Prawo rodzinne - Notatki - Prawo - Część 1, Notatki'z Prawo. University of Bialystok
Moniczka
Moniczka7 March 2013

Prawo rodzinne - Notatki - Prawo - Część 1, Notatki'z Prawo. University of Bialystok

PDF (562 KB)
12 strona
828Liczba odwiedzin
Opis
Notatki omawiające stwierdzenia z zakresu prawa: prawo rodzinne; małżeństwo, unieważnienie małżeństwa, małżeński ustrój majątkowy.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 12
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 12 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 12 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 12 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 12 pages
Pobierz dokument

MAŁŻEŃSTWO

ZAWARCIE MAŁŻEŃSTWA

Istnieją dwie możliwości zawarcia małżeństwa: przed kierownikiem urzędu stanu

cywilnego oraz przed duchownym.

Zawarcie małżeństwa przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego

Czynność zawarcia małżeństwa obwarowana jest koniecznością spełnienia konkretnych przesłanek. Ze względu na skutki, jakie one wywołują można je podzielić na

trzy grupy.

1. Przesłanki, których niezachowanie sprawia, iż małżeństwo nie zostaje zawarte. W prawie takie małżeństwo poczytuje się za nieistniejące.

2. Przesłanki formalne, których niezachowanie nie ma wpływu na ważność małżeństwa

3. Przesłanki wyłączające zawarcie małżeństwa, które mogą stanowić podstawę unieważnienia małżeństwa, mimo iż istniały w momencie jego zawarcia(tzw.

przeszkody małżeńskie).

Ad 1.

Koniecznymi przesłankami do zawarcia małżeństwa jest jednoczesne (czyli

następujące w bezpośredniej kolejności) złożenie urzędnikowi (którym jest wójt lub burmistrz

miasta- jednakże rada gminy może powołać innego kierownika u.s.c. wraz z jego zastępcą)

oświadczeń woli o chęci wstąpienia w związek małżeński. Muszą być oczywiście różnej płci.

Istnieje od tego wyjątek, w postaci możliwości wydelegowania pełnomocnika w celu

zawarcia małżeństwa. Taka możliwość występuje jednak w bardzo wyjątkowych sytuacjach,

gdy jeden z przyszłych małżonków nie ma możliwości stawienia się przed urzędnikiem u.s.c.

Takie pełnomocnictwo powinno zawierać podpis urzędowo poświadczony oraz wymieniać

osobę, z którą mocodawca chce wstąpić w związek małżeński.

Istnieje kilka przesłanek nieważności pełnomocnictwa.Natomiast jego nieważność

nie powoduje nieważności małżeństwa, a jedynie możliwość ubiegania się mocodawcy o

jego unieważnienie, i to o tyle, o ile małżonkowie nie rozpoczęli jeszcze wspólnego pożycia.

Tak więc przesłankami nieważności pełnomocnictwa, według art.16 k.r.o. są:

- skuteczne jego odwołanie przez mocodawcę

- brak zgody sądu na takie pełnomocnictwo

- stan psychiczny opisany w art.82 k.c.

- śmierć mocodawcy lub pełnomocnika

Nie jest możliwe wyłączenie przez mocodawcę możliwości odwołania takiego

pełnomocnictwa.

Ad 2.

Chodzi tutaj o przesłanki poprzedzające zawarcie małżeństwa lub związane ze

złożeniem oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński.

Tak więc osoba zamierzająca zawrzeć związek małżeński obowiązana jest

przedstawić:

- dowód tożsamości

- skrócony akt urodzenia

- jeśli pozostawał kiedyś w związku małżeńskim, dowód ustania lub unieważnienia

poprzedniego małżeństwa

docsity.com

- pisemne oświadczenie, iż nie wie o okolicznościach wyłączających możliwość zawarcia

małżeństwa

- w niektórych przypadkach zezwolenie na zawarcie małżeństwa

Nupturienci nie mogą zawrzeć małżeństwa w terminie 1 miesiąca od dnia, w którym

złożyli pisemne zapewnienie, iż nie wiedzą o okolicznościach wyłączających możliwość

zawarcia małżeństwa (chyba że przemawiają za tym szczególne okoliczności).

Oświadczenia o wstąpieniu w związek małżeński powinny być złożone w obecności

dwóch pełnoletnich świadków.

Ad 3.

Należy zauważyć, iż małżeństwo zawarte mimo istniejących przeszkód jest ważne,

może jedynie zostać unieważnione, jeśli nie uległo konwalidacji.

Przepisy zawierają wyczerpujący katalog przeszkód małżeńskich. Tak więc:

1. Nie osiągnięcie dolnej granicy wieku. Wynosi ona zarówno w przypadku mężczyzny jak i kobiety 18 lat. Istnieje od tego wyjątek. Otóż kobieta, po osiągnięciu wieku 16

lat, za zgodą właściwego sądu opiekuńczego, może wejść w związek małżeński, jeśli

przemawiają za tym szczególne przesłanki. Staje się ona wtedy pełnoletnia. Natomiast

gdy takie małżeństwo ustanie, a kobieta dalej nie będzie miała 18 lat, do zawarcia

kolejnego związku małżeńskiego ponownie konieczna jest zgoda sądu opiekuńczego,

chociaż wciąż nie traci owego przymiotu pełnoletności.

2. Małżeństwa nie może zawrzeć osoba ubezwłasnowolniona całkowicie.Sąd uznaje za taką osobę, której choroba psychiczna lub znaczny niedorozwój psychiczny nie

pozwalają na kontrolowanie swojego zachowania. Tym bardziej nie może założyć

rodziny.

3. Małżeństwa nie może zawrzeć osoba chora psychicznie bądź dotknięta niedorozwojem umysłowym. Jeśli jednak stan choroby lub stopień niedorozwoju nie

zagrażają małżeństwu ani potomstwu i owa osoba nie jest ubezwłasnowolniona

całkowicie, sąd może zezwolić na zawarcie takiego małżeństwa. Unieważnienie

małżeństwa z powodu choroby psychicznej jest możliwe jedynie wtedy, gdy

przeszkoda ta istniała w czasie zawierania małżeństwa.

4. Nie może wstąpić w związek małżeński osoba, która w takim związku już się znajduje (zakaz bigamii), czyli jeśli jej małżeństwo nie zostało unieważnione, nie nastąpił

rozwód lub współmałżonek nie zmarł.

5. Zakaz zawierania małżeństwa posiadają krewni w linii prostej oraz rodzeństwo rodzone i przyrodnie.

6. Zakaz małżeństwa dla powinowatych w linii prostej. 7. Zakaz małżeństwa dla przysposobionego i przysposabiającego. 8. Dopuszczalność unieważnienia małżeństwa z powodu wad oświadczenia.Dotyczy to

trzech sytuacji: stan wyłączający świadome wyrażenie woli, błąd co do tożsamości

osoby, oświadczenie złożone pod wpływem groźby (tutaj kilka warunków: groźba

musi być bezprawna, może pochodzić od drugiej strony lub osoby trzeciej, groźba

musi obiektywnie uzasadniać obawy o istnieniu niebezpieczeństwa,

niebezpieczeństwo musi mieć charakter osobisty, pomiędzy złożeniem oświadczenia a

groźbą musi istnieć związek przyczynowy).

Zawarcie małżeństwa przed duchownym

Małżeństwo zawarte zgodnie z prawem wewnętrznym kościoła lub innego związku

wyznaniowego wywoła również skutki prawne na gruncie prawa polskiego, jeśli zostaną

kumulatywnie spełnione dwie przesłanki:

docsity.com

1. Nupturienci wyrażą w obecności duchownego wolę jednoczesnego zawarcia małżeństwa na gruncie prawa polskiego (jeśli więc takiej woli nie wyrażą, zgodnie z

prawem polskim pozostaną w konkubinacie).

2. Konieczność sporządzenia przez urzędnika u.s.c. aktu małżeństwa.

Oświadczenia mogą być również złożone przez pełnomocnika, jeśli wystąpi ważny

powód oraz uzyskają zgodę sądu. Forma pełnomocnictwa jest taka sama jak w przypadku

zawierania małżeństwa przed kierownikiem u.s.c.

Można wskazać kilka etapów poprzedzających sporządzenie aktu małżeństwa przez

kierownika u.s.c. Są nimi:

1. Uzyskanie od kierownika u.s.c. zaświadczeniu o braku okoliczności wyłączających możliwość zawarcia małżeństwa, oraz treść i datę złożonych przed kierownikiem

oświadczeń w sprawie nazwisk przyszłych małżonków i ich dzieci. Moc takiego

zaświadczenia wygasa w terminie 3 miesięcy.

2. Uzyskane oświadczenie Nupturienci obowiązani są przedłożyć duchownemu, przed którym ma zostać zawarty związek małżeński podlegający prawu polskiemu. Jednak

duchowny może przyjąć ich oświadczenia o chęci wstąpienia w związek małżeński

bez zaświadczenia kierownika u.s.c.. Może to mieć miejsce w sytuacji

niebezpieczeństwa bezpośrednio grożącemu życiu jednej ze stron (art.9 $2) Strony

muszą jednak zapewnić, iż nie wiedzą o istnieniu żadnych przeszkód.

3. Po przyjęciu oświadczeń małżonków, duchowny jest obowiązany sporządzić zaświadczenie, iż oświadczenia zostały złożone w jego obecności przy zawarciu

małżeństwa podlegającemu wewnętrznemu prawu kościoła.

4. Zaświadczenie duchownego wraz z zaświadczeniem kierownika u.s.c. zostaje przekazane do u.s.c. właściwego ze względu na miejsce zawarcia małżeństwa. Jest

obowiązany zrobić to w ciągu 5 dni.

UNIEWAŻNIENIE MAŁŻEŃSTWA

Małżeństwo może zostać unieważnione, jeśli doszło do niego wbrew jednej z

enumeratywnie wymienionych przeszkód (była o nich mowa wcześniej). Ale nie zawsze takie

małżeństwo może zostać unieważnione. Wyjątkami są:

- przypadek konwalidacji małżeństwa

- małżeństwo zawarte bez zgody sądu, ale sąd udziela zgody ex post

- nie można unieważnić małżeństwa po jego ustaniu ( wyjątkiem jest zawarcie

małżeństwa wbrew przeszkodzie pokrewieństwa i bigamii)

Wyłączenie unieważnienia małżeństwa:

Nie jest dopuszczalne unieważnienie małżeństwa z powodu braku wymaganego

wieku, jeśli wiek ten został osiągnięty przed wytoczeniem powództwa. Również późniejsze

zezwolenie sądu konwaliduje takie małżeństwo zawarte bez osiągnięcia określonego wieku.

Ma to jednak zakres ograniczony. O ile zezwolenie takie dotyczy sytuacji, gdy kobieta nie

osiągnęła jeszcze 18 lat, nie może dotyczyć sytuacji, gdy kobieta nie ukończyła 16 albo

mężczyzna 18 lat. Gdy jednak nawet takie zezwolenie przez sąd opiekuńczy zostanie wydane,

to i tak małżeństwo takie może zostać unieważnione.

Małżeństwo zawarte przez osobę ubezwłasnowolnioną całkowicie nie może zostać

unieważnione, jeśli uchylono ubezwłasnowolnienie. Ustanie tej przeszkody przed wyrokiem

unieważniającym sprawia, iż istniejący związek małżeński ulega konwalidacji

(unieważniony).

docsity.com

Małżeństwa zawartego bez zgody sądu przez osobę dotkniętą chorobą psychiczną lub

niedorozwojem umysłowym nie można unieważnić, jeśli choroba psychiczna ustała(tylko w

wypadku choroby!).

Nie może zostać unieważnione małżeństwo z powodu pozostawania jednego z

małżonków w innym związku małżeńskim, jeśli owo małżeństwo ustało lub zostało

unieważnione. Odpada wtedy podstawa do stwierdzenia bigamii, a prawo opowiada się za

ciągłością drugiego małżeństwa. Czyli rozwód, unieważnienie małżeństwa lub ustanie z

powodu śmierci pierwszego małżonka – wszystkie one konwaliduje małżeństwo bigamiczne.

W wypadku zawarcia małżeństwa przez osoby pozostające w stosunku

przysposobienia, małżeństwo może zostać konwalidowane w wyniku orzeczenia sądu o

zniesieniu stosunku przysposobienia.

Unieważnienie małżeństwa po jego ustaniu

O ile zazwyczaj takie unieważnienie z oczywistych powodów staje się

bezprzedmiotowe w wyniku jego ustania, istnieją sytuacje, gdy jest to możliwe.

Wyjątki te dotyczą małżeństwa wbrew zakazom pokrewieństwa i bigamii. Ich

unieważnienia może żądać osoba, która ma w tym interes prawny lub prokurator.

Śmierć małżonka po wytoczeniu powództwa o unieważnienie małżeństwa

W tej sytuacji, gdy śmierć poniesie powód, wtedy na jego miejsce mogą wstępować

jego zstępni. Jeśli tego nie zrobią w ciągu 6 miesięcy, postępowanie ulega umorzeniu. Jeśli

umiera pozwany, wtedy na jego miejsce wchodzi kurator. Jeśli oboje małżonkowie byli

pozwanymi, wtedy na miejsce zmarłego wstępuje kurator.

Skutki prawne unieważnienia małżeństwa

Pomimo kłótni, czy wywołują ono skutki ex nunc czy też ex tunc, pewne jest, iż nie

wywołuje ono skutków retroaktywnych w przypadku:

a) dzieci urodzonych w takim małżeństwie, poczytuje się je jako dzieci urodzone w tym małżeństwie

b) w przedmiocie praw i obowiązków rodziców wobec ich małoletnich dzieci, zwłaszcza wykonywania władzy rodzicielskiej oraz dostarczania im

środków utrzymania i wychowania orzeka sąd zgodnie z zasadami

dotyczącymi rozwodu. Tak więc sąd może orzec iż:

- władzę rodzicielską rodzice będą sprawować wspólnie

- może powierzyć ją jednemu z nich ograniczając prawa i obowiązki

drugiego

- ze względu na przemijające przeszkody może tę władzę zawiesić w

stosunku do jednego lub obojga małżonków

- może pozbawić władzy rodzicielskiej jednego lub dwóch małżonków

orzekając obowiązek alimentacyjny.

c) zakończenie wspólności majątkowej-regulowane przez przepisy o

rozwodzie

docsity.com

PRAWA I OBOWIĄZKI MAŁŻONKÓW

Podstawowe prawa i obowiązki małżonków obejmują:

1. Obowiązek wspólnego pożycia. Polega na duchowej, fizycznej i gospodarczej więzi współmałżonków.

2. Obowiązek wierności małżeńskiej. 3. Obowiązek wzajemnej pomocy. 4. Obowiązek współdziałania dla dobra rodziny.

MAŁŻEŃSKI USTRÓJ MAJĄTKOWY

Określa jedynie część stosunków majątkowych między małżonkami.Określa on mianowicie sytuację prawną małżonka wobec majątku współmałżonka. Tak więc w RP

mogą istnieć:

1. Ustawowa wspólność majątkowa 2. Rozdzielność majątkowa ex lege w wypadku zniesienia przez sąd współwłasności

ustawowej lub umownej, lub rozdzielność majątkowa umowna

3. Dwa rodzaje umownej wspólności majątkowej: a) rozszerzona wspólność majątkowa b) ograniczona wspólność majątkowa

Wspólność ustawowa.

Ten rodzaj wspólności wyraża się w tym, iż: powstaje z mocy prawa w momencie

zawarcia małżeństwa oraz obejmuje dorobek małżonków.

Wspólność ustawowa trwa do momentu ustania lub unieważnienia małżeństwa lub

orzeczenia separacji, lub gdy w czasie trwania małżeństwa:

1. Małżonkowie zawarli umowę majątkową 2. Z ważnych powodów na wniosek jednego z małżonków sąd orzekł zniesienie

wspólności.

3. z mocy prawa na skutek częściowego lub całkowitego ubezwłasnowolnienia jednego ze współmałżonków.

Dorobkiem małżonków są przedmioty majątkowe nabyte przez współmałżonkówbądź przez jednego z nich w czasie trwania wspólności ustawowej, a zwłaszcza:

a) pobrane wynagrodzenie za pracę jak i inne usługi świadczone osobiście przez któregokolwiek małżonka

b) dochody z majątku wspólnego, jak i majątku odrębnego każdego z małżonków.

W wypadku istnienia wspólności ustawowej, istnieją trzy masy majątkowe: majątek

wspólny, majątek osobisty męża oraz majątek osobisty żony.

Zarządmajątkiem wspólnym:

O ile w sprawach zwykłego zarządu małżonkowie mogą działać i podejmować

decyzje samodzielnie, o tyle w sprawach przekraczających zwykły zarząd wymagana jest

zgoda współmałżonka. Akt zgody współmałżonka na taką czynność prawną jest traktowany

jako zgoda osoby trzeciej. Nie staje się ona więc stroną umowy. W przypadku czynności

jednostronnych zgoda taka musi zostać wyrażona przed lub w momencie dokonania

docsity.com

czynności. W innym przypadku taka czynność prawna jest nieważna. Natomiast umowę

traktuje się jako czynność prawną niezupełną, do czasu potwierdzenia.

Małżonek może zwrócić się do sądu o wydanie stosownego rozstrzygnięcia, jeśli nie

uzyskał zgody współmałżonka lub jeśli uzyskanie tej zgody napotkało trudne do

przezwyciężenia przeszkody.Zgoda sądu zastępuje zgodę współmałżonka. Z ważnych powodów (stała nieobecność małżonka, zniedołężnienie) sąd może na

żądanie drugiego małżonka pozbawić drugiego samodzielnego zarządu majątkiem

wspólnym. Może również postanowić, iż w przypadku czynności zwykłego zarządu w takiej

sytuacji wymagana będzie do ich ważności nie zgoda drugiego małżonka, a zgoda sądu.

Czynności prawne dokonane przez małżonka pozbawionego prawa do samodzielnego

zarządzania majątkiem wspólnym należy w tym wypadku traktować jako czynności osoby

nieuprawnionej.

Majątki odrębne małżonków.

O tym, czy majątek wchodzi w skład majątku odrębnego decydują:czas i sposób

nabycia majątku oraz przeznaczenie lub charakter majątku.

1.Do majątku odrębnego wchodzą przedmioty nabyte przed powstaniem wspólności majątkowej. Ze względu na sposób nabycia do majątku osobistego wchodzi również majątek

nabyty poprzez dziedziczenie, zapis czy darowiznę.Do majątku osobistego wchodzą również

przedmioty nabyte ze środków uzyskanych w zamian za przedmioty nabyte przed

powstaniem wspólności majątkowej lub nabyte poprzez dziedziczenie, zapis czy darowiznę.2. Z punktu widzenia przeznaczenia przedmiotów, do majątku osobistego wchodzą te

przedmioty, które służą do zaspokajania indywidualnych potrzeb małżonka (ubranie,

zegarek). Do majątku tego wchodzą również prawa niezbywalne. Wierzytelności o

wynagrodzenie za wykonaną pracę lub świadczone usługi jednego z małżonków. Nagrody za

osobiste osiągnięcia. Prawa autorskie.

Umowny ustrój majątkowy.

Do swej ważności wymagana jest forma aktu notarialnego. Może zostać zawarta

przed powstaniem małżeństwa lub w jego trakcie.

Wspólność majątkową można rozszerzyć na przedmioty wchodzące w skład majątku

odrębnego. Jednak nie można jej rozszerzyć na: prawa niezbywalne, wierzytelności z tytułu

odszkodowania za uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia (oprócz renty), wierzytelności z

tytułu odszkodowania za doznaną krzywdę, niewymagalne wierzytelności o wynagrodzenie

za pracę lub usługi świadczone przez jednego z małżonków.

Ustanie wspólności majątkowej.

Ustrój wspólności majątkowej może ustać w wypadku, gdy małżeństwo ustanie,

zostanie unieważnione, lub w czasie trwania małżeństwa w kilku przypadkach, to znaczy:

1. W wypadku podpisania intercyzy, gdzie ustrój wspólności zastąpiony jest rozdzielnością majątkową.

2. Z ważnych powodów może żądać tego każdy z małżonków lub prokurator. Datą zniesienia wspólności majątkowej jest dzień oznaczony w wyroku,

który ją znosi. Sąd może uznać iż tą datą będzie dzień ogłoszenia wyroku,

dzień złożenia pozwu a nawet dzień wcześniejszy. Ważne powody to takie,

które sprawiają iż w danych warunkach wspólność majątkowa nie sprzyja

dobru rodziny i prowadzi do wyników sprzecznych z założeniami prawa

rodzinnego. Są to np. nieprzyczynianie się małżonka zdolnego do pracy do

docsity.com

utrzymywania rodziny, pijaństwo, narkomania, długoletni wyrok

pozbawienia wolności, opuszczenie małżonka bez uzasadnionego powodu.

3. Ustaje z mocy prawa w wypadku ubezwłasnowolnienia częściowego lub całkowitego jednego ze współmałżonków.

Z chwilą orzeczenia rozdzielności majątkowej, majątek wchodzący w skłąd

wspólnego majątku staję się majątkiem podlegającym współwłasności w częściach

ułamkowych (należy on do małżonków, małżonka i spadkobierców drugiego zmarłego

małżonka, lub do spadkobierców, gdy obydwoje małżonkowie nie żyją).

Udziały w takim podzielonym majątku są równe, istnieją od tego oczywiście wyjątki:

1. Gdy na mocy intercyzy do majątku wspólnego weszły przedmioty, które w wypadku wspólności ustawowej należałyby do majątku odrębnego

małżonków, mogą oni w treści umowy postanowić, iż udziały w majątku po

ustaniu wspólności nie będą równe i określić ich wysokość.

2. Z ważnych powodów, co należy badać podobnie jak w wypadku zwrócenia się do sądu z wnioskiem o ustanie wspólności majątkowej. Decydujące

znaczenie ma tutaj wkład małżonka we wspólny majątek.

Ustalenia nierównychudziałów małżonek może żądać zarówno w przypadku ustania

wspólności majątkowej z mocy prawa, jak i w wypadku zniesienia jej przez sąd z ważnych

powodów.

Spadkobiercy mogą żądać ustalenia nierównych udziałów w wypadku, gdy

spadkodawca za życia wytoczył powództwo o unieważnienie małżeństwa bądź rozwód.

ODPOWIEDZIALNOŚĆ MAŁŻONKÓW ZA ZOBOWIĄZANIA

Odpowiedzialność w czasie trwania wspólności majątkowej

Jeżeli nie dotyczy majątku odrębnego jednego ze współmałżonków i nie powstało

przed powstaniem wspólności majątkowej,wierzyciel może żądać zaspokojenia zarówno z

majątku wspólnego jak i odrębnego współmałżonka dłużnika.

Gdy natomiast zobowiązanie dotyczy majątku odrębnego małżonka lub powstało przed

powstaniem wspólności majątkowej, wtedywierzyciel może żądać zaspokojenia z majątku

odrębnego małżonka,z wynagrodzenia za pracę lub inne usługi świadczone bezpośrednio

przez małżonka lub z korzyści uzyskanych przez niego z racji praw autorskich, praw twórcy

wynalazku, wzoru lub projektu racjonalizatorskiego.

Wierzyciel może jednak żądać zaspokojenia z majątku wspólnego małżonków nawet

w wypadku, gdy zobowiązanie powstało przed powstaniem wspólności majątkowej, jeśli jest

to wspólność umowna rozszerzona, gdzie w skład majątku wspólnego wchodzą przedmioty,

które w ramach zwykłej wspólności majątkowej należałyby do majątku odrębnego jednego z

małżonków.

Jeśli w stosunku do jednego z małżonków orzeczone zostaną kara grzywny, nawiązki

lub należności sądowe, wtedy są one egzekwowane z majątku osobistego dłużnika. Dopiero,

gdy zaspokojenie z tych źródeł nie jest możliwe, można dokonać egzekucji na majątku

wspólnym.Współmałżonek może żądać od sądu ograniczenia lub całkowitego wyłączenia

możliwości egzekucji z majątku wspólnego (w przypadkach, gdy skazany małżonek w

żadnym bądź niewielkim stopniu przyczynił się do powstania majątku wspólnego).

docsity.com

Odpowiedzialność po ustaniu wspólności majątkowej

Należy tutaj wyróżnić dwie grupy zobowiązań. Te, które powstały w momencie

trwania wspólności majątkowej(1), oraz te, które powstały po jej ustaniu(2).

1. W ramach pierwszej grupy zobowiązań można wyróżnić trzy kategorie: a) zobowiązania zaciągnięte przez jednego z małżonków- w tym wypadku po

ustaniu wspólności majątkowej strona stosunku zobowiązaniowego odpowiada

całym swoim majątkiem (czyli majątkiem odrębnym i udziałem we

współwłasności).

b) zaciągnięte przez jednego z małżonków, ale korzystające z zabezpieczenia rzeczowego (hipoteka, zastaw) na rzeczy wchodzącej w skład majątku

wspólnego- wierzyciel może zaspokoić się z całego majątku dłużnika (tak jak

powyżej) jak i również z rzeczy obciążonej zastawem lub hipoteką bez względu na

to, czy rzecz ta jest współwłasnością w częściach ułamkowych, czy też w wyniku

dokonania podziału majątku wspólnego weszła ona w skład majątku małżonka nie

będącego dłużnikiem. Wierzyciel ma prawo zaspokojenia wobec każdoczesnego

właściciela rzeczy.

c) zobowiązania będące następstwem czynności prawnej obojga małżonków, oraz zobowiązania solidarne- wtedy dłużnikami są oboje małżonkowie.Po ustaniu

wspólności majątkowej wierzyciel może żądać zaspokojenia wierzytelności w

całości bądź w części od obojga małżonków łącznie lub od każdego z osobna.

USTANIE MAŁŻEŃSTWA

Śmierć oraz uznanie za zmarłego

Śmierć naturalnie prowadzi do ustania małżeństwa, natomiast uznanie za zmarłego

rodzi domniemanie śmierci osoby uznanej za zmarłą. Wtedy domniemywa się, iż małżeństwo

ustało z chwilą, która w wyroku sądowym została oznaczona jako chwila śmierci małżonka.

Nie może być przesłanką unieważnienia kolejnego małżeństwa zawartego przez

małżonka, jeśli okaże się, iż małżonek uznany za zmarłego żyje.

Rozwód

Według przepisów k.r.o. rozwód może być dopuszczony jedynie w przypadku

zupełnego i trwałego rozkładu pożycia małżeńskiego.Obie przesłanki, trwałość i zupełność,

muszą być spełnione łącznie (chodzi o rozkład więzi duchowej, fizycznej i gospodarczej).

Nie są to natomiast jedyne przesłanki orzeczenia rozwodu. Oprócz tego, prawo

określa kilka przesłanek, które stoją na przeszkodzie orzeczeniu rozwodu. Są nimi:

1. Jeżeli wskutek orzeczenia rozwodu miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci.

2. Jeśli rozwodu żąda małżonek wyłącznie winny rozkładowi pożycia, a drugi małżonek nie zgadza się na rozwód, chyba, że ta odmowa przeczy zasadom

współżycia społecznego.

3. Jeśli orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego z powodów innych niż dobro małoletnich dzieci.

docsity.com

Sprawy rozstrzygane przez sąd rozwodowy

Do pierwszej grupy należą kwestie, które sąd z mocy prawa zawsze obowiązany jest

rozstrzygnąć. Należą do nich:

1. Orzeczenie o winie w spowodowaniu rozkładu pożycia 2. Wysokości kosztów, jakie obowiązani są małżonkowie ponosić w celu utrzymania i

wychowania dziecka.

3. Sposobu korzystania ze wspólnie zajmowanego mieszkania po orzeczeniu rozwodu.

4. Władzy rodzicielskiej małżonków nad wspólnym małoletnim dzieckiem.

Do drugiej grupy należą kwestie, które sąd rozstrzyga na wniosek jednego z

małżonków. Są to:

1. Eksmisja jednego z małżonków ze wspólnie zajmowanego mieszkania 2. Podziału majątku wspólnego, jeśli nie spowoduje to zbytniej zwłoki w

postępowaniu rozwodowym.

Trzecią grupę stanowią kwestie rozstrzygane przez sąd na wspólny wniosek stron:

1. Podział wspólnie zajmowanego mieszkania. 2. Przyznanie mieszkania jednemu z małżonków, jeśli drugi wyraża zgodę na jego

opuszczenie bez zapewnienia mu mieszkania socjalnego lub zamiennego, o ile

podział mieszkania albo przyznanie go jednemu z małżonków jest możliwe.

Teraz szczegółowo przeanalizujemy każdą z wyżej wymienionych kwestii

rozstrzyganych przez sąd.

Odnośnie grupy pierwszej:

Władzy rodzicielskiej małżonków nad wspólnym małoletnim dzieckiem.

W tym wypadku sąd może:

a) przekazać władzę rodzicielską obojgu rodzicom

b) powierzyć władzę rodzicielską jednemu z małżonków, ograniczając władzę

rodzicielską drugiego małżonka do określonych uprawnień i obowiązków wobec

dziecka

c) pozbawić władzy rodzicielskiej jednego bądź oboje rodziców

d) zawiesić tę władzę w stosunku do jednego bądź obojga rodziców.

Wysokości kosztów, jakie obowiązani są małżonkowie ponosić w celu utrzymania i

wychowania dziecka.

Przede wszystkim chodzi o to, iż małżonek, z którym dziecko mieszka, przez sam ten

fakt czyni zadość części lub całości obowiązku alimentacyjnego. W takich wypadkach renta

alimentacyjna zasądzana jest jedynie w stosunku do drugiego współmałżonka.

docsity.com

Sposób korzystania ze wspólnie zajmowanego mieszkania po orzeczeniu rozwodu.

Sąd orzeka jedynie co do sposobu korzystania z lokalu, natomiast nie tworzy on ani

nie zmienia istniejących praw podmiotowych.

Odnośnie grupy drugiej:

Eksmisja jednego z małżonków ze wspólnie zajmowanego mieszkania

Orzeczone może być jedynie w wyjątkowych przypadkach, gdy rażąco naganne

zachowanie jednego z małżonków uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie lokalu.

Eksmisja nie może zostać orzeczona w stosunku do małżonka, któremu mieszkanie

zostało przydzielone w celu wykonywania czynności zawodowych.

Eksmisja nie może również zostać orzeczona w stosunku do małżonka, który posiada

wyłączne prawo do wspólnie zajmowanego lokalu.

Podziału majątku wspólnego, jeśli nie spowoduje to zbytniej zwłoki w postępowaniu

rozwodowym.

Sąd w wyroku rozwodowym nie orzeka o ustaniu wspólności majątkowej, ponieważ

ustaje ona ex lege z powodu orzeczenia rozwodu, czyli ustania małżeństwa. Małżonek może

jednak zgłosić wniosek o to, aby sąd dokonał w wyroku rozwodowym podziału majątku

wspólnego, jeśli nie spowoduje to nadmiernej zwłoki. Złożenie takiego wniosku nie jest

możliwe jeśli:

a) wspólność majątkowa już ustała i toczy się odrębne postępowanie o podział majątku wspólnego.

b) Dokonanie podziału wymagałoby udziału osób trzecich w sprawie rozwodowej.

Odnośnie grupy trzeciej:

Podział wspólnie zajmowanego mieszkania

Wniosek o podział zajmowanego mieszkania jest wspólny w momencie, gdy

małżonkowie zgadzają się co do sposobu podziału mieszkania oraz co do części mieszkania

przysługujących każdemu z nich.

Przyznanie mieszkania jednemu z małżonków, jeśli drugi wyraża zgodę na jego

opuszczenie bez zapewnienia mu mieszkania socjalnego lub zamiennego, o ile podział

mieszkania albo przyznanie go jednemu z małżonków jest możliwe

Obowiązek alimentacyjny między rozwiedzionymi małżonkami

Pierwszy rodzaj takiego obowiązku to zwykły obowiązek alimentacyjny.

Prawo do wnioskowania o takie alimenty posiada małżonek żyjący w niedostatku i

który nie jest wyłącznie winny rozkładowi pożycia.

Obowiązek ten polega na dostarczaniu środków potrzebnych do zaspokajania

normalnych i bieżących potrzeb konsumpcyjnych małżonka, a jego zakres zależy od

usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego i możliwości majątkowych zobowiązanego.

docsity.com

Obowiązek ten wygasa w momencie śmierci uprawnionego bądź zobowiązanego, a

także w razie zmiany sytuacji. Wygasa ponadto w przypadku wstąpienia uprawnionego w

nowy związek małżeński oraz jeśli zobowiązanym jest małżonek który nie został uznany

winnym rozkładowi pożycia w ciągu 5 lat od orzeczenia alimentów, chyba że ze względu na

szczególne okoliczności, na wniosek uprawnionego, sąd przedłuży ten okres.

Drugi obowiązek alimentacyjny dotyczy małżonka wyłącznie winnego rozkładowi

pożycia.

Tutaj potrzebne jest spełnienie kilku przesłanek:

1. Zobowiązany jest małżonek wyłącznie winny ( przesłanka ta jest spełniona, gdy w sentencji wyroku znajduje się sformułowanie „wyłącznej winy” lub

„winy”).

2. Istotne pogorszenie sytuacji materialnej( już nie niedostatek!) 3. W skutek takiego pogorszenia sytuacji materialnej, niemożność

zaspokojenia przez uprawnionego usprawiedliwionych potrzeb.

4. Obowiązek ten nie wygasa w przypadku upływu czasu, pozatym wygasa na tych samych zasadach co zwykły obowiązek alimentacyjny.

Separacja

Rozróżnia się separację faktyczną i separację prawną.

Separacja faktyczna nie posiada definicji prawnej. Można powiedzieć, iż polega na

zerwaniu pożycia i oddzielnym, z reguły, zamieszkiwaniu małżonków.

Separacja sądowa

Podstawową przesłanką jej orzeczenia jest zupełny rozkład pożycia. Interpretujemy

go tak samo jak w wypadku rozwodu. Należy zauważyć jednak, iż nie występuje tutaj

przesłanka trwałego rozkładu pożycia.

Jeśli chodzi o negatywne przesłanki separacji, czyli takie, które nie mogą zaistnieć,

aby separacja mogła być orzeczona, to zaliczamy do nich:

1. Dobro wspólnych małoletnich dzieci.Wspólnymi małoletnimi dziećmi są: a) dzieci pochodzące od obojga małżonków b) dzieci przysposobione przez obojga małżonków c) dzieci pochodzące od jednego z małżonków, przysposobione przez drugiego d) dzieci pozamałżeńskie, których pochodzenie od małżonków zostało ustalone w

sposób przewidziany przez prawo

e) w trybie art.155 par.3

2. Sprzeczność orzeczenia separacji z zasadami współżycia społecznego. Chodzi o przypadki, gdy np. jeden z małżonków wymaga stałej pomocy i opieki.

W wypadku separacji nie jest znana instytucja rekryminacji. Oznacza to, iż o

separację może wnioskować również małżonek wyłącznie winny całkowitemu rozkładowi

pożycia. Brak zgody drugiego małżonka na separację nie jest przesłanką uniemożliwiającą jej

orzeczenie, lecz nie oznacza to, iż pozostaje ona bez znaczenia.

Sąd nie orzeka o winie małżonków w sytuacji, gdy:

1. Orzeka o separacji na podstawie zgodnego żądania małżonków 2. Sąd orzeka o separacji na wniosek jednego małżonka, a następnie małżonkowie

zażądali, aby sąd nie orzekał o winie.

docsity.com

Orzeczenie separacji wywołuje takie same skutki jak orzeczenie rozwodu, chyba że

ustawa stanowi inaczej.

Węzeł małżeński zostaje zachowany, co oznacza iż małżonkowie nie mogą wstąpić w

nowy związek małżeński ani wrócić do starego nazwiska.

Poza tym małżonkowie pozostający w separacji są obowiązani do wzajemnej pomocy

jeśli wymagają tego zasady słuszności.

Zniesienie separacji

Może nastąpić na zgodne żądanie małżonków.

Natomiast nie wszystkie skutki separacji ustają z momentem jej zniesienia. Są od

tego oczywiście wyjątki.

Przykładowo, w kwestii władzy rodzicielskiej, po orzeczeniu zniesienia separacji,

sytuacja nie wraca automatycznie do tej przed separacją. Sąd może orzec o utrzymaniu

decyzji o władzy rodzicielskiej w mocy, jeśli istnieją ku temu przesłanki.

Sąd może również, na wniosek małżonków, utrzymać stan rozdzielności majątkowej.

Zgoda musi być obojga małżonków, jeśli jej nie ma, sytuacja wraca do tej sprzed separacji

(czyli powraca wspólność umowna bądź ustawowa).

RODZICE I DZIECI

USTALENIE POCHODZENIA DZIECKA

O ile macierzyństwo nie budzi większych wątpliwości, o tyle sprawa jest bardziej

skomplikowana w wypadku ojcostwa.

Ojcostwo

Istnieją trzy sposoby ustalenia ojcostwa:

1. Domniemanie pochodzenia dziecka od męża matki 2. Uznanie dziecka przez jego ojca 3. Sądowe ustalenie ojcostwa

Ad 1.

Jeśli dziecko urodziło się w trakcie trwania małżeństwa, lub przed upływem 300 dni

od dnia ustania lub unieważnienia małżeństwa, domniemywa się, iż owa osoba jest ojcem

dziecka.

Jeśli dziecko urodziło się przed upływem 300 dni od dnia ustania lub unieważnienia

małżeństwa, a kobieta weszła w tym czasie w kolejny związek małżeński, domniemywa się, iż

ojcem dziecka jest drugi małżonek.

Domniemania tego nie stosuje się, jeśli dziecko urodziło się po upływie 300 dni od

dnia orzeczenia separacji.

Legitymację czynną w sprawie zaprzeczenia pochodzenia dziecka od męża matki

posiadają:

1. Mąż matki dziecka- może wytoczyć takie powództwo w ciągu 6 miesięcy od dnia powzięcia wiadomości o urodzeniu się dziecka. Jeśli w trakcie tego

terminu mąż zapadł na chorobę psychiczną i mimo istniejących przesłanek

nie został ubezwłasnowolniony, może w ciągu 6 miesięcy od ustania

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 12 pages
Pobierz dokument