Zasady zapisu konstrukcji w procesie projektowo-konstrukcyjnym - Notatki - Inżynieria, Notatki'z Podstawy Inżynierii zunifikowanej. Maria Curie-Sklodowska University in Lublin
spartacus_80
spartacus_808 marca 2013

Zasady zapisu konstrukcji w procesie projektowo-konstrukcyjnym - Notatki - Inżynieria, Notatki'z Podstawy Inżynierii zunifikowanej. Maria Curie-Sklodowska University in Lublin

PDF (714 KB)
11 strona
3Liczba pobrań
1000+Liczba odwiedzin
Opis
Notatki przedstawiające zagadnienia z zakresu inżynieri: zasady zapisu konstrukcji w procesie projektowo-konstrukcyjnym.
20punkty
Punkty pobierania niezbędne do pobrania
tego dokumentu
Pobierz dokument
Podgląd3 strony / 11
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 11 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 11 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 11 pages
Pobierz dokument
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 11 pages
Pobierz dokument
Microsoft Word - Zasady zapisu konstrukcji w procesie projektowo-konstrukcyjnym

1 | S t r o n a

Zasady zapisu konstrukcji w procesie projektowo-konstrukcyjnym Pierwszym etapem w procesie projektowo - konstrukcyjnym jest opanowanie zasad przekazywania myśli konstrukcyjnej za pomocą rysunku. Rysunek jest to odwzorowanie elementów przestrzennych za pomocą rzutów lub umownych znaków schematycznych, na płaszczyźnie będącej kartką papieru lub ekranem komputera. Każdy, kto miał kiedykolwiek styczność z techniką, wie jak wielką rolę odgrywa w niej rysunek. Za jego pomocą przenosi się na papier pomysły nowych urządzeń, aparatów i mechanizmów, utrwala kształty i wymiary istniejących maszyn i ich części itd. Można śmiało stwierdzić, że technika nie mogłaby się rozwijać, gdyby ludzkość nie znała rysunku. Jeżeli dwóch techników prowadzi rozmowę na tematy techniczne, to można być prawie pewnym, że prędzej czy później któryś z nich wyjmie ołówek i zacznie rysować. I słusznie, Dzięki niemu znacznie prędzej dojdą do porozumienia niż przy użyciu słów. Rysunek będący zapisem konstrukcyjnej myśli technicznej przekazywanej językiem technicznym stanowi powszechny środek porozumiewania się w świecie techniki. Jest przede wszystkim środkiem porozumiewawczym między konstruktorem i wykonawcą. Z tego względu zapis ten winien być wykonywany według ujednoliconych międzynarodowych reguł gwarantujących jednoznaczność jego odczytania. Aby jednak mógł być łatwo i jednoznacznie zrozumiały, musi być jasny i prosty, a ponadto zawierać wszystkie informacje potrzebne jego użytkownikom; dlatego też technicy posługują się specjalnym rodzajem rysunku, zwanym rysunkiem technicznym, wykonywanym według ustalonych zasad i przepisów. Jasność i czytelność rysunku technicznego uzyskuje się przez prawidłowe (wg pewnych zasad) rozmieszczenie poszczególnych części rysunku na arkuszu, prostotę, zaś - wobec bardzo nieraz skomplikowanych kształtów rysowanego przedmiotu - osiąga się głównie przez stosowanie umownych znaków i linii, zastępujących trudne do narysowania fragmenty budowy przedmiotu, np. gwinty czy zęby kół zębatych. Oczywiście znaki umowne i skróty literowo-cyfrowe, które często zastępują długie napisy na rysunkach, muszą być jednakowo rozumiane przez konstruktora i przez wykonawcę; w przeciwnym bowiem razie, zamiast ułatwiać pracę, prowadziłyby do nieporozumień i wadliwego wykonywania przedmiotów wytwarzanych wg rysunków, co z kolei spowodowałoby straty dla wytwórni. W celu uniknięcia ewentualnych nieporozumień w ramach działalności jednego zakładu produkcyjnego wystarczyłoby, żeby każdy zakład posługiwał się własnymi skrótami, znakami itp., zrozumiałymi dla wszystkich jego pracowników technicznych. Takie rozwiązanie sprawy upraszczania rysunków byłoby jednak nie wystarczające do porozumiewania się za pomocą rysunków z innymi wytwórcami lub odbiorcami, ponieważ rysunki wykonane w jednym zakładzie byłyby niezrozumiałe dla innych. Konieczne jest więc, żeby wszystkie biura konstrukcyjne, zakłady produkcyjne itd. stosowały na rysunkach jednakowe uproszczenia, znaki umowne i skróty. Zagadnienie ujednolicenia zasad i przepisów dotyczących rysunku technicznego zostało rozwiązane przez Polski Komitet Normalizacyjny (PKN) w postaci kilku zbiorów norm, zawierających szczegółowe przepisy dotyczące wykonywania rysunków maszynowych, elektrycznych, architektoniczno-budowlanych itd., przy czym wiele z tych przepisów jest już znormalizowanych w skali międzynarodowej. Tym, czym w Polsce jest PKN, na świecie jest ISO - Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna. ISO jest organizacją pozarządową, jej członkowie nie są wybierani przez rządy, pomimo że niektóre organizacje członkowskie znajdują się w strukturach rządowych. Stawia to organizację pomiędzy sektorami państwowym i prywatnym. Każdy kraj reprezentuje z zasady tylko jedna organizacja. Projekty zmian lub projekty nowych norm zwane draftami może składać każda organizacja członkowska. Następnie projekty są dyskutowane w grupach roboczych, w których po uzyskaniu ogólnego konsensusu „draft” zamienia się w „project”, który może uzyskać status oficjalnej normy po tym jak 3/4 członków komitetu głównego zaopiniuje go pozytywnie Działalność ISO finansowana jest ze składek członkowskich ustanawianych proporcjonalnie do produktu krajowego brutto. Dodatkowe dochody przynosi sprzedaż norm. ISO wydaje również podręczniki, poradniki, kompendia, oraz periodyki informujące o bieżących i planowanych pracach organizacji.

docsity.com

2 | S t r o n a

Respektowanie norm ISO jest dobrowolne. Jako organizacja pozarządowa ISO nie może narzucać, wymuszać ich stosowania. Autorytet organizacji wynika z międzynarodowej reprezentacji, sposobu ustanawiania norm: na zasadzie konsensu, oraz ze zrozumienia wpływu normalizacji na ekonomikę gospodarki. Normy krajowe oznaczone są jako PN-…… Normy krajowe uwzględniające normy europejskie oznaczone są jako PN- EN….. Normy krajowe uwzględniające normy opracowane przez ISO oznaczone są jako PN- ISO….. Reguły, według których powinien być wykonany prawidłowy zapis konstrukcji można ująć w postaci następujących zasad: - jednoznaczności, - niesprzeczności, - zupełności. Zasada jednoznaczności będzie spełniona wtedy, gdy rysując będzie korzystać się z jednoznacznych znaków zapisu i zastosowanych w sposób jednoznaczny. Wymóg ten jest jeszcze niewystarczający, gdyż mimo stosowania jednoznacznych znaków można otrzymać sprzeczne dane. Dotyczy to najczęściej wymiarowania. Dopiero zasady jednoznaczności i niesprzeczności stanowią warunek prawidłowego zapisu. Zasada zupełności nakazuje by rysunek zawierał wszystkie informacje, konieczne do wykorzystania go zgodnie z jego przeznaczeniem, zaś zasada niesprzeczności nakazuje, aby informacje te nie były w różnych miejscach sprzeczne. Odbiorca zapisu, opierając się na zasadzie zupełności, ma prawo przyjąć, że rysunek jest kompletny. Przestrzeganie zasady zupełności zwiększa komunikatywność zapisu. Forma arkusza rysunkowego Prace projektowo-konstrukcyjne wymagają zarówno twórczego myślenia inżynierskiego jak i wiedzy zzakresu normalizacji. Polskie Normy ograniczają dowolność zapisu konstrukcji, ale też przyspieszają ten proces poprzez utworzenie bibliotek norm najczęściej powtarzających się elementów. Znajomość norm zawartych w tych bibliotekach konieczna jest do wykonania prawidłowego zapisu. Znormalizowane formaty arkuszy rysunkowych Formatem podstawowym jest format A4 - 2l0 x 297 mm. Inne formaty powstają przez zwielokrotnienie tego formatu

Standardowe wymiary arkuszu

ArkuszRozmiar szerokość x wysokość, mm

A0 1189 x 841

A1 841 x 594

A2 594 x 420

A3 420 x 297

A4 297 x 210

A5 210 x 149

Przygotowując arkusz należy wykonaćramkę oraz obowiązującą tabliczkę rysunkową.

docsity.com

3 | S t r o n a

Znormalizowane formaty arkuszy rysunkowych

Wybór formatu arkusza, na którym wykonuje się rysunek zależy od:

• stopnia złożoności obiektu, • rodzaju rysunku, • konieczności pokazania szczegółów, • możliwości wprowadzania zmian aktualizujących.

Zasadą jest dążenie do ujednolicenia i możliwej minimalizacji (ale bez ograniczania czytelności rysunku) formatu wykonywanych rysunków technicznych w ramach jednej dokumentacji technicznej. Powinny one być też ponumerowane w sposób jasny obrazujący powiązania między nimi. Obszar rysunku powinien być ograniczony ramką, a w prawym dolnym rogu powinna znajdować się tabliczka rysunkowa. Zasady składania rysunków, w zależności od formatu, wielkość ramki ograniczającej rysunek czy też wygląd tabliczki rysunkowej określają odpowiednie normy.

Przykładowy wzór tabliczki rysunkowej

Podziałka rysunkowa Nie zawsze wielkość elementów na rysunku odpowiada rzeczywistej ich wielkości. W większości przypadków konieczne jest stosowanie podziałek (skali rysunkowej). Podziałka może być zwiększająca, gdy element na rysunku jest większy niż w rzeczywistości, lub (częściej) podziałka zmniejszająca, gdy jest pomniejszony. Standardowa wielkość:

• podziałek zwiększających: 100:1, 50:1, 20:1, 10:1 • podziałek zmniejszających: 1:2, 1:2,5*, 1:5, 1:10, 1:20, 1:25*, 1:50, 1:100, 1:200, 1:250*, 1:500

* - podziałka dopuszczana, aczkolwiek niezalecana.

docsity.com

4 | S t r o n a

Linie rysunkowe W celu uzyskania jak najbardziej czytelnego rysunku, rodzaje linii zostały znormalizowane.

Do opisywania rysunków technicznych, w tym również elektrycznych stosuje się dwa podstawowe rodzaje pisma technicznego: typ A i typ B. Konstrukcja pisma oparta jest na siatce pomocniczej kwadratowej lub rombowej o boku s. W piśmie typu A wysokość wielkich liter i cyfr wynosi 14s natomiast małych liter 10s ( bez liter z laskami w górę lub dół). W piśmie typu B wysokości wynoszą odpowiednio 10s i 7s. Odstępy między literami powinny wynosić 2s, gdy sąsiednie linie są równoległe. Gdy nie są, odstępy można zmniejszyć o połowę. Odstęp między dwoma sąsiednimi wyrazami lub liczbami powinien wynosić 6s, a jeśli wyrazy oddziela znak interpunkcyjny, to minimalnym odstępem jest odstęp między znakiem interpunkcyjnym a następnym wyrazem. Istnieją dwa podstawowe sposoby wykonania rysunku technicznego:

ręczny, • maszynowy - wykonanie typowym

komputerem z odpowiednim oprogramowaniem (AutoCAD). Rodzaje rysunków technicznych Ze względu na wielką różnorodność dziedzin, jakie wchodzą w zakres ogólnie pojętej techniki w rysunku technicznym można go podzielić na: - rysunek techniczny maszynowy, - rysunek budowlany, - rysunek elektryczny. Rysunek techniczny maszynowy można podzielić na grupy w zależności od:

• sposobu wykonania na :  rysunek szkicowy, wykonywany odręcznie (np. na hali produkcyjnej, gdy nie mamy dostępu do

przyborów jak również, gdy zależy nam na czasie)  rysunek techniczny właściwy, wykonywany przy użyciu przyborów kreślarskich lub techniki

komputerowej.

• przeznaczenia rysunku na:  rysunek poglądowy, obrazujący tylko najważniejsze cechy elementu  rysunek schematyczny, przedstawia tylko uproszczoną, zasadę działania lub budowę maszyny  rysunek konstrukcyjny, odtwarzający dokładnie kształt i wymiary przedmiotu.

Rysunki konstrukcyjne dzielą się z kolei na dwa zasadnicze rodzaje: a) r y s u n k i z ł o ż e n i o w e, przedstawiające całość mechanizmu, aparatu, maszyny czy innego urządzenia albo jeden ze składowych zespołów w stanie zmontowanym; rysunki złożeniowe, na których są podane wymiary,

docsity.com

5 | S t r o n a

tolerancje itd. wszystkich części składowych, a więc rysunki, które są równocześnie złożeniowymi i wykonawczymi, nazywają się rysunkami zestawieniowymi, b) r y s u n k i w y k o n a w c z e poszczególnych części, zawierające wszystkie dane potrzebne do wykonania narysowanego przedmiotu. Posiadanie sprawności czytania jak również wykonania różnego rodzaju rysunków technicznych jest jedną z podstawowych umiejętności, którą powinien posiadać inżynier, aby móc precyzyjnie i sprawnie wyrażać swoje myśli. Rysowanie brył Do przedstawienia brył w rysunku maszynowym służą dwie metody: - metoda poglądowa (rzut aksonometryczny), polega na rysowaniu przedmiotu w perspektywie równoległej, - metoda ścisła (rzut prostokątny), polega na rysowaniu przedmiotu w rzutach prostokątnych.

Rzut aksonometryczny

Rzut prostokątny

Rzutowanie aksonometryczne Rzutowanie aksonometryczne daje obraz bliski naturalnemu widzeniu człowieka. W związku z tym przekazywanie informacji technicznych za pomocą rysunku do ludzi, którzy niekoniecznie znają rysunek techniczny odbywa się właśnie przy pomocy rzutów aksonometrycznych. Rysunek aksonometryczny ukośny opiera się na pewnych zasadach, bez których prawidłowe odwzorowanie figury jest niemożliwe. Odwzorowując przedmiot w jednym rzucie musimy przedstawić jego trzy podstawowe wymiary - wysokość, szerokość i głębokość (rysunek obrazuje odpowiednio trzy osie). Aksonometria ukośna Krawędzie przedmiotu równoległe do osi Y - wysokości i X - szerokości rysuje się bez skróceń, czyli w rzeczywistych wymiarach. Natomiast krawędzie równoległe do osi Z - głębokości skraca się o połowę i rysuje się je nachylone pod kątem 45 O do pozostałych osi (poziomej i pionowej).

docsity.com

6 | S t r o n a

Aksonometria ukośna

Rzutowanie prostokątne Najczęściej stosowane przez inżynierów na rysunkach wykonawczych są rzuty prostokątne, które pokazują przedmiot z kilku stron. W większości przypadków wystarczy przedstawienie bryły w trzech ujęciach, dlatego przyjęto układ rzutowania wykorzystujący trzy płaszczyzny wzajemnie prostopadłe zwane rzutniami. Na każdej z nich przedstawia się rzut prostokątny przedmiotu. Rzut prostokątny powstaje w następujący sposób:

• przedmiot ustawia się równolegle do rzutni (w pozycji jakiej normalnie pracuje), tak aby znalazł się pomiędzy obserwatorem a rzutnią,

• Patrzy się na przedmiot prostopadle do płaszczyzny rzutni, • z każdego widocznego punktu prowadzi się linię prostopadłą do rzutni, • punkty przecięcia tych linii z rzutnią łączy się odpowiednimi odcinkami otrzymując rzut prostokątny tego

przedmiotu na daną rzutnię. Na każdą z płaszczyzn wzajemnie prostopadłych dokonuje się rzutowania prostokątnego przedmiotu w odpowiednim kierunku. Na rzutni pionowej I zgodnie z kierunkiem 1 otrzymuje się rzut pionowy (główny). Na rzutni bocznej II zgodnie z kierunkiem 2 otrzymuje się rzut boczny (z lewego boku). Na rzutni poziomej III zgodnie z kierunkiem 3 otrzymuje się rzut z góry. Po rozłożeniu na każdej rzutni otrzymuje się prawidłowo wyglądające rzuty prostokątne przedmiotu z trzech różnych kierunków.

Rzutowanie przedmiotu

docsity.com

7 | S t r o n a

Wymiarowanie przedmiotów Aby rysunek techniczny mógł stanowić podstawę do wykonania jakiegoś przedmiotu nie wystarczy bezbłędne narysowanie go w rzutach prostokątnych. Same rzuty, bowiem informują nas o kształcie przedmiotu i szczegółach jego wyglądu, ale nie mówią nic o jego wielkości. Konieczne, zatem jest uzupełnienie takiego rysunku wymiarami danego przedmiotu - czyli zwymiarowanie go. Wymiarowanie jest jedną z najważniejszych czynności związanych ze sporządzeniem rysunku technicznego. Umożliwia ono odczytanie rysunku i wykonanie przedmiotu zgodnie z wymaganiami konstruktora. Ogólne zasady wymiarowania Linie wymiarowe rysuje się linią ciągłą cienką równolegle do wymiarowanego odcinka w odległości, co najmniej 10 mm, zakończone są grotami dotykającymi ostrzem krawędzi przedmiotu, pomocniczych linii wymiarowych lub osi symetrii. Linie wymiarowe nie mogą się przecinać. Pomocnicze linie wymiarowe są to linie ciągłe cienkie, będące przedłużeniami linii rysunku. Rysuje się je prostopadle do mierzonego odcinka. Pomocnicze linie wymiarowe mogą się przecinać.

Linie wymiarowe i pomocnicze

Liczby wymiarowe na rysunku pisze się prostym pismem technicznym. Wymiary podaje się w milimetrach, ale oznaczenia „mm” się nie pisze, jeżeli natomiast używa się innych jednostek miary należy je zamieścić na rysunku. Linia wymiarowa jest to linia cienka ciągła zakończona grotem. Jeżeli jest brak miejsca na grot zastępuje się go krótką kreską o kącie nachylenia 45o do linii wymiarowej. Strzałki wymiarowe Prawidłowy kształt grotów przedstawia rysunek. Długość grota powinna wynosić 6 - 8 grubości linii zarysu przedmiotu, lecz nie mniej niż 2,5 mm. Długości grotów powinny być jednakowe dla wszystkich wymiarów na rysunku. 1. Groty powinny być zaczernione (a). 2. Na szkicach odręcznych dopuszcza się stosowanie grotów nie zaczernionych (b). 3. Przy podawaniu małych wymiarów groty można umieszczać na zewnątrz tych linii, na przedłużeniach linii wymiarowej (c). 4. Dopuszcza się zastępowanie grotów cienkimi kreskami o długości, co najmniej 3,5 mm, nachylonymi pod kątem 45o do linii wymiarowej (d).

Linie wymiarowe

docsity.com

8 | S t r o n a

Liczby wymiarowe Na rysunkach technicznych maszynowych wymiary liniowe (długościowe) podaje się w milimetrach, przy czym oznaczenie "mm" pomija się. Jeśli ma się do czynienia z innymi jednostkami należy opisać je na rysunku. Liczby wymiarowe pisze się nad liniami wymiarowymi w odległości 0,5 - 1,5 mm od nich, mniej więcej na ich środku (rys. a). Jeżeli linia wymiarowa jest krótka, to liczbę wymiarową można napisać nad jej przedłużeniem (rys. b). Na wszystkich rysunkach wykonanych na jednym arkuszu liczby wymiarowe powinny mieć jednakową wysokość, niezależnie od wielkości rzutów i wartości wymiarów. Należy unikać umieszczania liczb wymiarowych na liniach zarysu przedmiotu, osiach i liniach kreskowania przekrojów. Wymiary powinny być tak rozmieszczone, żeby jak najwięcej z nich można było odczytać patrząc na rysunek od dołu lub od prawej strony (rys.c).

Liczby wymiarowe

Znaki wymiarowe Do wymiarowania wielkości średnic i promieni krzywizn oraz grubości stosuje się specjalne znaki wymiarowe. 1. Średnice wymiaruje się poprzedzając liczbę wymiarową znakiem Ø (fi). 2.Promienie łuków wymiaruje się poprzedzając liczbę wymiarową znakiem R. Linię wymiarową prowadzi się od środka łuku i zakańcza się grotem tylko od strony łuku. 3. Grubość płaskich przedmiotów o nieskomplikowanych kształtach zaznacza się poprzedzając liczbę wymiarową znakiem x.

Znaki wymiarowe

Oznaczenia zbieżności Zbieżność oznacza się na rysunku małym trójkątem równoramiennym z wierzchołkiem zwróconym w ku cieńszemu końcowi stożka. Przykład obliczania zbieżności stożka Obliczyć zbieżność stożka o wymiarach: D = 40 mm, d = 20 mm, l = 80 mm

C = l

dD  =

80 2040

= 0,25

docsity.com

9 | S t r o n a

Obliczona zbieżność 0,25 oznacza, że na każdy milimetr długości stożka średnica jego wzrasta lub maleje o 0,25 mm.

Oznaczanie zbieżności

Przystępując do wykonywania wymiarowania rysunku należy pamiętać, aby wymiary, które są podawane ułatwiały wykonawcy jak najłatwiejsze sporządzenie przedmiotu. W tym celu należy przestrzegać przedstawionych zasad: I. Stawianie wszystkich wymiarów koniecznych 1. Zawsze podaje się wymiary gabarytowe (zewnętrzne), jeżeli można je wyliczyć z innych wymiarów należy je podać w nawiasie okrągłym. 2. Wymiary mniejsze rysuje się bliżej rzutu przedmiotu. 3. Zawsze podaje się tylko tyle i takich wymiarów, które są niezbędne do jednoznacznego określenia wymiarowego przedmiotu. 4. Każdy wymiar na rysunku powinien dawać się odmierzyć na przedmiocie w czasie wykonywania czynności obróbkowych. Przykład tej zasady umieszczono jest na rys.

Zasada wymiarów koniecznych

II. Nie powtarzanie wymiarów Wymiarów nie należy nigdy powtarzać ani na tym samym rzucie, ani na różnych rzutach tego samego przedmiotu. Każdy wymiar powinien być podany na rysunku tylko raz i to w miejscu, w którym jest on najbardziej zrozumiały, łatwy do odszukania i potrzebny ze względu na przebieg obróbki.

docsity.com

10 | S t r o n a

Przykład zasady nie powtarzania wymiarów

III. Niezamykanie łańcuchów wymiarowych Łańcuchy wymiarowe stanowią szereg kolejnych wymiarów równoległych, (tzw. łańcuchy wymiarowe proste) lub dowolnie skierowanych (tzw. łańcuchy wymiarowe złożone). W obu rodzajach łańcuchów nie należy wpisywać wszystkich wymiarów, gdyż łańcuch zamknięty zawiera wymiary zbędne wynikające z innych wymiarów. Łańcuchy wymiarowe powinny, więc pozostać otwarte, przy czym pomija się wymiar najmniej ważny.

Łańcuchy wymiarowe

IV. Pomijanie wymiarów oczywistych Pomijanie wymiarów oczywistych dotyczy przede wszystkim wymiarów kątowych, wynoszących 0o lub 90o, tj. odnoszących się do linii wzajemnie równoległych lub prostopadłych.

Przykład zasady pomijania wymiarów oczywistych

docsity.com

11 | S t r o n a

V. Każdy wymiar powinien być umieszczony na tym rzucie, na którym jest on najbardziej potrzebny ze względu na wykonanie narysowanego przedmiotu. VI. Unikanie wymiarowania zmuszającego pracownika do obliczania wymiarów. W tym celu przed wykonaniem wymiarowania należy się zastanowić jak będzie wykonywany dany przedmiot i podać te wymiary, które będą bezpośrednio potrzebne przy obróbce.

Przykład zasady unikania wymiarowania zmuszającego pracownika do obliczania wymiarów

docsity.com

komentarze (0)
Brak komentarzy
Bądź autorem pierwszego komentarza!
To jest jedynie podgląd.
3 shown on 11 pages
Pobierz dokument