Gospodarowanie nieruchomościami - Notatki - Gospodarka - Część 2, Notatki'z Ekonomia. University of Warmia and Mazury in Olsztyn
Glass_Duo
Glass_Duo27 lutego 2013

Gospodarowanie nieruchomościami - Notatki - Gospodarka - Część 2, Notatki'z Ekonomia. University of Warmia and Mazury in Olsztyn

PDF (1 MB)
27 strona
1Liczba pobrań
1000+Liczba odwiedzin
Opis
Notatki obejmujące definicje zagadnień i ustawę o gospodarce nieruchomościami.
20 punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 27

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 27 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 27 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 27 pages

Pobierz dokument

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 27 pages

Pobierz dokument

1

3.5 Wywłaszczenia nieruchomości

3.5.1 Zdefiniowanie zabiegu

Według art. 112 ust. 2 ustawy o g.n. – wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. Jego stosowanie obwarowane jest następującymi warunkami: 1) może być stosowane, z zastrzeżeniem art. 125 i art. 126 (dot. czasowego zajęcia

nieruchomości), jedynie na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele publiczne albo do nieruchomości, dla których wydana została decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (art. 112 ust.1),

2) może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy (art. 112 ust.3). Obowiązkowe są w związku z tym wcześniejsze rokowania mające na celu nabycie w drodze umowy nieruchomości potrzebnej dla zrealizowania celu publicznego,

3) nieruchomość może być wywłaszczona tylko na rzecz Skarbu Państwa albo na rzecz jednostki samorządu terytorialnego (art. 113 ust.1),

4) nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa nie może być wywłaszczona. Nie dotyczy to wywłaszczenia prawa użytkowania wieczystego oraz ograniczonych praw rzeczowych obciążających nieruchomość (art. 113 ust.2),

5) wywłaszczeniem może być objęta cała nieruchomość albo jej część. Jeżeli wywłaszczeniem jest objęta część nieruchomości, a pozostała część nie nadaje się do prawidłowego wykorzystywania na dotychczasowe cele, na żądanie właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości nabywa się tę część w drodze umowy na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, w zależności od tego, na czyją rzecz następuje wywłaszczenie (art.113 ust.3),

W przypadkach gdy na realizację celu publicznego przeznaczane są części nieruchomości obejmujące niewydzielone części działek ewidencyjnych, wówczas najpierw trzeba przeprowadzić pomiary geodezyjne w celu wydzielenia tych części jako odrębne działki i sporządzenia odpowiedniej dokumentacji geodezyjnej w trybie przepisów o podziale nieruchomości.

3.5.2 Wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego

Organem właściwym do przeprowadzenia wywłaszczenia jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej (art. 112 ust.4). Wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego na rzecz Skarbu Państwa następuje z urzędu, a na rzecz jednostki samorządu terytorialnego - na wniosek jej organu wykonawczego. Wszczęcie postępowania z urzędu może także nastąpić na skutek zawiadomienia złożonego przez podmiot, który zamierza realizować cel publiczny (art. 115 ust.1).

Postępowanie wywłaszczeniowe może być wszczęte po bezskutecznych rokowaniach o nabycie nieruchomości w drodze umowy i upływie dwumiesięcznego terminu do zawarcia tej umowy, wyznaczonego przez starostę na piśmie właścicielowi, użytkownikowi wieczystemu nieruchomości, a także osobie, której przysługuje ograniczone prawo rzeczowe na tej nieruchomości. Termin ten liczy się od dnia zakończenia rokowań. W trakcie prowadzenia rokowań może być zaoferowana nieruchomość zamienna (art. 114 ust.1, art. 115 ust.2).

Z chwilą bezskutecznego upływu powyższego terminu przygotowywany jest (przez organ lub podmiot, który prowadził rokowania) wniosek o wywłaszczenie, w którym należy określić (art. 116 ust.1 i 2):

docsity.com

2

1. We wniosku o wywłaszczenie należy określić: 1) nieruchomość z podaniem oznaczeń z księgi wieczystej lub zbioru dokumentów oraz z katastru nieruchomości, 2) cel publiczny, do którego realizacji nieruchomość jest niezbędna, 3) powierzchnię nieruchomości, a jeżeli wywłaszczeniem ma być objęta tylko jej część - powierzchnię tej części i całej nieruchomości, 4) dotychczasowy sposób korzystania z nieruchomości i stan jej zagospodarowania, 5) lokale zamienne oraz sposób ich zapewnienia najemcom wywłaszczonych lokali, 6) właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, a w razie braku danych umożliwiających określenie tych osób - władającego nieruchomością zgodnie z wpisem w katastrze nieruchomości, 7) osobę, której przysługują ograniczone prawa rzeczowe na nieruchomości, 8) nieruchomość zamienną, jeżeli jednostka samorządu terytorialnego taką oferuje, 9) inne okoliczności istotne w sprawie.

Do wniosku o wywłaszczenie należy dołączyć: dokumenty z przebiegu rokowań, wypis i wyrys z planu miejscowego lub decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, mapę z rejestrem nieruchomości objętych wnioskiem o wywłaszczenie lub mapę z podziałem i rejestrem nieruchomości oraz decyzję zatwierdzającą ten podział, jeżeli wniosek o wywłaszczenie dotyczy tylko części nieruchomości, pełny odpis z księgi wieczystej założonej dla nieruchomości objętej wnioskiem o wywłaszczenie, wypis i wyrys z katastru nieruchomości.

Wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następuje z dniem doręczenia zawiadomienia stronom lub z dniem określonym w ogłoszeniu o wszczęciu postępowania, wywieszonym w urzędzie starostwa powiatowego. Odmowa wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, o które wystąpił organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, albo podmiot, który zamierza realizować cel publiczny, następuje w drodze decyzji (art. 115 ust.3 i 4).

Jednocześnie z podjęciem postępowania starosta, składa w sądzie wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, a jeżeli nieruchomość nie ma założonej księgi wieczystej - o złożenie do istniejącego zbioru dokumentów zawiadomienia o wszczęciu tego postępowania (art. 117 ust.1)

3.5.3 Rozprawa administracyjna i decyzja o wywłaszczeniu

Po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, przeprowadza rozprawę administracyjną. W postępowaniu wywłaszczeniowym nie stosuje się przepisów o ugodzie administracyjnej (art. 118 ust.1 i 3).

Decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości, poza ogólnymi elementami, powinna zawierać (art. 119 ust.1): ustalenie, na jakie cele nieruchomość jest wywłaszczana, określenie przedmiotu wywłaszczenia przez podanie oznaczenia nieruchomości według księgi wieczystej lub zbioru dokumentów oraz według katastru nieruchomości, określenie praw podlegających wywłaszczeniu, wskazanie właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, a także osób, którym przysługują ograniczone prawa rzeczowe na nieruchomości, ustalenie wysokości odszkodowania.

Z dniem, w którym decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości stała się ostateczna następuje (art. 121): - przejście prawa własności na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, - przejście prawa użytkowania wieczystego na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli prawo użytkowania wieczystego było ustanowione na nieruchomości gruntowej stanowiącej własność innej osoby niż ta, na rzecz której nastąpiło wywłaszczenie,

docsity.com

3

- wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, jeżeli prawo użytkowania wieczystego było ustanowione na nieruchomości gruntowej stanowiącej własność osoby, na rzecz której nastąpiło wywłaszczenie.

Z upływem 3 miesięcy od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna wygasa najem, dzierżawa lub użyczenie oraz trwały zarząd wywłaszczonej nieruchomości (art. 123 ust 2)

Ostateczna decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej. Wpisu dokonuje się na wniosek starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, lub zarządu jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli nieruchomość została wywłaszczona na rzecz tej jednostki (art. 123 ust.1).

Wywłaszczoną nieruchomość do czasu jej wykorzystania na cel, na który nastąpiło wywłaszczenie, oddaje się w dzierżawę poprzedniemu właścicielowi na jego wniosek (art. 121 ust.4).

W przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego starosta, może, w drodze decyzji, udzielić podmiotowi, który będzie realizował cel publiczny, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, jeżeli zwłoka w jej zajęciu uniemożliwiałaby realizację celu publicznego, na który nieruchomość została wywłaszczona. Decyzji tej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności.

3.5.4 Nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym

Jeżeli nieruchomość nie ma założonej księgi wieczystej lub zbioru dokumentów, przy jej wywłaszczeniu przyjmuje się inne dokumenty stwierdzające prawa do nieruchomości oraz służące do jej oznaczenia dane z katastru nieruchomości (art.113 ust 4). W przypadku nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, przy jej wywłaszczeniu, przyjmuje się służące do jej oznaczenia dane z katastru nieruchomości. Przez nieruchomość o nieuregulowanym stanie prawnym rozumie się nieruchomość, dla której ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić osób, którym przysługują do niej prawa rzeczowe (art.113 ust.5 i 6).

W przypadku nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym informację o zamiarze wywłaszczenia, starosta podaje do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości, na stronach internetowych starostwa powiatowego oraz przez ogłoszenie w prasie o zasięgu ogólnopolskim. Jeżeli wywłaszczenie dotyczy części nieruchomości, ogłoszenie zawiera również informację o zamiarze wszczęcia postępowania w sprawie podziału tej nieruchomości. Jeżeli w terminie 2 miesięcy od dnia ogłoszenia, nie zgłoszą się osoby, którym przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości, można wszcząć postępowanie w sprawie podziału i postępowanie wywłaszczeniowe (art. 114 ust.3 i 4).

W przypadku nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym nie prowadzi się rokowań i rozprawy administracyjnej. (art. 115 ust.5 i art. 118 ust. 1a).

Jeżeli, w terminie określonym w art. 114 ust. 4, nie zostały ustalone osoby, którym przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości, starosta wydaje decyzję o nabyciu własności nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego, wnioskującą o wywłaszczenie. Nabycie prawa własności następuje z dniem, w którym decyzja stała się ostateczna. Odszkodowanie za nieruchomość, której własność przeszła na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, składa do depozytu sądowego na okres 10 lat (art. 118a).

3.5.5 Zezwolenie na zajęcie nieruchomości

Realizowanie celów publicznych często wymaga stałego lub czasowego ograniczenia praw własności do nieruchomości. Jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nie wyraża na to zgody (w trybie umowy) zajęcie nieruchomości w tych celach odbywa się w trybie decyzji starosty wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej. Może to mieć miejsce w następujących przypadkach:

docsity.com

4

1) zajęcia nieruchomości na zakładanie i przeprowadzanie urządzeń infrastruktury Starosta może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez

udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Zezwolenie może być udzielone z urzędu albo na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, innej osoby lub jednostki organizacyjnej (art. 124 ust.1 i 2). Decyzja powyższa stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej. Wpisu tego dokonuje się na wniosek starosty lub organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli zezwolenie wydane było na wniosek tej jednostki (art. 124 ust.7).Właściciel lub użytkownik gruntów związanych z urządzeniami infrastruktury jest obowiązany udostępnić nieruchomość w celu wykonania czynności z zakresu konserwacji i usuwania awarii (art. 124 ust.6). 2) zajęcia nieruchomości na poszukiwanie i eksploatację kopalin

Starosta może, w drodze decyzji, ograniczyć sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na prowadzenie działalności polegającej na poszukiwaniu, rozpoznawaniu, wydobywaniu lub składowaniu kopalin stanowiących własność Skarbu Państwa oraz węgla brunatnego wydobywanego metodą odkrywkową, na czas nie dłuższy niż 12 miesięcy, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody (art. 125). 3) zajęcie nieruchomości w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby

W przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, starosta może udzielić, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy. Decyzji tej nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. (art. 126 ust.1 i 2). W pierwszych dwu wymienionych przypadkach udzielenie zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie określonych prac. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań. (art. 124 ust.3).

We wszystkich wymienionych przypadkach istnieje obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po wykonaniu potrzebnych prac. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, za szkody powstałe wskutek zaistniałych zdarzeń przysługuje odszkodowanie, którego wysokość powinna odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu (art. 124 ust.4, art. 125, art. 126 ust.3, art. 128 ust. 4)

Jeżeli prace związane z powyższymi zajęciami nieruchomości uniemożliwią właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, właściciel lub użytkownik wieczysty może żądać, aby odpowiednio starosta lub występujący z wnioskiem o zezwolenie, nabył od niego na rzecz Skarbu Państwa, w drodze umowy, własność albo użytkowanie wieczyste nieruchomości (art. 124 ust.5, art. 125, art. 126 ust.4).

Właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości jest obowiązany udostępnić nieruchomość w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń infrastruktury technicznej. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej. Również po tych pracach istnieje obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego i pokrycia zaistniałych szkód (art. 124 ust.6).

docsity.com

5

Decyzja ostateczna, ograniczająca korzystanie z nieruchomości na skutek zezwolenia przeprowadzenia na niej urządzeń infrastruktury technicznej, stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej. Wpisu dokonuje się na wniosek starosty lub organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli zezwolenie było udzielone na wniosek tej jednostki (art. 124 ust.7).

3.5.6 Odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości i zajęte dla realizacji celów publicznych

3.5.6.1 Zasady ustalania odszkodowania

Wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem odpowiadającym wartości tych praw na rzecz osoby wywłaszczonej. Jeżeli na wywłaszczanej nieruchomości lub prawie użytkowania wieczystego tej nieruchomości są ustanowione inne prawa rzeczowe, odszkodowanie zmniejsza się o kwotę równą wartości tych praw. (art. 128. ust.1 i 2).

Z przepisów tych wynika, że odszkodowanie przysługuje odpowiednio do wartości praw posiadanych przez określone podmioty. Np. jeżeli na wywłaszczanej nieruchomości, stanowiącej własność gminy, jest ustanowione prawo użytkowania wieczystego, odszkodowanie przypadające dla gminy zmniejsza się o kwotę równą wartości prawa użytkowania wieczystego, która należy się jako odszkodowanie użytkownikowi wieczystemu pozbawianemu jednocześnie tego prawa wraz z wywłaszczeniem prawa własności gminy.

Odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mówiliśmy wyżej w związku z ograniczeniem praw w sytuacjach zajęcia nieruchomości w trybie decyzji starosty dla realizacji celów publicznych. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód z uwzględnieniem jego powiększenia jeżeli wartość nieruchomości ulegnie trwałemu zmniejszeniu (art. 128 ust.4).

Odszkodowanie ustala starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. W przypadkach odszkodowań za grunty przejmowane z mocy prawa pod drogi publiczne przy podziałach i scaleniach nieruchomości oraz w przypadkach odszkodowań za szkody związane z zajęciem terenu dla realizacji celów publicznych, a także w przypadkach gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, starosta wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu (art. 129 ust. 1 i 3).

3.5.6.2 Nieruchomość zamienna

W ramach odszkodowania właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu wywłaszczonej nieruchomości może być przyznana, za jego zgodą, odpowiednia nieruchomość zamienna. Nieruchomość zamienną przyznaje się z zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa, lub z zasobu nieruchomości odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz tej jednostki. Nieruchomość zamienna może być przyznana w porozumieniu z Prezesem Agencji Nieruchomości Rolnych, z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa. Różnicę między wysokością odszkodowania ustalonego w decyzji a wartością nieruchomości zamiennej wyrównuje się przez dopłatę pieniężną. Przeniesienie praw do nieruchomości zamiennej na rzecz osoby, której zostało przyznane odszkodowanie, następuje z dniem, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. W decyzji podaje się oznaczenie nieruchomości zamiennej według treści księgi wieczystej oraz według katastru nieruchomości, jej wartość oraz wysokość dopłaty. Decyzja ta stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej (art. 131).

docsity.com

6

3.5.6.3 Określenie wysokości odszkodowania

Wysokość odszkodowania ustala się według stanu i wartości wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. W przypadku gdy starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się według stanu nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw, a w przypadkach odszkodowań za nieruchomosci przejęte pod drogi publiczne, według stanu odpowiednio w dniu wydania decyzji o podziale lub podjęcia uchwały o przystąpieniu do scalenia i podziału oraz jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu. Ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości (art. 130).

Podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość rynkowa nieruchomości. Przy określaniu wartości rynkowej nieruchomości uwzględnia się w szczególności jej rodzaj, położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan nieruchomości oraz aktualnie kształtujące się ceny w obrocie nieruchomościami. Wartość rynkową nieruchomości określa się według aktualnego sposobu jej użytkowania, jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości. Jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości, wartość rynkową nieruchomości określa się według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z tego przeznaczenia (art. 134).

Jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, gdyż tego rodzaju nieruchomości nie występują w obrocie, określa się jej wartość odtworzeniową. Przy określaniu wartości odtworzeniowej nieruchomości, oddzielnie określa się wartość gruntu i oddzielnie wartość jego części składowych (art. 135 ust 1 i 2).

Wartość odtworzeniową nieruchomości stanowi sumę wartości poszczególnych składników nieruchomości, określonych według poniższych zasad:  przy określaniu wartości gruntu stosuje się powyższe przepisy art. 134 (art. 135 ust.3),  przy określaniu wartości budynków lub ich części, budowli, urządzeń infrastruktury technicznej

i innych urządzeń szacuje się koszt ich odtworzenia, z uwzględnieniem stopnia zużycia (art. 135 ust.4),

 przy określaniu wartości drzewostanu leśnego albo zadrzewień, jeżeli w drzewostanie znajdują się materiały użytkowe, szacuje się wartość drewna znajdującego się w tym drzewostanie. Jeżeli w drzewostanie nie występuje materiał użytkowy lub wartość drewna, które może być pozyskane, jest niższa od kosztów zalesienia i pielęgnacji drzewostanu, szacuje się koszty zalesienia oraz koszty pielęgnacji drzewostanu do dnia wywłaszczenia(art. 135 ust.5),

 przy określaniu wartości plantacji kultur wieloletnich szacuje się koszty założenia plantacji i jej pielęgnacji do czasu pierwszych zbiorów oraz wartość utraconych pożytków w okresie od dnia wywłaszczenia do dnia zakończenia pełnego plonowania. Sumę kosztów i wartość utraconych pożytków zmniejsza się o sumę rocznych odpisów amortyzacyjnych, wynikającą z okresu wykorzystania plantacji od pierwszego roku plonowania do dnia wywłaszczenia (art. 135 ust.6),

 przy określaniu wartości zasiewów, upraw i innych zbiorów jednorocznych szacuje się wartość przewidywanych plonów według cen kształtujących się w obrocie rynkowym, zmniejszając ją o wartość nakładów koniecznych w związku ze zbiorem tych plonów.

3.5.6.4 Zapłata odszkodowania

Zapłata odszkodowania następuje jednorazowo, w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu podlega wykonaniu, a w przypadkach, gdy wydano odrębną decyzję o odszkodowaniu – w terminie 14 dni od dnia w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna. Kwota odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień zapłaty (art. 132).

docsity.com

7

Do zapłaty odszkodowania za wywłaszczane nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, jak również szkody wynikłe ze zdarzeń losowych, zobowiązany jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, albo organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz tej jednostki (art.132 ust.5)

Zapłata odszkodowania za szkody powstałe wskutek zdarzeń związanych z budową urządzeń infrastruktury technicznej i wydobywaniem kopalin stanowiących własność Skarbu Państwa, obciąża osobę lub jednostkę organizacyjną, która uzyskała zezwolenie odpowiednio na założenie lub przeprowadzenie ciągów, przewodów i urządzeń albo zezwolenie na prowadzenie działalności polegającej na poszukiwaniu, rozpoznawaniu lub wydobywaniu kopalin (art.132 ust.6)

Odszkodowanie wpłaca się do depozytu sądowego, jeżeli: osoba uprawniona odmawia jego przyjęcia albo wypłata odszkodowania natrafia na trudne do przezwyciężenia przeszkody lub odszkodowanie za wywłaszczenie dotyczy nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym (art.133).

3.6 Zwrot wywłaszczonych nieruchomości Nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o

wywłaszczeniu, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, zawiadamiając o tym właściwy organ. Dotyczy to również części nieruchomości (nieracjonalnych do wykorzystania resztówek wywłaszczanej nieruchomości) nabytych w drodze umowy. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot odszkodowania przez poprzedniego właściciela lub spadkobiercę, w tym także nieruchomości zamiennej, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania (art. 136 ust.1, 3 i 4, art. 140 ust 1).

Zwroty są więc możliwe jedynie w sytuacjach, gdy nieruchomość wywłaszczona nie została wykorzystana na cel zgodny z celem wywłaszczenia i istnieją warunki do stwierdzenia jej zbędności na ten cel. Zwrotów nie stosuje się w odniesieniu do wywłaszczonego prawa użytkowania wieczystego. Zgodnie z art. 137 ustawy o g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczaniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany, 3) cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, a pozostała część nie została wykorzystana, czyli stała się dla tego celu zbędna i jeżeli istnieje przy tym możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot.

W razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując równocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W przypadku niezłożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub jej części w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia o możliwości zwrotu, uprawnienie do zwrotu nieruchomości lub jej części wygasa (art. 136 ust. 2 i 5). Nieruchomość wywłaszczona podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu (art.139). O zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, zwrocie odszkodowania, w tym także

docsity.com

8

nieruchomości zamiennej oraz o rozliczeniach z tytułu zwrotu i terminach zwrotu orzeka starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji (art. 142).

W razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, ustalone odszkodowanie pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości. (art. 140).

4. Uwłaszczenia osób prawnych z mocy prawa i na wniosek W dziale VII ustawy o g.n. w rozdziale 1 (Przepisy przejściowe) zawarte są uregulowania

dotyczące uwłaszczeń osób prawnych oraz porządkowania ich innych praw do nieruchomości. Uwłaszczenia te, ustanowione przepisami ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz.464), nie wszędzie zostały do końca formalnie przeprowadzone. Dlatego późniejsze zmiany tamtej ustawy, a także wydana w r. 1997 aktualnie obowiązująca nowa ustawa o g.n. utrzymują przepisy dotyczące porządkowania spraw z tego zakresu. Odnoszą się one do postępowań w dwóch przyjętych trybach uwłaszczeń: z mocy prawa i na wniosek.

Nabycie nieruchomości z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. miało miejsce w odniesieniu do tych nieruchomości Skarbu Państwa lub gminy, które w tym dniu były w zarządzie państwowych i komunalnych osób prawnych. Osoby te uzyskiwały z mocy przepisów ustawy prawo użytkowania wieczystego gruntów oraz własność budynków wzniesionych na tych gruntach, przy czym nabycie budynków było odpłatne, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych. Nabycie tych praw podlegało stwierdzeniu decyzją wojewody w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub decyzją zarządu gminy w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy.

W dzisiejszym zapisie przepisów dotyczących aktualnego załatwiania tych spraw analogicznie czytamy w art. 200 ust.1 ustawy o g.n.: 1) nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie

były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych;

2) nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy;

3) w decyzji, o której mowa w pkt 2, ustala się warunki użytkowania wieczystego, oraz kwotę należną za nabycie własności, a także sposób zabezpieczenia wierzytelności z tytułu nabycia własności budynków;

4) na poczet ceny nabycia własności, o której mowa w pkt 3, zalicza się zwaloryzowane opłaty poniesione z tytułu zarządu budynków, innych urządzeń i lokali; przy nabyciu użytkowania wieczystego nie pobiera się pierwszej opłaty.

Wierzytelności z tytułu nabycia własności budynków, innych urządzeń i lokali przez osoby, o których mowa w ust. 1, podlegają zabezpieczeniu hipotecznemu na użytkowaniu wieczystym gruntów lub wyodrębnionych częściach tych gruntów, które te osoby nabyły.

Nabycie nieruchomości na wniosek dotyczy głównie spółdzielni i związków

spółdzielczych. Powtórzenie dawnych, częściowo uzupełnionych, przepisów regulujących te sprawy zawiera art. 204 ustawy o g.n.:

docsity.com

9

1. Spółdzielni, związkowi spółdzielczemu oraz innym osobom prawnym, które w dniu 5 grudnia 1990 r. były użytkownikami gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa lub gminy, przysługuje roszczenie o ustanowienie użytkowania wieczystego gruntu oraz o przeniesienie własności znajdujących się na nim budynków, innych urządzeń i lokali.

2. Zawarcie umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste następuje bez przetargu. 3. Przeniesienie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie, chyba że

obiekty te zostały wybudowane lub nabyte ze środków własnych spółdzielni, związków spółdzielczych oraz innych osób prawnych.

4. Opłatę z tytułu użytkowania wieczystego gruntu oraz cenę budynków, innych urządzeń i lokali ustala się według przepisów rozdziału 8 działu II, z wyłączeniem przepisu o obowiązku wniesienia pierwszej opłaty. Na poczet ceny zalicza się zwaloryzowane opłaty poniesione z tytułu użytkowania budynków, innych urządzeń i lokali.

5. Roszczenia, o których mowa w ust. 1, wygasły, jeżeli wnioski w tej sprawie nie zostały złożone do dnia 31 grudnia 1996 r.

6. W przypadku sprzedaży prawa użytkowania wieczystego przed upływem 10 lat od jego ustanowienia, spółdzielnia, związek spółdzielczy oraz inne osoby prawne są obowiązane uiścić pierwszą opłatę w wysokości określonej w dniu sprzedaży, według przepisów rozdziału 8 działu II.

5. Gospodarowanie nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa oraz jednostek samorządu

terytorialnego

5.5 Zasoby nieruchomości Nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa i jednostek samorządu terytorialnego

stanowią zasadnicza grupę nieruchomości publicznych. Zasady gospodarowania nimi określa dość szczegółowo ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o g.n. w dziale II. W zakresie tego gospodarowania w szczególności uregulowania ustawowe odnoszą się do gospodarowania zasobami tych nieruchomości, a w tym głównie obrotu nieruchomościami: ich sprzedaży, zamiany i zrzeczenia się, darowizny, oddania w użytkowanie wieczyste, oddania w trwały zarząd, oddania w najem lub dzierżawę, użyczenia, wnoszenia jako wkłady niepieniężne (aporty) do spółek, przekazywania jako wyposażenie tworzonych przedsiębiorstw państwowych oraz jako majątek tworzonych fundacji.

Zgodnie z art. 20 ustawy tworzone są zasoby nieruchomości: zasób Skarbu Państwa oraz zasoby gminne, powiatowe i wojewódzkie. Do zasobów zaliczane są nieruchomości, które stanowią przedmiot własności określonego podmiotu i nie zostały oddane w użytkowanie wieczyste, a także nieruchomości będące w użytkowaniu wieczystym tegoż podmiotu (Skarbu Państwa, gminy, powiatu lub województwa).

Organami odpowiedzialnymi za gospodarowanie zasobami są: starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej – w odniesieniu do gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, oraz organy wykonawcze jednostek samorządu terytorialnego – w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność tych jednostek (art. 11). Organy te są zobowiązane do gospodarowania nieruchomościami w sposób zgodny z zasadami prawidłowej gospodarki (art.12).

5.6 Sprzedaż i oddawanie w użytkowanie wieczyste Sprzedaż nieruchomości albo oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej

następuje w drodze przetargu lub w drodze bezprzetargowej i wymaga zawarcia umowy w formie

docsity.com

10

aktu notarialnego. Oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste i przeniesienie tego prawa w drodze umowy wymaga ponadto wpisu w księdze wieczystej (art.27 i 28).

Właściwy organ sporządza i podaje do publicznej wiadomości wykaz nieruchomości przeznaczonych do sprzedaży lub do oddania w użytkowanie wieczyste, zawierający pełną informację o oferowanych nieruchomościach, w tym ich ceny lub opłaty za użytkowanie wieczyste oraz termin złożenia wniosku przez osoby, którym przysługuje pierwszeństwo w nabyciu nieruchomości na podstawie art. 34. Wykaz ten wywiesza się na okres 21 dni w siedzibie właściwego urzędu, a ponadto informację o wywieszeniu tego wykazu podaje się do publicznej wiadomości przez ogłoszenie w prasie lokalnej oraz w inny sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości (art. 35).

Sprzedaż nieruchomości W art. 34 ustawa określa pierwszeństwo w nabywaniu nieruchomości zbywanych osobom

fizycznym i prawnym. Pierwszeństwo to przysługuje osobie, która spełnia jeden z następujących warunków:

1) przysługuje jej roszczenie o nabycie nieruchomości z mocy niniejszej ustawy lub odrębnych przepisów, jeżeli złoży wniosek o nabycie przed upływem terminu określonego w wykazie,

2) jest poprzednim właścicielem zbywanej nieruchomości pozbawionym prawa własności tej nieruchomości przed dniem 5 grudnia 1990 r. albo jego spadkobiercą, jeżeli złoży wniosek o nabycie w terminie jak wyżej,

3) jest najemcą lokalu mieszkalnego, a najem został nawiązany na czas nieoznaczony, (najemcę tego zawiadamia się na piśmie o przeznaczeniu nieruchomości do zbycia oraz o przysługującym mu pierwszeństwie w nabyciu tej nieruchomości, pod warunkiem złożenia wniosków o nabycie w terminie określonym w zawiadomieniu, który nie może być krótszy niż 21 dni od dnia otrzymania zawiadomienia).

Pierwszeństwo to nie przysługuje, jeżeli zbycie następuje między Skarbem Państwa a jednostką samorządu terytorialnego albo między tymi jednostkami dla realizacji celów publicznych (art. 34 ust.7).

Ponadto wojewoda w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, a odpowiednia rada lub sejmik w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność jednostki samorządu terytorialnego, mogą przyznać, odpowiednio w drodze zarządzenia lub uchwały, pierwszeństwo w nabywaniu lokali ich najemcom lub dzierżawcom (art. 34 ust.6).

Oddawanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste W przypadkach oddania nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste ustala się w

umowie okres użytkowania wieczystego zależnie od celu, na który nieruchomość gruntowa zostaje oddana oraz określa się sposób korzystania z nieruchomości, stosownie do art. 236 i art. 239 Kodeksu cywilnego. Jeżeli na gruncie oddawanym w użytkowanie wieczyste są zabudowania i urządzenia, to w tej samej umowie następuje jednoczesna ich sprzedaż na własność użytkownikowi wieczystemu gruntów (art. 29 i 31).

Przypomnienie wymienionych przepisów z K.c.: Art. 236. § 1. Oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu

terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste następuje na okres dziewięćdziesięciu dziewięciu lat. W wypadkach wyjątkowych, gdy cel gospodarczy użytkowania wieczystego nie wymaga oddania gruntu na dziewięćdziesiąt dziewięć lat, dopuszczalne jest oddanie gruntu na okres krótszy, co najmniej jednak na lat czterdzieści.

§ 2. W ciągu ostatnich pięciu lat przed upływem zastrzeżonego w umowie terminu wieczysty użytkownik może żądać jego przedłużenia na dalszy okres od czterdziestu do dziewięćdziesięciu dziewięciu lat; jednakże wieczysty użytkownik może wcześniej wystąpić z takim żądaniem, jeżeli okres amortyzacji zamierzonych na użytkowanym gruncie nakładów jest znacznie dłuższy aniżeli czas, który pozostaje do upływu zastrzeżonego w umowie terminu. Odmowa przedłużenia jest dopuszczalna tylko ze względu na ważny interes społeczny.

docsity.com

11

Art. 239. § 1. Sposób korzystania z gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków przez wieczystego użytkownika powinien być określony w umowie.

§ 2. Jeżeli oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste następuje w celu wzniesienia na gruncie budynków lub innych urządzeń, umowa powinna określać: 1) termin rozpoczęcia i zakończenia robót; 2) rodzaj budynków lub urządzeń oraz obowiązek ich utrzymywania w należytym stanie; 3) warunki i termin odbudowy w razie zniszczenia albo rozbiórki budynków lub urządzeń w

czasie trwania użytkowania wieczystego; 4) wynagrodzenie należne wieczystemu użytkownikowi za budynki lub urządzenia istniejące na gruncie w dniu wygaśnięcia użytkowania wieczystego.

Nieruchomość gruntowa oddana w użytkowanie wieczyste może być sprzedana wyłącznie użytkownikowi wieczystemu, przy czym z dniem zawarcia umowy sprzedaży wygasa prawo użytkowania wieczystego.

Przy przeniesieniu własności nieruchomości gruntowej oddanej w użytkowanie wieczyste, w drodze umowy, między Skarbem Państwa a jednostką samorządu terytorialnego oraz między jednostkami samorządu terytorialnego wymagane jest powiadomienie jej użytkownika wieczystego.

Użytkowanie wieczyste wygasa z upływem okresu ustalonego w umowie albo przez rozwiązanie umowy przed upływem tego okresu. Wówczas użytkownikowi wieczystemu przysługuje wynagrodzenie za wzniesione przez niego lub nabyte na własność budynki i inne urządzenia. Wynagrodzenie powinno być równe wartości tych budynków i urządzeń określonej na dzień wygaśnięcia użytkowania wieczystego (art. 33 ust.1 i 2).

Właściwy organ może żądać rozwiązania umowy użytkowania wieczystego przed upływem ustalonego okresu, jeżeli użytkownik wieczysty korzysta z tej nieruchomości w sposób sprzeczny z ustalonym w umowie, a w szczególności jeżeli nie zabudował jej w ustalonym terminie. W razie rozwiązania umowy zwraca się pierwszą opłatę wniesioną z tytułu użytkowania wieczystego oraz sumę opłat rocznych wniesionych z tego tytułu za nie wykorzystany okres użytkowania wieczystego. Opłaty te podlegają waloryzacji. Maksymalna wysokość kwoty podlegającej zwrotowi nie może przekraczać wartości prawa użytkowania wieczystego określonej na dzień rozwiązania umowy.

5.7 Zbycie bez przetargu i przetargi na zbycie nieruchomości Nieruchomości są sprzedawane lub oddawane w użytkowanie wieczyste w drodze

bezprzetargowej lub w drodze przetargu (art.37). W drodze bezprzetargowej może być nieruchomość zbywane jeżeli:

1) jest zbywana na rzecz osoby, której przysługuje pierwszeństwo w jej nabyciu, stosownie do art. 34,

2) zbycie następuje między Skarbem Państwa a jednostką samorządu terytorialnego oraz między tymi jednostkami,

3) jest zbywana na rzecz osób fizycznych lub prawnych, które prowadzą działalność charytatywną, opiekuńczą, kulturalną, leczniczą, oświatową, naukową, badawczo-rozwojową, wychowawczą, sportową lub turystyczną, na cele nie związane z działalnością zarobkową, a także organizacjom pożytku publicznego na cel prowadzonej działalności pożytku publicznego

4) zbycie następuje w drodze zamiany lub darowizny, 5) sprzedaż nieruchomości następuje na rzecz jej użytkownika wieczystego, 6) przedmiotem zbycia jest nieruchomość lub jej części, niezbędne do poprawienia

warunków zagospodarowania nieruchomości przyległej, stanowiącej własność lub oddanej w użytkowanie wieczyste osobie, która zamierza te części nabyć, jeżeli nie mogą być zagospodarowane jako odrębne nieruchomości,

docsity.com

12

7) ma stanowić wkład niepieniężny (aport) do spółki albo wyposażenie nowo tworzonej państwowej lub samorządowej osoby prawnej, lub majątek tworzonej fundacji,

8) jest zbywana na rzecz zarządzającego specjalną strefą ekonomiczną, na której terenie jest położona,

9) przedmiotem zbycia jest udział w nieruchomości, a zbycie następuje na rzecz innych współwłaścicieli nieruchomości,

10) jest zbywana na rzecz kościołów i związków wyznaniowych, mających uregulowane stosunki z państwem, na cele działalności sakralnej.

Ponadto wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu

Państwa, a odpowiednia rada lub sejmik - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność jednostki samorządu terytorialnego, odpowiednio w drodze zarządzenia lub uchwały, mogą zwolnić z obowiązku zbycia w drodze przetargu nieruchomości przeznaczone pod budownictwo mieszkaniowe lub na realizację urządzeń infrastruktury technicznej albo innych celów publicznych, jeżeli cele te będą realizowane przez podmioty, dla których są to cele statutowe i których dochody przeznacza się w całości na działalność statutową. Przepis ten stosuje się również, gdy sprzedaż nieruchomości następuje na rzecz osoby, która dzierżawi nieruchomość na podstawie umowy zawartej co najmniej na 10 lat, jeżeli nieruchomość ta została zabudowana na podstawie zezwolenia na budowę. Przepisu tego nie stosuje się, w przypadku gdy o nabycie nieruchomości ubiega się więcej niż jeden podmiot spełniający powyższe warunki.

Przepisy powyższe stosuje się odpowiednio przy zawieraniu umów użytkowania, najmu lub dzierżawy na czas dłuższy niż 3 lata. Wojewoda albo odpowiednia rada lub sejmik mogą wyrazić zgodę na odstąpienie od obowiązku przetargowego trybu zawarcia tych umów.

Przetarg może być ustny albo pisemny. Przetarg ustny ma na celu uzyskanie najwyższej

ceny. Przetarg pisemny służy wyborowi najlepszej oferty. Zarówno przetarg ustny jak i pisemny może być nieograniczony lub ograniczony. Przetarg ograniczony organizuje się , jeżeli warunki przetargowe mogą być spełnione tylko przez ograniczoną liczbę osób (art. 40).

Sposób i tryb przeprowadzania przetargów jest uregulowany w ustawie i wydanym z delegacji ustawy rozporządzeniu.

5.8 Oddawanie w trwały zarząd Trwały zarząd jest formą prawną władania nieruchomością przez jednostkę organizacyjną

nie posiadającą osobowości prawnej. Forma ta jest zdefiniowana i ustanawiana według przepisów ustawy o g.n. w jej rozdziale 5 (art. 43 do 50).

Nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa oddaje się w trwały zarząd państwowej jednostce organizacyjnej, a nieruchomości stanowiące własność jednostki samorządu terytorialnego - odpowiedniej samorządowej jednostce organizacyjnej. Wojewoda albo odpowiednia rada lub sejmik mogą ustalić, odpowiednio w drodze zarządzenia lub uchwały, szczegółowe warunki korzystania z nieruchomości przez jednostki organizacyjne.

Trwały zarząd ustanawia właściwy organ w drodze decyzji określającej jednostkę organizacyjną na rzecz której ten zarząd jest ustanawiany, oznaczenie przekazywanej w zarząd nieruchomości i jej opis, cel oddania i warunki zagospodarowania nieruchomości, opłaty z tytułu trwałego zarządu oraz czas na jaki zarząd został ustanowiony.

Ustawa określa szereg warunków stosownie do których organ ustanawiający trwały zarząd może wydać decyzję o jego wygaśnięciu lub przeniesieniu trwałego zarządu na rzecz innej jednostki organizacyjnej. W art. 50 ustawa odsyła w sprawach nie uregulowanych odnośnie trwałego zarządu do przepisów Kodeksu cywilnego o użytkowaniu, co wskazuje na analogie między tymi dwoma formami władania nieruchomością.

docsity.com

13

5.9 Inne formy zbywania lub przekazywania nieruchomości Istnieją cele określone w ustawie, na które przekazywanie nieruchomości Skarbu Państwa

lub jednostek samorządu terytorialnego odbywa się w innym trybie niż wyżej to przedstawiono. Ma to miejsce w następujących przypadkach: 1) Przy wyposażaniu państwowej lub samorządowej osoby prawnej albo państwowej lub

samorządowej jednostki organizacyjnej w nieruchomości niezbędne do ich działalności. Wyposażanie to polega na przeniesieniu przez organ założycielski (z zasobu nieruchomości Skarbu Państwa lub zasobu jednostki samorządowej) na rzecz określonej osoby prawnej własności nieruchomości lub oddaniu jej nieruchomości w użytkowanie wieczyste w drodze umowy w formie aktu notarialnego albo w przypadku jednostki organizacyjnej – oddanie nieruchomości w trwały zarząd w drodze decyzji. Przy wyposażaniu tym przeniesienie własności nieruchomości następuje nieodpłatnie oraz nie pobiera się pierwszej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego (art. 51 i art. 56).

2) Przy wnoszeniu nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa jako wkład niepieniężny (aport) do spółki. Dokonuje tego minister właściwy do spraw Skarbu Państwa w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego, przy czym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej wskazuje nieruchomości, które mogą być na ten cel przeznaczone (art. 58 i art.52).

3) Przy wyposażaniu fundacji i organizacji pożytku publicznego oraz darowiznach. Może tego dokonywać właściwy minister do spraw Skarbu Państwa z zasobu Skarbu Państwa, a także Agencja Nieruchomości Rolnych, Agencja Mienia Wojskowego oraz Wojskowa Agencja Mieszkaniowa w stosunku do nieruchomości dla których wykonują one prawa właścicielskie Skarbu Państwa, po wcześniejszym uzgodnieniu z ministrem (art.59).

4) Przy oddawaniu nieruchomości, przez ministra właściwego do spraw administracji publicznej, w nieodpłatny trwały zarząd jednostkom organizacyjnym centralnych organów władzy państwowej i urzędów wojewódzkich. Następuje to w drodze decyzji ministra po uprzednim zawarciu porozumienia ze starostą, określającego nieruchomości, które z zasobu mają być oddane tym jednostkom (art. 60).

5) Przy sprzedaży lub oddawaniu w użytkowanie wieczyste, użytkowanie, dzierżawę lub najem nieruchomości Skarbu Państwa przedstawicielstwom dyplomatycznym, urzędom konsularnym państw obcych oraz innym przedstawicielstwom zagranicznym. W tych przypadkach umowy zawiera minister właściwy do spraw administracji publicznej.

5.10 Ceny, opłaty i rozliczenia za nieruchomości Sprawy z tego zakresu drobiazgowo unormowane są w przepisach rozdziału 8 ustawy o g.n.

W niniejszym komentarzu zwrócimy uwagę na ważniejsze z nich. Ogólnie przyjęto zasadę, że cenę nieruchomości ustala się na podstawie jej wartości (art. 67 ust.1). Cena przy sprzedaży nieruchomości

Cena może być ustalana w wyniku przetargu lub w rokowaniach. Przy sprzedaży nieruchomości w drodze przetargu stosuje się następujące zasady ustalania

ceny (art. 67 ust.2): 1) cenę wywoławczą w pierwszym przetargu ustala się w wysokości nie niższej niż wartość

nieruchomości, 2) cenę wywoławczą w drugim przetargu można ustalić w wysokości niższej niż wartość

nieruchomości, jednak nie niższej niż 50% tej wartości, 3) cenę nieruchomości, którą jest obowiązany zapłacić jej nabywca, ustala się w wysokości

ceny uzyskanej w wyniku przetargu,

docsity.com

14

4) jeżeli drugi przetarg zakończył się wynikiem negatywnym, cenę nieruchomości ustala się w rokowaniach z nabywcą w wysokości nie niższej niż 40% jej wartości.

Przy sprzedaży nieruchomości w drodze bezprzetargowej cenę nieruchomości ustala się w wysokości nie niższej niż jej wartość. W przypadkach sprzedaży w ramach zaspakajania roszczeń cenę nieruchomości ustala się w wysokości równej jej wartości.

Za zgodą odpowiednio wojewody albo rady lub sejmiku może być przy sprzedaży udzielona bonifikata od ustalonej ceny w szeregu przypadkach określonych w art. 68. Bonifikata ta podlega zwrotowi jeżeli nabywca zbył nieruchomość lub wykorzystał ją na inne cele niż cele uzasadniające udzielenie bonifikaty, przed upływem 10 lat, licząc od dnia jej nabycia, a w przypadku nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny przed upływem 5 lat. Zwrot taki nie dotyczy zbycia na rzecz osoby bliskiej oraz między jednostkami samorządu terytorialnego lub tymi jednostkami a Skarbem Państwa.

W przypadku nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków, bonifikatę przy ich zakupie ustala się w wysokości 50% ceny nieruchomości (art. 68 ust. 3), przy czym procent ten może ulec podwyższeniu lub obniżeniu przez właściwy organ (wojewodę, radę lub sejmik). Opłaty za użytkowanie wieczyste

Za oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste pobiera się pierwszą opłatę i opłaty roczne(art. 71).

Pierwsza opłata za oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste w drodze przetargu podlega zapłacie jednorazowo, nie później niż do dnia zawarcia umowy o oddanie tej nieruchomości w użytkowanie wieczyste (w przypadku drogi bezprzetargowej możliwe jest rozłożenie pierwszej opłaty na oprocentowane raty).

Opłaty roczne wnosi się przez cały okres użytkowania wieczystego, w terminie do dnia 31 marca każdego roku, z góry za dany rok. Opłaty rocznej nie pobiera się za rok, w którym zostało ustanowione prawo użytkowania wieczystego. Pierwszej opłaty nie pobiera się w przypadku zamiany.

Opłaty z tytułu użytkowania wieczystego ustala się według stawki procentowej od ceny nieruchomości gruntowej określonej zgodnie z art. 67 (art. 72). Stawka procentowa pierwszej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego wynosi od 15% do 25% ceny nieruchomości gruntowej.

Wysokość stawek procentowych opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego jest uzależniona od określonego w umowie celu, na jaki nieruchomość gruntowa została oddana, i wynosi (art.72 ust.3):

1) za nieruchomości gruntowe oddane na cele obronności i bezpieczeństwa państwa, w tym ochrony przeciwpożarowej - 0,3% ceny,

2) za nieruchomości gruntowe pod budowę obiektów sakralnych wraz z budynkami towarzyszącymi, plebanii w parafiach diecezjalnych i zakonnych, archiwów i muzeów diecezjalnych, seminariów duchownych, domów zakonnych oraz siedzib naczelnych władz kościołów i związków wyznaniowych - 0,3% ceny,

3) za nieruchomości gruntowe na działalność charytatywną oraz na niezarobkową działalność: opiekuńczą, kulturalną, leczniczą, oświatową, wychowawczą, naukową lub badawczo- rozwojową - 0,3% ceny,

4) za nieruchomości gruntowe pod budownictwo mieszkaniowe, na realizację urządzeń infrastruktury technicznej i innych celów publicznych oraz działalność sportowo-turystyczną - 1% ceny,

4a) za nieruchomości gruntowe na działalność turystyczną – 2% ceny, 5) za pozostałe nieruchomości gruntowe - 3% ceny, przy czym stawka ta może być

podwyższona zarządzeniem wojewody w stosunku do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub uchwałą odpowiedniej rady lub sejmiku w stosunku do nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego. Podwyższenie stawki procentowej może nastąpić tylko przed oddaniem nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste (art. 76).

docsity.com

15

Jeżeli nieruchomość gruntowa została oddana w użytkowanie wieczyste na więcej niż jeden cel, stawkę procentową opłaty rocznej przyjmuje się dla tego celu, który w umowie o oddanie w użytkowanie wieczyste został określony jako podstawowy(art. 73).

W wypadkach, określonych w ustawie, właściwy organ może udzielić, za zgodą odpowiednio wojewody albo rady lub sejmiku, bonifikaty od pierwszej opłaty i opłat rocznych. Bonifikaty te można stosować również do nieruchomości gruntowych oddanych w użytkowanie wieczyste przed dniem wejścia w życie ustawy. Przepis stosuje się odpowiednio do udziału w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej związanym z odrębną własnością lokalu mieszkalnego. Bonifikata w wysokości 50% wysokości opłat dotyczy nieruchomości gruntowej, która została wpisana do rejestru zabytków (z możliwością zmiany jej wysokości za zgodą odpowiednio wojewody albo rady lub sejmiku). Obowiązuje tu również zwrot bonifikaty jeżeli nastąpi zbycie prawa użytkowania wieczystego przed upływem 10 lat lub nieruchomość zostanie wykorzystana na inne cele niż uzasadniające udzielenie bonifikaty.

Wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej może być aktualizowana, nie częściej niż raz w roku, jeżeli wartość tej nieruchomości ulegnie zmianie. Z zastrzeżeniem ust. 2, zaktualizowaną opłatę roczną ustala się, przy zastosowaniu dotychczasowej stawki procentowej, od wartości nieruchomości określonej na dzień aktualizacji opłaty. Aktualizacji opłaty rocznej dokonuje się z urzędu albo na wniosek użytkownika wieczystego nieruchomości gruntowej, na podstawie wartości nieruchomości gruntowej określonej przez rzeczoznawcę majątkowego w trybie ustalonym w przepisach ustawy (art. 78 do 81).

Opłaty za trwały zarząd nieruchomością

Za nieruchomość oddaną w trwały zarząd pobiera się opłaty roczne (art. 82 ust. 1). Opłaty z tytułu trwałego zarządu ustala się według stawki procentowej od ceny nieruchomości ustalonej zgodnie z art. 67 ust. 3. Wysokość stawek procentowych opłat rocznych z tytułu trwałego zarządu jest uzależniona od celu, na jaki nieruchomość została oddana, i wynosi:

1) za nieruchomości oddane na cele obronności i bezpieczeństwa państwa, w tym ochrony przeciwpożarowej - 0,1% ceny,

2) za nieruchomości oddane na cele mieszkaniowe, na realizację urządzeń infrastruktury technicznej i innych celów publicznych, działalność charytatywną, opiekuńczą, kulturalną, leczniczą, oświatową, naukową, badawczo-rozwojową, wychowawczą, sportową lub turystyczną, a także na siedziby organów władzy i administracji państwowej niewymienionych w art. 60 - 0,3 % ceny,

3) za pozostałe nieruchomości - 1% ceny. Nie pobiera się opłat rocznych za nieruchomości oddane w trwały zarząd pod drogi

publiczne, parki, zieleńce, ogrody botaniczne oraz ogrody zoologiczne. Stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu nieruchomości, może być

podwyższona zarządzeniem wojewody w stosunku do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa albo uchwałą odpowiednio rady lub sejmiku w stosunku do nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego. Podwyższenie stawki procentowej może nastąpić tylko przed oddaniem nieruchomości w trwały zarząd (art. 86).

Jeżeli jednostka organizacyjna wybudowała budynki i inne urządzenia trwale związane z gruntem, położone na nieruchomości oddanej w trwały zarząd, ich wartości nie uwzględnia się w cenie nieruchomości będącej podstawą do ustalenia opłat z tytułu trwałego zarządu. Przepis ten stosuje się odpowiednio w przypadku nabycia budynków i innych urządzeń w trybie, o którym mowa w art. 17 (art. 88).

Podobnie jak przy użytkowaniu wieczystym opłaty za trwały zarząd mogą być objęte bonifikatami oraz aktualizacją. Szczegółowo regulują te sprawy jak również inne rozliczenia przepisy ustawy (art. 84 do 89).

Przy przekazywaniu trwałego zarządu nieruchomości przez jednostkę organizacyjną na wniosek innej jednostki organizacyjnej dokonują one między sobą rozliczenia z tytułu nakładów na

docsity.com

16

tej nieruchomości poniesionych na zabudowę, odbudowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont obiektu budowlanego, zgodnie z przepisami Prawa budowlanego. Sposób rozliczenia ustala się w porozumieniu między jednostkami organizacyjnymi. W razie wygaśnięcia trwałego zarządu na skutek upływu okresu, na który został ustanowiony, albo wydania decyzji o jego wygaśnięciu, właściwy organ zwraca jednostce organizacyjnej kwotę równą wartości poczynionych nakładów.

6. Zasady gospodarki innymi nieruchomościami publicznymi

Mienie o charakterze publicznym, odgrywa ważne znaczenie w gospodarce narodowej i życiu społeczeństwa, co rodzi potrzebę właściwego nim gospodarowania. Jednakże społeczna forma własności stwarza różne problemy przy realizacji działań właścicielskich i zagospodarowania tego mienia. Działania te powierzane być muszą zmieniającym się wciąż ekipom władzy, którzy nie zawsze należycie dbają o właściwe gospodarowanie powierzonym im mieniem. Potrzebne jest więc ustalenie reguł obowiązujących każdego, kto podejmuje działania w zakresie gospodarowania mieniem publicznym oraz kontrola tego działania. Stąd tyle jest uchwalanych różnych ustaw i innych przepisów szczegółowych określających zasady oraz tryb i warunki działań właścicielskich w odniesieniu do szczególnych rodzajów nieruchomości publicznych. Oprócz tych, które były już omawiane z ustawy o g. n., istnieje wiele odrębnych regulacji, do których zaliczają się zwłaszcza dotyczące: - nieruchomości rolnych Skarbu Państwa, - nieruchomości leśnych Skarbu Państwa, - mienia wojskowego, - dróg publicznych, - wód publicznych.

6.5 Nieruchomości rolne Skarbu Państwa Uregulowania w tym zakresie zawiera ustawa z dnia 19 października 1991 r. o

gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tekst jednolity Dz.U. z 2004 r. Nr 208, poz.2128). Obejmują one zasady gospodarowania mieniem Skarbu Państwa w odniesieniu do (art.1): 1) nieruchomości rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej, z wyłączeniem gruntów znajdujących się w zarządzie Lasów Państwowych i parków narodowych; 2) innych nieruchomości i składników mienia pozostałych po likwidacji państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej oraz ich zjednoczeń i zrzeszeń; 3) lasów niewydzielonych geodezyjnie z nieruchomości, określonych w pkt 1 i 2.

Zasady gospodarowania obejmują powyższe mienie niezależnie od tego kto nim dysponuje. A może się ono znajdować: w zarządzie państwowych jednostek organizacyjnych, w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych i prawnych, w użytkowaniu lub faktycznym władaniu osób fizycznych, osób prawnych oraz innych jednostek organizacyjnych, a także w Państwowym Funduszu Ziemi. Ponadto zasady gospodarowania określone w ustawie obejmują nieruchomości rolne przejmowane na własność Skarbu Państwa na podstawie decyzji administracyjnych lub z innych tytułów (art.2). Dla pełnienia funkcji właścicielskich w imieniu Skarbu Państwa w odniesieniu do przedstawionych nieruchomości została utworzona Agencja Nieruchomości Rolnych, która jest państwową osobą prawną, działającą pod nadzorem ministrów do spraw Skarbu Państwa oraz do spraw rozwoju wsi (odpowiednio do ustalonych w ustawie ich kompetencji). Agencja wykonuje

docsity.com

17

prawa własności i inne prawa rzeczowe na rzecz Skarbu Państwa w stosunku do jego mienia, obejmującego wymienione wyżej nieruchomości rolne. Agencja realizuje zadania wynikające z polityki państwa, w szczególności w zakresie (art.6): 1) tworzenia oraz poprawy struktury obszarowej gospodarstw rodzinnych; 2) tworzenia warunków sprzyjających racjonalnemu wykorzystaniu potencjału produkcyjnego Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa; 3) restrukturyzacji oraz prywatyzacji mienia Skarbu Państwa użytkowanego na cele rolnicze; 4) obrotu nieruchomościami i innymi składnikami majątku Skarbu Państwa użytkowanymi na cele rolne; 5) administrowania zasobami majątkowymi Skarbu Państwa przeznaczonymi na cele rolne; 6) zabezpieczenia majątku Skarbu Państwa; 7) inicjowania prac urządzeniowo-rolnych na gruntach Skarbu Państwa oraz popierania organizowania na gruntach Skarbu Państwa prywatnych gospodarstw rolnych.

Mienie Skarbu Państwa, przejęte w trybie omawianej ustawy tworzy Zasób Własności Rolnej Skarbu Państwa, którym dysponuje Agencja. Ustawa określa szczegółowe zasady przejmowania mienia do zasobu i porządkowania przy tym stanu prawnego w odniesieniu do gruntów użytkowanych przez różne podmioty.

Agencja gospodaruje Zasobem w drodze (art.24): sprzedaży mienia w całości lub jego części, oddania na czas oznaczony do odpłatnego korzystania osobom prawnym lub fizycznym, wniesienia mienia lub jego części do spółki, oddania na czas oznaczony administratorowi całości lub części mienia w celu gospodarowania, przekazania w zarząd, zamiany nieruchomości. Zasady i tryb wymienionych czynności określone są w przepisach ustawy i rozporządzeniach

Na wniosek Agencji, właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej przekazuje nieodpłatnie, w drodze decyzji, Lasom Państwowym wydzielone geodezyjnie grunty wchodzące w skład Zasobu, przeznaczone do zalesienia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W innych przypadkach, takie nieodpłatne przekazywanie Lasom Państwowym wydzielonych geodezyjnie lasów, a także gruntów nadających się do zalesienia, następuje w drodze umowy zawartej między Prezesem Agencji a Dyrektorem Generalnym Lasów Państwowych.

Nieruchomości wchodzące w skład Zasobu Agencja może, w drodze umowy, nieodpłatnie przekazać na własność: 1) jednostce samorządu terytorialnego - na cele związane z inwestycjami infrastrukturalnymi służącymi wykonywaniu zadań własnych; 2) Polskiej Akademii Nauk, izbie rolniczej, Krajowej Radzie Izb Rolniczych, państwowej szkole wyższej lub państwowej jednostce badawczo-rozwojowej - na cele służące wykonywaniu ich zadań statutowych; Przekazanie takie obwarowane jest warunkiem, że w przypadkach zbycia lub przeznaczenia przez nabywcę nieruchomości na inne cele, niż określone w umowie, przed upływem 10 lat licząc od dnia jej nabycia, Agencja może żądać zwrotu aktualnej wartości pieniężnej tej nieruchomości (ustalonej według zasad określonych w art. 30 ustawy).

Urządzenia, obiekty i sieci: energetyczne, wodnokanalizacyjne, ciepłownicze oraz telekomunikacyjne Agencja może w drodze umowy przekazać, wraz z niezbędnymi gruntami, na własność jednostkom prowadzącym działalność w tym zakresie. Przekazanie to na rzecz jednostek państwowych i komunalnych może nastąpić nieodpłatnie. Nieruchomości przeznaczone na drogi krajowe, stanowiące własność Skarbu Państwa, wchodzące w skład Zasobu, stają się nieodpłatnie, z mocy prawa, przedmiotem trwałego zarządu ustanowionego na rzecz Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej stała się ostateczna. Ustanowienie trwałego zarządu stwierdza wojewoda w drodze decyzji. Decyzja wojewody stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej.

docsity.com

18

6.5.1 Sprzedaż i nabywanie nieruchomości

Sprzedaż i nabywanie nieruchomości Zasobu, prowadzi Agencja lub upoważniony przez nią w drodze umowy zlecenia inny podmiot, w tym gmina (art.27). Sprzedaż odbywa się w trybie publicznego przetargu ustnego (licytacja). za wyjątkiem przypadków gdy: - nabywcy mają uprawnienie do pierwszeństwa nabycia nieruchomości (były właściciel

sprzedawanej nieruchomości, spółdzielnia produkcji rolnej władająca faktycznie zbywaną nieruchomością, dzierżawca nieruchomości przez co najmniej 3 lata),

- istnieją okoliczności uzasadnione względami gospodarczymi pozwalające ustalić osobę nabywcy na podstawie przetargu ofert pisemnych (konkurs ofert), w celu. wyboru tego spośród oferentów, który daje najlepszą gwarancję należytego zagospodarowania gruntów.

Przygotowanie nieruchomości do sprzedaży wymaga sporządzenia odpowiednich dokumentacji oraz informacji dla osób, którym może przysługiwać pierwszeństwo nabycia, a gdy takie nie istnieją lub nie zechcą skorzystać z tego prawa, publicznej informacji o ogłoszeniu przetargu, zgodnie z ustalonymi w przepisach szczegółowymi zasadami. Dodatkowym warunkiem określonym przez ustawę dla nabywców jest ograniczenie, że po transakcji łączna powierzchnia użytków rolnych będących własnością nabywcy nie może przekroczyć 500 ha.

Agencja organizując przetarg może ograniczyć krąg osób przystępujących do przetargu w celu wpływania na poprawę struktury gospodarstw rolnych na danym obszarze oraz przeciwdziałania bezrobociu. Szczególne przepisy odnośnie tych ograniczeń zawiera ustawa (art.29 ust. 3b).

Jeżeli pierwszy przetarg nie wyłoni nabywcy, Agencja ogłasza kolejne przetargi, przy czym może ustalić niższą cenę wywoławczą, nie niższą jednak niż połowa ceny ustalonej według zasad określonych w art. 30 ustawy. Jeżeli kolejny przetarg nie doprowadzi do wyłonienia osoby nabywcy, Agencja może sprzedać nieruchomość bez przetargu za cenę nie niższą niż cena wywoławcza ostatniego przetargu.

Agencji przysługuje prawo pierwokupu na rzecz Skarbu Państwa przy odsprzedaży nieruchomości przez nabywcę w okresie 5 lat od nabycia tej nieruchomości od Agencji. Nie obejmuje to nieruchomości położonych w granicach specjalnych stref ekonomicznych. Prawo odkupu powinno być ujawnione w księdze wieczystej prowadzonej dla danej nieruchomości.

Cenę nieruchomości Zasobu ustala się w wysokości nie niższej niż wartość tej nieruchomości określona przy zastosowaniu sposobów jej ustalania przewidzianych w przepisach o gospodarce nieruchomościami. Cenę sprzedaży nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków obniża się, nie więcej jednak niż o 50 % (art.30).

Określenia ceny nieruchomości rolnej można dokonać w wymienionych niżej celach bez udziału rzeczoznawcy majątkowego, ustalając ją w wysokości nie niższej niż suma wartości gruntu określonej z uwzględnieniem stawek szacunkowych jednego hektara oraz ceny 100 kg żyta, ustalonej stosownie do przepisów o podatku rolnym oraz wartości części składowych tego gruntu. Może to mieć miejsce w celu ustalenia: 1) odpłatności, w związku z przejęciem gruntu na własność Skarbu Państwa w trybie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, albo 2) ceny gruntu niezabudowanego o powierzchni nieprzekraczającej jednego hektara, albo 3) ceny gruntu stanowiącej podstawę obliczenia opłaty z tytułu wykonywania trwałego zarządu. Przepisu tego nie stosuje się do nieruchomości przeznaczonej w planie zagospodarowania przestrzennego na cele niezwiązane z prowadzeniem gospodarki rolnej lub leśnej

Agencja może nabywać nieruchomości na własność Skarbu Państwa, jeżeli wymaga tego realizacja zadań określonych w ustawie, w tym szczególnie zadań w zakresie powiększania już istniejących gospodarstw rodzinnych.

Państwowe jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej mogą nabywać nieruchomości rolne na własność Skarbu Państwa, jeżeli wymaga tego realizacja zadań statutowych tych jednostek. Nabyte przez nie nieruchomości pozostają w ich zarządzie na czas nieokreślony. O

docsity.com

19

nabyciu tym powiadamiają one Agencję w terminie jednego miesiąca od nabycia nieruchomości rolnych na własność Skarbu Państwa.

6.5.2 Trwały zarząd

Nieruchomości wchodzące w skład Zasobu mogą być przekazane państwowym jednostkom organizacyjnym nie posiadającym osobowości prawnej w trwały zarząd. Następuje to na czas oznaczony lub nieoznaczony, w drodze decyzji Prezesa Agencji. Przekazanie takie może nastąpić również na podstawie umowy, zawartej za zgodą Prezesa Agencji, między jednostkami organizacyjnymi nie posiadającymi osobowości prawnej. Jednostce przekazującej przysługuje od jednostki przejmującej zwrot nakładów poniesionych na budynki i inne części składowe nieruchomości (art.34 i 35).

Jednostki przejmujące nieruchomości w trwały zarząd, ponoszą z tego tytułu opłaty roczne w wysokości ustalonej zgodnie z przepisami o gospodarce nieruchomościami, z tym że cenę gruntu rolnego stanowiącą podstawę obliczenia opłaty można także ustalić w sposób określony w art. 30 na podstawie stawek szacunkowych. Nie pobiera się opłat z tytułu zarządu nieruchomościami znajdującymi się pod drogami publicznymi i między wałami przeciwpowodziowymi a korytem rzeki, a także z tytułu zarządu nieruchomościami objętymi formami ochrony przyrody.

6.5.3 Dzierżawa i najem

Mienie wchodzące w skład Zasobu może być wydzierżawiane lub wynajmowane osobom fizycznym lub prawnym, na zasadach Kodeksu cywilnego (z pewnymi ograniczeniami określonymi w ustawie w art. 38, dotyczącymi podmiotów zagranicznych) przy czym istnieje możliwość zapewnienia dzierżawcy lub najemcy prawa kupna przedmiotu dzierżawy lub najmu najpóźniej z upływem okresu, na jaki została zawarta umowa. W takim przypadku w umowie określa się warunki tego nabycia i płatności czynszu, który odpowiednio zaliczany jest jako cena nabycia.

Umowę dzierżawy zawiera się po przeprowadzeniu przetargu ofert pisemnych lub publicznego przetargu ustnego. Jest jednak szereg zwolnień od przetargu w przypadkach szczegółowo określonych w ustawie.

Czynsz dzierżawny ustala się w umowie jako sumę pieniężną albo jako równowartość pieniężną odpowiedniej ilości pszenicy. Nie pobiera się czynszu za użytki rolne klasy VI. Ponadto Agencja może zwolnić dzierżawcę z opłat czynszowych na warunkach określonych w umowie w przypadkach dzierżawy użytków rolnych odłogowanych lub innych uzasadnionych stanem przedmiotu dzierżawy.

6.5.4 Gospodarka mieszkaniowa i socjalna

Agencja może przeznaczyć do sprzedaży najemcom wchodzące w skład Zasobu domy, lokale mieszkalne i budynki gospodarcze wraz z niezbędnymi gruntami Sprzedaż następuje przy zastosowaniu przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o zasadach zbywania mieszkań będących własnością przedsiębiorstw państwowych, niektórych spółek handlowych z udziałem Skarbu Państwa, państwowych osób prawnych oraz niektórych mieszkań będących własnością Skarbu Państwa. Szereg przepisów w tym zakresie zawiera też omawiana ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi S.P. w art. 42 i dalszych.

Agencja zawiadamia na piśmie najemców o zamiarze zbycia, którzy w terminie dwóch miesięcy od dnia zawiadomienia mogą złożyć pisemne oświadczenie o zamiarze nabycia nieruchomości. W razie niezłożenia takiego oświadczenia w określonym terminie Agencja może, w drodze umowy, przekazać nieruchomość nieodpłatnie na własność gminie albo spółdzielni mieszkaniowej, która zobowiązała się przyjąć najemcę w poczet członków spółdzielni i dokonać na jego rzecz przydziału zajmowanego lokalu. Do czasu przystąpienia do spółdzielni najemca

docsity.com

20

zachowuje prawo do najmu tego lokalu na czas nieoznaczony na zasadach określonych przepisami o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych.

Grunty Zasobu zabudowane obiektami infrastruktury technicznej towarzyszącej budynkom mieszkalnym wraz z innym mieniem niezbędnym do korzystania z tej infrastruktury Agencja może przekazać, w drodze umowy, nieodpłatnie na własność gminie albo spółdzielni utworzonej przez nabywców lokali określonych w celu administrowania budynkami, w których znajdują się te lokale.

Najemcy domów i lokali mieszkalnych przejętych do Zasobu, z którymi zawarto umowy najmu przed przejęciem, zachowują prawo do dalszego zamieszkiwania na czas nieokreślony (z pewnymi wyjątkami określonymi w ustawie).

Agencja może wydzielić z Zasobu majątek z niezbędnymi gruntami, służący wykonywaniu innej działalności niż gospodarcza, w celu nieodpłatnego przekazania, w drodze umowy, na własność gminie. Gmina w tym przypadku wstępuje w dotychczasowe zobowiązania wynikające ze stosunku pracy z zatrudnionymi pracownikami.

Grunty Zasobu niezbędne do korzystania z budynków i lokali oraz grunty zabudowane nie służące prowadzeniu działalności wytwórczej w rolnictwie uważa się za grunty wyłączone z produkcji rolnej w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych i podlegają one ujawnieniu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jako grunty zabudowane.

6.6 Lasy stanowiące własność Skarbu Państwa Lasy stanowiące własność Skarbu Państwa mogą:

1) być zarządzane przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, zwane dalej krótko "Lasami Państwowymi",

2) być w zarządzie parków narodowych, 3) wchodzić w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, 4) stanowić przedmiot użytkowania wieczystego.

Zasadnicze znaczenie dla gospodarki leśnej mają Lasy Państwowe. W ramach sprawowanego zarządu Lasy Państwowe prowadzą gospodarkę leśną, gospodarują gruntami i innymi nieruchomościami oraz ruchomościami związanymi z gospodarką leśną, a także prowadzą ewidencję majątku Skarbu Państwa oraz ustalają jego wartość. Nadzór nad Lasami Państwowymi sprawuje minister właściwy do spraw środowiska.

Zasady gospodarki leśnej reguluje ustawa z dnia z dnia 28 września 1991 r. o lasach (tekst jednolity Dz.U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435). Określa ona zasady zachowania, ochrony i powiększania zasobów leśnych oraz zasady gospodarki leśnej w powiązaniu z innymi elementami środowiska i z gospodarką narodową. Przepisy tej ustawy stosuje się do lasów, bez względu na formę ich własności. Jednakże szczególna uwaga w tej ustawie poświęcona jest gospodarce w lasach stanowiących własność Skarbu Państwa.

W art. 6 ustawy zawarte jest następujące zdefiniowanie pojęcia „gospodarka leśna”: 1) gospodarka leśna - działalność leśna w zakresie urządzania, ochrony i zagospodarowania

lasu, utrzymania i powiększania zasobów i upraw leśnych, gospodarowania zwierzyną, pozyskiwania - z wyjątkiem skupu - drewna, żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia, zwierzyny oraz płodów runa leśnego, a także sprzedaż tych produktów oraz realizacja pozaprodukcyjnych funkcji lasu,

1a) trwale zrównoważona gospodarka leśna - działalność zmierzająca do ukształtowania struktury lasów i ich wykorzystania w sposób i tempie zapewniającym trwałe zachowanie ich bogactwa biologicznego, wysokiej produkcyjności oraz potencjału regeneracyjnego, żywotności i zdolności do wypełniania, teraz i w przyszłości, wszystkich ważnych ochronnych, gospodarczych i socjalnych funkcji na poziomie lokalnym, narodowym i globalnym, bez szkody dla innych ekosystemów.

docsity.com

21

6.6.1 Plany urządzenia lasu

Trwale zrównoważoną gospodarkę leśną prowadzi się według planu urządzenia lasu lub uproszczonego planu urządzenia lasu (art. 7). Plany te sporządza się na okresy 10-letnie, a w miarę potrzeby krótsze. Dla lasów stanowiących własność Skarbu Państwa sporządzane są plany urządzenia lasu z wyjątkiem lasów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, dla których sporządzane są plany uproszczone. Plany uproszczone sporządzane są również dla lasów nie stanowiących własności Skarbu Państwa, za wyjątkiem przypadków lasów rozdrobnionych o powierzchni do 10 ha, dla których zadania z zakresu gospodarki leśnej określa decyzja starosty wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, wydana na podstawie inwentaryzacji stanu lasów przeprowadzonej przez nadleśnictwo.

Zasady i tryb sporządzania planów urządzenia lasu oraz uproszczonych planów urządzenia lasu określają szczegółowo przepisy ustawy oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad sporządzania planu urządzenia lasu, uproszczonego planu urządzenia lasu oraz inwentaryzacji stanu lasu (Dz.U. Nr 256, poz. 2151).

Plan urządzenia lasu powstaje w wyniku czynności inwentaryzacyjnych, analitycznych i programowych: 1) W ramach czynności inwentaryzacyjnych sporządzane są w szczególnosci:

a) opis siedlisk leśnych na podstawie analizy glebowej i fitosocjologicznej, b) opis taksacyjny lasu i gruntów przeznaczonych do zalesienia według stanu na dzień 1

stycznia pierwszego roku obowiązywania planu urządzenia lasu, w którym scharakteryzowane są szczegółowo według przyjętych oznaczeń wyłączeń taksacyjnych: użytki gruntowe, siedliska leśne, drzewostan

c) tabele ujmujące klasy wieku drzewostanów, obejmujące zestawienia powierzchni lasów według: gatunków drzew w drzewostanie, klas wieku typów siedliskowych lasu, klas bonitacji drzewostanów oraz funkcji lasów, w tym lasów ochronnych,

d) wykaz powierzchni lasów i gruntów przeznaczonych do zalesienia, sporządzony według podziału terytorialnego kraju, z podaniem rodzajów użytków gruntowych,

e) mapę gospodarczą lasów i gruntów przeznaczonych do zalesienia, w skali nie mniejszej niż 1:5000, opracowaną przez sporządzającego plan urządzenia lasu na podstawie ewidencyjnej mapy numerycznej lub kopii mapy gruntów i budynków nadleśnictwa wraz z wypisem z rejestru gruntów,

f) ogólny opis lasów i gruntów przeznaczonych do zalesienia według stanu na dzień 1 stycznia pierwszego roku obowiązywania planu urządzenia lasu, zawierający dane dotyczące przestrzennego usytuowania urządzanego obiektu, historii gospodarki leśnej, warunków przyrodniczych i ekonomicznych produkcji leśnej oraz stanu zasobów leśnych,

2) W ramach czynności analitycznych prowadzone są analizy gospodarki leśnej w minionym okresie,

3) W ramach czynności programowych opracowuje się programu ochrony przyrody oraz szczegółowe zadania planu urządzania lasu dotyczące całokształtu gospodarki leśnej na okres obowiązywania planu. Plany uproszczone zawierają skrócone opisy lasów i ustalenia odnośnie gospodarki leśnej

adresowane do poszczególnych właścicieli lasu.

6.6.2 Lasy Państwowe

Lasy Państwowe jako państwowa jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia. W skład Lasów Państwowych wchodzą następujące jednostki organizacyjne: 1) Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych, kierowana przez Dyrektora Generalnego 2) regionalne dyrekcje Lasów Państwowych,

docsity.com

22

3) nadleśnictwa, 4) inne jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej.

Lasami Państwowymi kieruje Dyrektor Generalny przy pomocy dyrektorów regionalnych dyrekcji Lasów Państwowych. Dyrektora Generalnego powołuje i odwołuje minister właściwy do spraw środowiska.

Dyrektor Generalny, dyrektor regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych oraz nadleśniczy kierujący nadleśnictwem mają szczególności w zakresach swojego działania zadania: reprezentowanie Skarbu Państwa w stosunkach cywilnoprawnych oraz zarządzanie gruntami i innymi nieruchomościami.

Kierownicy jednostek organizacyjnych Lasów Państwowych, za zgodą Dyrektora Generalnego, mogą nabywać stanowiące własność osób fizycznych lub prawnych lasy oraz grunty przeznaczone do zalesienia, jak również inne grunty i nieruchomości, jeżeli jest to uzasadnione potrzebami gospodarki leśnej i nie narusza interesu Skarbu Państwa.

Sprzedaż lasów, gruntów i innych nieruchomości Skarbu Państwa znajdujących się w zarządzie Lasów Państwowych, może następować również za zgodą Dyrektora Generalnego w przypadkach: 1) zbywania udziałów lasów stanowiących własność Skarbu Państwa we współwłasnościach, 2) regulacji granicy polno-leśnej, 3) stwierdzenia przez nadleśniczego nieprzydatności gruntów, budynków i budowli na potrzeby gospodarki leśnej, 4) zmiany przeznaczenia na cele nieleśne i nierolnicze, 5) podyktowanych ważnymi względami gospodarczymi lub społecznymi, o ile nie narusza to interesu Skarbu Państwa.

Nadleśniczy może samodzielnie sprzedać grunty leśne i nieleśne o powierzchni do 1 ha, jeśli stanowią enklawę wśród gruntów innej własności.

Sprzedaż lasów, gruntów i innych nieruchomości znajdujących się w zarządzie Lasów Państwowych następuje w drodze przetargu, przy czym w przypadkach położenia tych gruntów w granicach administracyjnych miasta - gminie służy prawo pierwokupu.

Nieruchomości przeznaczone na drogi krajowe, stanowiące własność Skarbu Państwa, zarządzane przez Lasy Państwowe, stają się nieodpłatnie, z mocy prawa, przedmiotem trwałego zarządu ustanowionego na rzecz Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi krajowej stała się ostateczna.

Lasy Państwowe mogą, w drodze umowy zawartej pomiędzy Dyrektorem Generalnym a Prezesem Agencji Nieruchomości Rolnych, przekazywać nieodpłatnie Agencji lasy i grunty, na których nie jest możliwe prowadzenie racjonalnej gospodarki, stanowiące w szczególności enklawy i półenklawy wśród gruntów wchodzących do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa.

W razie zmiany przeznaczenia gruntów leśnych lub rolnych znajdujących się w zarządzie Lasów Państwowych na cele nieleśne lub nierolnicze, dokonanej w trybie przepisów o ochronie gruntów rolnych i leśnych, w związku z potrzebami innej jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, przekazanie tych gruntów następuje nieodpłatnie, w drodze umowy o przeniesienie zarządu.

Lasy, grunty i inne nieruchomości Skarbu Państwa pozostające w zarządzie Lasów Państwowych mogą być przedmiotem zamiany na lasy, grunty i inne nieruchomości w przypadkach uzasadnionych potrzebami i celami gospodarki leśnej, po ich wycenie przez osoby posiadające uprawnienia z zakresu szacowania nieruchomości.

Lasy pozostające w zarządzie Lasów Państwowych, mogą być, za zgodą dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych, wydzierżawiane przez nadleśniczego, z zachowaniem celów i zadań gospodarki leśnej określonych w planie urządzenia lasu.

Dyrektor Generalny, na wniosek zainteresowanego ministra, wojewody, gminy lub związku komunalnego, może przekazać w użytkowanie wskazanej przez wnioskodawcę jednostce organizacyjnej lasy, grunty oraz inne nieruchomości, bez zmiany ich dotychczasowego

docsity.com

23

przeznaczenia, jeżeli za tym przemawiają względy: obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony granicy państwowej, nauki lub dydaktyki, ochrony przyrody, ochrony ujęć wodnych, przeciwdziałania niebezpieczeństwu powodzi, ochrony wybrzeża morskiego, lecznictwa, ochrony dóbr kultury, wypoczynku ludności i gospodarki rolnej. Przekazania w użytkowanie wskazanej jednostce organizacyjnej dokonuje Dyrektor Generalny, w drodze umowy, w której określa się termin i warunki użytkowania oraz jednostkę sprawującą nadzór nad gospodarką leśną.

Lasy Państwowe mogą sprzedawać nieruchomości zabudowane budynkami mieszkalnymi i samodzielne lokale mieszkalne, zwane dalej "lokalami", oraz grunty z budynkami mieszkalnymi w budowie, nieprzydatne Lasom Państwowym. Sprzedaż ta następuje po cenie rynkowej, jaka kształtuje się w danej miejscowości. Wysokość ceny ustalają osoby posiadające uprawnienia z zakresu szacowania nieruchomości. Pracownicy i byli pracownicy Lasów Państwowych mają określone bonifikaty przy nabywaniu lokali mieszkalnych uzależnione od okresu ich zatrudnienia w Lasach Państwowych.

6.7 Zasób mienia wojskowego i wojskowy zasób mieszkaniowy

6.7.1 Gospodarowanie zasobem Agencji Mienia Wojskowego Sprawy gospodarowania mieniem wojskowym regulują przepisy ustawy z dnia 30 maja 1996

r. o gospodarowaniu niektórymi składnikami mienia Skarbu Państwa oraz o Agencji Mienia Wojskowego (T.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 163, poz. 1711)

Ustawa ta w art. 1 określa: 1) zasady i tryb gospodarowania mieniem Skarbu Państwa będącym w trwałym zarządzie jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej albo ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych lub przez nich nadzorowanych, a także innym mieniem będącym we władaniu tych jednostek, niewykorzystywanym do realizacji ich zadań, 2) zasady i tryb gospodarowania mieniem pozostałym po likwidacji państwowych osób prawnych, dla których organem założycielskim lub organem nadzoru był Minister Obrony Narodowej lub minister właściwy do spraw wewnętrznych, 3) zadania, zasady działalności oraz organizację Agencji Mienia Wojskowego.

Powołana tą ustawą Agencja Mienia Wojskowego jest państwową osobą prawną, której Skarb Państwa powierzył wykonywanie prawa własności i innych praw rzeczowych na jego rzecz w stosunku do mienia wojskowego. Zadaniem Agencji jest gospodarowanie, utrzymywanie i uporządkowanie stanu prawnego mienia i prowadzenie jego ewidencji.

Gospodarowanie mieniem przez Agencję odbywa się zgodnie z wymogami racjonalnej gospodarki i polega, w szczególności na (art.23): 1) sprzedaży lub zamianie mienia albo oddaniu gruntów w użytkowanie wieczyste, 2) oddaniu mienia w użytkowanie, najem, dzierżawę, użyczenie, zarząd lub do korzystania na podstawie innego stosunku prawnego, 3) oddaniu mienia w administrowanie, na podstawie umowy na czas oznaczony, za wynagrodzeniem, 4) wnoszeniu mienia do spółek, a także nabywaniu i obejmowaniu udziałów w spółkach, jak również wykonywaniu praw z udziałów w spółkach.

Nieruchomości Skarbu Państwa mogą być przekazane przez Agencję, w drodze umowy, na własność gminie na cele związane z inwestycjami infrastrukturalnymi służącymi wykonywaniu zadań własnych gminy.

Zasady gospodarowania nieruchomościami regulują przepisy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z tym że decyzje w sprawie oddania nieruchomości w zarząd wydaje Prezes Agencji. Odwołanie od decyzji wydanych przez Prezesa Agencji rozpatruje właściwy miejscowo wojewoda.

Prowadzenie działalności gospodarczej przez Agencję jako podmiot gospodarczy odbywa się na zasadach określonych w przepisach o działalności gospodarczej.

docsity.com

24

Zawarcie umów, z wyjątkiem oddania w zarząd i użyczenie oraz zamiany mienia, następuje w drodze przetargu. Przetargi dotyczące nieruchomości przeprowadza się według zasad określonych w przepisach o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

6.7.2 Gospodarowanie zasobami mieszkaniowymi przez Wojskową Agencję Mieszkaniową

Wojskowa Agencja Mieszkaniowa została powołana przepisami ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398). Agencja jest państwową osobą prawną realizującą powierzone jej zadania w zakresie gospodarowania wojskowymi zasobami mieszkaniowymi oraz reprezentowania Skarbu Państwa w sprawach dotyczących tych zasobów. Agencja gospodaruje mieniem poprzez (art.17): 1) sprzedaż lokali mieszkalnych, na zasadach określonych w ustawie; 2) sprzedaż nieruchomości, oddawanie ich w trwały zarząd, dzierżawę, najem, użyczenie albo ich zamianę oraz ustanawianie i nabywanie ustanowionych na nich ograniczonych praw rzeczowych, z wyjątkiem lokali mieszkalnych; 3) nieodpłatne przekazywanie jednostkom samorządu terytorialnego nieruchomości gruntowych, budynków i lokali oraz budowli i urządzeń infrastruktury; 4) nieodpłatne przejmowanie od Skarbu Państwa nieruchomości, które mogą być zagospodarowane lub przeznaczone do obrotu w celu realizacji zadań Agencji; 5) zlecanie osobom prawnym lub fizycznym zarządzania lub administrowania mieniem albo wykonywania innych czynności wynikających z zadań Agencji, na podstawie umowy, za wynagrodzeniem, przez czas oznaczony; 6) bezprzetargowe zlecanie utworzonym przez Agencję jednoosobowym spółkom i towarzystwom budownictwa społecznego zadań wynikających z zadań Agencji.

6.8 Drogi publiczne Podstawowe przepisy regulujące sprawy działań odnoszących się do dróg publicznych zawierają ustawy: z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115) oraz z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2571). W przepisach tych zawarta jest systematyka i zdefiniowania określonych kategorii dróg zaliczanych do dróg publicznych z uwzględnieniem ich podziału z tytułu własności przysługującej Skarbowi Państwa – drogi krajowe oraz własność samorządu terytorialnego określonych szczebli – drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne.

Zarządcami dróg są organy administracji rządowej lub jednostki samorządu terytorialnego, do właściwości których należą sprawy z zakresu planowania, budowy, modernizacji, utrzymania i ochrony dróg. Zarządcami są w odniesieniu do dróg: 1) krajowych - Generalny Dyrektor Dróg Publicznych, 2) wojewódzkich - zarząd województwa, 3) powiatowych - zarząd powiatu, 4) gminnych - zarząd gminy. W granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest zarząd miasta.

Do zarządcy drogi należy w szczególności (art. 20 ustawy o dr.publ.): 1) opracowywanie projektów planów rozwoju sieci drogowej oraz bieżące informowanie o tych

planach organów właściwych do sporządzania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego;

2) opracowywanie projektów planów finansowania budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg oraz drogowych obiektów inżynierskich;

3) pełnienie funkcji inwestora; 4) utrzymanie nawierzchni drogi, chodników, drogowych obiektów inżynierskich, urządzeń

zabezpieczających ruch i innych urządzeń związanych z drogą;

docsity.com

25

5) realizacja zadań w zakresie inżynierii ruchu; 6) przygotowanie infrastruktury drogowej dla potrzeb obronnych oraz wykonywanie innych zadań

na rzecz obronności kraju; 7) koordynacja robót w pasie drogowym; 8) wydawanie zezwoleń na zajęcie pasa drogowego i zjazdy z dróg oraz pobieranie opłat i kar

pieniężnych; 9) prowadzenie ewidencji dróg, obiektów mostowych, tuneli, przepustów i promów oraz

udostępnianie ich na żądanie uprawnionym organom; 9a) sporządzanie informacji o drogach publicznych oraz przekazywanie ich Generalnemu

Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad; 10) przeprowadzanie okresowych kontroli stanu dróg i drogowych obiektów inżynierskich oraz

przepraw promowych, ze szczególnym uwzględnieniem ich wpływu na stan bezpieczeństwa ruchu drogowego;

11) wykonywanie robót interwencyjnych, robót utrzymaniowych i zabezpieczających; 12) przeciwdziałanie niszczeniu dróg przez ich użytkowników; 13) przeciwdziałanie niekorzystnym przeobrażeniom środowiska mogącym powstać lub

powstającym w następstwie budowy lub utrzymania dróg; 14) wprowadzanie ograniczeń lub zamykanie dróg i drogowych obiektów inżynierskich dla ruchu

oraz wyznaczanie objazdów drogami różnej kategorii, gdy występuje bezpośrednie zagrożenie bezpieczeństwa osób lub mienia;

15) dokonywanie okresowych pomiarów ruchu drogowego; 16) utrzymywanie zieleni przydrożnej, w tym sadzenie i usuwanie drzew oraz krzewów; 17) nabywanie nieruchomości pod pasy drogowe dróg publicznych i gospodarowanie nimi w

ramach posiadanego prawa do tych nieruchomości; 18) nabywanie nieruchomości innych niż wymienione w pkt 17 na potrzeby zarządzania drogami i

gospodarowanie nimi w ramach posiadanego do nich prawa. Zarządca drogi może wykonywać swoje obowiązki przy pomocy jednostki organizacyjnej

będącej zarządem drogi, utworzonej odpowiednio przez sejmik województwa, radę powiatu, radę miasta lub radę gminy. Jeżeli jednostka taka nie została utworzona, zadania zarządu drogi wykonuje zarządca. Zarządca drogi może upoważnić pracowników swego urzędu albo pracowników jednostki organizacyjnej będącej zarządem drogi, do załatwiania spraw w jego imieniu, w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych. Ustawa o autostradach płatnych określa warunki przygotowania budowy, finansowania budowy, zasady przeprowadzania postępowania przetargowego na budowę i eksploatację albo wyłącznie eksploatację autostrad płatnych, zwanych dalej „autostradami”, zasady zawierania umów o budowę i eksploatację albo wyłącznie eksploatację autostrad, a także organy właściwe w tych sprawach (art.1).

Minister właściwy do spraw transportu jest naczelnym organem administracji państwowej właściwym w sprawach przygotowania budowy i eksploatacji autostrad działającym przy pomocy Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad (art. 2). Organem opiniodawczym ministra właściwego do spraw transportu jest Rada do Spraw Autostrad (art. 17).

Decyzję o ustaleniu lokalizacji autostrady, na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, wydaje wojewoda (art. 21).

Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad nabywa, w drodze umowy, na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położone w pasie drogowym autostrady, może też nabywać na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości poza pasem drogowym autostrady w celu dokonania ich zamiany na nieruchomości położone w pasie drogowym autostrady (art.26). Sposoby nabywania tych gruntów określone są w dalszych przepisach ustawy.

Nieruchomości przeznaczone na pasy drogowe autostrad, stanowiące własność jednostek samorządu terytorialnego, stają się, z mocy prawa, własnością Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji dotycząca tych nieruchomości stała się ostateczna. Za nieruchomości

docsity.com

komentarze (0)

Brak komentarzy

Bądź autorem pierwszego komentarza!

To jest jedynie podgląd.

3 shown on 27 pages

Pobierz dokument