedzanie unikalnych obiektów historycznych). TURYSTYKA ALTERNATYWNA Rozwój turystyki masowej jak zostało powiedziane wcześniej, powoduje wiele negatywnych zjawisk. Dlatego też zaczęto szukać dla niej przeciwstawnych, innych rodzajów turystyki przyjaznych dla człowieka i środowiska. Dla tej turystyki znaleziono nazwę turystyka alternatywna jako przeciwstawienie turystyki masowej. Turystyka alternatywna to taka turystyka, której uczestnicy działają zgodnie z prawami przyrody i potrzebami człowieka.

podróże mieszkańców po własnym kraju lub regionie albo podróże po grupie krajów

przyjazdy do danego kraju osób mieszkających stale gdzie

indziej; wyjazdy mieszkańców danego kraju za granicę;

turystyka krajowa i zagraniczna przyjazdowa; turystyka krajowa i zagraniczna wyjazdowa

turystyka zagraniczna przyjazdowa i wyjazdowa.

TURYSTYKA ALTERNATYWNA Rozwój turystyki masowej jak zostało powiedziane wcześniej, powoduje wiele negatywnych zjawisk. Dlatego też zaczęto szukać dla niej przeciwstawnych, innych rodzajów turystyki przyjaznych dla człowieka i środowiska. Dla tej turystyki znaleziono nazwę turystyka alternatywna jako przeciwstawienie turystyki masowej. Turystyka alternatywna to taka turystyka, której uczestnicy działają zgodnie z prawami przyrody i potrzebami człowieka. (2) Turystyka alternatywna jest ruchem społecznym mającym na celu spopularyzowanie form turystyki, które przysporzą najwięcej korzyści zarówno turystom jak i ludności miejscowej oraz przedsiębiorstwom turystycznym, przy jednoczesnym maksymalnym ograniczeniu szkód gospodarczych, przyrodniczych i społecznych.Główne formy turystyki alternatywnej to: ekoturystyka i agroturystyka. Ekoturystyka Ekoturystyka to taka forma turystyki, która aktywnie zbliża do natury, daje bliższe i pełniejsze poznanie związków człowieka z otaczającym go środowiskiem. Główne jej cechy to: jest formą aktywnego i pogłębionego zwiedzania obszarów o wybitnych walorach przyrodniczych i kulturowych, strzeże harmonii ekosystemów przyrodniczych i odrębności kulturowej lokalnych społeczności, dostarcza środków finansowych dla skutecznej ochrony wartości dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego, przynosi realne korzyści ekonomiczno społeczne miejscowej ludności. Ekoturystyka obejmuje różne rodzaje turystyki: kwalifikowaną, krajoznawczą, wypoczynkową, przygodową i inne - pod warunkiem, że osoba uczestnicząca w tej podróży świadomie nie ingeruje w naturalne ekosystemy, wyraża szacunek dla otaczającej ją przyrody i kultury miejscowej ludności, a jej turystyczne wydatki dostarczają funduszy dla ochrony przyrody i lokalnej gospodarki. Agroturystyka Agroturystyka obejmuje te formy turystyki, które odbywają się na terenach wiejskich o charakterze rolniczym, z wykorzystaniem budynków mieszkalnych i gospodarczych ludności wiejskiej na cele noclegowe. Agroturystyka determinowana jest przez następujące czynniki: Naturalne walory i zasoby danego środowiska (warunki przyrodnicze, klimat, zwierzęta, roślinność, charakter zajęć rolniczych), które warunkują sposób życia społeczności wiejskiej. Agroturystyka Agroturystykaobejmuje te formy turystyki, które odbywają się na terenach wiejskich o charakterze rolniczym, z wykorzystaniem budynków mieszkalnych i gospodarczych ludności wiejskiej na cele noclegowe. Agroturystyka determinowana jest przez następujące czynniki: Naturalne walory i zasoby danego środowiska (warunki przyrodnicze, klimat, zwierzęta, roślinność, charakter zajęć rolniczych), które warunkują sposób życia społeczności wiejskiej. Materialne zasoby kultury, np. domy kultury, muzea, stare gospody, tradycyjne rzemiosło, chałupnictwo. Niematerialne, tzw. „duchowe” dziedzictwo kultury, jak gwara, legendy, zwyczaje, obrzędy świąteczne utrwalone i kultywowane w danym środowisku wiejskim.

Baza noclegową – pokojami gościnnymi w domu rodziny chłopskiej - z odpowiednim zapleczem sanitarnym. Baza gastronomiczna - począwszy od możliwości spożywania posiłków w domu gospodarza, a skończywszy na obiektach gastronomicznych w danej wsi. Niezbędny system usług takich jak poczta, bank, biblioteka itp. TURYSTYKA AKTYWNA Nazwę „turystyka alternatywna” funkcjonującą w latach 80. wyparła w latach 90. nazwa „turystyka aktywna”. Turystyka aktywna jest to taki rodzaj turystyki, w której głównym lub ważnym elementem wyjazdu – niezależnie od czasu trwania działalności turystycznej - jest podejmowanie szczególnych form aktywności rekreacyjnej lub hobbystycznej. W turystyce aktywnej w miejsce 3 x S występuje 3 x E (enterteiment, excitement, education – rozrywka, podniecenie, edukacja). Formami turystyki aktywnej są: Turystyka campingowa Turystyka zdrowotna Turystyka przygodowa Turystyka trampingowa Turystyka przetrwania (survival) Turystyka campingowa to specyficzny rodzaj turystyki polegający na tym, iż turysta przebywa we własnym, przenoszonym lub przewożonym namiocie, przyczepie campingowej lub specjalnym pojeździe samochodowym na terenie campingu. Camping jest to obiekt wyposażony w urządzenia zapewniające użytkownikom indywidualnym i zbiorowym: pobyt, nocleg, przyrządzanie posiłków i korzystanie z urządzeń higieny oraz możliwości parkowania samochodu. Turystyka zdrowotna jest to taki rodzaj turystyki w której odnowa sił ma charakter celu wiodącego. Dlatego też w skład turystyki zdrowotnej mogą być wliczone tylko te rodzaje turystyki, których celem jest poprawa szeroko rozumianego zdrowia. Uczestnicy turystyki zdrowotnej nie są to ludzie chorzy w klasycznym pojęciu tego słowa, lecz tacy, którzy wymagają poprawy kondycji w skutek ujemnych warunków dzisiejszej cywilizacji. Turystyka przygodowa. Plenerowa rekreacja przygodowa to niekonsumpcyjna aktywność rekreacyjna odbywająca się w ośrodkach plenerowych, zawierająca elementy ryzyka, realnego czy też uświadomionego, której wynik jest nieznany, a wpływ na nią ma zarówno uczestnik, jak i warunki środowiskowe. Turystyka trampingowa jest to forma podróży grupowej o charakterze poznawczym, realizowana przez uczestników za możliwie najmniejsze środki finansowe. Tramping polega na odbywaniu dalekich i długotrwałych wędrówek, najczęściej w małych, nieformalnych grupach koleżeńskich. Istotą tej turystyki jest swobodne wędrowanie, ciągłe zmiany otoczenia i doznawanie nowych wrażeń, możliwość sprawdzenia się w trudnych warunkach wymagających odporności, odwagi i zaradności. Survival – szkoła przetrwania. Survival oznacza umiejętność przetrwania w niedostępnych ostępach dobrowolnie lub też w sytuacjach przymusowych. Uczestniczenie w tej formie turystyki pozwala zrealizować, czasem podświadome dążenia czy oczekiwania przeżycia niezapomnianej przygody.

TURYSTYKA EKSTREMALNA Turystyka ekstremalna powstała w wyniku poszukiwania sposobów na odreagowanie psychiczne a przeznaczona jest dla ludzi lubiących ryzyko a nawet szaleństwo. Narodziła się w społeczeństwach bogatych, żyjących w wyjątkowo zurbanizowanym świecie. Przykładowe jej formy to: Narciarstwo ekstremalne (ski alpinizm) – jest to wspinaczka ze sprzętem na szczyt wysokiej góry a następnie szaleńczy zjazd po bardzo stromych zboczach. Kanioning - łączy w sobie turystykę wysokogórską, kajakarstwo górskie i wspinaczkę jaskiniową. Jest to wspinaczka ze sprzętem dla spływu, stromymi wąwozami górskich rzek a następnie spływ z finałem w wodospadzie i oczku wodnym znajdującym się u podnóża. Wędrówki ekstremalne po lodzie niejednokrotnie popękanym, tworzącym krę w strefie wokół bieguna północnego. Rajdy przygody organizowane na Alasce, w Szwecji i Norwegii. Są to kilkudobowe wyścigi na orientację na nartach z wykorzystaniem: nart do ski alpinizmu, lodowych raków, rakiet śnieżnych oraz sprzętu wspinaczkowego i asekuracyjnego. Turystyka biznesowaTurystyka biznesowa to podróż w celach handlowych a także w innych szeroko pojętych celach służbowych, podczas której jej uczestnicy podejmują w czasie wolnym działalność rekreacyjną i turystyczną Prof. W. Gaworecki: Turystyka biznesowa ma obecnie coraz większe znaczenie ekonomiczne, stanowi też w turystyce międzynarodowej sektor niezwykle trwały, o dyskretnej, ale regularnej ekspansji W skład turystyki biznesowej wchodzą takie formy turystyki jak: kongresowa, handlowa i motywacyjna. Turystyka kongresowaTurystyka kongresowa to kompleksowa obsługa kongresów, zjazdów, konferencji, sympozjów itp. spotkań. Zabezpiecza ona potrzeby bytowe i rekreacyjne uczestników oraz sprawy związane z organizacją obrad. Dla obsługi tej formy turystyki powołuje się wyspecjalizowane działy biur podróży a ona sama posiada wyraźnie grupowy, krótkoterminowy, elitarny charakter i przynosi znaczne korzyści ekonomiczne. Organizacja kongresów, choć nie jest turystyką „sensu stricte”, stanowi dziedzinę najbardziej jej pokrewną, najczęściej korzysta z tej samej bazy co klasyczny ruch turystyczny i dlatego traktuje się ją jako jedną z gałęzi przemysłu turystycznego. Turystyka handlowa Jest to szczególny rodzaj turystyki, w której motywem podróży jest handel. Związki między turystyką a handlem występowały już w czasach antycznych i były widoczne na wszystkich etapach rozwoju ruchu turystycznego. Współcześnie uwidoczniły się one w latach osiemdziesiątych w podróżach Polaków do Turcji, Grecji czy Berlina Zachodniego, a w latach dziewięćdziesiątych w przyjazdach mieszkańców byłego ZSRR do Polski. W wielu miastach tworzone są centra, czy rejony handlowe z myślą o turystach, przykładem Montmartre w Paryżu, Soho w Londynie. Podobne funkcje spełniają strefy wolnocłowe. Obecnie coraz częściej celem odwiedzin turystyczno – rekreacyjnych w wielu krajach są placówki handlowe oraz wielofunkcyjne centra handlowo –rozrywkowe. Turystyka motywacyjna Turystyka motywacyjna, nazywana też stymulacyjną polega na nagradzaniu uczestników podróżą co ma jednocześnie charakter motywacyjny i integrujący. Celem tych podróży,

będących nagrodami za uzyskanie pomyślnych wyników ekonomicznych, jest również motywowanie pracowników do dalszej wydajnej pracy oraz przywiązanie ich do przedsiębiorstwa. Występuje ona głównie na rynku turystycznym USA i Europy Zachodniej. Prof. W. Gaworecki pisze że turystyka motywacyjna jest czynnikiem polepszającym jakość stosunków międzyludzkich, bowiem zorganizowanie podróży motywacyjnej wywołuje uczucie wdzięczności i lojalności w stosunku do przedsiębiorstwa. Ten rodzaj turystyki jest szczególnie ważny dla branży turystycznej, jako że imprezy najczęściej odbywają się w okresach przed i po sezonowych. Turystyka etniczna, sentymentalna, polonijna Turystyka etniczna i sentymentalna dotyczy grup społecznych znajdujących się na obczyźnie w wyniku zmiany granic lub emigracji. Grupę taką charakteryzuje poczucie wspólnego pochodzenia i kultury oraz więź językowa, co prowadzi zwykle do szukania kontaktów z krajem swego pochodzenia, krajem macierzystym, krajem urodzenia swoich przodków. Turystyka pomaga grupom etnicznym utrzymać świadomość narodową oraz rozwijać stałe kontakty z krajowymi organizacjami kulturalnymi, społecznymi, zawodowymi lub kościelnymi poprzez udział w turystyce pątniczej, biznesowej, kongresowej, krajoznawczej i innej. Turystyka etniczna sprzyja przenoszeniu zwyczajów, kultury, osiągnięć naukowych, prądów społecznych a nawet zasobów kapitałowych. Polska jest szczególnie atrakcyjna dla ludności niemieckojęzycznej, żydowskiej i polonijnej. Za granicą żyje 15 mln Polaków lub osób polskiego pochodzenia w 90 krajach. Turystyka socjalna to taka forma turystyki, w której biorą udział warstwy społeczne o niskich dochodach, przy czym udział ten umożliwiają lub ułatwiają świadczenia socjalne wnoszone przez państwo, instytucje lub organizacje. Cechą charakterystycznąturystyki socjalnejświadczenia przyznawane jej uczestnikom. Świadczenia te mogą pochodzić zarówno od państwa jak i pracodawców, stowarzyszeń, związków zawodowych, władz publicznych i organizacji zajmujących się turystyką socjalną. Rozróżniamy dwa rodzaje świadczeń:bezpośrednieoszczędzanie, dodatki do wynagrodzeń, zniżki, subwencje;pośredniebudowa ośrodków wczasowych, dotowanie działalności ośrodków i urządzeń, wspieranie instytucji i inicjatyw; tworzenie funduszy; Do masowego rozwoju turystyki w Polsce przyczynił się zorganizowany przez państwo i przedsiębiorstwapaństwoweruch wczasów pracowniczych oraz kolonii i obozów.Obecnie w zakładach zatrudniających ponad 20 osób, tworzy się fundusz świadczeń socjalnych (odpis 37,5% średniego miesięcznego wynagrodzenia od każdego pracownika), z którego najczęściej dofinansowuje się pracownikom urlopy, a ich dzieciom kolonie, obozy i zimowiska.Turystyka pątnicza, turystyka pielgrzymkowa Turystyka pątnicza nosi też nazwę religijnej lub pielgrzymkowej. Prof. A. Jackowski za pielgrzymkę uznaje wędrówkę odbywaną zbiorowo lub indywidualnie z motywów religijnych do miejsca uznanego za święte ze względu na szczególne działanie w nim Boga lub bóstwa, aby tam spełnić określone akty religijne, pobożności i pokuty. Uczestnicy pielgrzymki poświęcają czas na modlitwę lub nabożne medytacje. Uczestnicy turystyki pielgrzymkowejdzielą czas na modlitwę i zwiedzanie. Obecnie do obiektów kultu religijnego przybywają coraz częściej turyści podróżujący głównie lub wyłącznie z pobudek poznawczych (nawet 60-80% ogółu odwiedzających sanktuarium). Ten typ wędrówek nosi nazwę turystykireligijnej. Współcześnie w turystyce religijnej w każdym roku uczestniczy około 220 mln osób, z czego 150 mln to chrześcijanie, 20-30 mln hinduiści, około 40 mln wyznawcy buddyzmu, islamu i innych religii. Trasy pielgrzymowania wynoszą od kilku do kilku tysięcy kilometrów, a czas wędrówki od kilku godzin do paru lat.

W Polsce pielgrzymuje około 6-7 mln osób rocznie do 500 obiektów, z czego około 4 mln (w 1994 r.) odwiedza Częstochowę, w tym 70-80 tys. przybywa z ponad 50 krajów świata. Wśród obiektów dominują sanktuaria maryjne (430) należące do kościoła rzymskokatolickiego, a tylko dwa (Garbarka i Jabłeczna) należą do kościoła prawosławnego. Najczęściej odwiedzane to: Jasna Góra, Góra Świętej Anny, Niepokalanów, Piekary Śląskie, Kalwaria Zebrzydowska i inne. Prof. W. Gaworecki pisze że w strukturze rodzajowej współczesnej turystyki jednostkąwyróżniającą jest cel lub główna grupa celów podróży i pobytu. Ponieważ uczestnictwo w wydarzeniach religijnych, cele religijno – poznawcze lub poznawcze oraz pielgrzymki tworzą razem pewną zwartą całość, mogą stanowić podstawę do przyjęcia zbiorczego terminu turystyka religijno – pielgrzymkowa. W świecie w turystyce religijno – pielgrzymkowej przodują Włochy, które w 1998 roku odwiedziło 35 mln gości, z czego 8 mln Rzym. Zostawili oni 30 mld dolarów. Turystyka krajoznawczaKrajoznawstwo przez jednych traktowane jest jako ruch społeczny, przez drugich jako zbiór wiadomości o kraju ojczystym. Wielka Encyklopedia Powszechna z 1965 r.: Krajoznawstwo jest ruchem społecznym dążącym do zbierania i popularyzowania wszelkich wiadomości (geograficznych, historycznych, etnograficznych, archeologicznych i in.) o kraju lub regionie, m. in. przez urządzanie wycieczek. Krajoznawstwo zbliża się do turystyki o wybitnie poznawczo – dydaktycznym charakterze. Szeroko pojęte krajoznawstwo wykracza jednak wyraźnie poza jej ramy, obejmując np. regionalne obserwacje czy nawet badania naukowe.2 W polskim modelu uprawiania turystyki, popularyzowanym przez PTTK, nie dopuszcza się wręcz myśli o innej niż krajoznawcza forma uczestnictwa w turystyce. To dzięki niemu realizowane są wychowawcze i poznawczefunkcje turystyki. M. Orłowicz – poznawanie kraju przez wycieczkowanie; A. Patkowski – tworzenie muzeów regionalnych; Komisja Krajoznawcza ZG PTTK Krajoznawstwo jest wielostronną (kompleksową) znajomością kraju, jego przeszłości, teraźniejszości i przyszłości (ze szczególnym uwzględnieniem własnego regionu), którą osiąga się i rozwija zarówno indywidualnie jak i zespołowo w czasie wycieczek po kraju oraz uzupełnia lekturą i innymi środkami. 2 W polskim modelu uprawiania turystyki, popularyzowanym przez PTTK, nie dopuszcza się wręcz myśli o innej niż krajoznawcza forma uczestnictwa w turystyce. To dzięki niemu realizowane są wychowawcze i poznawczefunkcje turystyki. M. Orłowicz – poznawanie kraju przez wycieczkowanie; A. Patkowski – tworzenie muzeów regionalnych; Komisja Krajoznawcza ZG PTTK Krajoznawstwo jest wielostronną (kompleksową) znajomością kraju, jego przeszłości, teraźniejszości i przyszłości (ze szczególnym uwzględnieniem własnego regionu), którą osiąga się i rozwija zarówno indywidualnie jak i zespołowo w czasie wycieczek po kraju oraz uzupełnia lekturą i innymi środkami. 3 Początki polskiego krajoznawstwa wiążą się z działalnością Komisji Edukacji Narodowej, z działalnością Stanisława Staszica i Juliana Ursyna Niemcewicza. Ich sposób patrzenia na życie, racjonalistyczny pogląd na świat, głęboki patriotyzm, nadały trwały charakter polskiemu krajoznawstwu obecnemu do dzisiaj w turystyce szkolnej. Krajoznawstwo, to kulturalna aktywność turysty. Turystyka masowa, to konsumpcja kulturalna, oglądanie lub słuchanie. Dlatego A. Kamiński proponuje dwa szczeble wtajemniczenia. Szczebel niższy, inicjujący to turystyka masowa, a wyższy, mniej liczny to krajoznawstwo.

Turystyka przemysłowa to wycieczki do zakładów pracy organizowane jako jedna z form turystyki szkolnej i krajoznawczej. Turystyka taka rozwijana jest głównie w ramach szkolnego ruchu krajoznawczo – turystycznego i służy pokazaniu pozytywnych i negatywnych skutków industrializacji i jej wpływu na nasze życie. Wycieczki do zakładów pracy, poznawanie procesów produkcyjnych, uczestnictwo w pracy, rozmowy, wywiady z ludźmi pracującymi są wypróbowanymi sposobami zainteresowania uczniów życiem gospodarczym i społecznym ich regionu i kraju. Turystyka edukacyjna Człowiekowi w jego permanentnych poszukiwaniach nowych rozwiązań problemów zawodowych, społecznych, ekonomicznych, cywilizacyjnych, kulturowych czy nawet rodzinnych sprzyja kształcenie a pomaga aktywność turystyczna (podróże kształcą). L. Turos pisze: - Turystyka krajowa i zagraniczna umożliwiają konkretyzację wiedzy ogólnej, uzyskanej w szkole. - Turystyka uprawiana mądrze i systematycznie umożliwia docieranie do tych obiektów i informacji turystycznych, które są konieczne do wyrobienia sobie zgodnego z prawdą pojęcia o kulturze, społeczeństwie i gospodarce zwiedzanych miejscowości, regionów i krajów. - Udział w wycieczkach krajowych i zagranicznych tworzy naturalne okazje do rozwijania zainteresowań intelektualnych uczestników. - Wycieczki sprzyjają wymianie doświadczeń, poglądów, spostrzeżeń i tym samym intensyfikują rozwój intelektualny uczestników. Formy turystyki biorące nazwę od środków lokomocji lub środowiska podróżowania Turystyka kolejowa występuje od 1825 roku, czyli od otwarcia pierwszej linii kolejowej na Wyspach Brytyjskich. W Polsce za prekursora uważany jest M. Orłowicz, który w 1926 roku opublikował swój „Ilustrowany Przewodnik Kolejowy”. Na początku XX wieku długość linii kolejowych wynosiła: Niemcy 50 000 km Francja 43 000 km Austro – Węgry 40 000 km Do I wojny światowej łączna długość linii kolejowych wynosiła 800 000 km a transport kolejowy miał wyłączność na przewóz turystów. Turystyka wodna Ta forma turystyki odbywać się może po wodach śródlądowych, morzach i oceanach. Turystyka morska odbywa się statkami (pasażerskimi, pasażersko – towarowymi), promami, jachtami i obejmuje takie formy ruchu turystycznego, jak wycieczki, rejsy i podróże połączone z wypoczynkiem (np. wczasy na statku). W/g Gaworeckiego turystyka morska może przyjąć następujące formy: a) wycieczki pełnomorskie, b) żeglarstwo morskie, c) pasażerska żegluga przybrzeżna, d) żegluga promowa, e) kajakarstwo, f) turystyka podwodna Turystyka samochodowa

Ten rodzaj turystyki zaczyna występować od chwili pojawienia się samochodów i udoskonalenia sieci dróg. Dla przejazdów turystycznych używane są zarówno samochody osobowe, jak i autokary przedsiębiorstw transportowych, obsługujących użytkowników nie tylko na stałych liniach komunikacyjnych, ale i na wybranych trasach. Rozwój przemysłu samochodowego wpływa na dynamiczne zwiększanie się ruchu turystycznego. W 1948 r. 43 mln samochodów, w 1958 ok. 86 mln, a w 1990 już 390 mln sztuk. Samochód osobowy stwarza turyście możliwość swobodnego wyboru miejsca działalności turystycznej, terminu podróży oraz zwiedzania miejscowości leżących na uboczu wybranego głównego szlaku turystycznego, co przy coraz większych tendencjach do indywidualizacji ruchu turystycznego ma ogromne znaczenie. Ważną rolę w ruchu turystycznym odgrywają autokary, oraz ich odmiana z miejscami do spania rotele.

1 Turystyka lotnicza Turystyka lotnicza rozpoczyna się od uruchomienia w 1919 roku regularnej komunikacji lotniczej na trasie Paryż – Bruksela i Londyn – Paryż. Od 1925 roku komunikacja lotnicza występuje na wszystkich kontynentach. Od 1956 roku zaczyna się era samolotów odrzutowych, a od 1964 roku na liniach dalekiego i średniego zasięgu kursują już tylko samoloty turbośmigłowe i turboodrzutowe, co rozpoczyna właściwy okres rozwoju masowej turystyki lotniczej. 2 Ogólna liczba samolotów zaangażowanych w przewozach komunikacyjnych oceniana jest na ok. 35 tys. maszyn. Ponad 70% przypada na samoloty małe, które wykorzystywane są w przewozach lokalnych. Ta kategoria samolotów realizuje tylko 10% ogólnoświatowej puli przewozów. Natomiast zasadniczą rolę w transporcie lotniczym odgrywa blisko 10 tys. samolotów dużych o ciężarze powyżej 9 ton. Są to z reguły samoloty wielosilnikowe o napędzie odrzutowym, które stanowią już 75% ogólnej ilości. PLL LOT od 1922 r. Turystyka morska Jak podaje WTO w 2000 r, w rejsach morskich uczestniczyło 9 mln osób, natomiast rozmiary tego rynku szacuje się na 35-50 mln pasażerów rocznie. Obecnie buduje się na świecie 42 morskie statki wycieczkowe nowej generacji czego przykładem jest niedawno oddany do eksploatacji statek „Grand Princes” o wyporności 109 tys. ton, zabierający na pokład 3000 pasażerów i 2000 członków załogi. Do dyspozycji pasażerów znajduje się na nim pięć basenów pływackich, pole golfowe, dwie sale teatralne, trzy sale jadalne, dwie restauracje, trzy bary, kasyno, dwa domy handlowe, sala dyskotekowa, sala zabaw dla dzieci oraz kaplica. Inną rozwijającą się formą turystyki morskiej są wycieczki podmorskie organizowane przez kilka firm turystycznych dysponujących turystycznymi łodziami podwodnymi zbudowanymi z przezroczystych materiałów dających bardzo dobrą widoczność pod wodą. Warto zaznaczyć że na przełomie XX i XXI wieku w imprezach Nowe rodzaje turystyki na rynku turystycznym Jedną z nowości jest turystyka wirtualna organizowana przez firmy turystyczne w postaci podróży w rzeczywistości wirtualnej, w czasie której można uczestniczyć np. w niebezpiecznych wyprawach rwącymi rzekami, bądź pływać w towarzystwie cybernetycznych delfinów na Wyspach Bahama. Takie podróże mają wielu zwolenników ponieważ wirtualny turysta nie musi obawiać się o swe bezpieczeństwo, unika wielu uciążliwości i kłopotów takich jak nagła choroba, brzydka pogoda, kradzieże i tp. Istotne są także nieporównywalnie niskie koszty podróży wirtualnej w stosunku do podróży prawdziwej. Podróże te, zapewne będą się cieszyły w przyszłości dużym zainteresowaniem ale będą tylko uzupełnieniem tradycyjnej turystyki opierającej się przecież na bezpośrednim kontakcie że środowiskiem przyrodniczym, kulturowym i społecznym Inną nowością w niedalekiej przyszłości może stać się kosmoturystyka.

Badania wykazały że już dziś są chętni do podróży w kosmos (70% Japończyków i 42 % Amerykanów). Amerykańska agencja kosmiczna NASA obecnie współpracuje ze Stowarzyszeniem Transportu Kosmicznego nad projektem dotyczącym kosmoturystyki. Już dziś powstają kosmiczne biura podróży oraz projekty orbitalnych hoteli. Szef jednego z tych biur „Space Tours Gmbh” uważa, że pierwsze kosmiczne wycieczki odbędą się za około 10 lat a koszt od osoby będzie się kształtował początkowo na poziomie 250 do 350 tys. USD a następnie będzie się szybko obniżał. Turystyka kwalifikowana jest najwyższą formą specjalizacji turystycznej. Uprawianie jej wymaga specjalnego przygotowania psychofizycznego, zahartowania na trudy, umiejętności zachowania się w środowisku naturalnym i w obiektach turystycznych, a w niektórych przypadkach potwierdzonej przez właściwe organizacje umiejętności posługiwania się sprzętem turystycznym, głównie lokomocyjnym (rowerem, żaglówką, nartami, sprzętem do nurkowania itp.). Celem turysty kwalifikowanego jest wypoczynek, rekreacja, doskonalenie zdrowia, wydolności i sprawności fizycznej oraz wszechstronne poznanie kraju. Turystyka kwalifikowana najbardziej zbliża człowieka do przyrody i tym samym najskuteczniej regeneruje jego siły psychofizyczne. To najdoskonalsza forma świadomie i celowo uprawianej turystyki. Typologia turystów W 1937 r. Rada Ligi Narodów przyjęła pierwszą oficjalną definicję turysty zagranicznego, która oznaczała każdą osobę podróżującą przez czas trwający 24 godziny lub więcej, w kraju, nie będącym krajem jej stałego zamieszkania. Według tej definicji za turystów uważano osoby: podróżujące dla przyjemności, w celach rodzinnych, zdrowotnych i innych; udające się na zebrania lub jako reprezentanci w sprawach naukowych, administracyjnych, dyplomatycznych, sportowych itp., podróżujące w celach handlowych; uczestników rejsów morskich, nawet gdy czas ich pobytu nie przekraczałby 24 godzin; Po II wojnie światowej Międzynarodowy Związek Oficjalnych Organizacji Turystycznych (MZOOT), wprowadził w 1950 i 1957 r. dwie poprawki. Pierwsza dotyczyła objęcia mianem turysty młodzieży studiującej poza granicami własnego kraju, a także tych, którzy, za granicą przebywali w pensjonatach i internatach szkolnych. Druga poprawka dotyczyła podróżnych tranzytowych, których obejmowano mianem turysty wtedy, kiedy zatrzymywali się w kraju przejazdem nawet krócej niż 24 godziny, ale w celach turystycznych. W definicji nadal jednak brakowało motywów podróżowania, dlatego skoncentrowano się na motywie podróżowania tych, którzy: podróżują w inne miejsca lub do innych krajów w celach wypoczynku, rozrywki, zdrowotnych itp., podróżują z powodów służbowych lub też w celu stałego zatrudnienia. W 1963 r. na konferencji ONZ w Rzymie zdecydowano, że termin turysta zamieniono na odwiedzający i statystycznie powinien on obejmować również wycieczkowiczów. Zgodnie z definicją odwiedzającym, jest każda osoba, która przebywa w odwiedzanym kraju niezależnie od powodów odwiedzin, z wyjątkiem dotyczących zatrudnienia w tym kraju. Według tej definicji wszystkich odwiedzających podzielono na dwie kategorie: turystów i wycieczkowiczów.Turyści to goście, którzy w kraju czasowego pobytu spędzili przynajmniej jedną noc w jego bazie noclegowej w celach: wypoczynkowych, leczniczych, krajoznawczych, religijnych, sportowych, służbowych, rodzinnych, społecznych, politycznych itp.,Wycieczkowicze to osoby, które odwiedzają dany kraj i spędzili w nim mniej niż 24 godziny i nie korzystali z bazy hotelowej tego kraju. (wyjątek, to noclegi na statku lub w pociągu, gdzie można przebywać nawet kilka dni i być zaliczanym do wycieczkowiczów).

Definicja rzymska określa też motywy podróżowania. Są one wspólne dla turystów oraz wycieczkowiczów i obejmują:  wypoczynek;  interesy;  zdrowie;  studia;  zjazdy;  wizyty u rodziny lub znajomych;  motywy religijne,  sport i inne. Podstawowym kryterium wyróżniającym turystów spośród innych odwiedzających przyjmuje się korzystanie z bazy hotelowej kraju czasowego pobytu. Z ekonomicznego punktu widzenia gość czasowy czy odwiedzający jest konsumentem rozmaitych usług turystycznych. Przyjmując kryterium konsumpcji turystycznej, turystami można nazwać wszystkich gości, których obejmuje kategoria odwiedzający, niezależnie od ich stosunku do bazy hotelowej kraju czasowo odwiedzanego. W 1993 roku Światowa Organizacja Turystyki rozróżnia dwie kategorie podróżnych: odwiedzających i innych podróżnych. Odwiedzający to osoba podróżująca do miejscowości znajdującej się poza jej codziennym otoczeniem na czas nie dłuższy niż 12 miesięcy, jeżeli podstawowym celem podróży nie jest podjęcie działalności zarobkowej wynagradzanej w odwiedzanej miejscowości. Odwiedzających od innych podróżnych odróżniają trzy kryteria: podróż powinna się odbywać do miejscowości znajdującej się poza codziennym otoczeniem danej osoby; pozwala to wyłączyć mniej lub bardziej regularne podróże między miejscem nauki lub pracy a domem rodzinnym; długość pobytu w odwiedzanej miejscowości nie powinna przekraczać 12 kolejnych miesięcy; głównym celem wizyty nie może być działalność zarobkowa wynagradzana w odwiedzanej miejscowości; w ten sposób wyklucza się emigrację ludności związaną z pracą. Światowa Organizacja Turystyki dzieli odwiedzających na: odwiedzających międzynarodowych, obejmujących turystów, tj. osoby, które zatrzymują się co najmniej na jedna noc, oraz odwiedzających jednodniowych, tj. osoby nie korzystające z zakwaterowania w odwiedzanym miejscu; odwiedzających krajowych, obejmujących turystów, tj. odwiedzających, którzy zatrzymują się co najmniej na jedną noc, oraz odwiedzających jednodniowych, którzy nie korzystają z zakwaterowania w odwiedzanej miejscowości. Główne grupy celów turystycznychwypoczynek, rekreacja, wakacje (grupa ta obejmuje: zwiedzanie, zakupy, uczestnictwo w imprezach sportowych i kulturalnych, rekreację, rozrywki kulturalne, uprawianie sportu amatorskiego, wędrówki piesze i wspinaczki, wypoczynek na plaży, rejsy wycieczkowe, hazard, wypoczynek i rekreację dla żołnierzy, obozy letnie, podróże poślubne itp.);odwiedziny u krewnych i znajomych (obejmują one: odwiedzanie krewnych lub znajomych, wyjazdy na urlop do domu, uczestnictwo w pogrzebach, opiekę nad niepełnosprawnymi); sprawy zawodowe, interesy (można tu wymienić: wizytacje, podróże handlowe do innych przedsiębiorstw, uczestnictwo w kongresach, konferencjach, targach, wystawach, misje rządowe, występy na koncertach, podróże związane z zawodowym uprawianiem sportu, kursy językowe itp.);

cele zdrowotne (chodzi tu o pobyt w uzdrowiskach i sanatoriach, wczasy odchudzające, terapie morską i inne kuracje);cele religijne, pielgrzymki;inne (na przykład: podróże załóg statków i samolotów pasażerskich, tranzyt). Turystą kwalifikowanym jest osoba trwale zainteresowana turystyką, uprawiająca ze znawstwem i zamiłowaniem wybrane jej dyscypliny, przestrzegająca społecznych norm zachowania się na szlaku i w obiektach turystycznych, doskonaląca swoją sprawność i wydolność fizyczną oraz łącząca turystyczną aktywność fizyczną z wszechstronnym poznaniem własnego regionu, kraju. Taką sylwetkę turysty proponuje PTTK. Turystą aktywnym jest osoba, która udaje się poza miejsce zamieszkania dla podjęcia rekreacji ruchowej w wybranych dyscyplinach turystycznych lub sportowych. Działalność może przybrać też postać zajęć hobbystycznych ukierunkowanych na rozwój sprawności fizycznej i intelektualnej. TURYSTYKA ZRÓWNOWAŻONA ATRAKCYJNOŚĆ TURYSTYCZNA WALORY TURYSTYCZNE DOSTĘPNOŚĆ KOMUNIKACYJNA ZAGOSPODAROWANIE TURYSTYCZNE

/Podział ze względu na genezę/ WALORY NATURALNE /przyrodnicze/ WALORY ANTROPOGENICZNE /kulturowe/ /Podział ze względu na spełniane funkcje/ WALORY WYPOCZYNKOWEWALORY SPECJALISTYCZNEWALORY KRAJOZNAWCZE

DOSTĘPNOŚĆ KOMUNIKACYJNA: ZewnętrznaWewnętrzna

ZAGOSPODAROWANIE TURYSTYCZNE 1. Przystosowanie walorów turystycznych do potrzeb ruchu turystycznego.2. Zapewnienie możliwości dojazdu.3. Zapewnienie niezbędnych warunków egzystencji. Walory turystyczne są to specyficzne cechy i elementy środowiska geograficznego lub specyficzne przejawy działalności człowieka mogące być przedmiotem zainteresowania turystów. Walorem turystycznym mogą być np: krajobraz, klimat, dobre warunki dla uprawiania narciarstwa, zabytki architektury, ale również cisza, spokój, uprzejmość mieszkańców, możliwość rozrywki, itp. Walory wypoczynkowe - stanowiące podstawę rozwoju funkcji wypoczynkowych, pozostające w ścisłej zależności od warunków środowiska geograficznego. Służą one regeneracji sił fizycznych i psychicznych. Są to tereny ciekawe krajobrazowo, o niskim stopniu urbanizacji, dobrym klimacie, zapewniające łatwy kontakt z wodą i lasami. Walory krajoznawcze - będące przedmiotem zainteresowań poznawczych. Są one związane zarówno ze środowiskiem geograficznym jak i z działalnością człowieka. Za walor krajoznawczy uważa się obiekt materialny lub przejaw kultury duchowej stanowiący przedmiot zainteresowania turystów. Podstawowym warunkiem uznania danego obiektu lub zjawiska za walor, poza faktem budzenia zainteresowania turystów jest jego czytelność w terenie, pozwalająca na odbiór zmysłowy.

WALORY KRAJOZNAWCZE: 1. Walory krajoznawcze środowiska naturalnego2. Walory krajoznawcze dóbr kultury3. Walory tradycyjnej kultury ludowej4. Walory krajoznawcze pamiątek historii5. Walory krajoznawcze współczesnych osiągnięć Walory specjalistyczne - wiążące się z cechami elementów środowiska przyrodniczego, i umożliwiające uprawianie różnych form turystyki kwalifikowanej oraz innych wyspecjalizowanych rodzajów turystyki (myśliwska, wędkarska, uzdrowiskowa). Walory te wiążą się również z cechami elementów środowiska przyrodniczego. TURYSTYKA ZRÓWNOWAŻONA WPROWADZENIE Turystyka odgrywa we współczesnym świecie ważną rolę w rozwoju znaczącej liczby regionów. Potrzeba podnoszenia atrakcyjności turystycznej regionów stanowi bodziec dla coraz większej liczby miejscowości docelowych, a także stron zainteresowanych, skłaniając je do dążenia w stronę bardziej zrównoważonych oraz przyjaznych dla środowiska praktyk i polityk. Mimo wciąż wzrastającego znaczenia turystyki na całym świecie powszechnie uznaje się, że może stać się ona wkrótce ofiarą własnego sukcesu, jeśli nie będzie rozwijać się w sposób zrównoważony. Zasoby środowiska przyrodniczego, nieodnawialne dziedzictwo kulturowe, lub nawet funkcjonowanie obszarów miejskich może być zagrożone poprzez niekontrolowany rozwój turystyki. EKOROZWÓJ Zagadnienie turystyki zrównoważonej związane jest i bezpośrednio nawiązuje do koncepcji rozwoju zrównoważonego, inaczej zwanego również ekorozwojem. EKOROZWÓJ Pojęcie rozwoju zrównoważonego wprowadzono w 1972 r. podczas Konferencji ONZ w Sztokholmie, natomiast dokładniejszego sprecyzowania zasad i koncepcji ekorozwoju dokonała w 1987 r. Światowa Komisja Środowiska i Rozwoju (The Word Commission on Environment and Development). Przyjęto wtedy, iż rozwój zrównoważony oznacza: •trwałość ekologiczną, •rozwój ekonomiczny i gospodarczy oraz •sprawiedliwość społeczną między pokoleniami. POLSKA LITERATURA W polskiej literaturze przedmiotu występuje wiele określeń związanych z turystyką przeciwstawną turystyce masowej m.in.:

• zielona – akcentująca przyrodę, • odpowiedzialna, • przyjazna środowisku, • agroturystyka, • alternatywna, • ekoturystyka, • zrównoważona.

POJĘCIE Zgodnie z definicją Federacji Parków Narodowych i Rezerwatów Przyrody Europy (EFNNP) za turystykę zrównoważoną należy uważać każdą formę rozwoju ruchu turystycznego, aktywności turystycznej oraz zarządzania, która podtrzymuje ekologiczną, społeczną, a także ekonomiczną integralność terenów oraz zachowuje w niezmienionym stanie zasoby naturalne i kulturowe tych obszarów dla przyszłych pokoleń.

Podstawę turystyki zrównoważonej stanowi osiągnięcie równowagi oraz harmonii między trzema głównymi czynnikami: • e k o l o g i c z n y m i • s p o ł e c z n y m i • e k o n o m i c z n y m i

a więc między potrzebami i oczekiwaniami turystów, społeczności lokalnych i potrzebami środowiska przyrodniczego. RIO DE JANEIRO (1992) Pierwsze działania w zakresie turystyki zrównoważonej na forum globalnym zaczęto obserwować od czasu Konferencji w Rio de Janeiro w 1992 r., która była największą konferencją w dziejach ludzkości. Wzięli w niej udział przedstawiciele praktycznie wszystkich państw świata oraz podpisali Deklarację z Rio, zobowiązując się tym samym do wdrażania zasad rozwoju zrównoważonego. RIO DE JANEIRO (1992) Na konferencji w Rio przyjęto następujące dokumenty: •Deklaracja z Rio, •Globalny program działań – Agenda 21, •Ramowa konwencja w sprawie zmian klimatu, •Konwencja o różnorodności biologicznej, •zasady w sprawie lasów. RIO DE JANEIRO (1992) Wszystkie powyższe dokumenty uznały turystykę jako gałąź przemysłu dysponującą znacznym potencjałem do wprowadzania w nim zasad zrównoważonego rozwoju. Zaznaczono również, iż turystyka stwarzając bodźce ekonomiczne do ochrony zasobów naturalnych i kulturowych może przyczyniać się w znacznym stopniu do uzdrawiania i poprawy życia na Ziemi. SOFIA (1995) Konferencja Ministrów Ochrony Środowiska nt. „Środowisko dla Europy”, Sofia 1995 r. Rada Europy przyjęła „Paneuropejską strategię ochrony różnorodności biologicznej i krajobrazowej na lata 1996-2000”, gdzie w Priorytecie Działań II sformułowano strategiczne cele dla proekologicznej polityki turystycznej. AGENDA 21 DLA TURYSTYKI Przyjęcie ogólnych zasad zrównoważonego rozwoju turystyki w 1995r. - Światowa Rada Podróży i Turystyki (WTTC) oraz Światowa Organizację Turystyki (UNWTO) przy współpracy z Radą Ziemi, pod nazwą „Agenda 21 dla Podróży i Gospodarki Turystycznej”. AGENDA 21 DLA TURYSTYKI Zrównoważony rozwój turystyki zdefiniowano jako rozwój pozwalający na zrealizowanie potrzeb współczesnych turystów i regionów turystycznych, a jednocześnie chroniący i wzmacniający możliwości przyszłych konsumentów i producentów. AGENDA 21 DLA TURYSTYKI Założono w ten sposób, że zrównoważony rozwój turystyki opiera się na systemie zarządzania pozwalającym na zaspakajanie potrzeb gospodarczych, społecznych oraz estetycznych przy utrzymaniu i zachowaniu podstawowych funkcji ekosystemów, różnorodności biologicznej, tożsamości kulturowej i systemów, które warunkują życie. AGENDA 21 DLA TURYSTYKI Jednocześnie należy zwrócić uwagę na to, iż „Agenda 21 dla Podróży i Gospodarki Turystycznej” była pierwszym tego rodzaju dokumentem, który sformułował i przedstawił zasady zrównoważonej turystyki od strony biznesowej, a nie jak czyniono to do tej pory od strony ochrony środowiska przyrodniczego.

BERLIN (1997) Konferencja Ministrów Ochrony Środowiska pt. „Różnorodność biologiczna i zrównoważona turystyka”, Berlin 1997 r. Ustanowienie i podpisanie tzw. Deklaracji Berlińskiej, w której kraje europejskie, również i Polska, zobowiązały się do wprowadzania do polityki krajowej każdego z państw zasad turystyki przyjaznej środowisku czyli turystyki zrównoważonej. BERLIN (1997) Deklaracja Berlińska, przedstawiła wymogi jakie dla branży turystycznej wynikają z zapisów Konwencji o różnorodności biologicznej oraz formy turystyki, które mieszczą się w ramach określonych dla zrównoważonej turystyki. Preferowanymi formami wg Deklaracji są różne formy ekoturystyki, a szczególnie turystyki przyrodniczej oraz agroturystyki, która uwzględnia i wykorzystuje w swoim rozwoju uwarunkowania środowiskowe. QUEBEC (2002) Światowy Szczyt Ekoturystyki w Quebecu w 2002 r. - Deklaracja Ekoturystyczna, która określiła cechy odróżniające ekoturystykę od turystyki zrównoważonej. ZASADY TURYSTYKI ZRÓWNOWAŻONEJ Wśród głównych celów mających zbliżyć gospodarkę turystyczną do zasad rozwoju zrównoważonego należą m.in.: • turystyka powinna propagować produktywny i zdrowy styl życia w harmonii z przyrodą, zbliżać do siebie ludzi, kreować tolerancję i otwartość, •rozwój turystyki powinien przyczyniać się do zachowania w jak najbardziej naturalnym stanie zasobów przyrody a także ochrony kultury społeczności lokalnych,

•ochrona środowiska naturalnego powinna być integralną częścią rozwoju turystyki,

•turystyka powinna w jak najmniejszym stopniu korzystać i konsumować nieodnawialne zasoby, •działalność usługowa w sektorze turystyki powinna dążyć do zmniejszania ilości odpadów, oszczędności wody i energii, eliminować i wycofywać z użycia substancje zagrażające środowisku,

•branża turystyczna powinna respektować międzynarodowe prawo, umowy i przepisy prawne dotyczące ochrony środowiska,

•ludność miejscowa powinna brać czynny udział w rozwoju turystki w poszczególnych regionach, natomiast rozwój turystyki powinien dostarczać i kreować nowe źródła dochodów finansowych tejże ludności,

•turystyka powinna być planowana na szczeblu lokalnym z uczestnictwem zainteresowanych społeczności lokalnych,

•działalność w turystyce powinna także inspirować klientów, społeczności lokalne i pracowników branży turystycznej do zachowań i działań proekologicznych,

•turystyka powinna bazować na zrównoważonych wzorach produkcji i konsumpcji,

•wszystkie państwa powinny propagować politykę otwartego systemu rynkowego w turystyce oraz swobodną wymianę usług turystycznych zgodną z zasadami ekorozwoju.

KORZYŚCI Z TUR. ZROWNOWAŻONEJ Wynikające z ochrony środowiska naturalnego:

•zwiększenie wśród społeczeństw i społeczności lokalnych świadomości ekologicznej,

•polityczne poparcie, które może dostarczyć funduszy oraz pomóc w wyznaczaniu nowych obszarów chronionych,

•dodatkowe fundusze na ochronę przyrody płynące z sektora turystyki. KORZYŚCI Dla branży turystycznej: •rozwój nowych produktów turystycznych o wysokiej jakości, przyjaznych środowisku, • poprawa na rynku wizerunku firm, które stosują się do zasad turystyki zrównoważonej, •zwiększanie świadomości turystów w sprawach ochrony środowiska oraz kulturowych i społecznych wartości, •zainteresowanie klientów szukających możliwości wyjazdu na przyjazne środowisku wakacje. KORZYŚCI Dla społeczności lokalnych: •poprawa standardu życia i wysokości dochodów, • rewitalizacja, ożywienie lokalnej kultury, zwyczajów, tradycyjnego rzemiosła, •poprawa ogólnej sytuacji ekonomicznej, •zanikanie lub stabilizacja emigracji miejscowej ludności, •zwiększenie świadomości ekologicznej społeczności lokalnych oraz wzrost zainteresowania lokalnymi kulturowymi wartościami, •promocja harmonii pomiędzy ludźmi z różnych środowisk i narodowości. Turystyka zrównoważona, biorąc pod uwagę stale wzrastający ruch turystyczny, zapotrzebowanie na usługi turystyczne oraz nowe, związane bliżej ze środowiskiem przyrodniczym formy turystyki, tworzy ramy do rozwoju turystyki jak najbardziej przyjaznego środowisku naturalnemu oraz uwzględniającego warunki i potrzeby rozwoju ekonomicznego oraz społecznego. We współczesnym świecie potrzeba działań w dziedzinie zrównoważonego rozwoju turystyki staje się wymogiem, do którego należy się dostosować jeśli chcemy dalej korzystać z jak najlepiej zachowanego środowiska i dać taką samą szansę przyszłym pokoleniom. Krajoznawstwo i turystyka w szkole stanowi wstępny etap przygotowania młodego człowieka do uprawiania turystyki; •posiada niekwestionowane wartości dydaktyczno-wychowawcze oraz estetyczne, zdrowotne, resocjalizacyjne i hedonistyczne; •służy poszerzaniu wiedzy zdobywanej w czasie zajęć lekcyjnych, rozwijaniu aktywności poznawczej oraz zainteresowań różnymi dziedzinami życia; •kontynuuje proces wychowania i kształcenia w warunkach plenerowych. Krajoznawstwo i turystyka w szkole Działalność krajoznawczo-turystyczna w szkołach i innych placówkach oświatowo- wychowawczych była i jest regulowana zarządzeniami i przepisami wydawanymi przez resort oświaty (edukacji); •W okresie transformacji ustrojowej obowiązywało Zarządzenie nr 5 Ministra Oświaty i Wychowania z dnia 12 maja 1983 r. w sprawie szkolnego ruchu krajoznawczo-turystycznego. Krajoznawstwo i turystyka w szkole

Szkoły obowiązane były rozwijać działalność krajoznawczo-turystyczną służącą wzbogacaniu procesu dydaktyczno-wychowawczego, poprawie zdrowia oraz kształtowaniu kultury wypoczynku dzieci i młodzieży. Krajoznawstwo i turystyka w szkole Organizacja szkolnych wycieczek i inne formy działalności krajoznawczo-turystycznej należała do dyrektorów szkół i innych placówek oświatowych, inspektorów oświaty i wychowania. Krajoznawstwo i turystyka w szkole działalność krajoznawczo-turystyczna w szkole była realizowana przez Szkolne Koła Krajoznawczo-Turystyczne (SKKT) - utworzone jako koła zainteresowań w ramach zajęć pozalekcyjnych w szkołach i innych placówkach oświatowo-wychowawczych; •działalność krajoznawczo-turystyczną mógł prowadzić samorząd uczniowski, PTTK, ZSMP, ZHP, ZMW, LZS oraz inne organizacje dziecięce działające na terenie szkoły – w ramach własnych programów pracy i właściwych dla siebie struktur organizacyjnych Krajoznawstwo i turystyka w szkole Programy nauczania obowiązujące na początku lat 90 XX. dla szkół podstawowych jak i ponadpodstawowych przewidywały wiele godzin na działalność krajoznawczo-turystyczną na lekcjach i poza lekcjami oraz organizację wycieczek jedno lub wielodniowych, które umożliwiały poznanie własnego regionu i kraju. Krajoznawstwo i turystyka w szkole Propagowano zdobywanie odznak Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego dla dzieci i młodzieży: Siedmiomilowe Buty, Młodzieżowej Odznaki Krajoznawczej, pierwszych stopni odznak turystyki kwalifikowanej oraz turystycznych sprawności harcerskich. Krajoznawstwo i turystyka w szkole

•Dzieci i młodzież uczestniczyły w koloniach letnich, obozach harcerskich, obozach wędrownych, zimowiskach i imprezach sobotnio-niedzielnych. Krajoznawstwo i turystyka w szkole •Nastąpiło ożywienie ruchu krajoznawczo-turystycznego; •do rozwoju szkolnego ruchu krajoznawczo-turystycznego m.in..przyczyniła się tania baza noclegowa szkolnych schronisk młodzieżowych administrowanych i nadzorowanych przez władze oświatowe, a programowo organizowanych przez Polskie Towarzystwo Schronisk Młodzieżowych. Krajoznawstwo i turystyka w szkole •największymi osiągnięciami we współdziałaniu ze szkolnym ruchem krajoznawczo-turystycznym odznaczały się Polskie Towarzystwo Schronisk Młodzieżowych oraz Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze; •do najciekawszych inicjatyw programowych zaliczały się m.in. ogólnopolskie młodzieżowe turnieje krajoznawczo-turystyczne, a także popisy krasomówcze w Golubiu-Dobrzyniu. W 1997 r. Minister Edukacji Narodowej na podstawie art. 22 ust. 2 pkt. 12 Ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty wydał Zarządzenie nr 18 z dnia 29 września 1997 r. w sprawie zasad i warunków organizowania przez szkoły i placówki publiczne krajoznawstwa i turystyki. W stosunku Zarządzenia z 1983 r. rola szkoły w rozwoju krajoznawstwa i turystyki została znacznie pomniejszona; np. w oparciu o zapisy nowego Zarządzenia - przedszkola, szkoły i placówki publiczne mogły (ale nie były zobowiązane) rozwijać działalności krajoznawczo-turystycznej, służącej wzbogacaniu procesu dydaktyczno-wychowawczego, organizować i prowadzić różnorodne formy działalności w zakresie krajoznawstwa i turystyki. W prowadzeniu działalności krajoznawczej szkoły mogły współdziałać ze stowarzyszeniami i innymi organizacjami, których przedmiotem działalności statutowej było krajoznawstwo i turystyka.

Zgodnie z zapisami ww. Zarządzenia, prowadzona działalność w ramach zajęć lekcyjnych i pozalekcyjnych służyła: •poznawaniu ojczystego kraju, upowszechnianiu zasad ochrony środowiska naturalnego, •upowszechnianiu form aktywnego wypoczynku •wspomagała rodzinę i szkołę w procesie wychowania, •przeciwdziałała patologii społecznej. Programy nauczania zatwierdzone do użytku szkolnego przez Ministerstwo Edukacji Narodowej w dniu 29 kwietnia 1997 r., z zakresu geografii szkoły podstawowej oraz ponadpodstawowej przewidywały organizację wycieczek geograficzno-krajoznawczych i zajęć terenowych. Szczególną rolę wśród metod dydaktycznych odgrywały badania terenowe. W badaniach było miejsce na szeroką współpracę międzyprzedmiotową. Przedmiotem regulacji prawnych resortu oświaty (edukacji) w ramach krajoznawstwa i turystyki była nie tylko organizacja wycieczek i imprez w czasie roku szkolnego, ale także organizacja wypoczynku dzieci i młodzieży . Minister Edukacji Narodowej w oparciu o ustawę o systemie oświaty wydał Rozporządzenie z dnia 8 lipca 1993 r. w sprawie rodzajów, organizacji i zasad działania publicznych placówek wypoczynku dla dzieci i młodzieży szkolnej . Placówki wypoczynku dzieci i młodzieży szkolnej tworzyły warunki do wypoczynku i poprawy stanu zdrowia uczestników oraz zapewnienia im opieki wychowawczej w okresie ferii letnich i zimowych. W 1997 r. powyższe Rozporządzenie (regulujące jedynie organizację wypoczynku w placówkach publicznych) zostało zastąpione Rozporządzeniem z dnia 21 stycznia 1997 r. w sprawie warunków, jakie muszą spełniać organizatorzy wypoczynku dla dzieci i młodzieży szkolnej, a także zasad jego organizowania i nadzorowania. Nowy akt prawny rozszerzał grupę organizatorów wypoczynku. Należały do nich: •szkoły i placówki, •osoby prawne i fizyczne, •jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej. . Wypoczynek organizowano w formie wyjazdowej (kolonie, obozy zimowiska) oraz wypoczynku w miejscu zamieszkania (półkolonie, wczasy w mieście). Reforma systemu oświaty, wprowadzona w 1999 r., spowodowała nowelizację dotychczasowych rozporządzeń resortu oświaty (edukacji), w tym również rozporządzenia dotyczącego działalności krajoznawczo-turystycznej w placówkach oświatowo- wychowawczych. W 2001 r. zostało opublikowano Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 8 listopada 2001 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki.

W programach nauczania opracowanych po 1999r. brak było jasno sprecyzowanego obowiązku realizowania lekcji w terenie i obowiązku organizacji wycieczek. Tylko niektóre programy przewidywały lekcje: •w muzeach i bibliotekach, •pracę w terenie, •pracę w kole geograficznym i krajoznawczo-turystycznym,

•wycieczkę tematyczną lub kompleksową w regionie.

Reforma systemu oświaty wprowadziła począwszy od II etapu nauczania międzyprzedmiotowe ścieżki edukacyjne pod nazwą edukacja regionalna – dziedzictwo kulturowe w regionie, wprowadzające ucznia w problematykę jego własnego środowiska Podsumowanie Programy nauczania po 1999 r. w małym stopniu zawierały treści w zakresie realizacji wycieczek w terenie. Jednocześnie obserwuje się małe zainteresowanie rozwojem krajoznawstwa w szkołach wśród nauczycieli (z zawodu odeszła stara kadra nauczycieli, w dużej części z zamiłowania uprawiająca krajoznawstwo) i dyrektorów szkół. Przyczyn tych zjawisk należało dopatrywać się : •w braku środków finansowych przeznaczonych na wynagrodzenia dla nauczycieli prowadzących zajęcia pozalekcyjne, •W braku stosownych opracowań obejmujących w sposób całościowy i usystematyzowany metodykę prac krajoznawczo-turystycznych wśród dzieci i młodzieży szkolnej, •znikomym upowszechnianiu dobrych przykładów pracy pedagogicznej prowadzonej w formie zajęć krajoznawczo-turystycznych w szkole, na wycieczkach, koloniach, obozach wędrownych, w schroniskach młodzieżowych. Wg niektórych opinii w zreformowanej szkole wręcz zapomniano o edukacji przez krajoznawstwo i turystykę. Nowym zjawiskiem stała się organizacja wyjazdów w czasie roku szkolnego połączona z nauką, tzw. zielone szkoły lub białe szkoły (w zimie). W czasie tych wyjazdów młodzież miała możliwość: •poznania nowego regionu, •kontynuowania nauki w warunkach niezdegradowanego środowiska naturalnego, •uprawiania rekreacji ruchowej oraz integracji w otoczeniu poza miejscem zamieszkania i szkołą. Od 1990 r. z uwagi na trudną sytuację bytową, obserwowało się zahamowanie rozwoju uczestnictwa dzieci oraz młodzieży w wycieczkach i innych imprezach turystycznych, jak też zmniejszenie się wyjazdów wakacyjnych. Wycofanie się państwa z wielu dotychczasowych działań w zakresie poczynań edukacyjnych w sferze czasu wolnego spowodowało zagrożenie dla rozwoju turystyki szkolnej, jak również dla rozwoju działalności organizacji społecznych, w tym młodzieżowych Pod koniec lat 90. XX w. resort turystyki podjął się działań koordynacyjnych dla upowszechniania turystyki i wypoczynku wśród dzieci i młodzieży. Rada Ministrów zatwierdziła Międzyresortowy program rozwoju turystyki i wypoczynku dzieci i młodzieży na lata 2001–2006.

Podstawowym założeniem tego programu był fakt, że rozwój turystyki i wypoczynku dzieci i młodzieży stał się obowiązkiem państwa. Zadanie o tak ważnej randze społecznej, zdrowotnej i edukacyjnej wprowadzono do polityki społecznej państwa, zapewniając stosowne środki finansowe na jego realizację w budżecie kraju (w podziale na właściwe resorty), a także w budżetach samorządowych (np. dotacje edukacyjne). Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu wspierało m.in. różne formy turystyki szkolnej, w tym imprezy krajoznawczo-turystyczne oraz rozwijało współpracę z PTSM, PTTK, LZS, Katolickim Stowarzyszeniem Opieki nad Rodziną, Katolickimi Organizacjami Caritas, Ligą Morską i Rzeczną w Gdańsku, a także stowarzyszeniami kultury fizycznej. Zdaniem autora aby turystyka i krajoznawstwo w szkole mogło mieć zasadniczy wpływ na wychowanie i kształtowanie postaw dzieci i młodzieży muszą być spełnione jednocześnie minimum trzy podstawowe warunki: • Przepisy prawne nakierowane na rozwój tej

formy działalności w szkołach, • Zapewnione środki finansowe na ich realizację, • Zaangażowana kadra nauczycieli chcąca poświęcić swój czas na realizację tych zadań.

TURYSTYKA W POLSCE po okresie transformacji ustrojowej w 1989 roku Rozwój turystyki w Polsce w drugiej połowie XX i początku XXI wieku był uzależniony od polityki państwa, organizacji, infrastruktury, ale bez wątpienia najsilniej od warunków ekonomiczno- społecznych. Symbolem przełomu politycznego, społecznego i gospodarczego był 1989 rok. Powstało demokratyczne państwo prawa oraz wprowadzono wolnorynkową gospodarkę, zorientowaną na klienta. Turystyka, jako jeden z ważniejszych działów gospodarki została poddana głębokim przemianom, co znalazło wyraz w jej organizacji zarówno na szczeblu centralnej administracji rządowej jak również rządowej administracji terenowej oraz samorządu terenowego i gospodarczego. W latach 1989-90 problematyką turystyki na szczeblu centralnym zajmowały się dwa organy administracji państwowej (oba organy powołane zostały w 1987 r.), co wiązało się z istnieniem podziału turystyki na socjalną i komercyjną, tj.: Urząd Ministra Rynku Wewnętrznego do zadań którego należała realizacja usług turystycznych i gastronomicznych przez przedsiębiorstwa prowadzące komercyjną działalność turystyczną. Urząd ten był organem założycielskim turystycznych przedsiębiorstw państwowych Komitet do Spraw Młodzieży i Kultury Fizycznej, do zadań którego należała polityka państwa w zakresie opracowywania programów rozwoju, ustalania zasad organizacji, upowszechniania i koordynowania działalności dotyczącej turystyki socjalnej, społecznego ruchu turystycznego i turystyki kwalifikowanej jak również bazy materialnej kultury fizycznej i wypoczynku. Pod koniec lat osiemdziesiątych i na początku dziewięćdziesiątych XX w. w turystyce krajowej nadal dominowała turystyka socjalna.

W 1991 r. rozpoczął działalność Urząd Kultury Fizycznej i Turystyki (UKFiT), co zapoczątkowało przeprowadzenie reform organów centralnych i konieczność rozwiązywania kluczowych problemów gospodarki turystycznej w jej przechodzeniu na system rynkowy. Urząd Kultury Fizycznej i Turystyki utworzony został na mocy Ustawy z dnia 25 stycznia 1991 r. o utworzeniu Urzędu Kultury Fizycznej I Turystyki (Dz.U. Nr 16 poz. 74 i z 1997 r. Nr 141, poz. 943) Funkcję centralnego organu administracji państwowej - odpowiedzialnego za realizację polityki państwa w zakresie turystyki i wypoczynku przejął Prezes Urzędu Kultury Fizycznej i Turystyki (UKFiT) do kompetencji którego należały zarówno zadania o charakterze strategiczno-politycznym jak i operacyjnym, W strategii rozwoju turystyki zaczął dominować cel ekonomiczny. Rola turystyki sprowadzała się do współdziałania w osiąganiu wzrostu gospodarczego kraju, stabilizacji i ograniczenia bezrobociu. Przyjęto zasadę swobody ruchu turystycznego krajowego i zagranicznego. Na kierunek transformacji turystyki miał wpływ rozpoczęty proces stowarzyszenia z Unią Europejską. Podstawą wzajemnych stosunków stanowił Układ Europejski zawarty w 1991 r., a ustanawiający stowarzyszenie między Polską a Wspólnotą Europejską. Układ ustalał najważniejsze zadania i działania polskiej administracji rządowej w zakresie turystyki i wyznaczał kierunki polityki resortu.

• Opracowano program pomocy dla Polski PHARE , który w turystyce był realizowany w ramach subprogramu Tourin.

• Subprogramy:  TOURIN I (lata 1992-1996) – 4,5 mln ECU  TOURIN II (lata 1995-1997) – 8,0 mln ECU  TOURIN III (lata 1998-1999) – 6,0 mln ECU

• W oparciu o wspomniane programy pomocowe polska gospodarka turystyczna uzyskała

wsparcie w wymiarze naukowym oraz rzeczowym np. budowy i modernizacji obiektów turystycznych.

• Postępowała harmonizacja prawa polskiego z zakresu turystyki z prawem Unii Europejskiej w wyniku wdrażania standardów stosowanych w państwach unii europejskiej

• Znaczącym wydarzeniem w zakresie prawa turystycznego było uchwalenie w 1997 r.

Ustawy o usługach turystycznych. • Ustawa stanowiła akt prawny porządkujący i regulujący rynek usług turystyczny. • Celem nadrzędnym była ochrona interesów konsumentów tych usług oraz określenie

zasad prowadzenia działalności gospodarczej w sferze usług turystycznych. Rządowa administracja terenowa W latach 1989-90 terenowymi organami administracji rządowej byli: wojewodowie, prezydenci miast i naczelnicy gmin Przeprowadzona w 1990 r. reforma terenowych organów rządowej administracji ogólnej wprowadziła zmiany w organizacji administracji terenowej, określiła strukturę, funkcje i zadania terenowych organów administracji rządowej. Zgodnie z przyjętymi w niej zapisami zadania w terenie wykonywali: Podstawa prawna: Ustawa z dnia 22 marca 1990 r. o terenowych organach rządowej administracji ogólnej (Dz.U. nr 21, poz. 123)

•wojewodowie i podporządkowane im organy – jako organy administracji ogólnej, •terenowe organy administracji podporządkowane bezpośrednio ministrom – jako organy administracji specjalnej,

•organy gmin działające w ramach zadań zleconych. Podstawa prawna: Ustawa z dnia 22 marca 1990 r. o terenowych organach rządowej administracji ogólnej (Dz.U. nr 21, poz. 123) Wojewoda współdziałał też z sejmikiem samorządowym w sprawach rozwoju społeczno-gospodarczego i przestrzennego zagospodarowania województwa, ochrony środowiska, zaspakajania zbiorowych potrzeb społecznych (art.17 ww. Ustawy).

•Aparatem pomocniczym wojewody był urząd wojewódzki. •W zadaniach wojewodów pozostały zadania i kompetencje należące przed 1990 r. do wojewódzkich rad narodowych oraz terenowych organów administracji państwowej stopnia wojewódzkiego, jeżeli nie zostały one przekazane na mocy odrębnych ustaw organom samorządu terytorialnego. Podstawa prawna: Art.53 Ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o terenowych organach rządowej administracji ogólnej (Dz.U. nr 21, poz 123) W kolejnych latach akty prawne zwiększały krąg urzędów, które wykonywały zadania na rzecz administracji rządowej. Zgodnie z zapisami Ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o zmianie ustawy o terenowych organach rządowej administracji ogólnej zadania administracji rządowej w terenie pełnili: Podstawa prawna: Ustawa z dnia 8 sierpnia 1996 r. o zmianie ustawy o terenowych organach rządowej administracji ogólnej. (Dz.U. nr poz. 498) •wojewodowie i podporządkowane im organy jako organy administracji ogólnej, •kierownicy służb i inspekcji oraz innych wojewódzkich jednostek organizacyjnych wykonujących, z upoważnienia wojewody, zadania i kompetencje określone w ustawach szczególnych, •terenowe organy administracji podporządkowane bezpośrednio ministrom jako organy administracji specjalnej, •organy gminy oraz organy związków komunalnych (międzygminnych), jeżeli ustawy tak stanowią lub jeżeli wykonywanie zadań administracji rządowej wynika z zawartego porozumienia z organami administracji rządowej. •Do kompetencji wojewody należały wszystkie sprawy z zakresu administracji rządowej, nie zastrzeżone dla innych organów administracji państwowej. •W zakresie turystyki wojewoda posiadał uprawnienia do wydawania paszportów i wiz, prowadzenia rejestru zaproszeń. •Wojewodowie realizowali powierzone zadania przy pomocy urzędów wojewódzkich, w ramach których funkcjonowały wydziały najczęściej związane ze sprawami kultury, sportu oraz spraw społecznych, co sprawiało, iż bardziej rozwój turystyki był związany z jej socjalną stroną a nie funkcjami gospodarczymi.

Wojewodom w dziedzinie turystyki powierzono w większości zadania z zakresu jej socjalnej strony tj.: •analizowanie i ocenianie realizacji zaspokajania potrzeb społecznych w zakresie turystyki i wypoczynku w województwie, •upowszechnianie turystyki, •koordynowanie działań jednostek organizacyjnych turystyki wypoczynku w realizacji zadań o charakterze wojewódzkim i makroregionalnym, •koordynowanie działań jednostek turystyki wypoczynku w zakresie realizacji zadań promocji turystyki, •kategoryzacja ogólnodostępnej turystycznej bazy noclegowej w województwie, •współdziałanie z zainteresowanymi jednostkami w zakresie funkcjonowania wojewódzkiej informacji turystycznej, działalności wydawniczej i promocyjnej, •ustalanie zadań jednostkom turystyki wraz z zabezpieczaniem środków finansowych (dotyczy zadań zleconych), •współpraca z krajowymi i zagranicznymi jednostkami organizacjami turystycznymi w zakresie realizacji zadań statutowych. Wojewodowie z inicjatywy Urzędu Kultury Fizycznej i Turystyki podpisali międzywojewódzkie porozumienia w sprawie wspólnego rozwoju i promocji turystyki, co dało podstawę utworzenia tzw. makroregionów mających charakter operacyjno – funkcjonalny. Makroregiony grupowały po kilka województw powiązanych ze sobą przeszłością historyczną i podobnymi warunkami środowiska przyrodniczego. Programy rozwoju turystyki w poszczególnych makroregionach były w zgodności z zasadami polityki regionalnej kraju. Powstały następujące makroregiony: Dolny Śląsk i Ziemia Opolska, który obejmował województwa: jeleniogórskie, legnickie, opolskie, wałbrzyskie i wrocławskie. Koordynację działań prowadził Wydział Kultury i Sportu Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu. •Małopolska Zachodnia który obejmował województwa: bielskie, częstochowskie, krakowskie, nowosądeckie i tarnowskie. Koordynację działań prowadził Wydział Spraw Społecznych Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie. •Bałtyk i Pomorze który obejmował województwa: bydgoskie, elbląskie, gdańskie, koszalińskie, słupskie, toruńskie. Koordynację działań prowadził Wydział Kultury, Nauki i Sportu Urzędu Wojewódzkiego w Gdańsku. •Mazowsze który obejmował województwa: ciechanowskie, ostrołęckie, płockie, radomskie, siedleckie i warszawskie. Koordynację działań prowadził Wydział Sportu i Turystyki Urzędu Wojewódzkiego w Warszawie. •Wielkopolska i Ziemia Lubuska który obejmował województwa: gorzowskie, kaliskie, konińskie, leszczyńskie, poznańskie, zielonogórskie. Koordynację działań prowadził Wydział Kultury Fizycznej i Turystyki Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu. •Region Świętokrzysko-Lubelski który obejmował województwa: bialskopodlaskie, chełmskie, kieleckie, lubelskie, tarnobrzeskie i zamojskie. Koordynację działań prowadził Wydział Spraw Obywatelskich Urzędu Wojewódzkiego w Kielcach •Suwalsko-Mazurski który obejmował województwa: białostockie, łomżyńskie, olsztyńskie i suwalskie. Koordynację działań prowadził Wydział Kultury, Turystyki i Sportu Urzędu Wojewódzkiego w Olsztynie. •Małopolska Wschodnia który obejmował województwa: krośnieńskie, przemyskie i rzeszowskie. Koordynację działań prowadził Wydział Spraw Społecznych i Obywatelskich Urzędu Wojewódzkiego w Krośnie. •Makroregion Środkowy który obejmował województwa: łódzkie, płockie, piotrkowskie i sieradzkie. Koordynację działań prowadził Wydział Kultury Fizycznej i Turystyki Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi. •W ramach kontraktu regionalnego województwa katowickiego będącym programem rządowym pomocy dla Górnego Śląska utworzono oddzielny makroregion Katowice obejmujący teren województwa katowickiego.

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 42 pages
Pobierz dokument