Podstawy socjologii - Notatki - Socjologia - Część 2, Notatki'z Socjologia. Warsaw School of Economics
Elzbieta84
Elzbieta8425 marca 2013

Podstawy socjologii - Notatki - Socjologia - Część 2, Notatki'z Socjologia. Warsaw School of Economics

PDF (2 MB)
51 strona
683Liczba odwiedzin
Opis
W notatkach wyeksponowane zostają zagadnienia z socjologii: podstawy socjologii. Część 2.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 51
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 51 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 51 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 51 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 51 pages
Pobierz dokument
KULTURA

KULTURA

Czynniki skłaniające jednostkę do życia społecznego

Instynkt społeczny Rozum Natura

Człowiek jako istota społeczna

nie może żyć poza społeczeństwem człowiek jest taki, jakie środowisko społeczne, w którym

dojrzewa

Fundamentalny wyróżnik człowieka

Zwierzę społeczne Zwierzę tworzące narzędzia

Zwierzę posługujące się symbolami

docsity.com

Definicja kultury

Kultura to ogół wytworów działalności ludzkiej, na które składają się:

materialne i niematerialne wartości oraz uznawane sposoby postępowania

które zobiektywizowane są i przyjęte w zbiorowości, przekazywane innym zbiorowościom i następnym pokoleniom.

Rodzaje definicji kultury (Kroeber):

• wyliczające (enumeratywne) • historyczne (nacisk na społeczne dziedzictwo) • normatywne (nacisk na imperatywne funkcje kultury, to co

obowiązuje) • psychologiczne (nacisk na psychologiczne mechanizmy

kształtowania się kultury) • strukturalistyczne (nacisk na całościowy charakter kultury jako

systemu)

Definicja Murdocka : - Kultura jest zawsze wyuczona, obejmuje nawyki, które kształtują się pod wpływem społecznego doświadczenia, wpajane są na zasadzie transmisji społecznej. - Ma charakter ideacyjny - występuje w postaci idealnej, jest uświadamiana za pomocą norm i wzorów. - Jest aparatem zaspokajania potrzeb ludzkich. - Mimo że jest systemem otwartym, jest zintegrowana.

Definicja Herskovitza: - Kultura nie jest zjawiskiem wrodzonym, lecz nabytym . - Wywodzi się z elementów psychologiczno-historycznych - Ma charakter strukturalny i obejmuje wiele aspektów, - Ewoluuje w czasie i w przestrzeni, - Wykazuje prawidłowości, które pozwalają na jej naukowe badanie - Jest narzędziem, przy pomocy którego jednostka adaptuje się do środowiska, wykazuje środki swoich możliwości twórczych.

docsity.com

Cechy kultury

obejmuje całość życia człowieka nie ma charakteru wartościującego (kulturowy vs kulturalny) jest tworem zbiorowym, nie indywidualnym rozwija się i przekształca w czasie

Treść kultury

Wzory (idealne – realne; jawne - ukryte) Wartości (hierarchie, systemy, konflikty) Normy (rodzaje; ład aksjonormatywny) Sankcje (kary; nagrody)

Wielość kultur

Kryteria rozróżnienia Subkultury Kontrkultury

Kultura Cywilizacja Kultura wartościKultura rzeczywistości Sfera celów Sfera środków Racjonalizacja życia Kumulacja dziedzictwa

docsity.com

Kultura ubóstwa:

• Demoralizacja • Bezrobocie • Rozpad małżeństwa • Wzrost przestępczości • Niski stopień uczestnictwa w instytucjach publicznych • Zdezorganizowane życie społeczne • Wrogie nastawienie do świata zewnętrznego • Brak właściwego dzieciństwa • Silny fatalizm połączony z poczuciem beznadziejności i kompleksem

niższości wobec innych środowisk • Niski poziom aspiracji

Pierre Bourdieu - teoria reprodukcji kulturalnej: - Zróżnicowanie społeczne reprodukuje się w danym społeczeństwie dzięki odmiennej kompetencji kulturalnej (habitus).

Kultura masowa Przesłanki: • Edukacja powszechna • Demokracja • Postęp techniczny • Masowe społeczeństwo

Cechy: • Masowe uczestnictwo • Standaryzacja • Homogenizacja (wymieszanie niskiego i wysokiego poziomu) • Technicyzacja • Udział mediów

docsity.com

JEDNOSTKA A SPOŁECZEŃSTWO

Natura ludzka – trwałe, przyrodzone cechy człowieka jako takiego

Jakie ludzkie cechy pochodzą z natury:

Społeczne bytowanie? Egoizm?

Przyrodzona dobroć? Przyrodzone wadliwości?

……

Natura jest niezmienna; nie podlega zmianom czy udoskonaleniom w wyniku wpływu społecznego i kulturowego

Natura podlega nieznacznym korektom w toku historii ludzkiej

Natura ludzka jest plastyczna; można ją zmieniać poprzez inżynierię społeczną bądź genetyczną

docsity.com

Osobowość – natura ludzka wzbogacona przez wpływ społeczny i kulturowy

Osobowość to zespół trwałych cech każdej jednostki wpływających na jej postępowanie, wyrastających na podbudowie cech naturalnych, psychicznych, społecznych i kulturowych

Składniki osobowości

Cechy biogenne: płeć, wzrost, budowa ciała, rasa

Cechy psychogenne: wola, pamięć, wyobraźnia, inteligencja, temperament, uczucia, spostrzegawczość

Cechy socjogenne: jaźń subiektywna, jaźń odzwierciedlona, rola społeczna, kulturowy ideał osobowości

Składniki osobowości

/wg Freuda/

Id (natura; podświadomość)

Ego (świadomość indywidualna)

Superego (kultura; sumienie)

docsity.com

Typologie osobowości

Biologiczne

Temperament (Hipokrates):

• sangwinik • melancholik • choleryk • flegmatyk

Budowa ciała (Kretschmer)

• pyknik (grubasek, życzliwy, łagodny) • astenik (kościsty, mało życzliwy) • atletyk (dobrze zbudowany, zróżnicowany psychicznie) • dysplastyk (niekształtny, anomalie w zachowaniu)

Psychologiczno-socjologiczne

Introwertyk – Ekstrawertyk (Jung) Wewnątrzsterowny – Zewnątrzsterowny (Riesman) Tradycyjny – Nowoczesny (Inkeles)

Typy osobowości według Sprangera:

Teoretyk - poszukujący ogólnych teorii wyjaśniających świat • Utylitarysta - dążenie do bogactwa i zdobywania dóbr materialnych • Esteta - dążeniem do piękna i realizacji przejawów piękna w życiu • Altruista-społecznik - dążenie do niesienia pomocy ludziom w

potrzebie lub nieszczęściu • Człowiek polityczny dążący do władzy i dominowania nad innymi • Człowiek religijny dążący do poznania Boga, mistyk i misjonarz.

docsity.com

Proces socjalizacji

Socjalizacja to proces, w którym poprzez swoje doświadczenia jednostka:

nabywa zachowań ludzkich uczy się funkcjonowania w kulturze kształtuje własną osobowość

… a wychowanie:

Wychowanie jest to pojęcie węższe niż socjalizacja. Proces wychowawczy to socjalizacja jawna, zamierzona i celowa. Polega na wdrażaniu określonego postępowania poprzez wskazanie jednostce wzorów, jak należy postępować w sposób właściwy, łącząc to z nakłanianiem do akceptowania wartości, którym realizowanie tych wzorów ma służyć. Proces wychowawczy dokonuje się poprzez perswazję, nagradzanie i karanie.

Socjalizacja

pierwotna wtórna

Mechanizmy socjalizacji

Uleganie Identyfikacja Internalizacja

docsity.com

Pojęcia podstawowe

Zachowanie: reakcja na bodziec zewnętrzny Działanie: zachowanie świadome, celowe

celowo-racjonalne: działanie, w którym działający dobiera adekwatne w jego rozumieniu środki dla osiągnięcia zamierzonego celu

tradycjonalne: działanie, w którym cele wyznacza dotychczasowe doświadczenie (tradycja, przeszłość, rutyna) bez względu na efekty

emocjonalne: działanie jestmotywowane emocją (miłością, pasją, nienawiścią, gniewem); działanie takie jest oznaką, że działający nie panuje nad swoimi emocjami

Postawa: w miarę trwała dyspozycja jednostki do określonych zachowań; inaczej: gotowość jednostki do reagowania w określony sposób na różne sytuacje. Postawa to pochodna osobowości.

element poznawczy: wiedzaelement oceniający: wartości i motywy

Stereotyp: społeczne (zbiorowe) skrzywienie opinii o zjawiskach i kategoriach społecznych. Opinie stereotypowe, acz zafałszowane są powielane i upowszechniane w życiu zbiorowym

Pozycja (status): miejsce zajmowane przez jednostkę w jakiejkolwiek konfiguracji społecznej (zbiorowość, grupa, organizacja, społeczeństwo). Status społeczny jest najważniejszym czynnikiem społecznego umiejscawiania jednostki w hierarchicznych strukturach społecznych. Pomiar statusu dokonywany jest w relacji do innych (wyższych, niższych) statusów w tej samej konfiguracji.

• przypisany (wiek, płeć, pochodzenie rasowe, etniczne) • osiągany (status jako rezultat wysiłków i osiągnięć jednostki)

Rola społeczna: schemat zachowania związany z zajmowaną

pozycją; wzór zachowania określony przez pozycję

• jako czynnik porządkujący rzeczywistość społeczną (zewnętrzny gorset jednostki)

• jako element gry Wpływ osobowości na role Wpływ ról na osobowość (eksperyment Zimbardo)

docsity.com

KONTROLA SPOŁECZNA

Społeczna kontrola to zespół środków działania, jakimi rozporządza grupa w celu zapewnienia jedności i zwartości wewnętrznej, w szczególności zaś podporządkowania jej członków normom grupowym. Życie społeczne regulowane jest przez normy, które zdefiniować można jako przyjęte przez grupę reguły postępowania. Uznaje się, że źródłem norm są wartości w społeczeństwie cenione. Np. wartość taka, jak poszanowanie dla życia ludzkiego dyktuje normę zakazującą zabijania, a miłosierdzie i współczucie nakazują wspomaganie ubogich.

Norma społeczna to reguła postępowania wskazująca ludziom, jak powinni się zachowywać we wzajemnych stosunkach. Norma społeczna uzyskuje największą władzę kierowania zachowaniem jednostki, gdy jest przez nią zinternalizowana.

Internalizacja normy przez jednostkę to przyjęcie jej za własną; w takim wypadku jednostka jest przekonana, że norma nie została jej narzucona przez grupę, lecz wynika z natury rzeczy. Ze względu na źródło normy dzielimy na moralne, prawne, religijne i obyczajowe.

docsity.com

Norma moralna (etyczna) rodzi się w świadomości ludzi pod wpływem wewnętrznej oceny dobra i zła i jest przestrzegana dobrowolnie. Obowiązek moralny (powinność) wynika ze świadomości indywidualnej, choć najczęściej zakorzeniony bywa społecznie.

Norma prawna to powszechnie obowiązująca reguła postępowania ustanowiona przez upoważniony do tego organ państwa, które ustanawia także przymus stosowania się do normy.

Norma religijna wynika z zaleceń religii zapisanych w księgach uznanych za święte bądź utrwalonych przez instytucje religijne.

Norma obyczajowa to reguła postępowania przyjęta powszechnie w danej zbiorowości społecznej i narzucona jej członkom w oparciu o tradycję.

Ogół norm każdego rodzaju tworzy system normatywny.

SYSTEMY NORMATYWNE W SPOŁECZEŃSTWIE

MORALNOŚĆ PRAWO

OBYCZAJ RELIGIA

docsity.com

KONFLIKTY NORM

Zróżnicowana ocena w ramach jednej normy Niezgodność różnych norm Normy grup mniejszościowych Nowe wzory sprzeczne z dotychczasowymi

TYPY DEWIACJI W SPOŁECZEŃSTWIE

Dziwacy niegroźni dla otoczenia Osobnicy przejawiający zachowania patologiczne Przestępcy Innowatorzy

FUNKCJE DEWIACJI

Wyznaczenie granic dopuszczalnych zachowań Wewnętrzna integracja grupy Czynnik zmiany społecznej

docsity.com

REAKCJE JEDNOSTKOWE NA ANOMIĘ

Konformizm Dewiacja

Innowacja Rytualizm Eskapizm Kontestacja

Typ reakcji Cele kulturowe

Normy instytucjonalne

Konformizm + + Innowacja + - Rytualizm - + Eskapizm - - Kontestacja -/+/ -/+/

docsity.com

GRUPA

ZBIÓR

ZBIOROWOŚĆ

GRUPA

Zbiór społeczny jest to agregat ludzi o podobnych charakterystykach posiadających jakąś cechę wspólną, wyróżnioną przez obserwatora zewnętrznego, bez względu na to czy ludzie ci uświadamiają sobie posiadanie tej cechy (łysi, kulawi, blondyni).

Zbiorowość społeczna to zbiór ludzi zajmujących wspólną przestrzeń

zbiorowość terytorialna • miejska • wiejska • lokalna • regionalna • blokowa • osiedlowa

zbiorowość masowa • publiczność • tłum

docsity.com

Grupa społeczna to zbiór, w którym wytworzyła się w miarę trwała więź społeczna

Więź społeczna

identyfikacja (aprobująca świadomość przynależności) z poczuciem odrębności od innych grup

kult (pielęgnowanie) wspólnych wartości grupowych z tendencją do przestrzegania podstawowych konformizmów

wyznaczanie wspólnych norm wywiedzionych z wartości istnienie wspólnych interesów grupowych z tendencją do ich dominacji nad interesami własnymi

Przykłady grup:

• rodzina • grupa koleżeńska • parafia • grupa wyznaniowa, sekta • społeczność lokalna • gang • naród • partia polityczna • związek zawodowy • związek pracodawców • stowarzyszenie gospodarcze • armia • biurokracja • klub brydżowy

docsity.com

Rodzaje grup społecznych

Wielkość

małe (złożone tylko z osób, np. społeczność parafii) duże (grupy o wewnętrznych strukturach złożonych z podgrup, np. Kościół)

Typ więzi

pierwotne: więź oparta na osobistych interakcjach i postawach emocjonalnych

wtórne: więź wynikająca ze styczności rzeczowych i oparta na interesach

Rodzaj zadań

naturalne: w których jednostka przychodzi na świat, a grupa ją socjalizuje (rodzina, naród)

celowe: utworzone dla realizacji konkretnego celu (sportowe, partie polityczne, kluby zainteresowań itp.) • dobrowolne (zrzeszenia) • przymusowe (armia)

• odrębność sekty

Dostępność

inkluzywne: otwarte na nowych członków ekskluzywne: zamknięte • naród

Przepisy wewnętrzne (formalizacja)

formalne: sformalizowane reguły wewnętrzne (statuty, regulaminy, przywództwo)

nieformalne

docsity.com

Struktura grupy

• układ pozycji • układ ról • układ władzy (przywództwo) • wzory i normy grupy

Rodzaje struktur grupowych

Kryterium wielkości

Mikrostruktury Makrostruktury

Kryterium formalizacji

Struktury nieformalne Struktury formalne (geneza)

Style przywództwa

Kryterium wyłaniania

Przywództwo naturalne Przywództwo formalne

Sposób sprawowania przywództwa

Autorytarne Demokratyczne Liberalne

Kryterium prawomocności

Charyzmatyczne Tradycjonalne

docsity.com

Legalne

Grupa odniesienia

Grupa stanowiąca dla jednostki wzór (model) zachowań społecznie akceptowanych, dostarczający kryteriów oceny

własnego działania oraz działań innych ludzi

Grupą odniesienia może być dla jednostki zarówno grupa własna jak i obca, do której jednostka aspiruje bądź jest dla

niej układem odniesienia

• Grupa odniesienia pozytywnego • Grupa odniesienia negatywnego

Zbiorowości masowe

Publiczność • skupiona • rozproszona (opinia publiczna)

Tłum • zasada logiki kolektywnej • zasada emocyjności

docsity.com

Naród

Schemat formalny

Grupa wewnętrzna Grupa zewnętrzna Grupa etniczna Naród (bez aspiracji (dążność do utworzenia państwowych) wspólnoty politycznej)

np. Cyganie np. Polacy

Naród to wspólnota powstała na gruncie historycznym, terytorium, języka, życia ekonomicznego, przejawiająca się w świadomości

jego członków

Więź narodowa polega na uznawaniu wspólnych wartości kulturowych, poczuciu wspólnoty oraz odrębności w stosunku do

innych grup narodowych

docsity.com

Kryteria wyodrębniania narodów:

Kryteria obiektywne:Pochodzenie Terytorium Język Państwowość (jedność polityczna) Wspólność interesów ekonomicznych

Kryteria subiektywne: Samoidentyfikacja na bazie czynników

obiektywnych

Obiektywne kryteria przynależności narodowej a subiektywna więź narodowa

Autoidentyfikacja etniczna jednostki (np. poczucie niemieckie u Żyda w III Rzeszy)

Zakres przynależności (granic narodu) zdefiniowany przez

tych, których przynależność jest niekwestionowana

Tendencje asymilacyjne Tendencje segregacyjne (inkluzywne) (ekskluzywne)

dobrowolne przymusowe dobrowolne przymusowe

docsity.com

Etnocentryzm

Wartościująca postawa określająca afirmatywny stosunek do

kultury własnej grupy etnicznej, religijnej, rasowej itp., a zarazem deprecjonujący stosunek do kultury grupy obcej

Własna kultura jest uważana za najlepszą i wzorcową

Kultura obca oceniana jest jako odstępstwo od normy,

anomalia, a jednocześnie jako zagrożenie własnego sposobu życia (źródło zła)

Stereotyp narodowy i etniczny

Funkcjonujący w świadomości potocznej skrótowy, uproszczony, utrwalony i zabarwiony wartościująco obraz

rzeczywistości, odnoszący się do narodów, grup etnicznych, religijnych czy ras.

Zwykle oparty na niepełnej wiedzy o tych obiektach i trudnością poddający się zmianom.

docsity.com

ORGANIZACJA

Grupa formalna, w której istnieją względnie trwałe zasady postępowania w określonych sytuacjach

powołana do realizacji określonych celów sformalizowana struktura (przepisy wewnętrzne,

regulaminy, statuty) wyspecjalizowany podział pracy stosunki rzeczowe, bezosobowe (nie cechy osób, lecz

problemy określają wzajemne interakcje) wyraźnie wyodrębnione ośrodki decyzji (władzy)

Świat organizacji

Administracja państwa Armia Kościół Przedsiębiorstwo Stowarzyszenie Szkoła Partia Związek zawodowy

Organizacja to: zarówno fabryka samochodów, jak uniwersytet

w dawnych czasach ludzie przychodzili na świat w swoich domach, obecnie w szpitalach

człowiek przychodzi na świat w organizacji

jego życie dalsze polega na wprowadzaniu w świat kolejnych organizacji, w ramach których odbywa się edukacja, praca, służba wojskowa, zainteresowania i cele życiowe, a nawet samo życie z jego uzależnieniami od zorganizowanych dostaw prądu, wody, porządku prawnego, administracyjnego itp.

Główna przyczyna mnożenia organizacji: postępująca racjonalność

docsity.com

Organizacja biurokratyczna

to wprowadzenie zasady hierarchii do organizacji formalnej

- de Gournay (1745): biuro jako gabinet i stół do pisania; biuromania jako ówcześnie rodząca się choroba wynikająca z władzy urzędników - tradycje biurokracji w okresach szczególnych potrzeb państwa: powstawanie stałych armii, ciągłe wojny, ściąganie podatków, reformy, budowa piramid - biurokracja a administracja notabli (przewaga techniczna biurokracji)

Typ idealny biurokracji (Weber)

Zasada hierarchii

Zasada bezosobowości

Skodyfikowane reguły postępowania (przepisy) z

określeniem „drogi służbowej

Archiwizacja dokumentów; „pamięć” biurokracji

Zasada profesjonalizmu (specjalizacja i podział pracy)

Zasada pracy najemnej; urzędnicy nie są właścicielami

środków administrowania; sfera zawodowa oddzielona od

sfery prywatnej

docsity.com

Dysfunkcje biurokracji

(Merton, Blau, Mayo, Parkinson)

Rytualizm i wirtuozeria biurokratyczna przeciw innowacjom,

elastyczności i twórczym rozwiązaniom; „wyuczona

nieudolność” w sytuacjach nowych i nietypowych

Biurokratyczne procedury ponad celami organizacji;

dominacja środków nad celem i powołaniem organizacji

Zderzenie zasad bezosobowych z osobistymi przypadkami;

napięcia między obywatelami a administracją

Grupy nieformalne wewnątrz biurokracji

Rozrost biurokracji ponad potrzeby społeczne (biurokracja

jako pasożytnicza narośl)

Biurokracja w biznesie

Model zachodni (weberowski)

Model japoński

Ewolucja (wpływ modelu japońskiego i wymagań rynków

innowacyjnych)

Zarządzanie zasobami ludzkimi (poświęcenie dla firmy)

Kultura korporacyjna (solidarność grupowa)

docsity.com

Biurokracja a demokracja (Weber)

Kontrola biurokracji przez polityków pochodzących z wyborów

Politycy muszą polegać na informacjach i ekspertyzach

biurokracji; z punktu widzenia profesjonalnej administracji

biurokratycznej politycy to amatorzy

Żelazne prawo oligarchii (Michels)

W organizacjach demokratycznych (o masowym członkostwie)

nieuchronną tendencją jest monopolizacja przywództwa przez

wąską grupę pozostającą poza kontrolą mas członkowskich.

Nadzieja na utworzenie organizacji w pełni demokratycznej, w

której masy członkowskie byłyby w stanie poddać kontroli

poczynania nielicznych przywódców jest daremna, a w demokrację

wbudowane są tendencje oligarchiczne.

Instytucje totalne (Goffman)

Ścisłe oddzielenie od świata zewnętrznego

Podział na świat personelu i świat podwładnych

Uniformizacja jednostki i zduszenie osobowości

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 51 pages
Pobierz dokument