Fundusze unii europejskiej jako źródło finansowania działalności - Notatki - Finanse i bankowość, Notatki'z Bankowość i finanse. University of Silesia in Katowice
lilly_of_the_valley
lilly_of_the_valley19 March 2013

Fundusze unii europejskiej jako źródło finansowania działalności - Notatki - Finanse i bankowość, Notatki'z Bankowość i finanse. University of Silesia in Katowice

PDF (535 KB)
71 strona
1000+Liczba odwiedzin
Opis
Notatki przedstawiające zagadnienia z zakresu finansów i bankowości: fundusze unii europejskiej jako źródło finansowania działalności.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 71
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 71 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 71 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 71 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 71 pages
Pobierz dokument

WYŻSZA SZKOŁA BANKOWA W POZNANIU ODDZIAŁ ZAMIEJSCOWY W

CHORZOWIE

SABINA GRZELKA

FUNDUSZE UNII EUROPEJSKIEJ

JAKO ŹRÓDŁO FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI

GOSPODARCZEJ PRACA DYPLOMOWA

KIEROWNIK NAUKOWY:

DR M. GORCZYŃSKA

FINANSE I BANKOWOŚĆ

RACHUNKOWOŚĆ I FINANSE PRZEDSIĘBIORSTW

CHORZÓW 2007

2

SPIS TREŚCI

WSTĘP: .......................................................................................................................................... 4

ROZDZIAŁ 1. ISTOTA I CHARAKTERYSTYKA ŹRÓDEŁ FINANSOWANIA

PRZEDSIĘBIORSTWA ................................................................................................................ 5

1.1.CHARAKTERYSTYKA ŹRÓDEŁ FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA ................. 5

1.2.CHARAKTERYSTYKA KAPITAŁU WŁASNEGO W FINANSOWANIU DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

..................................................................................................................................................... 9

1.3.CHARAKTERYSTYKA KAPITAŁU OBCEGO W FINANSOWANIU DZIAŁALNOŚCI

PRZEDSIĘBIORSTWA .................................................................................................................... 15

ROZDZIAŁ 2. PROGRAMY POMOCOWE ORAZ WYBRANE INSTYTUCJE

WSPIERAJĄCE ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE ......................................... 21

2.1 PROGRAMY I FUNDUSZE STRUKTURALNE .............................................................................. 21

2.1.1 Phare 2003 .................................................................................................................... 22

2.1.2. Krajowy Fundusz Kapitałowy. ..................................................................................... 24

2.1.3. Wieloletni Program na Rzecz Przedsiębiorstw i Przedsiębiorczości. .......................... 28

2.1.4. Program operacyjny SAPARD ..................................................................................... 30

2.2 WYBRANE INSTYTUCJE WSPIERAJĄCE ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE. ..................... 33

2.2.1. PARP – Państwowa Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości .......................................... 33

2.2.2. KSU – Krajowy system usług dla MSP ........................................................................ 35

ROZDZIAŁ 3: ANALIZA DOKUMENTACJI ZWIĄZANEJ Z DOFINANSOWANIEM

PRZEDSIĘBIORSTW ZE ŚRODKÓW UNII EUROPEJSKIEJ NA PRZYKŁADZIE

SEKTOROWEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO „WZROST

KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW”. ................................................................ 37

3.1. PODMIOTY UPRAWNIONE DO UBIEGANIA SIĘ O DOFINANSOWANIE. ....................................... 38

3.2 WYTYCZNE DO PROJEKTU WSPARCIA W RAMACH SEKTOROWEGO PROGRAMU OPERACYJNEGO

„WZROST KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW” .................................................................. 39

3

3.3. DOKUMENTY POTRZEBNE DO POZYSKANIA DOFINANSOWANIA W RAMACH SEKTOROWEGO

PROGRAMU OPERACYJNEGO „WZROST KONKURENCYJNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTW” .................... 40

3.4. ZASADY ZAWIERANIA UMOWY W RAMACH PROJEKTU POMIĘDZY INSTYTUCJĄ WDRAŻAJĄCĄ

(PARP) A BENEFICJENTEM .......................................................................................................... 43

3.5. PROCEDURA OCENY WNIOSKÓW ........................................................................................... 44

3.5.1 Kryterium formalne ....................................................................................................... 44

3.5.2 Kryterium techniczno – ekonomiczne ........................................................................... 44

3.5.3. Kryterium merytoryczne .............................................................................................. 45

ZAKOŃCZENIE: ........................................................................................................................ 49

BIBLIOGRAFIA: ........................................................................................................................ 50

ZAŁĄCZNIKI: ............................................................................................................................ 53

ZAŁĄCZNIK NR 1 ......................................................................................................................... 53

ZAŁĄCZNIK NR 2 ......................................................................................................................... 54

ZAŁĄCZNIK NR 3 .......................................................................................................................... 64

ZAŁĄCZNIK NR 4 ......................................................................................................................... 65

ZAŁĄCZNIK NR 5 ......................................................................................................................... 66

4

Wstęp:

Obecna pozycja Polski na arenie międzynarodowej daje szanse Polakom na rozwój

przedsiębiorstw nie tylko z źródeł własnych bądź wparcia ze strony Państwa, lecz również dotacji

z źródeł zewnętrznych, jakim jest Unia Europejska. Firmy maja możliwość korzystania z dotacji i

subwencji na m.in. na zakup maszyn, programów, dofinansowanie, ułatwienie dostępu do

nowych technologii, wykorzystanie możliwości Rynku Wewnętrznego, wsparcie na inwestycje

dla firm, które chcą podnieść swój poziom konkurencyjności na rynku jak również Pożyczka na

innowacje na wdrożenie inwestycji, oraz wiele innych działań wspomagających rozwój

przedsiębiorstwa.

Celem pracy jest charakterystyka źródeł finansowania przedsiębiorstw z kapitałów

własnych oraz obcych. W pracy zostaną omówione programy pomocowe oraz instytucje

wspierające rozwój przedsiębiorstw w Polsce oraz proces wdrażania dokumentacji potrzebnej na

realizacje projektu dofinansowania na przykładzie Sektorowego Programu Operacyjnego

„Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw”.

Praca składać się będzie z trzech części. W pierwszej zostanie wyodrębniona

charakterystyka źródeł finansowania działalności przedsiębiorstwa pokazująca podział na

finansowanie własne i obce. W drugiej części została przedstawione i omówione wybrane

programy i fundusze strukturalne oraz wybrane instytucje wspierające rozwój przedsiębiorstw w

Polsce. Można będzie, zatem w tej części uzyskać informacji dotyczących programów

pomocowych oraz instytucji wspierających rozwój przedsiębiorstw w Polsce. W trzeciej

analitycznej części zostanie przedstawiona procedura składania dokumentacji potrzebnej do

uzyskania dofinansowania ze funduszów Unii, poprzez kryteria, które przedsiębiorstwo winno

spełnić po podpisanie wniosku i za tym idące korzyści.

5

Rozdział 1. Istota i charakterystyka źródeł finansowania przedsiębiorstwa

1.1.Charakterystyka źródeł finansowania działalności przedsiębiorstwa

Przedsiębiorstwa prowadząc działalność gospodarczą wykorzystują kapitał pochodzący z

różnych źródeł, które są bardzo zróżnicowane pod wieloma względami. Optymalny dobór

kapitału wymaga określenia bieżących i przyszłych potrzeb finansowych firmy. Oprócz tego

niezbędna jest też wiedza dotycząca różnic pomiędzy poszczególnymi źródłami finansowania.

Planując skorzystanie z różnych form pozyskania kapitału w pierwszej kolejności należy wziąć

pod uwagę jego dostępność dla podmiotów gospodarczych.

Wybierając źródło finansowania należy również uwzględnić:

 szybkość pozyskania kapitału

 zabezpieczenia zwrotu kapitału,

 wartość kapitału, o który się ubiega przedsiębiorca,

 koszt pozyskania kapitału,

 stopień ryzyka związanego z pozyskaniem kapitału z danego źródła,

 okres i harmonogram zwrotu kapitału,

 stopień zagrożenia przejęciem kontroli nad firmą1.

Zestawienie wszystkich źródeł finansowania nosi nazwę struktury finansowania firmy i jest

ujmowane w bilansie przedsiębiorstwa. Zgodnie z zapisami ustawy o rachunkowości źródła

finansowania ujmuje się w pasywach w bilansie i wyróżnia następujące pozycje:

 kapitały (fundusze własne),

 rezerwy,

 zobowiązania długoterminowe,

 zobowiązania krótkoterminowe i fundusze specjalne,

 rozliczenia międzyokresowe2.

1 Zob. Ł. Kusak, Jak wybrać najkorzystniejsze źródło finansowania, ABC finansów, dodatek do Serwisu Finansowo- Księgowego, nr 26(480) z 29 czerwca 2004, str.2 2 Ustawa o rachunkowości z dnia 29 września 1994 roku, (DZ.U. Nr 121, poz.591 z późn. zm.)

6

W literaturze przedmiotu wyróżnia się finansowanie wewnętrzne i zewnętrzne. Kryterium

podziału kapitałów może być źródło ich pochodzenia – wyróżnia się, zatem finansowanie własne

i obce.

Finansowanie wewnętrzne powstaje w ramach podmiotu gospodarczego i stanowi wartość

wytworzoną przez przedsiębiorstwo. Kapitał będący do dyspozycji firmy wzrasta bez dopływu

środków z zewnątrz3. Proces ten nazywany jest samofinansowaniem i oznacza finansowanie

działalności zatrzymanym zyskiem, który jest różnicą między zyskiem po opodatkowaniu i kwotą

wypłaconych dywidend. W ujęciu pojedynczego podmiotu samofinansowanie to ta część zysku

netto, która zostaje przekazana w przedsiębiorstwie na kapitał zapasowy lub tzw. niepodzielny

zysk netto4. Drugim sposobem finansowania wewnętrznego jest zwolnienie kapitału, które

odbywa się poprzez zmiany w strukturze majątku (sprzedaż zbędnych składników majątku,

przyspieszenie obrotu kapitału, finansowanie inwestycji z odpisów amortyzacyjnych).

Wewnętrznymi źródłami finansowania, w przypadku małych firm, nieposiadających

osobowości prawnej, są zwykle środki właściciela (właścicieli) firmy inwestowane w działalność

w momencie jej zakładania oraz wypracowane środki przez firmę w trakcie jej funkcjonowania.

W przypadku firm jednoosobowych i spółek cywilnych (w szczególności prowadzących

uproszczoną księgowość) występuje problem rozdzielenia środków posiadanych przez firmę od

środków posiadanych przez właściciela. Dlatego też za wewnętrzne źródła finansowania można

tu uznać wszystkie sposoby finansowania, które nie angażują kapitału osób trzecich (poza

właścicielami firmy)5. W przypadku firm posiadających osobowość prawną, za wewnętrzne

źródła finansowania uważa się środki wypracowane przez firmę w trakcie prowadzenia

działalności.

Sposoby pozyskiwania środków:

- przekształcenia majątkowe - zmiana struktury majątku w wyniku:

- finansowania dodatkowych i okresowych inwestycji z odpisów amortyzacyjnych,

- przyspieszenia obrotu kapitału,

- w drodze zmniejszenia majątku przez racjonalizację i sprzedaż zbędnych elementów zasobów

majątkowych przedsiębiorstwa.

- kształtowanie kapitału - tworzenie długookresowych rezerw i zatrzymanie zysku w

3 Por. K. Safin: Zarządzanie małą firmą, WAE, Wrocław 2003r., s.126. 4 Zob. P. Tomala: Jak zwiększyć kapitał własny przedsiębiorstwa, ABC finansów, dodatek do serwisu Finansowo- Księgowego, nr 36(438), 6 września 2003., str.2. 5 Por. M.Molo, M.Bielowka: Przegląd dostępnych źródeł finansowania działalności gospodarczej oraz ocena ich atrakcyjności, Polska Fundacja Promocji i Rozwoju Małych i Średnich Przedsiębiorstw, Warszawa 2000, s. 37,

7

przedsiębiorstwie, czyli nie wypłacenie akcjonariuszom lub udziałowcom reszty zysku

pozostającego po opodatkowaniu6.

Finansowanie zewnętrzne polega na pozyskiwaniu środków z otoczenia przedsiębiorstwa.

Poziom zapotrzebowania na ten rodzaj kapitału określają następujące czynniki: potrzeby w

zakresie inwestycji w rzeczowe aktywa trwałe, poziom efektywności finansowej prowadzonej

działalności, polityka dywidend, zobowiązania finansowe obciążające przyszłe okresy, wysokość

odpisów amortyzacyjnych7.

Potrzeby w zakresie inwestycji w rzeczowe aktywa trwałe pojawiają się skokowo w

momencie, gdy dotychczasowe składniki majątku nie są w stanie zaspokoić aktualnych potrzeb

produkcyjnych. Poziom efektywności finansowej prowadzonej działalności oznacza, iż,

wypracowane zyski stanowią źródło własnego finansowania działalności; im są one wyższe, tym

zapotrzebowanie na kapitał z zewnątrz jest mniejsze. Polityka dywidend - wypłata dywidend

następuje z zysku, im te wypłaty są wyższe, tym większa może być skala zapotrzebowania na

zewnętrzne źródła finansowania. Zobowiązania finansowe obciążające przyszłe okresy są efektem

zaciągniętych wcześniej kredytów, pożyczek, leasingu finansowego itp., na obsługę, których

potrzebne są określone nakłady finansowe. Wysokość odpisów amortyzacyjnych - amortyzacja

jest kosztem, który nie powoduje wydatkowania środków pieniężnych. Im odpisy amortyzacyjne

są wyższe, tym mniejsze potrzeby korzystania z zewnętrznych źródeł finansowania.

Finansowanie zewnętrzne charakteryzuje się tym, że przedsiębiorstwo otrzymuje środki

finansowe - kapitał, spoza przedsiębiorstwa.

Finansowanie działalności przedsiębiorstwa kapitałem własnym zwiększa jego płynność i

stabilność finansową. W większości form prawnych przedsiębiorstw wniesiony kapitał jako

własny nie podlega zwrotowi w okresie funkcjonowania przedsiębiorstwa, dlatego też obok

trwałej podstawy jego finansowania jest również gwarancją dla wierzycieli. Wysokość kapitałów

własnych informuje wierzycieli, do jakiej kwoty firma będzie zdolna ponosić konsekwencje

finansowe w razie wystąpienia strat 8. Od kapitału własnego nie przysługują odsetki, lecz prawo

do udziału w zyskach. Ta cecha ma szczególny walor w przypadku trudnej sytuacji finansowej

6 Zob. J. Czekaj, Z. Dresler "Zarządzanie finansami przedsiębiorstw" 7 Zob. A. Kusak: Jak określić potrzeby finansowe firmy, ABC finansów, dodatek do serwisu Finansowo- Księgowego, nr 10(464), 9 marca 2004., s..2. 8 Por. W. Bień: Zarządzanie finansami przedsiębiorstwa, Centrum Doradztwa i Informacji Dyfin, Warszawa 2002, s.184

8

przedsiębiorstwa, kiedy występują trudności z pozyskiwaniem kapitałów zewnętrznych, a

przedsiębiorstwo finansuje swoją działalność przede wszystkim funduszami własnymi, jak to ma

miejsce w większości małych przedsiębiorstw 9.

Kapitał własny w porównaniu do kapitału obcego jest jednak mało elastyczny i nie

zawsze przynosi oczekiwane korzyści dla właściciela. W zależności od formy prawnej i

warunków umowy współwłaściciel uczestniczy lub nie w stratach przedsiębiorstwa. Zawsze

straty uszczuplają kapitał własny 10.

Wśród kapitałów obcych można wyróżnić11: kredyty bankowe, pożyczki, zobowiązania

wobec dostawców, budżetu, pracowników i inne. Kapitał obcy pełni jedynie funkcję roboczą.

W porównaniu do finansowania kapitałem własnym, finansowanie kapitałem obcym jest znacznie

bardziej elastyczne. Umożliwia ono realizację przedsięwzięć, które przekraczają własne

możliwości finansowe przedsiębiorstwa, wpływa na obniżenie obciążeń podatkowych i

podwyższenie rentowności kapitału własnego .

Odsetki od kapitału obcego zaliczane są do kosztów uzyskania przychodów, wiec

zmniejszając podstawę opodatkowania obniżają poziom podatku dochodowego. W przypadku

kapitału własnego, właściciel nie otrzymuje odsetek od wniesionego kapitału, lecz uczestniczy w

podziale zysku. Jeżeli jego udział w zysku potraktować jako zapłatę za wniesiony kapitał, to owa

zapłata podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym 12.

Kapitał obcy przy spełnionych określonych warunkach podwyższa również rentowność

kapitału własnego. Zjawisko to tłumaczy efekt dźwigni finansowej. Pozytywne efekty dźwigni

finansowej występują, jeżeli koszt kapitału obcego jest niższy od kosztu kapitału własnego.

Oznacza to, że wzrost udziału kapitału obcego w finansowaniu firmy będzie przynosił wzrost

stopy zyskowności jej kapitałów własnych, dopóki rynkowa stopa procentowa będzie niższa od

rzeczywistej stopy rentowności 13. W przeciwnym wypadku korzystanie z obcych źródeł kapitału

będzie powodowało obniżenie efektywności ekonomicznej przedsiębiorstwa.

9 Zob. J. Ickiewicz, Pozyskiwanie, koszt i struktura kapitału w przedsiębiorstwach, Oficyna Wydawnicza Szkoły Głównej Handlowej, Warszawa 2001, s.37 10 Zob. Praca zbiorowa pod redakcją L. Szyszko: Finanse przedsiębiorstwa, Polskie Wydawnictwa Ekonomiczne, Warszawa 2000, s.71 11 Por. Piasecki: Ekonomika i zarządzania mała firmą, Wydawnictwa Naukowe PWN, Warszawa-Łódź 2001 s.342 12 Zob. J. Ickiewicz: Pozyskiwanie, koszt…op. cit. s.41 13 Zob. J. Ostaszewski: Źródła pozyskiwania kapitału przez spółkę akcyjną, Centrum Doradztwa i Informacji Difin, Warszawa 2000, s.31

9

Wraz ze wzrostem zadłużenia rośnie jednak ryzyko przedsiębiorstwa. Kapitał obcy

oddawany jest przedsiębiorstwu na określony czas, po którym musi ulec zwrotowi zazwyczaj

wraz z odsetkami, niezależnie od sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. Ponadto pozyskanie

obcego kapitału wymaga często spełnienia szeregu warunków, udzielenia gwarancji i

zabezpieczeń. Wierzyciel, którym najczęściej jest bank, udziela kredytu lub pożyczki na

podstawie szczegółowej analizy wniosku kredytowego lub pożyczkowego, ponadto może żądać

dodatkowego zabezpieczenia lub gwarancji, na przykład w postaci przyznania wierzycielowi

praw do zmiany długu na udziały kapitałowe.

Charakterystycznym dla kapitału obcego jest również wzrost jego ceny w miarę wzrostu

zadłużenia przedsiębiorstwa. związane jest to ze wzrostem ryzyka, ponieważ im wyższy

współczynnik zadłużenia w przedsiębiorstwie tym wyższe ryzyko działalności, które

bezpośrednio wpływa na koszt kapitału. Zbyt duży udział kapitału obcego w finansowaniu

działalności przedsiębiorstwa może prowadzić do uzyskania przez wierzyciela pewnych

uprawnień względem przedsiębiorstwa. Mogą one polegać na przyznaniu wierzycielowi prawa

do wglądu w sytuację finansową przedsiębiorstwa a w skrajnych przypadkach na delegowaniu

osób wyznaczonych przez wierzyciela do organów kierowania przedsiębiorstwem lub jego

kontroli 14. Roszczenia wierzycieli są zawsze regulowane przed roszczeniami właścicieli.

1.2.Charakterystyka kapitału własnego w finansowaniu działalności gospodarczej Do źródeł finansowania z kapitałów własnych zalicza się15:

Kapitał (fundusz) zakładowy - w spółkach akcyjnych jest podstawowym źródłem finansowania.

Jego wielkość jest zależna od kolejnych emisji akcji. Emisja akcji jest procesem złożonym, a jej

powodzenie na rynku papierów wartościowych jest zależne od sytuacji finansowej spółki i cen akcji

notowanych na giełdzie. Kapitał zakładowy musi być oznaczony w stałej kwocie w statucie i

zapisany w rejestrze sądowym. Zmiana jego wysokości wymaga zmiany statutu w drodze uchwały

walnego zgromadzenia akcjonariuszy. Kapitał zakładowy dzieli się na akcje o równej wartości

nominalnej (akcje mogą być imienne lub na okaziciela). Akcje nie mogą być wydawane poniżej ich

wartości nominalnej. Wartość nominalna akcji nie może być niższa niż l zł. Podwyższenie kapitału w

drodze kolejnej emisji akcji wymaga uchwały walnego zgromadzenia akcjonariuszy o zmianie statutu 14 Zob. J. Ickiewicz: Pozyskiwanie, koszt…op. cit. s.42 15 Zob. J. Turyna, Rachunkowość finansowa. Wyd. C.H. BECK,Warszawa 2005

10

i rejestracji w rejestrze sądowym. Kapitał zakładowy przy powoływaniu spółki nie może być niższy

od 500 tyś. zł (art. 308-309 k.s.h.). Akcjonariuszom nie wolno pobierać odsetek od posiadanych akcji.

Mają natomiast prawo do udziału w zyskach w formie dywidendy. Kapitał akcyjny (zakładowy) może

podlegać umorzeniu. Może być ono dobrowolne (za zgodą akcjonariusza) lub przymusowe (wymaga

zgody walnego zgromadzenia). Spółka może na ten cel utworzyć fundusz rezerwowy. Emitent

udostępnia swoje akcje potencjalnym inwestorom na pierwotnym rynku kapitałowym po cenie

emisyjnej16.

Kapitał (fundusz) udziałowy jest kapitałem zakładowym w spółkach z ograniczoną

odpowiedzialnością. Dzieli się na udziały o równej lub nierównej wartości nominalnej. Wysokość

kapitału udziałowego przy zakładaniu spółki nie może być niższa niż 50 tyś. zł. Wartość nominalna

udziału nie może być niższa niż 500 zł. Udziały mogą być pokryte w gotówce lub aportami.

Udziałowcy spółki nie mogą pobierać odsetek od wniesionych wkładów. Mają natomiast prawo do

udziału w zysku. Podobnie jak w spółkach akcyjnych zysk przeznaczony do podziału nie może

przekraczać zysku za ostatni rok obrotowy, powiększonego o kwoty przekazane na fundusze

rezerwowe w poprzednich latach i pomniejszone o poniesioną stratę oraz o kwoty przekazane na

fundusze rezerwowe tworzone zgodnie z ustawą lub umową spółki. Kapitał zakładowy może ulegać

tak umorzeniu dobrowolnemu, jak przymusowemu17.

Kapitał (fundusz) zapasowy - tworzony w spółkach kapitałowych z przeznaczeniem na pokrycie

ewentualnych strat. Źródłami tworzenia tego funduszu są:

 co najmniej 8% zysku za dany rok obrotowy, dopóki fundusz ten nie osiągnie, co najmniej

jednej trzeciej kapitału zakładowego,

 nadwyżki cen emisyjnych akcji pomniejszone o koszty emisji,

 dopłaty akcjonariuszy w zamian za przyznanie szczególnych uprawnień ich

dotychczasowym akcjom.

O użyciu kapitału zapasowego decyduje walne zgromadzenie. Część kapitału zapasowego

tworzona z zysku do wysokości 1/3 kapitału zakładowego może być przeznaczona wyłącznie na

pokrycie straty wykazanej w sprawozdaniu finansowym.

16Zob. J.Śliwa, Zarządzanie finansami w złożonych organizacjach gospodarczych, Wydanie Naukowe Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa sierpień 2007 17 Ustawa z dnia 15 września 2000 r., art. 199-200, (Dz. U. Nr 94, poz. 1037)

11

Jeżeli strata poniesiona w roku obrotowym przewyższa kapitał zapasowy i kapitały rezerwowe oraz

jedną trzecią kapitału zakładowego, zarząd powinien zwołać walne zgromadzenie, aby podjąć

uchwałę o celowości dalszego istnienia spółki.

Kapitał zapasowy jest ważnym źródłem informacji o powodzeniu spółki na rynku papierów

wartościowych. Mogą wystąpić dwojakiego rodzaju sytuacje:

 jeżeli kapitał zapasowy rośnie szybciej od kapitału zakładowego, a głównym czynnikiem

wzrostu jest wysoka nadwyżka cen emisyjnych akcji nad ich cenami nominalnymi to oznacza,

że spółka ma wysokie notowania na rynku kapitałowym i może emitować kolejne serie akcji;

 sytuacja odwrotna świadczy o spadku atrakcyjności spółki na tym rynku; powstaje wówczas

problem pokrycia kolejnej emisji akcji lub celowości jej podejmowania. Z wymienionych

względów kapitał zapasowy dostarcza wiarygodnych informacji dla oceny gospodarki

finansowej spółki.

Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny na funduszu tym rejestruje się zmiany wartości środków

trwałych. Ustalona w wyniku umorzenia wartość netto środka trwałego nie może być wyższa od

jego wartości godziwej. Jeżeli księgowa wartość netto środka trwałego jest wyższa, to nadwyżka

(różnica wartości) zasila kapitał z aktualizacji wyceny i nic może być przeznaczona do podziału. Nie

występują tu przepływy środków pieniężnych18.

Na omawianym funduszu rejestrowane są również zmiany wartości inwestycji finansowych,

zaliczanych do aktywów trwałych. Jeżeli następuje wzrost ich wartości do poziomu cen rynkowych to

różnice zwiększają kapitał z aktualizacji wyceny. Obniżenie wartości tych inwestycji wpływa na

zmniejszenie tego funduszu. Zmiany wartości tych inwestycji nie wywołują przepływów gotówkowych.

Kapitały (fundusze) rezerwowe są tworzone na realizację własnych celów ustalanych przez

właścicieli. Źródłem tworzenia tych funduszy są zyski a zwłaszcza ich podział. Kierunki wykorzystywania

tych funduszy mogą dotyczyć: wypłacania dywidend , wykupywania własnych akcji przez spółki ,

obniżania kapitału zakładowego19.

Zyski i amortyzacja - stanowią kolejne ważne, własne źródła finansowania i rozwoju. Zysk stanowi nie

tylko istotne źródło tworzenia funduszy, lecz także jego część przewidziana na dywidendy rożne, 18 Ustawa o rachunkowości z dnia 29 września 1994 roku, art. 31 ust. 4 ustawy o rachunkowości, (DZ.U. Nr 121, poz.591 z późn. zm.) 19 Ustawa z dnia 15 września 2000 r, art. 384,362,455-457, (Dz. U. Nr 94, poz. 1037)

12

decyzją walnego zgromadzenia, być zatrzymana na cele rozwojowe. Decyzja taka może być podyktowana

potrzebami finansowania działalności rozwojowej spółki lub jej trudną sytuacją finansowa.

Amortyzacja może być traktowana jako źródło finansowania - powoduje zmniejszenie zysku, ale nie

pociąga za sobą odpływu z przedsiębiorstwa środków pieniężnych.

Kapitał własny może być pozyskiwany ze źródeł wewnętrznych i zewnętrznych – zostały one

ujęte na rysunku 1.

13

Struktura źródeł finansowaniaRysunek 1

Źródło: J. Ickiewicz, Pozyskiwanie struktura kapitału a długookresowe cele przedsiębiorstwa, Szkoła Główna Handlowa, Warszawa

2001, s. 96.

14

Zysk zatrzymany w przedsiębiorstwie może zostać wykorzystany do finansowania

działalności, jednocześnie nie pociągając za sobą kosztów i zmiany obecnie obowiązujących

stosunków własnościowych. Jednocześnie zwiększa to dostępność przedsiębiorstwa do rynku

kredytowego, gdyż wykazywanie zysków pozytywnie wpływa na wiarygodność kredytowa

firmy20. Znaczenie odpisów amortyzacyjnych zależy od wielkości majątku trwałego

przedsiębiorstwa, struktury jego wieku oraz sposobu prowadzenia ksiąg rachunkowych, czyli

wielkości stosowanych stawek amortyzacyjnych. Stanowią one dla przedsiębiorstwa koszt

księgowy, choć jednocześnie nie są wydatkiem. W ten sposób pomniejszają one podstawę

opodatkowania i wpływają na niższe płatności z tytułu podatków21. W połączeniu z brakiem

budżetowania (zaplanowania wpływów, a przynajmniej niezbędnych wydatków, które firma

będzie musiała ponieść w dającej się przewidzieć przyszłości)22. Prawidłowa kalkulacja

rentowności powinna uwzględniać koszty związane z odtworzeniem bazy środków trwałych. W

sytuacji, w której firma nie dokonuje zmiany profilu dotychczasowej działalności, technologii

produkcji itp. oznacza to, że w przyszłości wymagane będą środki na zastąpienie zużytych

środków trwałych nowymi. Stąd odpisy amortyzacyjne pozwalają, co prawda na

krótkoterminowe finansowanie projektów inwestycyjnych, jednak nie rekomenduje się oparcia

ich finansowania wyłącznie na środkach własnych (tzw. „wyciągnięcie pieniędzy z obrotu”, do

którego zalicza się m.in. finansowanie odpisami amortyzacyjnymi). Oczywiście nie dotyczy to

sytuacji, w której firma wcześniej zgromadziła odpowiednie nadwyżki lub też decyduje się na

zakupy majątku obrotowego w formie leasingu. Dopłaty wspólników są jedną z najprostszych

form finansowania23.Właściciele posiadając wolne środki i mogą wnieść je do firmy poprzez:

 uchwałę zarządu spółki o podniesieniu kapitału podstawowego,

 zawarcia przez właściciela umowy pożyczki ze spółką (odpowiednie sformułowanie

parametrów umowy pozwala na jednoczesny dopływ środków do firmy i zabezpieczenie

interesów właściciela, który może zażądać ich zwrotu),

 w przypadku działalności gospodarczej osoby fizycznej – wykorzystania prywatnych

środków do pokrycia wydatków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą.

20 Por. M.Panfil: Źródła finansowania małych i średnich przedsiębiorstw, s.14, http://atokaj.Strona.pl. 17.10.2004r. 21 Przy założeniu, że przedsiębiorstwo wykazuje zyski 22 Wrażenie to znika w momencie, gdy przychodzi do oszacowania kosztów i określenia źródeł finansowania nowego środka trwałego – w celu zastąpienia tego, który się zużył. 23 W szczególności w przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą. Wniesienie środków prywatnych udziałowców lub akcjonariuszy do spółek prawa handlowego jest nieco bardziej skomplikowane.

15

Podwyższanie kapitału własnego oznacza wzrost bazy kapitałowej przedsiębiorstwa w drodze

wpłat lub zatrzymania w przedsiębiorstwie środków własnych, głównie pochodzących z zysku

lub przyjęcia środków obcych, celem takiego działania jest wzrost bazy gwarancyjnej

przedsiębiorstw, co wpływa na wiarygodność przedsiębiorstwa oraz wzrost płynności finansowej,

zamiar rozszerzenia działalności, podjęcie działań racjonalizatorskich, organizacyjnych, czego

efektem powinna być obniżka kosztów, poprawa rentowności firmy. Natomiast obniżanie

kapitału własnego oznacza zmniejszanie bazy kapitałowej przedsiębiorstwa w drodze zwrotu

wkładów pieniężnych bądź wartości rzeczowych, oraz obniżanie kapitału nominalnego spółek

kapitałowych.

1.3.Charakterystyka kapitału obcego w finansowaniu działalności przedsiębiorstwa

Kapitał obcy zostaje postawiony do dyspozycji przedsiębiorstwa i musi być zwrócony

właścicielowi na zasadach określonych w umowie. Wierzyciel nie ma bezpośredniego wpływu na

działalność przedsiębiorstwa. W praktyce jednak wpływ wierzyciela jest uzależniony od stopnia

zadłużenia firmy, czy od rodzaju powierzonego kapitału24.

Finansowanie obce posiada wady i zalety. Do zalet finansowania obcego można zaliczyć

fakt, iż dawca kapitału nie ma wpływu na podejmowane decyzje w przedsiębiorstwie, możliwe

jest uzyskanie kapitału bez potrzeby przyjmowania nowych wspólników (akcjonariuszy),może

być korzystne z punktu widzenia zysku w przedsiębiorstwie (o ile koszt wykorzystywania

kapitału obcego jest niższy od dochodu uzyskiwanego dzięki jego zaangażowaniu),dodatkowo

różne jest traktowanie finansowania własnego i obcego przez systemy podatkowe (udział w

zysku jest obciążony podatkiem dochodowym, natomiast odsetki od kapitału obcego zmniejszają

podstawę opodatkowania).

Natomiast do wad finansowania obcego można zaliczyć: wzrost kosztów finansowych, które

muszą być zapłacone niezależnie czy firma wypracuje zysk czy stratę, oraz fakt, iż uzyskanie

kapitał obcego jest związane z zapewnieniem gwarancji i zabezpieczeń dla wierzycieli.

24Zob. Red. B. Piasecki: Ekonomika i zarządzanie małą firmą, PWN, Warszawa-Łódź, 1998, str. 439

16

Biorąc pod uwagę czas korzystania z kapitału obcego wyróżnia się:

 Zobowiązania o charakterze krótkoterminowym (do roku),

 zobowiązania o charakterze długoterminowym (powyżej roku).

Zobowiązania krótkoterminowe zaciągane są zazwyczaj na sfinansowanie przejściowych

niedoborów gotówkowych związanych z bieżącą działalnością firmy. Zobowiązania o

charakterze długoterminowym mają zazwyczaj znaczną wartość i dotyczą inwestycji rozłożonych

w czasie na wiele lat (modernizacja parku maszynowego, zakup nieruchomości).

Rodzaje zewnętrznych źródeł finansowania krótko i długoterminowych przedsiębiorstwa ujmuje

tabela 1:

Podział kapitałów obcych Tabela 1

KAPITAŁ OBCY

Kapitał długoterminowy Kapitał krótkoterminowy

Rezerwy kredyty krótkoterminowe

kredyty długoterminowe zobowiązania odnawialne

poręczenia kredytowe kredyt kupiecki

Leasing factoring

Franchising pożyczki

Obligacje papiery dłużne

dotacje i subwencje

środki z funduszy unijnych

Źródło: opracowanie własne.

Klasyfikując kapitały obce pod względem kosztu obsługi można wśród nich wyróżnić

kapitały obce niewymagające ponoszenia dodatkowych kosztów oprócz samego zwrotu kapitału.

Biorąc pod uwagę dostarczycieli zewnętrznych źródeł finansowania można ich podzielić na

dwie grupy: związanych z firmą procesami produkcyjnymi i handlowymi, oraz nieposiadających

więzi produkcyjnych, ani handlowych, ale gotowych zainwestować swój kapitał25.

25 Zob.Red. B. Piasecki, Ekonomika…op. cit. str. 438.

17

Obce źródła finansowania, można podzielić również biorąc pod uwagę postać, pod jaką

występują. Można wyróżnić, zatem:

 kapitał w postaci rzeczy (środek trwały, materiały, półprodukty),

 kapitał pod postacią strumienia środków pieniężnych.

Stosowanie finansowania obcego jest korzystniejsze od finansowania własnego dopóki koszt

kapitału obcego jest niższy od kosztu kapitału własnego. Odpowiedni wybór i optymalne

wykorzystanie kapitału zewnętrznego pozwala na szybszy rozwój i uzyskanie przewagi nad

konkurencją. Strategia finansowania, jaką przyjmie dane przedsiębiorstwo wiąże się

nierozłącznie z formami finansowania, jakie ono wybierze.

Do finansowania krótkoterminowego należy miedzy innymi:

Emisja papierów dłużnych26. Polskie przedsiębiorstwa zaczęły korzystać z emisji własnych

papierów dłużnych od 1992 roku, a od 1995 proces ten nabrał przyspieszenia. Emisja dłużnych

papierów wartościowych na rynku pieniężnym i kapitałowym może być atrakcyjną formą

finansowania dla wiarygodnych podmiotów. Korzyści takich instrumentów wynikają m.in. z

wyeliminowania pośrednika pomiędzy dłużnikiem a wierzycielem, którym zazwyczaj jest bank

przejmujący na siebie ryzyko. kredytowe za wynagrodzeniem - marżę bankową. Poza aspektami

kosztowymi dla emitenta, emisja ma również charakter marketingowy. Pozyskiwaniu środków fi-

nansowych na publicznym rynku towarzyszyć może kampania, która podnosi wiarygodność emitenta,

ułatwiając dostęp do innych źródeł finansowania w przyszłości. Do korzyści remitenta zaliczyć

można, zatem następujące czynniki:

 atrakcyjna forma finansowania w stosunku do emisji akcji, kredytu bankowego lub leasingu,

 budowanie pozytywnego wizerunku przedsiębiorstwa - public relations,

 dywersyfikacja źródeł finansowania,

 możliwość ściągnięcia znacznych kapitałów bezpośrednio z rynków finansowych,

 atrakcyjny koszt kapitału i korzyści podatkowe,

 zwiększanie rentowności kapitałów firmy poprzez wykorzystanie dźwigni

 finansowej,

 większa niezależność w dysponowaniu środkami aniżeli przy kredycie bankowym,

 dopasowanie wielkości emisji do potrzeb emitenta.

26 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (Dz. U. z 1997 r., nr 64, poz. 594)

18

Obligacja jako instrument finansowy jest zobowiązaniem emitenta (inaczej: dłużnika) do

wykupu papieru wartościowego od obligatariusza (inaczej: właściciela obligacji,

pożyczkodawcy) na z góry określonych warunkach27.

Koszt (oprocentowanie) - procentowy koszt obligacji liczony od wartości nominalnej,

stanowiący cenę kredytu, jaką emitent płaci właścicielowi obligacji.

Obligacja stanowi poza bankowa formę zaciągania pożyczki na finansowanie inwestycji u

podmiotów gospodarczych osób fizycznych. W obligacji wyrażony jest dług przedsiębiorstwa

czy instytucji, które ja wyemitowały. Pożyczka ta ma charakter terminowy, podlega spłacie i jest

oprocentowana28. Obligacje mogą mieć różne formy oprocentowania:

 Obligacje o stałym oprocentowaniu . Oprocentowanie takich obligacji jest z góry znane i

stałe przez cały okres do terminu wykupu przez emitenta.

 Obligacje o zmiennym oprocentowaniu. Oprocentowanie obligacji jest zmienne w

kolejnych okresach płatności odsetek i zależy od ustalonego wskaźnika, np. rentowności

bonów skarbowych.

 Obligacje zerokuponowe (inaczej: z kuponem zerowym). Od tych obligacji nie płaci się

odsetek. Cena emisyjna uwzględnia dochód obligatariusza - jest zawsze niższa od ceny

nominalnej;29

Kolejnym sposobem finansowania krótkookresowego jest Factoring30. Spółka factoringowa

odkupuje należności różnych podmiotów, zaliczkując je jednocześnie do czasu upływu terminu

płatności należności; potem następuje egzekucja od dłużników. Specyfiką tej formy finansowania

jest fakt, że instytucje/ spółki nie kupują określonych należności tylko ich grupy lub rodzaje.

Korzyścią dla odstępujących od należności jest zmniejszenie kosztów bieżących, jednak wiąże

się to z drugiej strony z opłatami za zaliczkowane należności przez instytucje factoringowe,

opłatami za wykonywane przez te instytucje funkcjami usługowymi i administracyjnymi jak

również opłatami za funkcję gwarancyjną (koszty ryzyka). Wprowadzenie faktoringu wiąże się

również z występowaniem licznych niedogodności. Przede wszystkim usługi factoringowe są

kosztowne. Na koszty tych usług składają się m.in.:oprocentowanie- odsetki od udzielonych

kredytów i pożyczek, których oprocentowanie jest zbliżone do kredytu bankowego, prowizje

27 Ustawa z 29 czerwca 1995 r. o obligacjach (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 120, póz. 1300 z późn. zm.). 28 Ustawa z dnia 20 czerwca 1995 r. o obligacjach (Dz.U. Nr 83, poz. 420). 29 Por. D.Krzemińska: Finanse… op. cit. str. 50. 30 Zob. I.Sobol; Faktoring międzynarodowy. Sposób na finansowanie eksportu; Oficyna Ekonomiczna Wydanie: I, 2005 r.

19

przygotowawcze w wysokości od 0,1 do 3 % limitu faktoringu; prowizje administracyjne za

świadczone przez faktora usługi księgowe, inkasowe i doradcze, okresowa ocenę zdolności

kredytowej dłużników, monitorowanie dłużników przedsiębiorstwa; prowizja za przejecie ryzyka

niewypłacalności odbiorców31.

Factoring jest formą finansowania alternatywną do bankowego kredytu obrotowego. W

praktyce Factoring wykorzystywany jest głównie przez średnie i duże, przedsiębiorstwa, których

działalność cechują długie okresy rozliczeniowe z kontrahentami.

Cechą faktoringu jest to, że poza funkcją finansową spełnia, zgodnie z postanowieniami

Konwencji Ottawskiej, również inne zadania:

 przejęcie ryzyka wypłacalności kontrahenta (w praktyce prawie się nie stosuje);

 prowadzenie rozliczeń operacyjnych wraz z kontami rozliczeniowymi kontrahentów

(usługi te w praktyce trudno jest wycenić w kontekście kosztu faktoringu);

 windykowanie wierzytelności.

Alternatywnym do kredytu bankowego obcym źródłem kapitału jest pożyczka32. Poprzez

umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną

ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych, co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić taką

sama ilość pieniędzy albo taką sama ilość rzeczy tego samego gatunku i ilości33. Podobnie jak w

przypadku umowy kredytowej pożyczkodawcą może być bank. W obu przypadkach są to

wysokie koszty oprocentowania długu. Z tego względu przedsiębiorstwo może poszukiwać

innych potencjalnych pożyczkodawców, którymi mogą być zarówno przedsiębiorstwa z nimi

współpracujące, jak i obce osoby, na przykład: akcjonariusz lub wspólnik spółki z o.o., uczestnik

układu kooperacyjnego, uczestnik sieci franchisingowej34.

Od kilku lat istnieje na rynku polskim nowa dostępną forma finansowania inwestycji leasing,

która, nie polega na zakupie środka trwałego, lecz na jego wypożyczeniu. Przekazywanie przez

jedna stronę drugiej stronie rzeczy do korzystania za ustalona w umowie opłata i na

uzgodnionych warunkach określane jest mianem leasingu 35.

31 Zob. Praca zbiorowa pod redakcja Wiesława Pluty: Finanse Małych i Średnich Przedsiębiorstw, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne Warszawa 2004, str. 187 32 Por. A.Szpunar, O umowie pożyczki, Państwo i Prawo 1992, nr 12, str. 31. 33 Kodeks cywilny, stan prawny na 1 listopada 1990 r., opracował S. Wójcie, Kraków 1990, s. 197. 34 Zob. D.Krzemińska: Finanse …op. cit. s. 50-51. 35 Por. D.Krzemińska: Finanse… op. cit. str. 51- 52.

20

Istota leasingu ogólnie rzecz biorąc polega na oddaniu przez leasingodawce w odpłatne

użytkowanie rzeczy lub praw majątkowych w zamian za zapłatę przez leasingobiorce ustalonego

czynszu, przy zastrzeżeniu możliwości zakupu tych rzeczy lub praw po upływie czasu trwania

leasingu. Zgodnie z definicją „przez umowę leasingu finansujący zobowiązuje się, w zakresie

działalności swego przedsiębiorstwa, nabyć rzecz od oznaczonego zbywcy na warunkach

określonych w tejże umowie i oddać te rzecz korzystającemu do używania albo używania i

pobierania pożytków na czas oznaczony, a korzystający zobowiązuje się zapłacić finansującemu

w uzgodnionych ratach wynagrodzenie pieniężne, równe, co najmniej cenie wynagrodzenia z

tytułu nabycia rzeczy przez finansującego"36

36 Zob. Art. 709 ustawy z dnia 26 lipca 2000 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny

21

Rozdział 2. Programy pomocowe oraz wybrane instytucje wspierające rozwój przedsiębiorstw w Polsce

Państwa, które kilkanaście lat temu rozpoczęły proces transformacji, zastępując system

centralnego planowania - gospodarką wolnorynkową, największy sukces w poprawie zaległości

wobec rozwiniętych krajów Europy Zachodniej i Ameryki, osiągnęły dzięki rozwojowi

przedsiębiorczości. Ta problematyka zajmuje ważne miejsce w Strategii Lizbońskiej, a także w

dokumentach z niej wynikających, takich jak Strategia Zrównoważonego Rozwoju czy

Europejska Karta Małych Przedsiębiorstw. 37

Dnia 21 czerwca 2005 roku, Rada Ministrów przyjęła Raport „Przedsiębiorczość w Polsce

2005”, który przedstawia kondycję ekonomiczną przedsiębiorstw na tle sytuacji

makroekonomicznej kraju, bada uwarunkowania ich funkcjonowania, jak również podejmuje

próbę zdefiniowania obszarów, które wymagają usprawnienia. W otoczeniu przedsiębiorców w

ostatnim roku doszło do wielu pozytywnych zmian tj. ulepszenia i przyspieszenia procesu

rejestracji działalności na skutek wejścia w życie ustawy o swobodzie gospodarczej, obniżenie

stawki podatku dochodowego do poziomu 19 proc, znacznego zwiększenia możliwości

pozyskiwania kapitału (środki z funduszy unijnych, fundusze venture capital, seed capital,

pośrednictwo firm faktoringowych i leasingowych). Rośnie też liczba instytucji wspierających

sektor MSP. 38

2.1 Programy i fundusze strukturalne

Programy i fundusze strukturalne są instrumentami Polityki Strukturalnej Unii

Europejskiej. Ich zadaniem jest wspieranie restrukturyzacji i modernizacji gospodarek krajów

UE. W ten sposób wpływa się na zwiększenie spójności ekonomicznej i społecznej Unii.

Fundusze kierowane są do tych sektorów gospodarki i regionów, które bez pomocy finansowej

nie są w stanie dorównać do średniego poziomu ekonomicznego w UE.

37 Piasecki B., Rogut A., Smallbone D.: Wpływ integracji Polski z Unią Europejską na sektor MSP Warszawa 2000, s 18 38 Por. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, http://www.parp.gov.pl/

22

2.1.1 Phare 2003

PHARE (ang. Poland and Hungary Assistance for Reconstructing of their Economies)

początkowo było funduszem przedakcesyjnym, którego założeniem było przygotowanie nowych

państw do członkostwa w Unii Europejskiej oraz pomoc w wyrównaniu różnic gospodarczych. 39

Program polegał na bezzwrotnej pomocy Unii Europejskiej dla krajów Europy Środkowej i

Wschodniej. Utworzony został w 1989r. w celu wsparcia przemian gospodarczych i ustrojowych

w Polsce i na Węgrzech. W 1997 roku program został rozszerzony na pozostałe kraje Europy

Środkowo-Wschodniej. Łącznie zostało nim objętych 10 państw kandydujących, czyli: Polska,

Węgry,Czechy, Słowacja, Litwa, Łotwa, Estonia, Rumunia, Bułgaria oraz Słowenia.40

Obecnie Polska jest już krajem członkowskim Unii Europejskiej. Jednakże w wyniku

opóźnień dotyczących wdrażania poszczególnych edycji Phare, do dnia 6 czerwca 2005 roku

mogliśmy wnioskować jeszcze z edycji Phare 2002. Po tej dacie obowiązuje edycja Phare 2003.

Jest on kontynuacją wcześniejszej edycji i ma być realizowany na terenie całej Polski. Pomoc jest

przeznaczona na inwestycje i usługi doradcze. W skład programu krajowego wchodzą

następujące działania:41

 Rozwój i modernizacja przedsiębiorstw w oparciu o nowe technologie:

a) Wsparcie na doradztwo dla firm, które zamierzają wprowadzić nowoczesną technologię

lub linię technologiczną. Zostaną wsparte następujące działania: audit technologiczny,

plan rozwoju przedsiębiorstwa i technologii, wdrożenie pozyskanych technologii oraz

własnych innowacyjnych rozwiązań technologicznych,

b) Wsparcie na inwestycje dla firm, które chcą podnieść swój poziom konkurencyjności na

rynku. W ramach tego programu dofinansowany może być zakup: maszyn i urządzeń z

oprzyrządowaniem, sprzęt komputerowy z oprogramowaniem, wyposażenie biurowe,

wartości niematerialne i prawne (licencje, patenty, itd.), transport.

39 Zob. Raport końcowy z audytu programu Phare 2000 – Krajowy Program Rozwoju MSP Gdańsk/Warszawa maj 2005 40 Zob. Raport końcowy z audytu programu Phare 2000 op.cit. 41 Piasecki B., Rogut A., Smallbone D.: Wpływ integracji Polski z Unią Europejską na sektor MSP Warszawa 2000, s 24

23

 Ścieżki od innowacji do biznesu:

a) Wsparcie na doradztwo. Celem działania jest rozwój firm przez zwiększenie możliwości

produkcyjnych i usługowych. Przedsiębiorcy będą mogli skorzystać z doradztwa

ekspertów w zakresie: ustalenia strategii działania, ocenie rynku, znalezieniu partnerów

handlowych. O dotację mogą ubiegać się nie tylko firmy wprowadzające nowe

technologie, ale również projekty z dziedziny: nowych materiałów, nanotechnologii,

biotechnologii, chemii, technologii IT, nowych metod testowania, technologii w

dziedzinie medycyny, trybologii, korozji i optyki elektronicznej,

b) Wsparcie na inwestycje, którego celem jest wsparcie przedsiębiorstw w oparciu o

rozwiązania innowacyjne. Dotacje będą obejmowały takie koszty jak: zakup nowych

maszyn i urządzeń z oprzyrządowaniem, zakup nowego sprzętu komputerowego, zakup

sprzętu biurowego, itp.,

c) Pożyczka na innowacje na wdrożenie inwestycji może być udzielona na: wdrożenie

wyników prac badawczo-rozwojowych, zakup licencji krajowych lub zagranicznych,

polegających na nabyciu uprawnień do wykorzystania rozwiązań naukowych i

technicznych oraz doświadczeń produkcyjnych; zakup i montaż maszyn i urządzeń;

budowę, rozbudowę lub modernizację budynków lub instalacji niezbędnych do

wprowadzenia innowacji.

 Program regionalny:

Poszczególne działania wdrożone będą tylko w niektórych województwach. W ramach tego

programu przewiduje się 3 rodzaje dotacji na usługi doradcze oraz dotacje na inwestycje:

a) Program Rozwoju Przedsiębiorstw

b) Program Rozwoju Przedsiębiorstw Eksportowych

c) Technologie Informatyczne dla Przedsiębiorstw

d) Fundusz Dotacji Inwestycyjnych

W Programie Rozwoju Przedsiębiorstw wsparcie dotyczy takich działań jak: przygotowanie

planów inwestycyjnych, określenie pozycji firmy na rynku czy też tworzenie strategii rozwoju,

Program Rozwoju Przedsiębiorstw Eksportowych obejmie usługi doradcze takie jak: planowanie

eksportu, rozwój produktów eksportowych, rozwój umiejętności związanych z marketingiem

24

eksportowym, rozpoczęcie działań eksportowych, Technologie Informatyczne dla

Przedsiębiorstw to działania, które mogą być dofinansowane to: audyt technologiczny, tworzenie

aplikacji dla programów informatycznych, tworzenie baz danych, lokalnych sieci, stron

internetowych, identyfikacja potrzeb przedsiębiorstwa w zakresie technologii informatycznych,

Fundusz Dotacji Inwestycyjnych, w którym firmy mogą uzyskać zwrot części poniesionych

kosztów poniesionych na wymianę sprzętu związanego z główną działalnością produkcyjną i

usługową firmy.42

2.1.2. Krajowy Fundusz Kapitałowy.

Program "Kapitał dla przedsiębiorczych" zakłada dwie ścieżki pomocy przedsiębiorstwom:

 Poręczenia kredytów i pożyczek dla firm oraz osób podejmujących działalność

gospodarczą, nieposiadających historii kredytowej lub niedysponujących odpowiednim

zabezpieczeniem kredytu/pożyczki,

 Pożyczki dla małych oraz nowotworzonych firm, stosujących uproszczone formy

księgowości, co utrudnia im dostęp do finansowania bankowego.43

Celem programu jest zbudowanie około 100 lokalnych oraz 16 regionalnych funduszy

poręczeń kredytowych oraz około 100 lokalnych i 16 regionalnych funduszy pożyczkowych.

Inwestycji możemy podzielić na 2 typy:

1. Private equity44 - średnio i długoterminowe inwestycje w przedsiębiorstwa, które mają

szansę osiągnięcia ponadprzeciętnego wzrostu wartości w określonym przez inwestora

okresie. Są to inwestycje o charakterze właścicielskim, polegające na obejmowaniu w

przedsiębiorstwie udziałów lub akcji przez fundusz private equity. Inwestycje takie

dokonywane są zwykle na rynku niepublicznym i połączone są ze wsparciem

menedżerskim. Fundusze private equity inwestują zazwyczaj na okres 5-7 lat, przejmując

jednocześnie większościowe udziały w spółkach. Inwestycje private equity łączą się z

realizacją przez przedsiębiorstwo ustalonej z inwestorem strategii. Ramy współpracy

funduszu i spółki reguluje umowa inwestycyjna, zawierająca postanowienia dotyczące

wzajemnych praw i obowiązków stron, 42 Zob. Raport końcowy … op cit. 43Zob. Krajowy fundusz kapitałowy jako uzupełnienie systemu wspierania rozwoju sektora MSP, Ministerstwo Gospodarki i Pracy, Departament Polityki Regionalnej, Warszawa 2005, s 6 44 Zob. S.Katarzyna; "Inwestycje", Private equity / venture capital;Key Text - Wydawnictwo Key Text; 2004

25

2. Venture capital45 - kapitał private equity, który jest inwestowany w spółki będące na

wczesnych etapach rozwoju bądź rozpoczynające działalność na rynku. Z tego powodu

inwestycje venture capital cechują się większym ryzykiem od pozostałych inwestycji

private equity, które obejmują również inwestowanie w przedsiębiorstwa będące w

późniejszych fazach rozwoju.

Wprowadzenie do spółki funduszu private equity oznacza dla firmy wiele wymiernych

korzyści. Długoterminowy charakter inwestycji private equity pozwala skupić się na poprawie

pozycji przedsiębiorstwa w długim okresie. Inwestorzy związują się ze spółką przeważnie na

określony czas (zazwyczaj 5-7 lat) przewidziany do realizacji uzgodnionego przez strony biznes

planu. Oznacza to dla spółki istotne ograniczenie ryzyka związanego z wycofaniem kapitału

przez fundusz w przypadku pogorszenia się jej sytuacji. Inne korzyści dla spółki to fakt, że

fundusz private equity staje się jej partnerem. Ze względu na to, iż zysk inwestora jest ściśle

związany z kondycją finansową spółki, uwidocznioną w wartości jej udziałów/akcji, ma on taki

sam jak właściciel spółki długookresowy cel: wzrost wartości spółki wynikający z jej

fundamentalnej pozycji. Wszelkie działania inwestora private equity mają, więc na celu

zbudowanie efektywnego przedsiębiorstwa zdolnego do długookresowego generowania zysków

większych niż inne firmy działające w tym samym sektorze. Pozostałe korzyści osiągane przez

przedsiębiorstwo w wyniku inwestycji private equity to między innymi możliwość realizacji

przedsięwzięć, które nie mogłyby zostać sfinansowane w żaden inny sposób, pomoc ze strony

inwestora w tworzeniu strategii rozwoju spółki, pozyskanie przez spółkę know-how z zakresu

zarządzania, pozyskanie dzięki inwestorowi sieci kontaktów biznesowych, większy dostęp do

nowoczesnych technologii, itp.

Biorąc pod uwagę kierunki aktywności funduszu oraz zmiany wartości aktywów, możemy

wyróżnić następujące etapy ich działalności:

 Akwizycja kapitału,

 Poszukiwanie, analiza i selekcja potencjalnych projektów inwestycyjnych oraz podjęcie

inwestycji,

 Okres trwania inwestycji (wzrost wartości spółek portfelowych),

 Realizacja zysków portfelowych (dezinwestycja ze spółek).

45 Zob. S.Katarzyna; "Inwestycje", Private equity / venture capital;Key Text - Wydawnictwo Key Text; 2004

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 71 pages
Pobierz dokument